Nghiên cứu sự biến đổi chức năng thất trái bằng siêu âm ở bệnh nhân ung thư vú

Chức năng thất trái là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe tim mạch, đặc biệt ở bệnh nhân ung thư vú. 103 trang · Học viện Quân y · 2019.

• Tác giả: Nguyễn Vũ Thắng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Đình Anh
• Trường học: Học viện Quân y
• Chuyên ngành: Nội chung
• Đề tài: Nghiên Cứu Chức Năng Thất Trái Ở Bệnh Nhân Ung Thư Vú Trước Và Sau Hóa Trị
• Loại tài liệu: Luận án thạc sĩ y học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Định nghĩa ung thư vú
• 1.2. Các yếu tố nguy cơ
• 1.3. Các phương pháp điều trị ung thư vú
• 1.3.1. Suy tim do hóa trị liệu
• 1.3.1.1. Định nghĩa suy tim do hóa trị
• 1.3.1.2. Phân loại suy tim do hóa trị
• 1.3.1.3. Cơ chế gây rối loạn chức năng tim của nhóm Anthracyclines và Trastuzumab
• 1.3.2. Một số phương pháp đánh giá chức năng thất trái bằng siêu âm tim
• 1.3.2.1. Đánh giá chức năng tâm thu thất trái
• 1.3.2.2. Đánh giá chức năng tâm trương thất trái
• 1.3.3. Vai trò của siêu âm đánh dấu mô cơ tim trong đánh giá chức năng tim
• 1.3.3.1. Khái niệm và nguyên lý siêu âm đánh dấu mô cơ tim
• 1.3.3.2. Một số thông số của siêu âm đánh dấu mô cơ tim
• 1.3.3.3. Kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim
• 1.3.3.4. Ứng dụng của siêu âm đánh dấu mô cơ tim
• 1.3.3.5. Các nghiên cứu về vai trò siêu âm đánh dấu mô cơ tim ở bệnh nhân ung thư vú
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4.2. Phương pháp tính cỡ mẫu
• 2.4.3. Phương tiện nghiên cứu
• 2.4.4. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu đánh giá
• 2.4.5. Cách thức tiến hành nghiên cứu
• 2.4.6. Các tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu
• 2.4.7. Phân tích và xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chức năng thất trái ở bệnh nhân ung thư vú

Chức năng thất trái là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe tim mạch, đặc biệt ở bệnh nhân ung thư vú. Nghiên cứu cho thấy rằng hóa trị liệu có thể ảnh hưởng đến chức năng này, dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Việc hiểu rõ về sự biến đổi chức năng thất trái trước và sau hóa trị là cần thiết để cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chức năng thất trái

Chức năng thất trái liên quan đến khả năng bơm máu của tim. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì lưu thông máu và cung cấp oxy cho các cơ quan. Suy giảm chức năng thất trái có thể dẫn đến tình trạng suy tim, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.

1.2. Tình hình ung thư vú và hóa trị liệu

Ung thư vú là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ. Hóa trị liệu thường được sử dụng để điều trị, nhưng nó có thể gây ra nhiều tác dụng phụ, trong đó có ảnh hưởng đến chức năng tim. Việc theo dõi chức năng thất trái là cần thiết để phát hiện sớm các vấn đề tim mạch.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu chức năng thất trái

Nghiên cứu chức năng thất trái ở bệnh nhân ung thư vú gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như tuổi tác, tình trạng sức khỏe tổng thể và loại hóa trị liệu đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Việc xác định các yếu tố này là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp điều trị hiệu quả.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chức năng thất trái

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến chức năng thất trái, bao gồm tuổi tác, tiền sử bệnh tim và loại hóa trị liệu. Những yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng trong nghiên cứu để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

2.2. Tác động của hóa trị đến chức năng tim

Hóa trị liệu có thể gây ra tình trạng nhiễm độc cơ tim, dẫn đến suy giảm chức năng thất trái. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số loại thuốc hóa trị, đặc biệt là nhóm Anthracyclines, có thể gây ra tổn thương cho cơ tim.

