Luận văn ths khgd kết hợp phương pháp thuyết trình với trực quan trong bồi dưỡng lý luận chính trị tại trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Luận văn ths khgd nghiên cứu kết hợp phương pháp thuyết trình và trực quan trong bồi dưỡng lý luận chính trị tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên.

• Trường học: Trung Tâm Bồi Dưỡng Chính Trị Huyện Đại Từ
• Chuyên ngành: Lý Luận Chính Trị
• Đề tài: Kết Hợp Phương Pháp Thuyết Trình Với Trực Quan Trong Bồi Dưỡng Lý Luận Chính Trị Tại Huyện Đại Từ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2018 - 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC KẾT HỢP PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH VỚI TRỰC QUAN TRONG BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỐI TƯỢNG KẾT NẠP ĐẢNG TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Cơ sở lý luận việc kết hợp PPTT với TQ trong bồi dưỡng LLCT cho đối tượng kết nạp Đảng tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Đại Từ
• 1.2.1. Khái lược PPTT và PPTQ
• 1.2.1.1. Khái niệm về phương pháp và phương pháp dạy học
• LỜI KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kết hợp phương pháp thuyết trình và trực quan

Việc kết hợp phương pháp thuyết trình và trực quan trong bồi dưỡng lý luận chính trị tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên đang trở thành một xu hướng quan trọng. Phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học viên. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập giáo dục hiện nay, việc đổi mới phương pháp giảng dạy là cần thiết để đáp ứng yêu cầu của xã hội.

1.1. Khái niệm về phương pháp thuyết trình và trực quan

Phương pháp thuyết trình là hình thức truyền đạt thông tin một chiều từ giảng viên đến học viên. Trong khi đó, phương pháp trực quan sử dụng hình ảnh, video và các công cụ trực quan khác để hỗ trợ việc học. Sự kết hợp giữa hai phương pháp này giúp học viên dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn.

1.2. Lợi ích của việc kết hợp hai phương pháp trong giáo dục

Kết hợp phương pháp thuyết trình và trực quan giúp tăng cường sự chú ý và hứng thú của học viên. Học viên không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn có thể hình dung và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển tư duy sáng tạo.

II. Thách thức trong việc áp dụng phương pháp thuyết trình và trực quan

Mặc dù việc kết hợp hai phương pháp này mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thụ động của học viên trong quá trình học tập. Nhiều học viên vẫn quen với phương pháp học truyền thống, dẫn đến việc không tiếp thu hiệu quả kiến thức mới.

2.1. Sự thụ động của học viên trong quá trình học

Nhiều học viên vẫn có thói quen tiếp thu thông tin một cách thụ động, không chủ động tham gia vào quá trình học tập. Điều này làm giảm hiệu quả của việc kết hợp phương pháp thuyết trình và trực quan.

2.2. Thiếu sự chuẩn bị của giảng viên

Giảng viên cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để áp dụng hiệu quả hai phương pháp này. Nếu không, việc giảng dạy có thể trở nên nhàm chán và không thu hút được học viên.

III. Phương pháp kết hợp thuyết trình và trực quan hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả của việc kết hợp phương pháp thuyết trình và trực quan, giảng viên cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy là một trong những giải pháp quan trọng.

3.1. Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Việc sử dụng các công cụ công nghệ như PowerPoint, video và các phần mềm trực quan khác giúp giảng viên truyền đạt kiến thức một cách sinh động và hấp dẫn hơn.

3.2. Tích cực hóa hoạt động học tập của học viên

Giảng viên cần khuyến khích học viên tham gia vào các hoạt động nhóm, thảo luận và thực hành để phát huy tính chủ động và sáng tạo trong học tập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Đại Từ

Việc áp dụng kết hợp phương pháp thuyết trình và trực quan tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Đại Từ đã cho thấy những kết quả tích cực. Học viên có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức và áp dụng vào thực tiễn.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng phương pháp

Học viên đã có sự cải thiện đáng kể trong khả năng tiếp thu và vận dụng kiến thức. Nhiều học viên đã chủ động hơn trong việc tham gia thảo luận và chia sẻ ý kiến.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các giảng viên đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu từ việc áp dụng phương pháp này, từ đó điều chỉnh và cải tiến phương pháp giảng dạy cho phù hợp hơn với đối tượng học viên.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phương pháp kết hợp

Việc kết hợp phương pháp thuyết trình và trực quan trong bồi dưỡng lý luận chính trị tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu cấp thiết. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp giảng dạy mới để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.1. Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp giảng dạy

