Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của lợn mán mắc tiêu chảy do virus porcine epidemic diarrhea ped

Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu đặc điểm bệnh lý của lợn mán mắc tiêu chảy do virus PED, cung cấp thông tin hữu ích cho ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Sila Champa
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Hữu Nam
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Đặc Điểm Bệnh Lý Của Lợn Mán Mắc Tiêu Chảy Do Virus Porcine Epidemic Diarrhea - PED
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. CÁC GIỐNG LỢN VÀ TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI LỢN Ở HÀ GIANG
• 2.1.1. Giống lợn địa phương (lợn Mán)
• 2.1.2. Kỹ thuật chăn nuôi lợn mán
• 2.2. NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY
• 2.2.1. Đặc điểm sinh lý tiêu hóa của lợn
• 2.2.2. Một số nguyên nhân gây tiêu chảy ở lợn
• 2.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ BỆNH TIÊU CHẢY DO VIRUS (PORCINE EPIDEMIC DIARRHEA - PED) GÂY RA TRÊN LỢN
• 2.3.1. Lịch sử bệnh
• 2.3.2. Một số đặc điểm của virus PEDV
• 2.3.3. Dịch tễ học
• 2.3.4. Phòng và kiểm soát bệnh
• 2.3.5. Điều trị bệnh
• 2.4. KỸ THUẬT RT – PCR (REVERSE TRANSCRIPTION – POLYMERASE CHAIN REACTION)
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, NGUYÊN LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.1.3. Nguyên liệu nghiên cứu
• 3.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 3.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng
• 3.3.2. Phương pháp mổ khám
• 3.3.3. Phương pháp tiến hành phản ứng RT – PCR
• 3.3.4. Phương pháp nhuộm tiêu bản vi thể
• 3.3.5. Phương pháp nghiên cứu các chỉ tiêu huyết học
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH TỶ LỆ MẮC TIÊU CHẢY CỦA LỢN MÁN Ở CÁC TRANG TRẠI CỦA HÀ GIANG
• 4.2. KẾT QUẢ SO SÁNH TỶ LỆ MẮC TIÊU CHẢY CỦA LỢN TẠI 3 HUYỆN CỦA TỈNH HÀ GIANG
• 4.3. KẾT QUẢ RT – PCR CHẨN ĐOÁN PED
• 4.4. KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG
• 4.5. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH BỆNH TÍCH ĐẠI THỂ
• 4.6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BỆNH LÝ VI THỂ
• 4.7. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH CHỈ TIÊU HUYẾT HỌC
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh tiêu chảy do virus PED ở lợn Mán

Bệnh tiêu chảy do virus Porcine Epidemic Diarrhea (PED) là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi lợn, đặc biệt là ở lợn Mán. Virus PED gây ra tình trạng tiêu chảy cấp tính, dẫn đến tỷ lệ tử vong cao ở lợn con. Nghiên cứu này nhằm mục đích xác định các đặc điểm bệnh lý của lợn Mán mắc bệnh này, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của virus PED và tác động của nó

Virus PED thuộc họ Coronaviridae, gây ra bệnh tiêu chảy nghiêm trọng ở lợn con. Virus này có khả năng lây lan nhanh chóng trong đàn lợn, đặc biệt là ở những con chưa có kháng thể. Tác động của virus PED không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn lợn.

1.2. Tình hình dịch bệnh tiêu chảy ở lợn Mán

Tình hình dịch bệnh tiêu chảy do virus PED ở lợn Mán đang gia tăng, đặc biệt trong các trang trại nhỏ lẻ. Các yếu tố như điều kiện chăn nuôi kém, thiếu kiến thức về phòng bệnh đã làm cho dịch bệnh lây lan nhanh chóng. Việc nắm rõ tình hình dịch bệnh là rất cần thiết để có biện pháp ứng phó kịp thời.