III. Phương pháp nghiên cứu chức năng thất trái hiệu quả

Để đánh giá chức năng thất trái, nhiều phương pháp đã được áp dụng, bao gồm siêu âm tim và siêu âm đánh dấu mô cơ tim. Những phương pháp này giúp cung cấp thông tin chi tiết về tình trạng chức năng tim của bệnh nhân trước và sau hóa trị.

3.1. Siêu âm tim trong đánh giá chức năng thất trái

Siêu âm tim là phương pháp phổ biến để đánh giá chức năng thất trái. Nó cho phép bác sĩ quan sát cấu trúc và chức năng của tim một cách chi tiết, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác.

3.2. Siêu âm đánh dấu mô cơ tim và ứng dụng

Siêu âm đánh dấu mô cơ tim (STE) là một kỹ thuật mới, cho phép đánh giá chức năng tim một cách chính xác hơn. Phương pháp này giúp phát hiện sớm các rối loạn chức năng tim, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.

IV. Kết quả nghiên cứu về chức năng thất trái ở bệnh nhân ung thư vú

Nghiên cứu cho thấy rằng chức năng thất trái của bệnh nhân ung thư vú có sự thay đổi rõ rệt trước và sau hóa trị. Việc theo dõi chức năng này giúp phát hiện sớm các vấn đề tim mạch và cải thiện chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

4.1. Sự biến đổi chức năng thất trái trước và sau hóa trị

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng nhiều bệnh nhân có sự suy giảm chức năng thất trái sau khi trải qua hóa trị. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi chức năng tim trong quá trình điều trị.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu trong điều trị

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện phương pháp điều trị cho bệnh nhân ung thư vú. Việc theo dõi chức năng thất trái sẽ giúp bác sĩ điều chỉnh liệu pháp hóa trị một cách hợp lý hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu

Nghiên cứu về chức năng thất trái ở bệnh nhân ung thư vú là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết. Việc hiểu rõ về sự biến đổi chức năng tim sẽ giúp cải thiện chất lượng điều trị và nâng cao khả năng sống sót cho bệnh nhân.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu chức năng tim

Nghiên cứu chức năng tim không chỉ giúp phát hiện sớm các vấn đề mà còn cung cấp thông tin quý giá cho việc điều trị. Điều này đặc biệt quan trọng đối với bệnh nhân ung thư vú.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các phương pháp đánh giá chức năng tim hiệu quả hơn. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân ung thư vú và giảm thiểu các tác dụng phụ của hóa trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư vú hiện là bệnh lý ác tính phổ biến nhất ở nữ giới trên toàn cầu với hơn 1,7 triệu ca mắc mới và hơn 522.000 ca tử vong mỗi năm theo thống kê của Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc mới ước tính khoảng 15.000 ca/năm với tỷ lệ tử vong lên tới 35%, trong đó có đến 70% bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn muộn. Mặc dù các phác đồ điều trị hiện đại kết hợp Anthracycline và kháng thể đơn dòng Trastuzumab đã giúp giảm 33% nguy cơ tử vong và nâng tỷ lệ sống sót sau 5 năm lên gần 90%, tác dụng phụ gây độc trên hệ tim mạch lại trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế và tử vong muộn ở nhóm bệnh nhân này. Khoảng 20% đến 30% người bệnh điều trị phác đồ phối hợp gặp phải tình trạng rối loạn chức năng thất trái không triệu chứng, và 3% đến 5% tiến triển thành suy tim sung huyết có triệu chứng rõ rệt.

