Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng và kết quả điều trị sớm thai ở sẹo mổ cũ tại khoa phụ bệnh viện phụ sản cần thơ năm 2017 2019

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị thai ở sẹo mổ cũ tại Bệnh viện Phụ sản Cần Thơ là một chủ… 81 trang · Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ · 2019.

• Tác giả: Võ Thị Ánh Trinh
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Y Dược
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Thai Ở Sẹo Mổ Cũ Tại Bệnh Viện Phụ Sản Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Bác Sĩ Nội Trú
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN, LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sơ lƣợc về giải phẫu và sinh lí sinh dục nữ
• 1.2. Định nghĩa và phân loại thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• 1.3. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• 1.4. Điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• 1.5. Tình hình nghiên cứu thai ở sẹo mổ lấy thai cũ trong và ngoài nƣớc
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.5. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5.2. Phƣơng pháp chọn mẫu
• 2.5.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.5.4. Phƣơng pháp thu thập và đánh giá số liệu
• 2.5.5. Sơ dồ nghiên cứu
• 2.5.6. Phƣơng pháp kiểm soát sai số
• 2.5.7. Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.6. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• 3.3. Kết quả điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• 3.4. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• 4.3. Kết quả điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• 4.4. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Thai Ở Sẹo Mổ Cũ

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị thai ở sẹo mổ cũ tại Bệnh viện Phụ sản Cần Thơ là một chủ đề quan trọng trong y học hiện đại. Thai ở sẹo mổ cũ (TOSMLTC) là một dạng hiếm của thai ngoài tử cung, có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc hiểu rõ về đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của tình trạng này sẽ giúp các bác sĩ có phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Thai Ở Sẹo Mổ Cũ

Thai ở sẹo mổ cũ thường có triệu chứng lâm sàng nghèo nàn. Hơn 50% bệnh nhân được phát hiện tình cờ khi thăm khám mà không có triệu chứng bất thường. Một số triệu chứng có thể bao gồm ra máu âm đạo và đau bụng dưới. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để tránh các biến chứng nghiêm trọng.

1.2. Tình Hình Nghiên Cứu Thai Ở Sẹo Mổ Cũ Tại Việt Nam

Tình hình nghiên cứu về thai ở sẹo mổ cũ tại Việt Nam đang ngày càng được quan tâm. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỉ lệ thai ở sẹo mổ cũ đang gia tăng, đặc biệt là tại các bệnh viện lớn như Bệnh viện Phụ sản Cần Thơ. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn cải thiện quy trình điều trị.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Thai Ở Sẹo Mổ Cũ

Điều trị thai ở sẹo mổ cũ gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp của tình trạng này. Các biến chứng có thể xảy ra như vỡ tử cung, băng huyết, và cắt tử cung, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và khả năng sinh sản của bệnh nhân. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là rất quan trọng.

2.1. Các Biến Chứng Thường Gặp Khi Điều Trị

Các biến chứng như vỡ tử cung và băng huyết là những vấn đề nghiêm trọng trong điều trị thai ở sẹo mổ cũ. Những biến chứng này có thể dẫn đến tình trạng khẩn cấp, yêu cầu can thiệp y tế ngay lập tức để bảo vệ tính mạng bệnh nhân.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Chẩn Đoán Sớm

Việc chẩn đoán sớm thai ở sẹo mổ cũ là một thách thức lớn. Nhiều bệnh nhân không có triệu chứng rõ ràng, dẫn đến việc chẩn đoán muộn và làm tăng nguy cơ biến chứng. Sử dụng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại như siêu âm đầu dò âm đạo có thể giúp cải thiện tình hình này.

III. Phương Pháp Điều Trị Thai Ở Sẹo Mổ Cũ Hiệu Quả Nhất

Có nhiều phương pháp điều trị thai ở sẹo mổ cũ, bao gồm điều trị nội khoa và ngoại khoa. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi thai, tình trạng sức khỏe của bệnh nhân và vị trí của túi thai. Các phương pháp điều trị hiện nay đang được nghiên cứu và cải tiến để đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Điều Trị Nội Khoa Bằng Methotrexate

Methotrexate là một trong những phương pháp điều trị nội khoa phổ biến cho thai ở sẹo mổ cũ. Phương pháp này giúp hủy thai mà không cần phẫu thuật, giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân. Tuy nhiên, cần theo dõi chặt chẽ nồng độ βhCG để đánh giá hiệu quả điều trị.