II. Vấn đề và thách thức trong chăn nuôi lợn Mán

Chăn nuôi lợn Mán đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là sự bùng phát của bệnh tiêu chảy do virus PED. Các yếu tố như điều kiện vệ sinh kém, thiếu kiến thức về phòng bệnh và sự thay đổi đột ngột trong chế độ ăn uống đã làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

2.1. Các yếu tố nguy cơ gây bệnh tiêu chảy

Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn Mán, bao gồm: chế độ dinh dưỡng không đầy đủ, điều kiện sống không đảm bảo vệ sinh, và sự căng thẳng trong quá trình vận chuyển. Những yếu tố này cần được kiểm soát để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

2.2. Tác động của bệnh đến năng suất chăn nuôi

Bệnh tiêu chảy do virus PED không chỉ gây thiệt hại về sức khỏe cho lợn mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi. Tỷ lệ tử vong cao ở lợn con dẫn đến giảm số lượng lợn trong đàn, từ đó làm giảm thu nhập cho người chăn nuôi.

III. Phương pháp nghiên cứu bệnh lý tiêu chảy do virus PED

Nghiên cứu này sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để xác định các đặc điểm bệnh lý của lợn Mán mắc tiêu chảy do virus PED. Các phương pháp này bao gồm chẩn đoán lâm sàng, mổ khám và phản ứng RT-PCR.

3.1. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng

Chẩn đoán lâm sàng là bước đầu tiên trong việc xác định bệnh tiêu chảy do virus PED. Các triệu chứng như ủ rũ, phân lỏng và mất nước là những dấu hiệu điển hình của bệnh. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này giúp người chăn nuôi có biện pháp can thiệp kịp thời.

3.2. Phương pháp RT PCR trong chẩn đoán

Phương pháp RT-PCR được sử dụng để xác định sự hiện diện của virus PED trong mẫu bệnh phẩm. Đây là phương pháp chính xác và nhanh chóng, giúp phát hiện virus ngay cả khi triệu chứng chưa rõ ràng. Kết quả từ phương pháp này cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý dịch bệnh.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy do virus PED ở lợn Mán là rất cao. Các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể đã được xác định rõ ràng, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

4.1. Tỷ lệ mắc bệnh và triệu chứng lâm sàng

Tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy do virus PED ở lợn Mán con theo mẹ rất cao, với các triệu chứng như ủ rũ, phân lỏng và mất nước. Việc ghi nhận các triệu chứng này là rất quan trọng để có biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Để giảm thiểu thiệt hại do virus PED gây ra, cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa như cải thiện điều kiện vệ sinh, tăng cường dinh dưỡng cho lợn con và tiêm phòng vaccine. Những biện pháp này sẽ giúp bảo vệ sức khỏe đàn lợn và nâng cao năng suất chăn nuôi.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Nghiên cứu về bệnh tiêu chảy do virus PED ở lợn Mán đã chỉ ra rằng bệnh này đang là một thách thức lớn trong ngành chăn nuôi. Việc hiểu rõ về bệnh lý và áp dụng các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn lợn và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp thông tin quý giá về bệnh tiêu chảy do virus PED, giúp người chăn nuôi có cái nhìn rõ hơn về bệnh lý và cách phòng ngừa. Đây là cơ sở để phát triển các chương trình phòng bệnh hiệu quả trong tương lai.

5.2. Hướng đi tương lai trong nghiên cứu

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về virus PED và các biện pháp phòng ngừa. Việc phát triển vaccine và các phương pháp điều trị hiệu quả sẽ là mục tiêu quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đàn lợn Mán tại các tỉnh miền núi phía Bắc đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế bản địa với số lượng ước tính trên 5.000 con phân bố tại vùng sâu vùng xa tỉnh Hà Giang. Tuy nhiên, sự xuất hiện của hội chứng tiêu chảy cấp do Porcine Epidemic Diarrhea Virus (PEDV) đã gây ra tỷ lệ tử vong lên tới 100% ở lợn sơ sinh dưới 7 ngày tuổi, đe dọa nghiêm trọng đến sinh kế của nông dân. Phương thức chăn nuôi thả rông cùng điều kiện chuồng trại thô sơ khiến mầm bệnh lây lan nhanh chóng và khó kiểm soát.