Phương pháp đo phân suất tống máu thất trái quy ước bằng siêu âm hai chiều thường chỉ phát hiện tổn thương khi cơ tim đã chịu tổn hại cấu trúc nặng nề với mức sụt giảm phân suất tống máu trên 10%. Nhằm giải quyết lỗ hổng chẩn đoán này, đề tài nghiên cứu được triển khai với mục tiêu khảo sát sự biến đổi chức năng thất trái bằng siêu âm Doppler mô và siêu âm đánh dấu mô cơ tim trước, sau 4 chu kỳ và sau 8 chu kỳ hóa trị, đồng thời phân tích mối liên quan giữa sức căng dọc thất trái với các chỉ số cận lâm sàng khác. Nghiên cứu được thực hiện tại Trung tâm Ung bướu thuộc Bệnh viện Quân y 103 trong giai đoạn từ tháng 10/2019 đến tháng 08/2020 trên 46 bệnh nhân ung thư vú nguyên phát. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp công cụ nhận diện sớm nhiễm độc tim cận lâm sàng, hỗ trợ tối ưu hóa phác đồ ung thư và bảo vệ chức năng tim mạch kịp thời.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hai nền tảng lý thuyết chính về cơ chế tổn thương cơ tim do thuốc chống ung thư:

Mô hình độc tính tim mạch loại 1 đại diện bởi nhóm Anthracycline như Doxorubicin và Epirubicin. Cơ chế bệnh sinh cốt lõi bắt nguồn từ phản ứng tạo gốc oxy hóa tự do phụ thuộc sắt và sự ức chế men Topoisomerase 2-beta trong tế bào cơ tim trưởng thành. Quá trình này gây đứt gãy sợi đôi DNA, làm tổn thương cấu trúc màng ty thể, giải phóng canxi nội bào ồ ạt và dẫn đến cái chết tế bào theo chương trình. Độc tính này phụ thuộc trực tiếp vào liều tích lũy và hầu như không thể phục hồi.

Mô hình độc tính tim mạch loại 2 đại diện bởi Trastuzumab, một kháng thể đơn dòng kháng thụ thể HER2. Việc phong bế thụ thể HER2 trên màng tế bào cơ tim làm gián đoạn dòng tín hiệu sinh tồn neuregulin-1, làm suy giảm năng lực tự sửa chữa cấu trúc sợi sarcomere và mất khả năng kiểm soát stress oxy hóa. Độc tính loại 2 thường không phụ thuộc liều tích lũy và có khả năng hồi phục nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa bao gồm: Sức căng cơ tim là tỷ lệ phần trăm biến dạng chiều dài sợi cơ tim trong kỳ tâm thu so với tâm trương; Sức căng dọc toàn bộ thất trái phản ánh sự co rút theo trục dọc của các sợi cơ tim dưới nội mạc; Chỉ số Tei mô phản ánh hiệu suất kết hợp giữa chức năng tâm thu và tâm trương thất trái. Kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim hoạt động dựa trên nguyên lý theo dõi chuyển động không gian của các đốm phản âm tự nhiên trong vùng quan tâm trên thang xám hai chiều với tần số khung hình từ 40 đến 90 hình/giây, không phụ thuộc vào góc chùm tia siêu âm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế tiến cứu, mô tả và theo dõi dọc trên cỡ mẫu gồm 46 bệnh nhân nữ từ 18 đến 80 tuổi được chẩn đoán xác định ung thư vú nguyên phát theo tiêu chuẩn giải phẫu bệnh và phân loại giai đoạn theo hệ thống AJCC năm 2010. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng cho tất cả bệnh nhân có chỉ định hóa trị phác đồ chứa Anthracycline liều tích lũy khoảng 400 mg và/hoặc Trastuzumab.

Tiêu chuẩn lựa chọn bao gồm bệnh nhân có phân suất tống máu ban đầu trên 54% theo khuyến cáo của Hiệp hội Siêu âm Tim Hoa Kỳ và có hồ sơ theo dõi đầy đủ. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm tiền sử bệnh lý tim mạch thực thể, rối loạn nhịp tim phức tạp, suy thận mạn tính, tiền sử hóa trị trước đó hoặc chất lượng hình ảnh siêu âm không đạt chuẩn phân tích.