3.2. Can Thiệp Ngoại Khoa Tối Thiểu

Can thiệp ngoại khoa tối thiểu như hút thai hoặc phẫu thuật nội soi là những lựa chọn quan trọng trong điều trị thai ở sẹo mổ cũ. Những phương pháp này giúp bảo tồn tử cung và khả năng sinh sản cho bệnh nhân, đồng thời giảm thiểu nguy cơ biến chứng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Điều Trị Thai Ở Sẹo Mổ Cũ

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc điều trị thai ở sẹo mổ cũ có thể đạt được hiệu quả cao nếu được thực hiện đúng cách. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Cần Thơ đã chỉ ra rằng các phương pháp điều trị nội khoa và ngoại khoa đều có tỷ lệ thành công nhất định, nhưng cần có sự theo dõi và đánh giá liên tục.

4.1. Tỷ Lệ Thành Công Của Các Phương Pháp Điều Trị

Tỷ lệ thành công của điều trị nội khoa bằng Methotrexate đạt khoảng 80%, trong khi đó các phương pháp can thiệp ngoại khoa có tỷ lệ thành công cao hơn. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.

4.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Kết Quả Điều Trị

Nghiên cứu cho thấy một số yếu tố như tuổi thai, tình trạng sức khỏe của bệnh nhân và vị trí túi thai có ảnh hưởng lớn đến kết quả điều trị. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị chính xác hơn.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Thai Ở Sẹo Mổ Cũ

Nghiên cứu về thai ở sẹo mổ cũ tại Bệnh viện Phụ sản Cần Thơ đã cung cấp nhiều thông tin quý giá về đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị. Tương lai của nghiên cứu này cần tiếp tục được mở rộng để cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị, nhằm giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân.

5.1. Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Hướng nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và cải tiến quy trình chẩn đoán. Việc áp dụng công nghệ mới trong y học có thể giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Đào Tạo Y Tế

Đào tạo y tế cho các bác sĩ và nhân viên y tế về thai ở sẹo mổ cũ là rất quan trọng. Việc nâng cao nhận thức và kỹ năng sẽ giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân, đồng thời giảm thiểu biến chứng trong điều trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thai ở sẹo mổ lấy thai cũ là một dạng thai ngoài tử cung đặc biệt nguy hiểm khi túi thai làm tổ trực tiếp trong lớp cơ và mô xơ tại vị trí sẹo mổ trước đó trên tử cung. Cùng với xu hướng gia tăng tỷ lệ mổ lấy thai trên toàn cầu, tỷ lệ mắc bệnh lý này dao động từ 1:1800 đến 1:2226 tổng số thai kỳ và chiếm khoảng 6,1% trong tổng số các trường hợp thai ngoài tử cung ở phụ nữ có tiền sử mổ lấy thai. Nếu không được chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời, bệnh lý này có thể dẫn tới những biến chứng đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh như băng huyết ồ ạt, vỡ tử cung và buộc phải cắt bỏ tử cung khi bệnh nhân còn trong độ tuổi sinh sản.

Nghiên cứu được tiến hành nhằm mô tả các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, đồng thời đánh giá kết quả và các yếu tố liên quan đến hiệu quả điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ bằng hai phương pháp bảo tồn: tiêm Methotrexate tại chỗ dưới hướng dẫn của siêu âm và thủ thuật đặt bóng chèn Foley phối hợp hút thai chân không. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Khoa Phụ, Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 01 năm 2017 đến tháng 05 năm 2019 trên 72 bệnh nhân được chẩn đoán xác định.

Kết quả ghi nhận tỷ lệ điều trị thành công chung đạt 88,9% và tỷ lệ bảo tồn tử cung thành công đạt mức ấn tượng 98,61%. Đóng góp thực tiễn của công trình cung cấp cơ sở dữ liệu lâm sàng tin cậy, giúp các bác sĩ sản phụ khoa chuẩn hóa phác đồ điều trị ít xâm lấn, giảm thiểu tỷ lệ can thiệp đại phẫu và bảo tồn tối đa thiên chức làm mẹ cho phụ nữ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng hệ thống lý thuyết sản phụ khoa hiện đại về sinh lý thụ tinh, giải phẫu học vùng chậu và cơ chế bệnh sinh của thai ngoài tử cung. Về mặt sinh lý bệnh học, giả thuyết được công nhận rộng rãi nhất cho thấy tổn thương cơ tử cung từ lần phẫu thuật trước tạo ra các khe hở hoặc vi kênh kết nối buồng tử cung với lớp cơ, tạo điều kiện cho phôi nang bám rễ bất thường vào mô xơ sẹo mổ thay vì lớp nội mạc tử cung giàu dinh dưỡng.