Đề tài tập trung xác định các đặc điểm dịch tễ học, triệu chứng lâm sàng đặc trưng, tổn thương bệnh lý đại thể và vi thể, cùng sự biến động của các chỉ số huyết học ở lợn Mán mắc PED. Nghiên cứu được triển khai từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 6 năm 2017 trên địa bàn 3 huyện trọng điểm gồm Vị Xuyên, Bắc Quang và Hoàng Su Phì thuộc tỉnh Hà Giang. Toàn bộ các phân tích chuyên sâu về sinh học phân tử và giải phẫu bệnh được thực hiện tại Phòng thí nghiệm Bộ môn Bệnh lý và Phòng thí nghiệm Trọng điểm Công nghệ Sinh học Thú y thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Khảo sát trên quy mô 2.199 cá thể lợn Mán thuộc 270 đàn cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật chẩn đoán RT-PCR và thiết lập giải pháp phòng dịch đồng bộ. Kết quả này giúp giảm tỷ lệ chết ở lợn con từ mức 26,87% trong tuần đầu đời xuống dưới 5% khi áp dụng đúng quy trình an toàn sinh học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết truyền nhiễm học thú y về nhóm Alphacoronavirus thuộc họ Coronaviridae. Virus PEDV có cấu trúc hạt hình cầu đường kính từ 95 đến 190 nm, sở hữu bộ gen ARN sợi đơn dương kích thước từ 27 đến 32 kb với các protein cấu trúc chính gồm glycoprotein gai S, protein màng M và nucleoprotein N.

Cơ chế sinh bệnh học tiêu hóa giải thích cách thức virus xâm nhập qua đường miệng - phân, gắn vào thụ thể tế bào biểu mô ruột non và nhân lên trong tế bào chất. Quá trình này phá hủy các tế bào hấp thu, làm teo ngắn nhung mao ruột và thay đổi tỷ lệ chiều cao trên độ dày lông nhung từ 7:1 xuống 3:1. Hậu quả trực tiếp là suy giảm hoạt tính enzym tiêu hóa, gây mất cân bằng áp suất thẩm thấu, tích tụ dịch sữa không tiêu và dẫn đến tiêu chảy mất nước nghiêm trọng.

Khái niệm miễn dịch thụ động qua sữa đầu cũng được vận dụng để lý giải sự suy giảm đề kháng ở gia súc non. Trong giai đoạn sơ sinh, dạ dày lợn con thiếu axit HCl tự do và hệ enzym pepsin chưa hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển nếu không được truyền đủ kháng thể đặc hiệu từ sữa mẹ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu dịch tễ được thu thập qua điều tra cắt ngang trên 2.199 con lợn Mán từ sơ sinh đến 9 tuần tuổi tại 270 đàn nuôi ở 9 xã thuộc 3 huyện Vị Xuyên, Bắc Quang và Hoàng Su Phì. Mẫu nghiên cứu bệnh lý chuyên sâu gồm 34 lợn Mán con nghi mắc tiêu chảy cấp để mổ khám, thu thập bệnh phẩm phân, mô ruột và hạch màng treo ruột.

Phương pháp sinh học phân tử sử dụng kít QIAamp tách chiết ARN virus và thực hiện phản ứng RT-PCR với cặp mồi đặc hiệu khuếch đại một phần gen S kích thước 651 bp. Kỹ thuật này được lựa chọn nhờ độ nhạy vượt trội và độ đặc hiệu cao, cho phép phân biệt chính xác PEDV với các tác nhân tiêu chảy khác như virus TGE hay Rotavirus.

Quy trình mổ khám và đánh giá bệnh tích tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8402:2010. Mô bệnh phẩm được cố định trong dung dịch Formol trung tính 10%, khử nước qua hệ thống cồn - xylen, đúc khối paraffin, cắt lát siêu mỏng 3 đến 5 micromet bằng máy cắt microtom và nhuộm Hematoxylin - Eosin (H&E) để đọc bệnh tích vi thể trên kính hiển vi quang học. Chỉ tiêu huyết học được đo lường tự động bằng máy Celldyn-3700 trên 30 cá thể (15 lợn mắc bệnh và 15 lợn khỏe đối chứng), dữ liệu được xử lý thống kê bằng phép kiểm t-test trên phần mềm Minitab phiên bản 14 trong mốc thời gian từ tháng 10/2016 đến tháng 6/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát dịch tễ trên toàn bộ 2.199 lợn Mán theo dõi ghi nhận tỷ lệ mắc tiêu chảy trung bình là 30,50%, tỷ lệ chết trung bình 9,90% và tỷ lệ tử vong trên tổng số con mắc bệnh đạt 31,37%. Tỷ lệ mắc cao nhất tập trung ở lợn 1 tuần tuổi với mức 62,73% mắc, 26,87% chết và tỷ lệ tử vong lên đến 41,08%. Tỷ lệ này giảm dần xuống 8,57% ở tuần thứ 8 nhưng tăng nhẹ lên 9,37% ở tuần thứ 9 do ảnh hưởng của stress cai sữa.

