Chương 1. Cơ sở lý luận về năng lực sƣ phạm của giảng viên Chương 2. Thực trạng năng lực sƣ phạm của đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị khu vực II Chương 3. Đề xuất các biện pháp phát triển năng lực sƣ phạm cho giảng viên ở Học viện Chính trị khu vực II.
Đóng góp mới của đề tài Luận văn góp phần hệ thống hóa và phát triển cơ sở dữ liệu về phát triển năng lực sƣ phạm giảng viên Học viện Chính trị khu vực II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC SƢ PHẠM CỦA GIẢNG VIÊN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Năng lực sƣ phạm là thành tố quan trọng ảnh hƣởng rất lớn đến chất lƣợng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục của đội ngũ giảng viên. Do đó, việc hình thành và phát triển năng lực sƣ phạm đã đƣợc nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam quan tâm.
Trên thế giới Tác giả Xavier Roegiers (1996) trong tác phẩm Khoa sƣ phạm tích hợp hay làm thế nào để phát triển các năng lực của nhà trƣờng, đã cho rằng: Năng lực là một khái niệm tích hợp ở chỗ nó bao hàm cả những nội dung, những hoạt động cần thực hiện và những tình huống trong đó diễn ra các hoạt động. Ông đƣa ra khái niệm năng lực là sự tích hợp những kỹ năng tác động một cách tự nhiên lên các nội dung trong một loại tình huống cho trƣớc để giải quyết những vấn đề do những tình huống này đặt ra. Trong tác phẩm của mình, ở phần thực hành khoa sƣ phạm tích hợp, tác giả cũng đã bàn đến cách tiếp cận soạn thảo một chƣơng trình đầy đủ theo tƣ tƣởng sƣ phạm tích hợp. Trong đó cách tiếp cận từ nội dung, biến đổi nội dung thành các mục tiêu và các mục tiêu thành năng lực cần đạt đƣợc.
Tác giả cho rằng xác định mục tiêu chính là lựa chọn các năng lực để cho ngƣời học lựa chọn, lĩnh hội. Tác giả đề ra các năng lực bộ môn, năng lực liên môn, năng lực cơ bản, năng lực đề cao và sự giao thoa giữa các năng lực này. Peter Drucker (1990) là cây đại thụ về quản lý thời hiện đại của Mỹ. Ông là ngƣời tiêu biểu của trƣờng phái quản lý kinh nghiệm chủ yếu của phƣơng Tây.
Các công trình và ý tƣởng quản lý của ông đƣợc xếp vào tinh hoa quản lý thế giới trong thế kỷ XX. Trong các công trình của mình, ông đề cập đến nhiều vấn đề từ mục tiêu quản lý, tổ chức quản lý, nguyên tắc thiết kế tổ chức quản lý, chức năng cơ bản của tổ chức quản lý, năng lực, kỹ năng quản lý và tự quản lý. Trong tác phẩm Những thách thức của quản lý trong thế kỷ XXI, đề cập đến ngƣời quản lý, ông nhấn mạnh 5 nhiệm vụ cơ bản của họ đó là: Xác định mục tiêu, đồng thời quyết định những 6 điều cần làm để đạt đƣợc mục tiêu đó và truyền đạt đến những thành viên có liên quan; tiến hành công tác tổ chức, tức là phân loại công việc, xây dựng cơ cấu tổ chức tƣơng ứng, tuyển chọn nhân viên; khích lệ cán bộ, công nhân viên, liên kết công việc, liên kết mọi ngƣời với nhau; phân tích kết quả của đơn vị theo mục tiêu vạch ra; làm cho các thành viên đều trƣởng thành. Mặc dù 5 nhiệm vụ này không trực tiếp đề cập về năng lực sƣ phạm của giảng viên, nhƣng cũng có sự ảnh hƣởng đến năng lực này.