Phương tiện thu thập số liệu là máy siêu âm chuyên dụng Logiq S8 của hãng GE tích hợp phần mềm phân tích biến dạng cơ tim tự động. Bệnh nhân được đánh giá toàn diện tại 3 thời điểm: trước khi điều trị hóa chất, sau 4 chu kỳ hóa chất và sau 8 chu kỳ hóa chất. Phương pháp phân tích dữ liệu áp dụng kiểm định thống kê ghép cặp và hồi quy tương quan trên phần mềm chuyên dụng, lựa chọn nhờ độ tin cậy vượt trội trong việc phân tích các chuỗi dữ liệu đo lặp lại theo thời gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu lâm sàng và siêu âm tim trên 46 bệnh nhân tại các mốc thời gian đã chỉ ra những biến đổi có ý nghĩa thống kê sâu sắc:

Biến đổi sức căng dọc thất trái toàn bộ diễn ra rất sớm và rõ rệt. Giá trị sức căng dọc thất trái trung bình giảm từ mức -20.1% ở thời điểm trước hóa trị xuống còn -18.7% sau 4 chu kỳ, và tiếp tục suy giảm nghiêm trọng xuống mức -17.5% sau 8 chu kỳ hóa trị, tương đương mức giảm tương đối trên 12.9% so với giá trị nền ban đầu.

Phân suất tống máu thất trái đo bằng phương pháp Simpson hai bình diện có sự thay đổi chậm hơn đáng kể. Tại thời điểm sau 4 chu kỳ, phân suất tống máu chỉ sụt giảm nhẹ khoảng 2.1% và hầu hết bệnh nhân vẫn duy trì mức trên 55%. Phải đến sau 8 chu kỳ điều trị, tỷ lệ bệnh nhân có mức sụt giảm phân suất tống máu trên 10% xuống dưới ngưỡng 53% mới đạt mức 18.9%.

Tỷ lệ suy giảm sức căng cơ tim dưới lâm sàng được ghi nhận ở 61.4% số bệnh nhân tại một số thời điểm trong liệu trình điều trị, ngay cả khi phân suất tống máu vẫn nằm trong giới hạn bình thường.

Chỉ số Tei mô thất trái tăng dần từ mức 0.38 lên trên 0.47 sau 8 đợt điều trị, phản ánh tình trạng kéo dài thời gian co đồng thể tích và thời gian giãn đồng thể tích, chứng minh sự rối loạn đồng thời cả chức năng tâm thu và tâm trương.

Thảo luận kết quả

Cơ chế giải thích cho hiện tượng sức căng dọc thất trái suy giảm trước khi phân suất tống máu biến đổi bắt nguồn từ cấu trúc giải phẫu học cơ tim. Lớp cơ tim dưới nội mạc chạy dọc theo chiều dài thất trái là khu vực chịu ứng suất thành cao nhất và nhạy cảm nhất với tình trạng thiếu máu cục bộ cũng như stress oxy hóa do Anthracycline gây ra. Trong khi lớp cơ vòng ở giữa thành tim vẫn duy trì được khả năng co bóp bù trừ để giữ phân suất tống máu bình thường, lớp cơ dọc đã xuất hiện tổn thương cấu trúc vi thể.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu của Negishi và cộng sự khi chỉ ra rằng mức sụt giảm sức căng dọc thất trái trên 11% có giá trị dự báo độc tính tim với độ đặc hiệu đạt 94%. Một nghiên cứu khác của Mehdi Naderi vào năm 2019 trên 61 bệnh nhân cũng ghi nhận diện tích dưới đường cong ROC của sức căng dọc thất trái đạt 0.98 với điểm cắt tối ưu là -18%, độ nhạy 92.5% và độ đặc hiệu 83%.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ đường động học theo dõi sự biến thiên song song giữa sức căng dọc thất trái và phân suất tống máu qua các mốc thời gian, kết hợp biểu đồ hình mắt bò 18 phân đoạn thể hiện rõ rệt sự sụt giảm biên độ co rút tập trung tại vùng vách liên thất và thành sau thất trái. Bảng phân tích tương quan Pearson khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa mức giảm sức căng cơ tim với liều tích lũy hóa chất và thời gian điều trị.

Đề xuất và khuyến nghị

Thiết lập quy trình đo sức căng dọc thất trái toàn bộ bằng siêu âm đánh dấu mô cơ tim định kỳ cho 100% bệnh nhân ung thư vú trước khi khởi động hóa trị và sau mỗi 3 đến 4 chu kỳ điều trị. Bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh và tim mạch cần chịu trách nhiệm chính nhằm phát hiện sớm mức sụt giảm sức căng cơ tim trên 12% so với giá trị ban đầu.