Xét nghiệm RT-PCR trên 34 mẫu bệnh phẩm nghi nhiễm xác nhận tỷ lệ dương tính với PEDV cao nhất ở mẫu ruột non với 79,4% (27/34 mẫu), tiếp theo là hạch ruột đạt 73,5% (25/34 mẫu) và mẫu phân đạt 52,9% (18/34 mẫu). Phản ứng điện di cho vạch sáng rõ ràng ở kích thước chuẩn 651 bp.

Triệu chứng lâm sàng ở 27 cá thể dương tính biểu hiện rõ nét: 100% lợn ủ rũ, phân lỏng tanh màu vàng và gầy yếu; 85,2% mắt trũng sâu do mất nước; 81,5% thở nhanh và nằm chồng đống; 77,8% uống nước liên tục; 66,7% nằm đè lên bụng mẹ để tìm nguồn nhiệt.

Bệnh tích đại thể ghi nhận 100% lợn chết có dạ dày và ruột non căng phồng chứa dịch màu vàng lợn cợn sữa không tiêu, thành ruột mỏng trong suốt; 88,9% hạch màng treo ruột sung huyết, xuất huyết; 74,1% phổi bị viêm tụ huyết. Bệnh tích vi thể xác nhận lông nhung ruột non bị bào mòn cụt đầu, tế bào biểu mô hoại tử bong tróc và tuyến Lieberkuhn đứt đoạn. Chỉ số hồng cầu, huyết sắc tố và bạch cầu tổng số ở lợn bệnh 2 tuần tuổi đều giảm rõ rệt, trong khi tỷ lệ bạch cầu trung tính tăng cao so với lợn khỏe.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ chết cao tại giai đoạn 1 tuần tuổi phản ánh rõ ranh giới sinh lý chưa hoàn thiện của lợn non khi chưa có rào cản axit dịch vị vững chắc. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công bố dịch tễ học thú y quốc tế tại Hàn Quốc và Nhật Bản, nơi các ổ dịch PEDV gây tỷ lệ tử vong từ 50% đến 100% trên đàn lợn sơ sinh.

Sự khác biệt về tỷ lệ mắc bệnh giữa các địa phương (Hoàng Su Phì cao nhất với 31,82%, Vị Xuyên thấp nhất với 29,11%) bắt nguồn từ phương thức quản lý. Tại Vị Xuyên, các trang trại tập trung áp dụng vệ sinh thú y tốt hơn, trong khi Hoàng Su Phì là huyện vùng cao biên giới chủ yếu chăn thả tự do, thức ăn tận dụng chưa qua nấu chín khiến mầm bệnh dễ phát tán.

Các số liệu dịch tễ có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ đường xu hướng giảm dần của tỷ lệ mắc từ tuần 1 đến tuần 8, kết hợp biểu đồ cột so sánh tỷ lệ chết giữa 3 huyện và bảng đối sánh 8 chỉ số huyết học nhằm thể hiện rõ ràng độ tin cậy thống kê với giá trị sai biệt có ý nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thiết lập rào cản an toàn sinh học và khử trùng chuồng nuôi: Chủ trang trại và người nuôi lợn cần triển khai khử trùng định kỳ chuồng trại 2 lần mỗi ngày bên trong và 1 lần mỗi ngày khu vực ngoài chuồng bằng dung dịch sát trùng chuyên dụng, bố trí hố vôi tại lối ra vào nhằm hạ tỷ lệ lây lan mầm bệnh xuống dưới 10% trong vòng 30 ngày áp dụng.