Đổi mới phương pháp giảng dạy là cần thiết để đáp ứng yêu cầu của xã hội và nâng cao chất lượng giáo dục. Việc kết hợp các phương pháp sẽ giúp học viên phát huy tối đa khả năng của mình.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, đồng thời tăng cường đào tạo giảng viên để nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị là nhiệm vụ trọng tâm nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, công tác đào tạo lý luận cho quần chúng ưu tú ghi nhận quy mô mở rộng rõ rệt. Trong giai đoạn 2018 đến đầu năm 2020, Trung tâm đã tổ chức thành công 11 lớp bồi dưỡng với tổng số 888 học viên. Tuy nhiên, chất lượng tiếp thu tri thức chưa thực sự tương xứng với số lượng đào tạo khi phương pháp thuyết trình truyền thống vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối. Số liệu khảo sát thực tế chỉ ra có tới 50,9% học viên phản ánh bài giảng còn mang nặng tính một chiều, đọc chép, dẫn đến 66,3% học viên đánh giá mức độ hứng thú chỉ ở mức bình thường hoặc không hứng thú.

Vấn đề nghiên cứu đặt ra là làm thế nào để phá vỡ sự thụ động trong tiếp nhận tri thức lý luận chính trị vốn có tính trừu tượng và khái quát cao. Mục tiêu của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng giảng dạy tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Đại Từ, từ đó đề xuất quy trình và giải pháp kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp trực quan cho 5 chuyên đề bồi dưỡng kết nạp Đảng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đội ngũ 17 giảng viên kiêm chức và toàn bộ đối tượng học viên tại địa phương trong giai đoạn 2018 - 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp nâng cao tỷ lệ học viên hứng thú học tập lên trên 80%, chuyển hóa quá trình đào tạo thành tự đào tạo và nâng cao năng lực vận dụng lý luận vào công tác thực tiễn cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận nhận thức duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng cốt lõi: quá trình nhận thức chân lý khách quan đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, rồi từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn. Nghiên cứu kế thừa nguyên tắc trực quan của nhà sư phạm kinh điển J. Kômenski với quan điểm xem trực quan là quy tắc vàng trong dạy học, kết hợp tư tưởng đối thoại sư phạm của Socrates và phê phán lối truyền thụ một chiều từ nhà giáo dục Paulo Freire.

Khung khái niệm trọng tâm bao gồm bốn trụ cột:

• Phương pháp dạy học: Hình thức và cách thức tương tác thống nhất giữa giảng viên và học viên nhằm thực hiện trọn vẹn mục tiêu giáo dục.
• Phương pháp thuyết trình: Cách thức sử dụng ngôn ngữ nói sinh động, logic để truyền tải hệ thống tri thức, bao gồm các biến thể như kể chuyện, giảng giải, diễn giảng, phân tích.
• Phương pháp trực quan: Hệ thống phương tiện kỹ thuật, tranh ảnh, sơ đồ, mô hình, video tác động vào giác quan người học nhằm minh họa và khái quát hóa kiến thức.
• Bồi dưỡng lý luận chính trị: Hoạt động giáo dục nền tảng thế giới quan, đường lối của Đảng cho đối tượng kết nạp Đảng theo khung chuẩn 5 bài quy định tại Hướng dẫn số 10-HD/BTGTW của Ban Tuyên giáo Trung ương.

Mô hình nghiên cứu hướng tới sự tích hợp hữu cơ giữa lời nói phân tích sâu sắc của giảng viên với các kênh hình ảnh, sơ đồ hóa dữ liệu, kích thích 100% giác quan của người học tham gia vào quá trình chiếm lĩnh tri thức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập thông qua phiếu khảo sát điều tra xã hội học và biên bản quan sát thực tế lớp học. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 163 học viên tham gia 2 lớp bồi dưỡng lý luận chính trị đối tượng kết nạp Đảng đầu năm 2020 tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Đại Từ. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ được áp dụng nhằm thu thập trọn vẹn ý kiến của tất cả học viên trong đợt học tập, bảo đảm tính đại diện cao cho đối tượng quần chúng ưu tú tại cơ sở.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích tỷ lệ phần trăm và so sánh định lượng. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác mức độ tương tác sư phạm, thái độ học tập và hiệu quả tiếp thu bài giảng. Bên cạnh đó, phương pháp quan sát sư phạm thông qua ghi âm, chụp ảnh, nhật ký giảng dạy và phương pháp thực nghiệm sư phạm trong tiến trình 5,5 ngày học chuẩn được áp dụng để kiểm chứng độ tin cậy của quy trình dạy học mới trong suốt khung thời gian nghiên cứu từ năm 2018 đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Đại Từ mang lại ba phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, đội ngũ giảng dạy sở hữu trình độ chuyên môn cao và trách nhiệm nghề nghiệp vững vàng. Có 96,9% học viên (158/163 người) đánh giá giảng viên rất nhiệt tình và tận tâm. Toàn bộ 17 giảng viên kiêm chức của huyện đều có trình độ đại học trở lên và 100% đạt trình độ Cao cấp lý luận chính trị, giữ các vị trí chủ chốt tại các phòng, ban cấp huyện.