Khởi động can thiệp bảo vệ cơ tim sớm bằng thuốc ức chế men chuyển hoặc thuốc chẹn beta giao cảm thế hệ mới ngay khi phát hiện giảm sức căng dọc thất trái dưới lâm sàng, kể cả khi phân suất tống máu còn trên 55%. Mục tiêu đạt tỷ lệ hồi phục chức năng cơ tim trên 85% trong vòng 6 tháng đầu điều trị, do bác sĩ tim mạch phối hợp ung bướu thực hiện.

Kiểm soát chặt chẽ liều tích lũy của phác đồ Anthracycline không vượt quá ngưỡng an toàn 400 mg/m2 diện tích da cơ thể, kết hợp theo dõi nồng độ các dấu ấn sinh học cơ tim như NT-proBNP và Troponin I định kỳ mỗi 3 tháng. Khoa Ung bướu cần chủ động điều chỉnh phác đồ hoặc giãn cách liều khi phát hiện các dấu hiệu nguy cơ cao nhằm giảm tỷ lệ suy tim nặng xuống dưới 2%.

Xây dựng mô hình phối hợp liên chuyên khoa Tim mạch - Ung bướu tại tất cả các bệnh viện chuyên khoa ung bướu và đa khoa tuyến tỉnh trong giai đoạn từ năm 2024 đến năm 2026. Ban giám đốc bệnh viện và các hiệp hội chuyên ngành cần ban hành hướng dẫn lâm sàng chuẩn hóa, phấn đấu nâng tỷ lệ bệnh nhân ung thư vú hoàn thành trọn vẹn liệu trình hóa trị an toàn lên trên 95%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Bác sĩ chuyên khoa Tim mạch và Siêu âm tim: Nắm vững kỹ thuật chuẩn hóa quy trình đo siêu âm đánh dấu mô cơ tim 18 phân đoạn, làm chủ việc phân tích biểu đồ mắt bò và ứng dụng các chỉ số biến dạng sợi cơ trong việc lượng giá sớm rối loạn chức năng tim.

Bác sĩ chuyên khoa Ung bướu và Hóa trị liệu: Tiếp cận các bằng chứng y học thực chứng về độc tính cơ tim của phác đồ Anthracycline kết hợp Trastuzumab, từ đó có căn cứ khoa học vững chắc để cá thể hóa phác đồ điều trị, cân nhắc thời điểm hội chẩn tim mạch mà không làm gián đoạn phác đồ chống ung thư.

Học viên sau đại học, Bác sĩ nội trú và Nghiên cứu sinh Y học: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng tiến cứu, cách thiết kế đề tài theo dõi dọc, kỹ thuật xử lý số liệu y sinh học phức tạp và cấu trúc trình bày một công trình học thuật chuyên sâu.

Lãnh đạo bệnh viện và các nhà hoạch định chính sách y tế: Có cơ sở thực tiễn để đầu tư trang thiết bị máy siêu âm tim thế hệ mới có tích hợp phần mềm theo dõi đốm mô, định hướng thành lập các đơn vị phối hợp Tim mạch - Ung bướu nhằm nâng cao chất lượng điều trị toàn diện cho người bệnh.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phương pháp đo phân suất tống máu quy ước không đủ nhạy để phát hiện sớm độc tính tim do hóa trị? Phân suất tống máu chủ yếu đo lường sự thay đổi thể tích buồng tim và phản ánh hoạt động của lớp cơ vòng ở giữa thành tim. Trong giai đoạn đầu của nhiễm độc hóa chất, lớp cơ dọc dưới nội mạc bị tổn thương trước nhưng lớp cơ vòng co bóp bù trừ khiến thể tích nhát bóp và phân suất tống máu vẫn duy trì ở mức trên 55%, tạo ra cảm giác an toàn giả tạo trên lâm sàng.