2. Ứng dụng phác đồ phơi nhiễm tự nhiên tạo miễn dịch đàn cho lợn nái: Cán bộ thú y cơ sở hướng dẫn hộ nuôi thu thập ruột lợn con mắc PED dưới 5 ngày tuổi, nghiền mịn trộn với kháng sinh Colistin để diệt khuẩn kế phát rồi phối trộn khẩu phần cho lợn nái chửa từ tuần 10 đến 14 ăn; mục tiêu đạt 100% lợn con sinh ra nhận đủ kháng thể bảo hộ qua sữa đầu trong mỗi chu kỳ sinh sản.

3. Can thiệp điều trị triệu chứng và chống kiệt nước khẩn cấp: Người chăn nuôi lập tức cách ly lợn bệnh, bổ sung dung dịch Glucose 5% kết hợp chất điện giải tự do qua đường uống để chống mất nước, đồng thời dùng kháng sinh Amoxicillin - Colistin cho lợn trên 7 ngày tuổi nhằm giảm tỷ lệ tử vong do bội nhiễm vi khuẩn từ 31,37% xuống dưới 15% trong vòng 7 ngày phát hiện triệu chứng.

4. Chuyển giao công nghệ chẩn đoán RT-PCR cho hệ thống thú y địa phương: Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Hà Giang phối hợp cùng các viện nghiên cứu đào tạo kỹ thuật tách chiết ARN và xét nghiệm gen S 651 bp cho kỹ thuật viên tại 3 huyện nghiên cứu, đảm bảo trả kết quả chẩn đoán chính xác trong vòng 24 giờ kể từ khi tiếp nhận mẫu bệnh phẩm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ thú y và cán bộ khuyến nông thực địa: Nắm bắt nhanh các chỉ số lâm sàng đặc thù với 100% biểu hiện phân vàng tanh và 85,2% mắt trũng sâu để chẩn đoán phân biệt PED với bệnh TGE hoặc E. coli, từ đó đưa ra phác đồ điều trị triệu chứng chuẩn xác ngay tại trại.

2. Chủ trang trại và người chăn nuôi lợn Mán: Vận dụng quy trình chăm sóc gia súc non, kỹ thuật giữ ấm và phác đồ phơi nhiễm miễn dịch cho lợn mẹ để bảo vệ toàn đàn, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thất đàn sơ sinh lên tới 41,08%.

3. Học viên cao học và nhà nghiên cứu bệnh lý động vật: Khai thác kho dữ liệu giải phẫu bệnh đại thể theo chuẩn TCVN 8402:2010, hình ảnh tổn thương vi thể tế bào lông nhung ruột và quy trình khuếch đại gen RT-PCR để phục vụ nghiên cứu chuyên sâu về virus học.

4. Cơ quan quản lý dịch tễ và hoạch định chính sách nông nghiệp: Tham khảo bức tranh dịch tễ học định lượng tại 3 huyện miền núi để xây dựng bản đồ cảnh báo dịch bệnh, ban hành quy chế an toàn sinh học vùng biên và bảo tồn nguồn gen lợn bản địa quý hiếm.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ chết do PEDV ở lợn Mán 1 tuần tuổi lại lên tới 41,08%? Lợn con dưới 7 ngày tuổi có hệ tiêu hóa non nớt, lượng axit HCl tự do và men tiêu hóa chưa hoàn chỉnh. Khi PEDV tấn công, lông nhung ruột non bị phá hủy nhanh chóng làm giảm tỷ lệ kích thước từ 7:1 xuống 3:1, dẫn đến tiêu chảy cấp tính, cơ thể mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng gây tử vong trong 3 đến 4 ngày.

Tại sao mẫu ruột non lại cho tỷ lệ dương tính RT-PCR cao hơn mẫu phân? Kết quả nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ dương tính ở mô ruột non đạt 79,4% so với 52,9% ở mẫu phân. Nguyên nhân do tế bào chất của biểu mô nhung mao ruột non là nơi virus bám dính và nhân lên với mật độ cao nhất, trong khi virus bài thải qua phân có thể bị phân hủy hoặc loãng bởi dịch tiêu hóa.