Về hình thái học, nghiên cứu áp dụng khung phân loại của Vial và cộng sự với hai dạng tiến triển chính:

• Dạng thứ nhất: Gai nhau bám nông ở bờ trước sẹo mổ và phát triển hướng vào buồng tử cung hoặc eo cổ tử cung. Dạng này thai có thể tiếp tục phát triển nhưng mang nguy cơ rất cao trở thành nhau cài răng lược gây băng huyết dữ dội.
• Dạng thứ hai: Gai nhau xâm nhập sâu vào lớp cơ sẹo mổ và tiến triển về phía bàng quang hoặc ổ bụng, dẫn tới nguy cơ nứt vỡ tử cung sớm kèm mất máu cấp tính.

Về cơ chế điều trị nội khoa, nghiên cứu dựa trên dược lực học của Methotrexate, hoạt chất đối kháng acid folic có khả năng ức chế men dihydrofolate reductase, ngăn cản tổng hợp purin và thymidylate, từ đó triệt tiêu sự phân chia của các tế bào nuôi bánh nhau. Song song đó, phương pháp đặt sonde Foley phối hợp hút thai áp dụng nguyên lý ép cơ học tại chỗ bằng bóng chèn 14-16F bơm căng 25ml dung dịch nước muối sinh lý nhằm đẩy khối thai lên trên, đồng thời chèn ép các mạch máu tăng sinh tại diện sẹo để cầm máu tức thì trước khi hút mô thai.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình sử dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang trên toàn bộ 72 bệnh nhân nhập viện điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ tại Khoa Phụ, Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ từ tháng 01 năm 2017 đến tháng 05 năm 2019. Cỡ mẫu tối thiểu được xác định là 70 đối tượng, dựa trên công thức ước lượng một tỷ lệ trong quần thể với độ tin cậy 95%, mức sai số cho phép 0,07 và tỷ lệ thành công tham chiếu 90,7%, có tính thêm 10% dự phòng mất dấu theo dõi. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để thu thập liên tục các trường hợp thỏa mãn tiêu chuẩn chọn mẫu.

Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS phiên bản 22.0. Việc lựa chọn các phương pháp thống kê được tính toán chặt chẽ theo từng loại biến số:

• Các biến định tính được mô tả bằng tần số, tỷ lệ phần trăm và so sánh thông qua kiểm định Chi bình phương.
• Biến định lượng theo dõi nồng độ beta hCG qua các mốc thời gian (trước điều trị, sau 1 tuần, 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng) được phân tích bằng kiểm định phân tích phương sai tái đo lường (Repeated Measures ANOVA) nhằm đánh giá chính xác tốc độ giảm nồng độ theo thời gian.
• Mô hình phân tích hồi quy đa biến được ứng dụng để kiểm soát và khử các yếu tố gây nhiễu, từ đó xác định chính xác các yếu tố độc lập tác động đến khả năng thành công của từng phác đồ. Mức ý nghĩa thống kê được xác lập ở ngưỡng p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 72 bệnh nhân đã ghi nhận những đặc điểm dịch tễ học và lâm sàng quan trọng:

• Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 37,04 ± 5,38 tuổi, trong đó nhóm phụ nữ trên 35 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 62,5%, nhóm từ 25 đến 35 tuổi chiếm 36,1% và dưới 25 tuổi chỉ chiếm 1,4%. Về tiền sử sản khoa, 62,5% bệnh nhân từng mổ lấy thai 1 lần và 37,5% đã mổ từ 2 lần trở lên; có tới 83,33% trường hợp mổ lấy thai lần trước khi đã vào chuyển dạ thực sự và 69,4% có khoảng cách mổ lấy thai trên 24 tháng.
• Triệu chứng lâm sàng ghi nhận tình trạng trễ kinh xuất hiện ở 91,68% bệnh nhân, ra máu âm đạo ít một chiếm 41,67% và đau bụng dưới hạ vị chiếm 27,78%. Đáng lưu ý, có 4,17% trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng. Nồng độ beta hCG trước điều trị có giá trị trung vị là 33.955 mUI/ml (dao động từ 102 đến 174.536 mUI/ml), trong đó nhóm có nồng độ từ 5.000 đến 50.000 mUI/ml chiếm đa số với 62,5%.
• Hình ảnh siêu âm đầu dò âm đạo kết hợp Doppler màu cho thấy tuổi thai trung bình là 6,63 ± 1,24 tuần, với 76,4% tập trung ở nhóm tuổi thai từ 6 đến 8 tuần và 55,6% trường hợp đã xuất hiện hoạt động tim thai. Khối thai có xu hướng phát triển về phía buồng tử cung chiếm 63,9%, vị trí trung gian chiếm 27,8% và chỉ 8,3% lồi về phía bàng quang. Tăng sinh mạch máu quanh khối thai mức độ ít chiếm 87,5% và mức độ nhiều chiếm 12,5%.
• Về hiệu quả can thiệp, tỷ lệ thành công chung của toàn bộ mẫu đạt 88,9% (64/72 ca). Trong đó, phác đồ đặt sonde Foley phối hợp hút thai đạt tỷ lệ thành công vượt trội 96,86% (31/32 ca), chỉ có 3,14% phải chuyển phương pháp. Phác đồ tiêm Methotrexate tại chỗ đạt tỷ lệ thành công 82,5% (33/40 ca) và 17,5% cần chuyển đổi phác đồ. Tỷ lệ bảo tồn tử cung toàn diện đạt 98,61%, biến chứng chảy máu sau điều trị chỉ xảy ra ở 5,56% và tỷ lệ truyền máu là 8,33%. Thời gian nằm viện trung bình là 10,56 ngày.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ thành công rất cao của phương pháp đặt sonde Foley phối hợp hút thai (96,86%) chứng minh tính ưu việt của việc kết hợp chèn ép cơ học và can thiệp hút chân không dưới hướng dẫn siêu âm. Áp lực từ bóng Foley bơm 25ml nước muối sinh lý lưu trong 24 giờ giúp tách khối thai khỏi nền sẹo và ép xẹp các mạch máu tân sinh, kiểm soát triệt để nguy cơ xuất huyết ồ ạt khi tiến hành hút Karman 1 van. Kết quả này tương đồng với các báo cáo chuyên khoa lớn trong nước, khẳng định đây là lựa chọn hàng đầu cho các trường hợp thai dưới 8 tuần có huyết động ổn định.

Đối với phác đồ tiêm Methotrexate tại chỗ (liều 50mg pha trong 2ml đưa trực tiếp vào túi thai dưới hướng dẫn siêu âm), nồng độ beta hCG trung vị giảm liên tục đầy ấn tượng: từ 39.539 mUI/ml trước điều trị xuống 21.010 mUI/ml sau 1 tuần, tiếp tục giảm mạnh còn 1.501 mUI/ml sau 1 tháng, đạt 144 mUI/ml sau 2 tháng và chỉ còn 17 mUI/ml sau 3 tháng theo dõi (sự khác biệt có ý nghĩa thống kê rất cao với p < 0,001 qua kiểm định phân tích phương sai tái đo lường).