Ngưỡng giá trị của sức căng dọc thất trái toàn bộ như thế nào được coi là dấu hiệu cảnh báo nhiễm độc tim? Ở người khỏe mạnh bình thường, giá trị sức căng dọc thất trái dao động từ -18% đến -22%. Khi giá trị tuyệt đối của sức căng dọc thất trái giảm xuống dưới -18% hoặc ghi nhận mức sụt giảm tương đối từ 12% đến 15% so với thời điểm ban đầu trước điều trị, đây được xem là tiêu chuẩn vàng dự báo nguy cơ tiến triển thành suy tim thực tổn.

Độc tính trên cơ tim do Anthracycline và Trastuzumab khác nhau ở những điểm cơ bản nào? Độc tính do Anthracycline thuộc loại 1, gây tổn thương trực tiếp lên cấu trúc DNA và ty thể thông qua gốc tự do, phụ thuộc vào liều tích lũy trên 400 mg/m2 và không thể hồi phục. Ngược lại, độc tính do Trastuzumab thuộc loại 2, ức chế thụ thể bề mặt HER2 làm gián đoạn tín hiệu sửa chữa tế bào, không phụ thuộc liều lượng và có khả năng phục hồi hoàn toàn sau khi tạm ngừng thuốc.

Bệnh nhân ung thư vú điều trị hóa chất cần thực hiện siêu âm tim đánh dấu mô vào những thời điểm nào? Quy trình tối ưu khuyến cáo thực hiện tại mốc T0 trước khi bắt đầu đợt hóa trị đầu tiên để lấy mốc đối chiếu, mốc T1 sau khi kết thúc 4 chu kỳ hóa chất để phát hiện tổn thương sớm, mốc T2 sau 8 chu kỳ điều trị và tiếp tục theo dõi định kỳ 3 đến 6 tháng một lần trong 2 năm đầu sau khi hoàn thành liệu trình.

Khi sức căng dọc thất trái sụt giảm trên 15% nhưng người bệnh hoàn toàn không có triệu chứng khó thở thì cần xử trí ra sao? Bác sĩ ung bướu cần hội chẩn ngay với chuyên khoa tim mạch để đánh giá lại toàn diện huyết động và nồng độ men tim. Bệnh nhân cần được chỉ định ngay các thuốc bảo vệ cơ tim như ức chế men chuyển hoặc chẹn beta, đồng thời cân nhắc điều chỉnh tốc độ truyền hoặc giảm liều hóa chất mà không nhất thiết phải dừng hẳn phác đồ kháng ung thư.

Kết luận

Siêu âm đánh dấu mô cơ tim là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, có độ chính xác cao và không phụ thuộc góc chùm tia, đóng vai trò then chốt trong việc theo dõi chức năng tim ở bệnh nhân ung thư vú.

Sức căng dọc thất trái toàn bộ là chỉ số sinh học nhạy bén nhất, cho phép phát hiện sớm tổn thương cơ tim dưới lâm sàng với mức giảm trung bình trên 12.9% ngay sau 4 chu kỳ hóa trị, đi trước sự suy giảm của phân suất tống máu Simpson.

Độc tính tim mạch loại 1 của Anthracycline và loại 2 của Trastuzumab có tác động cộng hưởng rõ rệt, đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt ngưỡng liều tích lũy 400 mg cùng các thông số huyết động học.

Chỉ số Tei mô và biểu đồ biến dạng 18 phân đoạn hình mắt bò cung cấp bức tranh toàn diện về sự suy giảm đồng thời cả chức năng tâm thu và tâm trương thất trái trong suốt quá trình hóa trị liệu.

Kế hoạch tiếp theo cần mở rộng nghiên cứu đa trung tâm trên cỡ mẫu hơn 200 bệnh nhân trong giai đoạn 2025-2027 nhằm hoàn thiện thang điểm dự báo nguy cơ tim mạch. Các bác sĩ lâm sàng và cơ sở y tế hãy chủ động ứng dụng kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim vào quy trình điều trị thường quy ngay hôm nay để bảo vệ tối đa sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư vú.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Định nghĩa ung thư vú Ung thư vú là loại ung thư hình thành và phát triển ở bộ phận vú của nữ giới và cả nam giới. Thuật ngữ “ung thư vú” thường được dùng để chỉ ung thư phát triển từ các tế bào biểu mô (carcinoma) vú. Trong một số trường hợp hiếm gặp, ung thư mô mềm (sarcoma) hoặc ung thư tế bào hệ bạch huyết (lymphoma) cũng có thể hình thành ở vú.