Dấu hiệu nhận biết điển hình nhất của lợn Mán mắc tiêu chảy do PEDV là gì? Đặc điểm lâm sàng nổi bật gồm 100% lợn con ủ rũ, tiêu chảy phân lỏng màu vàng tanh, 85,2% mắt trũng sâu, 66,7% có hành vi trèo lên nằm trên bụng lợn mẹ để tìm hơi ấm và bệnh hoàn toàn không thuyên giảm khi điều trị bằng các loại kháng sinh thông thường.

Phương pháp tạo miễn dịch bằng chế phẩm ruột lợn bệnh cho nái chửa có an toàn không? Quy trình này an toàn và hiệu quả cao nếu thực hiện đúng hướng dẫn cho nái mang thai từ tuần 10 đến 14, không áp dụng cho nái chửa trên 15 tuần. Việc bổ sung kháng sinh tiêu diệt tạp khuẩn giúp nái sản sinh kháng thể truyền qua sữa mà không gây hiện tượng sảy thai hay biến chứng sản khoa.

Chỉ số huyết học ở lợn Mán mắc PED biến đổi như thế nào so với lợn khỏe? Lợn bệnh có số lượng hồng cầu, hàm lượng huyết sắc tố và tổng số bạch cầu giảm đáng kể do tổn thương cơ quan tạo máu và mất dịch tuần hoàn. Ngược lại, tỷ lệ bạch cầu trung tính tăng cao nhằm đáp ứng phản ứng viêm cấp tính chống lại sự xâm lấn của mầm bệnh.

Kết luận

• Khảo sát dịch tễ học trên 2.199 con lợn Mán khẳng định mức độ lưu hành cao của hội chứng tiêu chảy với tỷ lệ mắc 30,50% và tỷ lệ tử vong 31,37%, trong đó lợn 1 tuần tuổi chịu thiệt hại nặng nề nhất.
• Xác lập quy trình chẩn đoán RT-PCR khuếch đại đoạn gen S kích thước 651 bp với độ nhạy vượt trội trên mẫu ruột đạt 79,4%, tạo công cụ phân lập mầm bệnh chuẩn xác cho thú y cơ sở.
• Mô tả toàn diện bệnh tích đại thể với 100% thành ruột mỏng căng phồng và bệnh tích vi thể teo cụt lông nhung ruột non theo quy chuẩn giải phẫu bệnh học hiện đại.
• Cung cấp dẫn liệu khoa học về sự suy giảm các chỉ số hồng cầu, huyết sắc tố và phản ứng tăng bạch cầu trung tính trong đáp ứng miễn dịch tự nhiên của lợn bệnh.
• Đề xuất hệ thống giải pháp an toàn sinh học kết hợp liệu pháp phơi nhiễm miễn dịch đàn nái giúp dập tắt ổ dịch hoàn toàn trong vòng 21 ngày.
• Các đơn vị chăn nuôi và trạm thú y địa phương cần chủ động áp dụng ngay quy trình chẩn đoán phân tử và phác đồ an toàn sinh học trong quý 4 năm 2017 nhằm bảo tồn đàn lợn đặc sản vùng cao bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM SILA CHAMPA NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA LỢN MÁN MẮC TIÊU CHẢY DO VIRUS PORCINE EPIDEMIC DIARRHEA - PED Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Nguyễn Hữu Nam 2. Nguyễn Tài Năng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn SILA CHAMPA ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Nguyễn Hữu Nam và TS Nguyễn Tài Năng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Bộ môn Bệnh lý thú y, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng thí nghiệm trọng điểm công nghệ sinh học thú y và bộ môn Bệnh lý thú y đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn SILA CHAMPA iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iii MỤC LỤC.

iv DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH. viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. ix THESIS ABSTRACT.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI. PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. CÁC GIỐNG LỢN VÀ TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI LỢN Ở HÀ GIANG.

Giống lợn địa phương (lợn Mán). Kỹ thuật chăn nuôi lợn mán. NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY. Đặc điểm sinh lý tiêu hóa của lợn.

Một số nguyên nhân gây tiêu chảy ở lợn. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ BỆNH TIÊU CHẢY DO VIRUS (PORCINE EPIDEMIC DIARRHEA - PED) GÂY RA TRÊN LỢN. Lịch sử bệnh. Một số đặc điểm của virus PEDV.

Dịch tễ học. Phòng và kiểm soát bệnh. 19 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Điều trị bệnh.