Dữ liệu theo dõi được trình bày trực quan thông qua các bảng phân phối nồng độ hormon và biểu đồ đường thoái biến beta hCG, giúp đội ngũ điều trị nắm bắt quy luật bán hủy của hoạt chất. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khối âm vang hỗn hợp tại vị trí sẹo mổ tiêu biến chậm hơn so với nồng độ beta hCG trong máu, với 62,5% trường hợp cần thời gian trên 8 tuần để khối thai tiêu hoàn toàn trên siêu âm Doppler. Việc duy trì theo dõi ngoại trú định kỳ hàng tuần giúp phát hiện sớm các trường hợp thoái triển chậm để can thiệp kịp thời, đảm bảo an toàn tuyệt đối mà không cần can thiệp phẫu thuật cắt tử cung không cần thiết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán hình ảnh sớm: Ban hành và áp dụng bảng kiểm siêu âm Doppler qua ngả âm đạo định kỳ ở tuần thứ 5 đến tuần thứ 8 của thai kỳ cho tất cả sản phụ có tiền sử mổ đẻ. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ chẩn đoán chính xác trước tuần thứ 7 lên trên 95% và hạ tỷ lệ bỏ sót gây biến chứng nứt sẹo mổ xuống dưới 1%. Hoạt động này cần được triển khai ngay trong quý 1 bởi Khoa Chẩn đoán hình ảnh phối hợp cùng Khoa Khám bệnh.
2. Tối ưu hóa chỉ định phác đồ can thiệp cơ học: Ưu tiên áp dụng kỹ thuật đặt bóng chèn Foley phối hợp hút thai chân không cho các trường hợp tuổi thai dưới 8 tuần và độ dày lớp cơ thành trước tử cung còn trên 3mm. Hướng tới duy trì tỷ lệ thành công trên 95%, đồng thời rút ngắn thời gian nằm viện trung bình từ 10,56 ngày xuống dưới 5 ngày. Khoa Phụ và các bác sĩ phẫu thuật thủ thuật cần chuẩn hóa kỹ thuật này thành quy trình thao tác chuẩn trong vòng 6 tháng tới.
3. Hoàn thiện phác đồ theo dõi nồng độ sinh học sau tiêm thuốc: Thiết lập hệ thống giám sát xét nghiệm định lượng beta hCG nghiêm ngặt vào các ngày 7, ngày 10 và định kỳ hàng tuần cho bệnh nhân tiêm Methotrexate tại chỗ. Mục tiêu giảm tỷ lệ phải chuyển đổi phác đồ điều trị từ 17,5% xuống dưới 10% thông qua việc bổ sung liều Methotrexate toàn thân kịp thời khi nồng độ giảm dưới 25% sau tuần đầu. Trách nhiệm thực hiện thuộc về các bác sĩ điều trị nội trú Khoa Phụ cùng Khoa Xét nghiệm.
4. Tăng cường tư vấn sức khỏe sinh sản sau điều trị: Xây dựng chương trình truyền thông tư vấn kế hoạch hóa gia đình bắt buộc trước khi xuất viện, nhấn mạnh việc sử dụng biện pháp tránh thai an toàn và khuyến cáo duy trì khoảng cách mang thai tối thiểu trên 24 tháng sau điều trị bảo tồn. Đảm bảo 100% bệnh nhân được hướng dẫn đầy đủ và tuân thủ lịch tái khám ngoại trú, do Phòng Công tác xã hội và mạng lưới bác sĩ sản phụ khoa thực hiện thường xuyên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Sản phụ khoa: Nắm vững chỉ định lâm sàng, quy trình kỹ thuật tiêm Methotrexate nội túi thai qua ngả âm đạo và thao tác đặt bóng chèn Foley cầm máu, từ đó lựa chọn phác đồ can thiệp bảo tồn tối ưu cho từng ca bệnh cụ thể.
2. Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh: Khai thác các tiêu chuẩn siêu âm 2D và Doppler màu xác định độ dày lớp cơ sẹo mổ, mức độ tăng sinh mạch máu và hướng phát triển của túi thai nhằm nâng cao độ nhạy chẩn đoán phân biệt với dọa sảy thai hoặc thai bám cổ tử cung.
3. Học viên sau đại học, Bác sĩ Nội trú và Nghiên cứu sinh Y khoa: Sử dụng tài liệu như một hình mẫu nghiên cứu lâm sàng hoàn chỉnh, tham khảo cách thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang và phương pháp ứng dụng phần mềm SPSS phân tích phương sai lặp lại cùng hồi quy đa biến.
4. Lãnh đạo bệnh viện và nhà quản lý chất lượng y tế: Sử dụng số liệu thực chứng để xây dựng hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cấp cơ sở, hoạch định cơ số thuốc Methotrexate, vật tư bóng Foley chuyên dụng và nâng cao chỉ số an toàn người bệnh trong chuyên ngành sản phụ khoa.

Câu hỏi thường gặp

Thai ở sẹo mổ lấy thai cũ là gì và tại sao tỷ lệ mắc bệnh lại có xu hướng gia tăng?
Thai ở sẹo mổ lấy thai cũ là dạng thai ngoài tử cung khi phôi làm tổ trực tiếp trong vết sẹo cơ tử cung từ lần mổ trước. Tỷ lệ bệnh gia tăng nhanh chóng trong thập kỷ qua do tỷ lệ mổ lấy thai tăng cao trên diện rộng, kết hợp cùng sự phát triển của kỹ thuật siêu âm đầu dò âm đạo độ phân giải cao giúp chẩn đoán chính xác nhiều ca bệnh vốn trước đây dễ bị nhầm lẫn.