Thứ hai, phương pháp giảng dạy còn thiên về lối mòn truyền thụ một chiều. Tỷ lệ học viên xác nhận giảng viên chủ yếu dùng phương pháp thuyết trình truyền thống chiếm tới 50,9% (83/163 người). Tỷ lệ giảng viên vận dụng phương pháp thuyết trình kết hợp phương tiện trực quan nghe nhìn hiện đại chỉ đạt 18,4% (30/163 người). Số còn lại kết hợp với các phương pháp thảo luận nhóm hoặc giải quyết tình huống đạt 30,7% (50/163 người).

Thứ ba, sự hứng thú học tập của học viên chưa đạt kỳ vọng. Chỉ có 9,2% học viên (15/163 người) cảm thấy rất hứng thú và 24,5% (40/163 người) cảm thấy hứng thú. Đáng chú ý, tỷ lệ học viên có thái độ bình thường lên tới 46,6% (76/163 người) và không hứng thú chiếm 19,7% (32/163 người). Như vậy, tổng số học viên chưa thực sự chủ động đón nhận bài giảng chiếm đến 66,3%.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát phản ánh thực trạng phân bố mức độ hứng thú có thể được trực quan hóa qua biểu đồ tròn, thể hiện rõ nhóm học viên thụ động chiếm tỷ trọng áp đảo hai phần ba. Bảng tổng hợp phương pháp cho thấy sự tương phản gay gắt giữa năng lực chuyên môn của giảng viên và mức độ đổi mới phương pháp sư phạm.

Nguyên nhân chính xuất phát từ việc thói quen thuyết trình kinh viện đã ăn sâu vào tiềm thức sư phạm. Các nội dung như Cương lĩnh xây dựng đất nước hoặc Điều lệ Đảng có khối lượng văn bản lớn, khiến giảng viên dễ rơi vào hình thức diễn giảng độc thoại thuần túy. Hơn nữa, với đặc thù 100% là giảng viên kiêm chức bận rộn với công tác chuyên môn tại cơ quan, việc dành thời gian thiết kế giáo án điện tử, biên tập video và sơ đồ hóa bài giảng còn gặp nhiều khó khăn. Cơ sở vật chất kỹ thuật và nguồn dữ liệu nghe nhìn phục vụ riêng cho chương trình bồi dưỡng cấp huyện còn thiếu đồng bộ.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu về phương pháp giáo dục của các tác giả trong ngành, chứng minh rằng nếu chỉ sử dụng đơn độc phương pháp dùng lời, khả năng lưu giữ thông tin của học viên sẽ sụt giảm mạnh. Ý nghĩa của phát hiện này khẳng định việc tích hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp trực quan không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là đòi hỏi tất yếu để nâng cao chất lượng giáo dục chính trị trong giai đoạn mới.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất thực hiện đồng bộ:

• Chuẩn hóa quy trình thiết kế bài giảng tích hợp: Giảng viên Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Đại Từ cần xây dựng khung bài giảng 5 chuyên đề kết hợp hài hòa giữa diễn giảng lý luận và trình chiếu dữ liệu trực quan. Mục tiêu đạt 100% bài giảng có sơ đồ hóa logic nội dung, hoàn thành triển khai trong Quý I năm 2021.

• Xây dựng ngân hàng học liệu số đa phương tiện: Ban Giám đốc Trung tâm phối hợp cùng Ban Tuyên giáo Huyện ủy số hóa tài liệu, tư liệu lịch sử Đảng bộ địa phương, sưu tầm các video phóng sự cách mạng và gương người tốt việc tốt. Chỉ tiêu thiết lập tối thiểu 20 bộ video tư liệu ngắn và 50 sơ đồ hệ thống hóa kiến thức phục vụ dùng chung trong vòng 6 tháng.

• Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng công nghệ dạy học hiện đại: Ban Thường vụ Huyện ủy chỉ đạo tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn chuyên sâu mỗi năm cho 17 giảng viên kiêm chức về kỹ thuật sử dụng phần mềm trình chiếu, biên tập đồ họa giáo dục, hướng tới mục tiêu 100% giảng viên làm chủ kỹ năng tích hợp phương tiện nghe nhìn.

• Gắn kết bài giảng với tham quan thực tế địa phương: Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện phối hợp với Đảng ủy các xã, thị trấn bố trí thời lượng tối thiểu 0,5 ngày trong mỗi khóa học cho học viên tham quan các di tích lịch sử cách mạng trên địa bàn huyện Đại Từ, nâng cao năng lực liên hệ thực tiễn và củng cố niềm tin cách mạng cho 100% quần chúng ưu tú.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên Trung tâm chính trị cấp huyện: Tham khảo quy trình sư phạm mẫu, kỹ thuật kết hợp lời giảng với sơ đồ tư duy và video tư liệu trong từng chuyên đề cụ thể nhằm nâng cao độ tương tác trong lớp học lên trên 80%.

• Cán bộ quản lý đào tạo và cán bộ Tuyên giáo: Ứng dụng kết quả nghiên cứu để đánh giá thực trạng đội ngũ, xây dựng tiêu chuẩn đánh giá giờ giảng lý luận chính trị và hoạch định kế hoạch đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Giáo dục chính trị: Sử dụng nguồn tài liệu làm cơ sở dữ liệu thực chứng, tham khảo phương pháp luận kết hợp phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại trong nghiên cứu khoa học giáo dục.

• Báo cáo viên và tuyên truyền viên cơ sở: Vận dụng kỹ năng trực quan hóa số liệu, sơ đồ hóa nghị quyết để nâng cao hiệu quả các buổi sinh hoạt chuyên đề tại 51 chi bộ, đảng bộ trực thuộc Đảng bộ huyện.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao cần kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp trực quan trong bồi dưỡng lý luận chính trị? Lý luận chính trị mang tính trừu tượng và khái quát cao. Việc kết hợp phương tiện trực quan giúp cụ thể hóa kiến thức, tạo hình ảnh sinh động, khắc phục lối truyền thụ một chiều mà 50,9% học viên phản ánh, đồng thời giúp người học ghi nhớ sâu và phát triển tư duy lý luận gắn với thực tiễn.

• Việc chuẩn bị phương tiện trực quan có làm mất đi tính trang nghiêm của bài giảng chính trị không? Hoàn toàn không. Trực quan hóa chuẩn mực bằng các thước phim tư liệu lịch sử Đảng, biểu đồ phát triển kinh tế xã hội giúp tăng tính thuyết phục khoa học. Phương tiện trực quan đóng vai trò làm cầu nối thực tiễn, hỗ trợ lời giảng của giảng viên thêm sâu sắc và hấp dẫn.

• Giảng viên kiêm chức nên phân bổ thời lượng trực quan như thế nào để không biến giờ học thành buổi xem phim? Giảng viên nên duy trì thuyết trình làm phương pháp chủ đạo định hướng nhận thức, chỉ dành khoảng 15% đến 20% tổng thời lượng buổi học cho trình chiếu video hoặc khai thác sơ đồ trực quan. Mỗi hình ảnh hoặc clip tư liệu cần được gắn liền với câu hỏi định hướng phân tích.

• Cần làm gì khi cơ sở vật chất của trung tâm bồi dưỡng cấp huyện còn hạn chế? Giảng viên có thể linh hoạt sử dụng các phương tiện trực quan tĩnh như bảng biểu, sơ đồ hóa trên bảng đen, sử dụng tài liệu phát tay tóm tắt cấu trúc bài học kết hợp với tranh ảnh tư liệu trước khi nâng cấp hệ thống máy chiếu đa năng đồng bộ.