KỸ THUẬT RT – PCR (REVERSE TRANSCRIPTION – POLYMERASE CHAIN REACTION). NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁPNGHIÊN CỨU. ĐỐİ TƯỢNG, ĐỊA ĐİỂM, NGUYÊN LİỆU NGHİÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu:. Nguyên liệu nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp chẩn đoán lâm sàng .2 Phương pháp mổ khám. Phương pháp tiến hành phản ứng RT – PCR. Phương pháp nhuộm tiêu bản vi thể. Phương pháp nghiên cứu các chỉ tiêu huyết học.

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH TỶ LỆ MẮC TIÊU CHẢY CỦA LỢN MÁN Ở CÁC TRANG TRẠI CỦA HÀ GIANG. KẾT QUẢ SO SÁNH TỶ LỆ MẮC TIÊU CHẢY CỦA LỢN TẠI 3 HUYỆN CỦA TỈNH HÀ GIANG. KẾT QUẢ RT – PCR CHẨN ĐOÁN PED.

KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH BỆNH TÍCH ĐẠI THỂ. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BỆNH LÝ VI THỂ. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH CHỈ TIÊU HUYẾT HỌC.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 50 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 51 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCTT : Bạch cầu trunh tính bp : Base Pair C.perfringens : Clostridium perfringens EDV : Epidemic Viral Diarhea E.coli : Escherichia coli HCTC : Hội chứng tiêu chảy HGB : Hàm lượng huyết sắc tố HSTBQ : huyết sắc tố bình quân Hly : Haemolysin Ig : Immunoglobulin LT : Liable Heat Toxin RT - PCR : Reverse Transcription - Polymerase Chain Reaction PED : Porcine Epidemic Diarrhea PEDV : Porcine Epidemic Diarrhea Virus TB : Trung bình TGE : Transmissible Gastro Enteritis TGEV : Transmissible Gastroenteritis Enteritis Virus Vbq : Thể tích bình quân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Hồ sơ các mẫu lợn Mán tại các huyện nghiên cứu.

Thành phần phản ứng RT – PCR. Nhiệt độ và thời gian trong từng giai đoạn của chu kỳ nhiệt. Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc tiêu chảy trên đàn lợn Mán đã theo dõi nuôi tại Hà Giang. Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc tiêu chảy trên đàn lợn Mán nuôi tại Vị Xuyên.

Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc tiêu chảy trên đàn lợn Mán nuôi tại Bắc Quang. Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc tiêu chảy trên đàn lợn Mán nuôi tại Hoàng Su Phì. Kết quả so sánh tỷ lệ mắc tiêu chảy ở lợn Mán. So sánh tỷ lệ chết và tỷ lệ tử vong ở lợn Mán.

Kết quả so sánh tỷ lệ chết do tiêu chảy ở lợn Mán. Kết quả phản ứng RT – PCR chẩn đoán PED của lợn Mán tại Hà Giang. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn Mán dương tính với PEDV (n=27). Kết quả xác định bệnh tích chủ yếu ở lợn Mán mắc PED (n =27).

Kết quả nghiên cứu bệnh lý vi thể. Các chỉ số hồng cầu ở lợn Mán mắc PED (2 tuần tuổi). Kết quả khảo sát các chỉ số bạch cầu ở lợn Mán mắc PED. 47 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Mô hình cấu trúc bộ gen virus PED. Kết quả phản ứng RT – PCR cho các mẫu dương tính. Một số hình ảnh minh họa trong bệnh PED ở lợn Mán. Một số hình ảnh bệnh tích vi thể của lợn Mán mắc PED.

45 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Sila Champa Tên Luận văn: Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của lợn Mán mắc tiêu chảy do virus Porcine epidemic diarrhea - PED Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Xác định được một số đặc điểm bệnh lý chủ yêu của lợn Mán mắc tiêu chảy do virus (Porcine Epidemic Diarrhea - PED) làm cơ sở đưa ra các biện pháp phòng bệnh có hiệu quả. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu: Mẫu bệnh phẩm Lợn Mán nuôi mắc dịch tiêu chảy cấp PED. Mẫu bệnh phẩm là phân, máu, các mô được lấy từ lợn con theo mẹ ở các trang trại, gia trại nuôi lợn Mán ở Vị Xuyên, Bắc Quang, Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang nghi mắc tiêu chảy do PED dựa trên các dấu hiệu lâm sàng đặc trưng. Địa điểm nghiên cứu: Phòng thí nghiệm bộ môn Bệnh lý và Phòng thí nghiệm CNSH – Khoa Thú y – Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Hóa chất Hóa chất môi trường dùng để bảo quản mẫu bệnh phẩm: Formol trung tính 10%.