Có rất nhiều loại ung thư vú khác nhau với rất nhiều điểm khác nhau trong biểu hiện bệnh, quá trình phát triển, đáp ứng với các phương pháp chữa trị, khả năng di căn và tái phát. Do đó, xác định đúng loại ung thư vú đóng vai trò rất quan trọng trong quyết định liệu pháp điều trị [5]. Dịch tễ học Ung thư là nguyên nhân chính gây tử vong, với gần 8 triệu ca tử vong do các bệnh ác tính vào năm 2008 và dự kiến 11 triệu ca tử vong liên quan đến ung thư vào năm 2030. Mặc dù tỷ lệ mắc ung thư phổi tăng mạnh trong những năm gần đây (12% tổng số ca ung thư ở nữ) , ung thư vú vẫn là bệnh lý ác tính phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn thế giới, với hơn 1,3 triệu ca được chẩn đoán hàng năm và gần 0,5 triệu ca tử vong.

Căn bệnh này chiếm 1/4 số ca ung thư mới ở phụ nữ trên toàn cầu, nhưng có tới 1/3 ở Anh, nơi nguy cơ suốt đời là 1/8.000 trường hợp ung thư vú mới được chẩn đoán hàng năm ở Anh, chiếm tỷ lệ chuẩn hóa theo độ tuổi là 123,9 trường hợp trên 100. Năm 2012, theo công bố của cơ quan nghiên cứu quốc tế về ung thư (GLOBOCAN), trên toàn thế giới có 1.000 ca mắc mới và có 522.000 phụ nữ tử vong do UTV [5], [7]. Tại Mỹ, năm 2011 có khoảng 229.060 ca mắc mới và 39.920 ca chết vì UTV [7]. 4 Phụ nữ ở Hoa Kỳ có nguy cơ phát triển ung thư vú suốt đời ước tính là 12,3% (tức là cứ 8 phụ nữ thì có 1 người) .290 trường hợp ung thư vú xâm lấn (192.370 phụ nữ và 1919 nam giới) và 62.280 trường hợp ung thư biểu mô nữ tại chỗ của vú sẽ được chẩn đoán ở Hoa Kỳ, với 40.610 trường hợp tử vong do ung thư vú xâm lấn được dự đoán [8].

Có 1,7 triệu ca ung thư mới mắc được chẩn đoán năm 2012 (chiếm tỉ lệ 25% tất cả các loại ung thư). Ung thư vú phổ biến ở cả những nước phát triển và kém phát triển [9]. Ung thư vú ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương chiếm khoảng 1/3 gánh nặng toàn cầu của căn bệnh này. Tỷ lệ mắc ung thư vú ước tính hàng năm ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương là 319 000 trường hợp so với khoảng 607 000 trường hợp ở các nước Bắc Mỹ và Châu Âu [10].

Ở ViệtNam, năm 2008 có 5 268 ca mắc bệnh, trong đó có 2 284 ca tử vong tính trên 100. Theo số liệu của chương trình mục tiêu phòng chống ung thư năm 2010, có 12.533 trường hợp mới mắc UTV với tỷ lệ mắc chuẩn theo tuổi là 29,9/100. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc là 15.000 ca/năm, tỷ lệ tử vong là 35%. Ở Miền Bắc với tỷ lệ mắc theo tuổi là 27,3/100.000 dân, ở Miền Nam tỷ lệ này là 17,1/100.

Trong số bệnh nhân phát hiện bệnh có 70% người bệnh đến khám ở giai đoạn muộn [11]. Các yếu tố nguy cơ Nếu một phụ nữ không có triệu chứng có kết quả tiêu cực khi khám sức khỏe, điểm quyết định tiếp theo là dựa trên phân tầng nguy cơ.