• Làm thế nào để đánh giá hiệu quả tiếp thu của học viên sau khi đổi mới phương pháp? Hiệu quả được đánh giá thông qua mức độ tham gia thảo luận trên lớp, kết quả quan sát thái độ học tập và chất lượng bài thu hoạch cuối khóa với yêu cầu liên hệ giải quyết các vấn đề thực tiễn tại cơ quan, đơn vị nơi học viên công tác.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về sự kết hợp tất yếu giữa phương pháp thuyết trình và phương pháp trực quan trong dạy học lý luận chính trị theo định hướng lấy người học làm trung tâm.
• Đánh giá trung thực thực trạng giảng dạy tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Đại Từ qua khảo sát 163 học viên, làm rõ khoảng trống giữa tinh thần trách nhiệm của giảng viên và mức độ đổi mới phương pháp dạy học.
• Đề xuất hệ thống giải pháp và quy trình sư phạm khả thi, giúp chuẩn hóa 5 chuyên đề bồi dưỡng kết nạp Đảng trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin và học liệu số.
• Thiết lập kế hoạch hành động giai đoạn 2021 - 2023 nhằm bồi dưỡng kỹ năng cho 17 giảng viên kiêm chức và nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật đồng bộ tại địa phương.
• Các cấp ủy Đảng, trung tâm chính trị cấp huyện và đội ngũ giảng viên cần nhanh chóng áp dụng quy trình kết hợp thuyết trình với trực quan để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kế cận cho Đảng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC KẾT HỢP PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH VỚI TRỰC QUAN TRONG BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỐI TƯỢNG KẾT NẠP ĐẢNG TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Dạy học là hoạt động chủ đạo của người thầy và tiếp thu, lĩnh hội tri thức là hoạt động của người trò. Trong dạy học, để người thầy truyền tải kiến thức một cách tốt nhất và người trò tiếp thu, lĩnh hội tri thức một cách hiệu quả nhất, đòi hỏi người thầy cần biết sử dụng PPDH phù hợp.

Nghiên cứu về việc sử dụng phương pháp thuyết trình và phương pháp trực quan trong dạy học đã có nhiều công trình khoa học của các tác giả trong và ngoài nước. Trong bài viết “Những cách giảng dạy và giáo dục của Khổng Tử”, tác giả Kim Cheng Patrick Low cho rằng: “Khổng Tử là người đề xuất Nho giáo với việc sử dụng PPTT để truyền đạt các quan điểm trong bài giảng của mình. Ông luôn tự coi mình là một người truyền đạt tri thức, truyền đạt những cái đã có tới người nghe. Ông thường sử dụng những câu chuyện cách ngôn chứ không giảng giải trực tiếp cách cư xử cho các môn đồ.

Cách dạy “gián tiếp” này được sử dụng rất nhiều trong các bài giảng của ông thông qua những lời ám chỉ, nói bóng gió và thậm chí là sự lặp thừa“ [20; tr. Mặc dù phương pháp được Khổng Tử sử dụng trong dạy học là phương pháp đối thoại gợi mở, nhưng để cung cấp kiến thức cho học trò, Khổng Tử đã sử dụng cách thức truyền đạt tri thức để thực hiện quá trình trao đổi giữa thầy và trò, giữa người dạy và người học. Tác giả Mariatte Denman trong bài “Phương pháp Socrates - sử dụng như thế nào trong lớp học viết về cuộc nói chuyện của giáo sư Khoa học chính trị 9 Rob Reich về PPDH” cho biết giáo sư Reich đã thừa nhận rằng: “Trong những thập kỉ gần đây, phương pháp Socrates là nền tảng của truyền thống sư phạm phương 10 Tây” và “Trong phương pháp Socrates, kinh nghiệm lớp học là một cuộc đối thoại được chia sẻ giữa giáo viên và học sinh trong đó cả hai có trách nhiệm thúc đẩy đối thoại thông qua thẩm vấn, các thầy được coi là lãnh đạo của cuộc đối thoại” [23; tr. Để thực hiện được phương pháp đối thoại, Socrates cũng đã sử dụng cách thức truyền thụ kiến thức kinh nghiệm của mình cho các môn đệ.

Đối với PPTQ, đầu tiên thuật ngữ này được sử dụng từ kiểu dạy học sơ khai nhất của Sôcrates và Khổng Tử để con người nhận thức được thế giới. Bởi lẽ theo họ “thế giới hòa tan trong ta và con người có thể nhận thức chính bản thân họ”. Mối quan tâm của Khổng Tử đó là tri thức kinh nghiệm không có sẵn trong mỗi con người, nó được hình thành trong mỗi con người thông qua học tập. Ông khẳng định: “Tính người ta vốn gần nhau”, Khổng Tử rất coi trọng nhận thức cảm tính, con người nhận thức được thế giới phải dựa vào kết quả quan sát các sự vật trực quan và hai ông đã rút ra được nội dung dạy học cho mình trong quá trình giảng dạy.

Từ đó “phương pháp trực quan gắn liền với dạy học”.7] Đầu thế kỉ XVII, nhà giáo dục nổi tiếng người Tiệp Khắc J. Kômenski (1592 - 1670) đã đưa ra nguyên tắc dạy học, lý luận dạy học và phương pháp dạy học của quá trình nhận thức. Ông cho rằng: Kiến thức càng dựa vào cảm giác thì nó càng xác thực.