Các dấu hiệu lâm sàng sớm nào giúp nhận biết tình trạng thai bám sẹo mổ cũ?
Triệu chứng lâm sàng thường rất nghèo nàn và không đặc hiệu. Nghiên cứu thực tế ghi nhận 91,68% bệnh nhân có biểu hiện trễ kinh, 41,67% ra huyết âm đạo sẫm màu rỉ rả và 27,78% đau âm ỉ vùng hạ vị. Đáng chú ý, có 4,17% trường hợp hoàn toàn không có bất kỳ triệu chứng nào và chỉ được phát hiện ngẫu nhiên khi đi khám thai định kỳ.

Phương pháp đặt sonde Foley phối hợp hút thai hoạt động theo cơ chế nào để đạt tỷ lệ thành công 96,86%?
Phương pháp này sử dụng ống thông Foley đặt vào eo tử cung ngay dưới khối thai và bơm 25ml nước muối sinh lý trong 24 giờ. Bóng chèn tạo áp lực cơ học liên tục giúp bóc tách túi thai lên trên và ép chặt các mạch máu tại sẹo mổ để ngăn chảy máu, tạo điều kiện hút mô thai bằng ống hút Karman an toàn, giảm thiểu tối đa nguy cơ thủng tử cung.

Sau khi tiêm Methotrexate tại chỗ, nồng độ beta hCG và kích thước khối thai thay đổi ra sao?
Nồng độ beta hCG trung vị giảm từ 39.539 mUI/ml xuống 21.010 mUI/ml sau 1 tuần, đạt 1.501 mUI/ml sau 1 tháng và trở về âm tính sau 2 đến 3 tháng. Khối thai thoái triển chậm hơn nhiều do tổ chức mô xơ ngấm thuốc từ từ, trong đó 62,5% trường hợp cần thời gian trên 8 tuần mới biến mất hoàn toàn trên hình ảnh siêu âm Doppler.

Sau khi điều trị bảo tồn thai ở sẹo mổ cũ, thời gian chờ bao lâu là an toàn để mang thai trở lại?
Sản phụ cần thực hiện các biện pháp tránh thai nghiêm ngặt và chờ tối thiểu từ 12 đến 24 tháng kể từ khi nồng độ beta hCG âm tính và sẹo mổ hồi phục hoàn toàn. Khoảng thời gian này giúp tái cấu trúc lớp cơ tử cung bền vững, giảm thiểu nguy cơ tái phát thai tại sẹo mổ hoặc nứt vỡ tử cung trong thai kỳ tiếp theo.

Kết luận

• Nghiên cứu đã tổng kết toàn diện đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng trên 72 bệnh nhân thai ở sẹo mổ cũ tại Cần Thơ, với độ tuổi trung bình 37,04 tuổi và 62,5% từng mổ đẻ 1 lần.
• Đặt sonde Foley phối hợp hút thai chân không chứng minh hiệu quả vượt trội với tỷ lệ thành công đạt 96,86%, là giải pháp tối ưu cho thai dưới 8 tuần.
• Tiêm Methotrexate tại chỗ dưới hướng dẫn siêu âm đạt tỷ lệ thành công 82,5%, cho thấy động học giảm nồng độ beta hCG rất rõ rệt từ 39.539 mUI/ml về 17 mUI/ml sau 3 tháng.
• Tỷ lệ bảo tồn tử cung thành công toàn diện đạt mức 98,61%, tỷ lệ tai biến chảy máu thấp chỉ 5,56%, hạn chế tối đa nguy cơ cắt tử cung ở phụ nữ trẻ tuổi.
• Đóng góp then chốt của luận văn là hoàn thiện phác đồ can thiệp bảo tồn ít xâm lấn, tạo cơ sở y học thực chứng vững chắc cho các cơ sở y tế chuyên khoa sản.