Nghiên cứu của Avijit Mazumdar và Saurav Datta (2010) trong bài báo Đa dạng hóa mô hình để đánh giá năng lực giáo viên, cho rằng cần một công cụ để đánh giá cụ thể năng lực cũng nhƣ hiệu suất tổng thể của một giáo viên. Bài viết nhấn mạnh việc đƣa mô hình đa dạng vào đánh giá một cách khách quan và cụ thể nhất để tính toán tổng thể chất lƣợng cho thấy năng lực trình độ của từng giáo viên. Bài viết của tác giả Fang Guo-Zhong, Sun Xing-Mei và Yang Xue (2010) Đại học Nhân dân Tây Bắc trong bài Thiết kế hệ thống đánh giá năng lực hiệu suất toàn diện của giảng viên đại học đã chỉ ra rằng đây là phần quan trọng trong quản lý nguồn nhân lực của trƣờng đại học. Mục đích là để đánh giá các giáo viên làm việc khoa học và khách quan, cung cấp thông tin và hƣớng dẫn để cải thiện công việc và phát triển nghề nghiệp và thực hiện sự thống nhất của sự phát triển trƣờng đại học cùng với chiến lƣợc và lập kế hoạch cho đội ngũ giáo viên.
Thiết kế của hệ thống thẩm định là một kỹ thuật toàn diện. Nghiên cứu về năng lực con ngƣời trong các lĩnh vực hoạt động cụ thể đƣợc chú ý vào những năm đầu của thế kỷ XIX, ví dụ: F. Gantol với tác phẩm Sự di truyền của tài năng. Trải qua một thời kỳ dài, vấn đề phát triển năng lực của con ngƣời đã đƣợc nhiều nhà khoa học, nhiều ngành tập trung nghiên cứu.
Ở Mỹ và một số nƣớc khác, việc nghiên cứu vấn đề này đƣợc dựa trên cơ sở của Tâm lý học hành vi và Tâm lý học chức năng. Theo đó năng lực sƣ phạm, mà chủ yếu là kỹ năng dạy học đƣợc hình thành trong quá trình rèn luyện (J. Bigs và Tellfer (1987); K. 7 Việc nghiên cứu vấn đề này cũng đƣợc chú trọng ở Liên Xô và các nƣớc xã hội chủ nghĩa Đông Âu trƣớc đây, mà trọng tâm là cấu trúc nhân cách nói chung và năng lực sƣ phạm của ngƣời thầy giáo nói riêng, sự hình thành chúng trong quá trình đào tạo và sự hoàn thiện trong quá trình hành nghề.Cudomina với công trình Hình thành các năng lực sƣ phạm, đã xác định các năng lực sƣ phạm cần có của ngƣời giáo viên, việc phát hiện và bồi dƣỡng các năng khiếu sƣ phạm.Apđulinna trong Bàn về kỹ năng sƣ phạm đã phát triển vấn đề kỹ năng sƣ phạm trở thành một hệ thống lý luận tƣơng đối hoàn chỉnh.
Tác giả phân biệt hai nhóm kỹ năng sƣ phạm cơ bản, đó là kỹ năng chung và kỹ năng chuyên biệt cho từng hoạt động. Tác giả cũng chỉ ra đƣợc nội dung của từng kỹ năng sƣ phạm cụ thể. Trong tác phẩm Những phẩm chất tâm lý của ngƣời giáo viên, Ph.Gônô bôlin đã nêu ra những năng lực sƣ phạm mà ngƣời giáo viên cần phải có và cách thức rèn luyện đề hình thành, phát triển và hoàn thiện. Trong công trình Hình thành các kỹ năng, kỹ xảo sƣ phạm trong điều kiện giáo dục đại học, X.Kixegov và các cộng sự đã nêu ra hơn 100 kỹ năng, trong đó có 50 kỹ năng cơ bản và tối thiểu cần thiết cho hoạt động nghề nghiệp của ngƣời giáo viên.