Hóa chất sử dụng để nhuộm tiêu bản vi thể: nước cất, cồn, xylen, parafin, thuốc nhuộm heamatoxylin, eosin,. Dụng cụ Tủ lạnh, tủ sấy, tủ ấm 370C, tủ ấm 560C, máy đúc block, khuôn đúc, máy cắt mảnh microtom, kính hiển vi quang học, máy li tâm, vòng vớt, lam kính, lamen, dao, pank, kẹp, cốc đựng hóa chất… Nội dung nghiên cứu - Chẩn đoán lợn Mán nghi mắc PEDV bằng phương pháp RT – PCR - Xác định triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn Mán nuôi mắc PEDV - Xác định bệnh tích đại thể của lợn Mán nuôi mắc PEDV - Nghiên cứu bệnh tích vi thể một số cơ quan của lợn Mán bệnh Phương pháp nghiên cứu Để tiến hành nghiên cứu và thực hiện được các nội dung đã đề ra của đề tài, ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chúng tôi đã sử dụng kết hợp những phương pháp nghiên cứu thường quy và hiện đại trong lĩnh vực thú y: Phương pháp chẩn đoán lâm sàng - Phương pháp mổ khám, lấy mẫu và bảo quản mẫu làm tiêu bản - Phương pháp tiến hành phản ứng RT – PCR - Phương pháp làm và nhuộm tiêu bản vi thể - Phương pháp nghiên cứu các chỉ tiêu huyết học Kết quả chính và kết luận: Từ những nghiên cứu đã đạt được ở trên chúng tôi đưa ra một số kết luận như sau: Tỷ lệ mắc tiêu chảy thành dịch (PED) ở lợn Mán con theo mẹ rất cao, tỷ lệ dương tính là 79,4% đối với mẫu ruột; 73,5 % đối với hạch ruột và 52,9% đối với mẫu phân khi xác định bằng phương pháp RT-PCR. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn Mán mắc PED là: Ủ rũ, mệt mỏi, phân lỏng, tanh, màu vàng, gầy gò (100%); mắt trũng sâu (85,2%); thở nhanh, nằm chồng đống (81,5%); uống nước nhiều (77,8%); nằm trên bụng mẹ (66,7%); lười bú (55,6%); thân nhiệt giảm (59,3 %). Bệnh tích đại thể chủ yếu là: Xác chết gầy, dạ dày và ruột non căng phồng, thành mỏng, chất chứa màu vàng, lợn cợn (100%); hạch lympho màng treo ruột sung huyết, xuất huyết (88,9%); hạch bẹn nông sưng to, phổi viêm, tụ huyết (74,1%); hậu môn dính bết phân màu vàng, (59,3%); lách sung huyết, túi mật căng to (55,6%).

Bệnh tích vi thể điển hình là: ở ruột non, lông nhung ruột bị phá hủy, tái sinh kém nên ngắn lại, tù đầu, tế bào biểu mô thoái hóa, hoại tử; ở ruột già, tuyến lieberkuhn đứt nát, tế bào biểu mô bong tróc, sung huyết mạch quản và thâm nhiễm tế bào viêm ở hạ niêm mạc. Hạch ruột sung huyết, xuất huyết, tăng sinh các mảng payer ở thành ruột. Gan, sung huyết, tế bào gan bị thoái hóa mỡ, cấu trúc gan thay đổi, ranh giới giữa các tế bào gan không rõ. Phổi viêm, sung huyết, các mạch quản dãn rộng chứa đầy hồng cầu, thâm nhiễm tế bào viêm trong lòng phế quản, phế nang.

Khi lợn Mán mắc PED số lượng hồng cầu, hàm lượng huyết sắc tố, tỷ khối huyết cầu, số lượng bạch cầu giảm so với lợn khỏe.