Trong giai đoạn tiếp theo, các đơn vị sản phụ khoa cần nhanh chóng đưa quy trình đặt sonde Foley và tiêm Methotrexate tại chỗ vào hướng dẫn điều trị chuẩn, đồng thời tổ chức tập huấn siêu âm Doppler sàng lọc sớm trong quý tới. Quý đồng nghiệp và các nhà nghiên cứu hãy chủ động tham khảo toàn văn công trình để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn khám chữa bệnh hàng ngày.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thai ở sẹo mổ lấy thai cũ (TOSMLTC) là một dạng hiếm của thai ngoài tử cung. Thuật ngữ này mô tả các trƣờng hợp thai làm tổ và phát triển trong lớp cơ tử cung tại vị trí sẹo mổ lấy thai cũ trên tử cung. Thai ở sẹo mổ lấy thai cũ thƣờng gây biến chứng nặng nếu không đƣợc chẩn đoán sớm và xử trí kịp thời nhƣ gây vỡ tử cung, băng huyết, cắt tử cung khi bệnh nhân còn trẻ, đe dọa tính mạng ngƣời bệnh [18], [17], [22], [49]. Năm 1978, trƣờng hợp thai ở sẹo mổ lấy thai cũ đầu tiên đƣợc mô tả với triệu chứng nhƣ là trƣờng hợp sẩy thai băng huyết [27].

Từ đó đến 2001 có 19 trƣờng hợp thai ở sẹo mổ lấy thai cũ đƣợc báo cáo trong y văn [14] và tỉ lệ này ngày càng tăng. Bệnh viện Từ Dũ năm 2010 báo cáo 183 trƣờng hợp, năm 2011 có 297 trƣờng hợp và 9 tháng đầu năm 2012 có 289 trƣờng hợp [7]. Tỉ lệ thai ở sẹo mổ lấy thai cũ đang có xu hƣớng ngày càng gia tăng trong những năm gần đây, lí do có thể do tỉ lệ mổ lấy thai tăng và kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh ngày càng phát triển nên góp phần chẩn đoán nhiều trƣờng hợp thai ở sẹo mổ lấy thai cũ. Về phƣơng pháp điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ, theo y văn trên thế giới có nhiều phƣơng pháp điều trị nhƣng chƣa thống nhất hƣớng xử trí chung.

Theo một phân tích gộp 30 công trình nghiên cứu của Timor-Tritsh năm 2014, thực hiện trên 715 trƣờng hợp, đã phân tích đƣợc 31 phƣơng pháp điều trị khác nhau cho các trƣờng hợp thai ở sẹo mổ lấy thai cũ [38]. Việc lựa chọn phƣơng pháp điều trị chủ yếu dựa vào tuổi thai, toàn trạng ngƣời bệnh, vị trí túi thai. Có nhiều phƣơng thức điều trị nhƣng chủ yếu gồm 3 nhóm chính: điều trị nội khoa hoặc điều trị ngoại khoa hoặc phối hợp điều trị nội và ngoại khoa [1]. Khuynh hƣớng hiện nay là điều trị bảo tồn bằng nội khoa và 2 can thiệp ngoại khoa tối thiểu nhƣ hút thai, phẫu thuật nội soi lấy khối thai bảo tồn tử cung.

nhằm kết thúc thai kỳ sớm nhờ đó tránh phải phẫu thuật lớn có nguy cơ cắt tử cung và duy trì khả năng sinh sản cho ngƣời phụ nữ. Tuy nhiên, việc điều trị còn gặp nhiều khó khăn, các phƣơng pháp điều trị bảo tồn có tỉ lệ thất bại cao. Khi điều trị nếu chảy máu nhiều đa số các trƣờng hợp phải cắt tử cung và truyền máu ảnh hƣởng đến sức khỏe và khả năng sinh sản của ngƣời bệnh [35], [36], [39]. Bệnh viện Phụ Sản Thành phố Cần Thơ là bệnh viện chuyên khoa của Đồng bằng sông Cửu Long, chẩn đoán và điều trị cho nhiều trƣờng hợp thai ở sẹo mổ lấy thai cũ.

Nghiên cứu của Đỗ Thị Minh Nguyệt [8] tại Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ về điều trị thai ở sẹo mổ lấy thai cũ bƣớc đầu có thành công nhƣng chỉ đánh giá 1 số khía cạnh về bệnh lý này. Từ thực tiễn lâm sàng cho thấy số lƣợng thai ở sẹo mổ lấy thai cũ ngày càng tăng, bệnh có tỉ lệ biến chứng cao, chƣa có thống nhất điều trị và đánh giá đúng thực trạng nên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị thai ở sẹo mổ cũ tại khoa Phụ, Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ năm 2017- 2019” với 3 mục tiêu sau: 1. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của thai ở sẹo mổ lấy thai cũ tại khoa Phụ, Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ năm 2017- 2019.