Nghiên cứu cũng chỉ ra đƣợc con đƣờng và các giai đoạn của việc hình thành chúng. Dƣới áp lực của toàn cầu hóa và nền kinh tế tri thức, chất lƣợng đội ngũ nhà giáo nói chung và năng lực sƣ phạm giảng viên là một trong những vấn đề cần đƣợc quan tâm nhất, năng lực sƣ phạm của giảng viên là một trong những điều kiện tiên quyết để phát triển chất lƣợng giáo dục và đào tạo. Tại Việt Nam Bộ Giáo dục và Đào tạo (2015). Chuẩn năng lực giảng viên GDĐH định hƣớng nghề nghiệp cũng đã đƣa các luận điểm trong dự án Phát triển Giáo dục Đại học theo Định hƣớng Nghề nghiệp - Ứng dụng (POHE 2) về Đề xuất bộ tiêu chuẩn năng lực sƣ phạm của giảng viên POHE.
Chƣơng trình đào tạo POHE yêu cầu giảng viên phải có đủ những phẩm chất nghề nghiệp. Các nghiên cứu và khảo sát cho thấy 8 thành công của chƣơng trình giảng dạy POHE phụ thuộc nhiều vào phẩm chất và năng lực của giảng viên. Giảng viên POHE không chỉ giữ vai trò là ngƣời thầy, là chuyên gia trong lĩnh vực chuyên môn mà còn phải là ngƣời cố vấn, ngƣời hƣớng dẫn thực hành cho sinh viên và là đại diện của nhà trƣờng khi làm việc với thế giới nghề nghiệp. Tuy nhiên việc thƣờng xuyên bồi dƣỡng năng lực sƣ phạm giảng viên POHE chƣa có kế hoạch thực hiện rõ ràng.
Do đó tài liệu này đƣợc xây dựng nhƣ một kim chỉ nam về các tiêu chuẩn cho giảng viên POHE nhƣ năng lực chuyên môn, năng lực dạy học, năng lực phát triển, năng lực quan hệ với thế giới nghề nghiệp và nghiên cứu ứng dụng nhằm nâng cao chất lƣợng giảng dạy cho giảng viên POHE. Bài viết của tác giả Nguyễn Thị Tuyết (2008) về Tiêu chí đánh giá giảng viên đƣợc đăng trên tạp chí khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã đề xuất tiêu chí để đánh giá năng lực sƣ phạm của giảng viên trong ba lĩnh vực: giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phục vụ xã hội trên cơ sở tham khảo các tiêu chí đánh giá giảng viên ở một số nƣớc phát triển trên thế giới. Phạm Tùng Dƣơng (2014) với đề tài nghiên cứu Quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực sƣ phạm của giảng viên trƣờng Đại học Khoa học Đại học Thái Nguyên, Đại học Thái Nguyên. Nghiên cứu đƣợc thực hiện nhằm xác định cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực sƣ phạm của giảng viên ở trƣờng Đại học.
Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực sƣ phạm của giảng viên trƣờng Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên. Thông qua đó tác giả để xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực sƣ phạm của giảng viên trƣờng Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên. Lê Mỹ Dung (2014) với nghiên cứu Thực trạng năng lực sƣ phạm giảng viên của giảng viên đại học sƣ phạm, Tạp chí Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội. Bài báo đề cập đến thực trạng năng lực sƣ phạm giảng viên của giảng viên đại học sƣ phạm đƣợc thể hiện ở 10 khía cạnh gồm: Phân tích, cấu trúc lại nội dung chƣơng trình môn học/học phần; Lập kế hoạch dạy học; Tổ chức, quản lí dạy học; Sử dụng phƣơng pháp, hình thức tổ chức dạy học; Kiểm tra, đánh giá; Giáo dục nghề nghiệp 9 cho sinh viên; Hƣớng dẫn thực hành, thực tập sƣ phạm; Kiểm soát, điều chỉnh cảm xúc; Tìm hiểu sinh viên, tham vấn/tƣ vấn cho sinh viên; Giao tiếp sƣ phạm.