Lịch sử lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc từ 2006 đến 2015

Khám phá luận văn thạc sĩ về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc giai đoạn 2006-2015.

• Tác giả: Hà Văn Thùy
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Quang Hiền
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Lịch sử lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc (2006-2015)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 3. Mục đích — nhiệm vụ
• 4. Đối tượng — phạm vi nghiên cứu
• 5. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
• 6. Đóng góp của luận văn
• 7. Bố cục của Luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG QUAN HỆ KINH TẾ CỦA VIỆT NAM VỚI TRUNG QUỐC TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2010
• 1.1. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng
• 1.2. Chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 1.3. Sự chỉ đạo của Đảng
• 1.4. Chỉ đạo hoạt động thương mại
• 1.5. Chỉ đạo hoạt động hợp tác đầu tư
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG QUAN HỆ KINH TẾ CỦA VIỆT NAM VỚI TRUNG QUỐC TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2015
• 2.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng
• 2.2. Chủ trương của Đảng
• 2.3. Sự chỉ đạo của Đảng
• 2.4. Chỉ đạo hoạt động thương mại
• 2.5. Chỉ đạo về quan hệ đầu tư
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số kinh nghiệm
• 3.2. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về lịch sử lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam 2006 2015

Giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2015 đánh dấu một thời kỳ quan trọng trong lịch sử lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, Đảng Cộng sản Việt Nam đã có những chủ trương và chính sách nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế với Trung Quốc. Sự lãnh đạo này không chỉ phản ánh nhu cầu phát triển kinh tế mà còn là một phần trong chiến lược đối ngoại của Việt Nam.

1.1. Bối cảnh lịch sử và chính sách đối ngoại của Việt Nam

Bối cảnh lịch sử từ năm 2006 đến 2015 cho thấy sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Chính sách đổi mới đã tạo điều kiện cho việc mở rộng quan hệ kinh tế với Trung Quốc, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc duy trì độc lập và chủ quyền quốc gia.

1.2. Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ kinh tế

Đảng Cộng sản Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và chỉ đạo các hoạt động kinh tế với Trung Quốc. Các quyết sách của Đảng đã giúp tăng cường hợp tác thương mại và đầu tư, đồng thời cũng tạo ra những cơ hội và thách thức cho nền kinh tế Việt Nam.

II. Những thách thức trong quan hệ kinh tế Việt Trung 2006 2015

Mặc dù có nhiều thành tựu trong quan hệ kinh tế, nhưng giai đoạn này cũng đối mặt với nhiều thách thức. Đảng Cộng sản Việt Nam đã phải đối phó với những vấn đề như nhập siêu từ Trung Quốc, sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc và các vấn đề liên quan đến chủ quyền trên biển Đông.

2.1. Nhập siêu và sự phụ thuộc kinh tế

Nhập siêu từ Trung Quốc đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong quan hệ kinh tế. Việt Nam đã phải tìm cách giảm thiểu sự phụ thuộc vào hàng hóa từ Trung Quốc để đảm bảo an ninh kinh tế.

2.2. Các vấn đề về chủ quyền và an ninh

Các vấn đề liên quan đến chủ quyền trên biển Đông đã ảnh hưởng đến mối quan hệ kinh tế giữa hai nước. Đảng Cộng sản Việt Nam đã phải cân nhắc giữa việc duy trì quan hệ kinh tế và bảo vệ chủ quyền quốc gia.

III. Phương pháp và giải pháp trong lãnh đạo kinh tế 2006 2015

Để đối phó với những thách thức, Đảng Cộng sản Việt Nam đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Các chính sách này không chỉ tập trung vào việc tăng cường hợp tác mà còn chú trọng đến việc bảo vệ lợi ích quốc gia.

3.1. Chính sách thương mại và đầu tư

Chính sách thương mại và đầu tư đã được điều chỉnh để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc tiếp cận thị trường Trung Quốc. Điều này bao gồm việc ký kết các hiệp định thương mại và đầu tư song phương.

3.2. Tăng cường hợp tác đa phương

Việt Nam đã tham gia vào nhiều diễn đàn đa phương để thúc đẩy hợp tác kinh tế với Trung Quốc. Các hiệp định như ASEAN - Trung Quốc đã giúp tăng cường mối quan hệ kinh tế giữa hai bên.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn từ lãnh đạo kinh tế 2006 2015

Kết quả từ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc đã mang lại nhiều thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận những hạn chế và bài học kinh nghiệm để cải thiện trong tương lai.

4.1. Thành tựu đạt được trong quan hệ kinh tế

Trong giai đoạn này, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đã tăng trưởng mạnh mẽ. Việt Nam đã trở thành một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khu vực.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho tương lai

Những bài học từ giai đoạn này cho thấy cần phải có một chiến lược rõ ràng hơn trong việc quản lý quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm thiểu sự phụ thuộc là rất cần thiết.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong quan hệ Việt Trung

Kết thúc giai đoạn 2006-2015, Đảng Cộng sản Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc lãnh đạo quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Tuy nhiên, tương lai vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Triển vọng phát triển quan hệ kinh tế

Triển vọng phát triển quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc trong tương lai phụ thuộc vào khả năng điều chỉnh chính sách và chiến lược của Đảng Cộng sản Việt Nam.

5.2. Những thách thức cần vượt qua

Việc giải quyết các vấn đề như nhập siêu, chủ quyền và sự phụ thuộc vào Trung Quốc sẽ là những thách thức lớn trong thời gian tới. Cần có những giải pháp đồng bộ để đảm bảo lợi ích quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2015, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc đã có những bước phát triển mạnh mẽ nhưng cũng đầy thách thức. Kim ngạch thương mại hai chiều tăng từ khoảng 20 tỷ USD năm 2008 lên trên 30 tỷ USD năm 2011, với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm khoảng 25%. Tuy nhiên, Việt Nam đối mặt với tình trạng nhập siêu ngày càng lớn từ Trung Quốc, chiếm tới 18% tổng kim ngạch thương mại của Việt Nam năm 2008, trong khi kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 0,9% tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc. Đây là một vấn đề nổi bật trong quan hệ kinh tế song phương, ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Luận văn tập trung làm sáng tỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc định hướng và chỉ đạo quan hệ kinh tế với Trung Quốc trong giai đoạn này. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích các chủ trương, chính sách của Đảng nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế, đồng thời đánh giá những thành tựu, hạn chế và rút ra bài học kinh nghiệm. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động thương mại và đầu tư giữa hai nước, diễn ra chủ yếu trên lãnh thổ Việt Nam, trong bối cảnh quốc tế và khu vực có nhiều biến động phức tạp.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách kinh tế đối ngoại của Việt Nam, góp phần nâng cao vị thế và khả năng tự chủ trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc, đồng thời hạn chế sự phụ thuộc quá mức vào nền kinh tế lớn láng giềng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn sử dụng hai khung lý thuyết chính để phân tích quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc:

1. Lý thuyết quan hệ quốc tế đa chiều (Multidimensional International Relations Theory): Giúp hiểu rõ sự tương tác phức tạp giữa các quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa và đa cực, đặc biệt là vai trò của các cường quốc mới nổi như Trung Quốc trong việc định hình quan hệ kinh tế khu vực.

2. Lý thuyết lãnh đạo chính trị trong kinh tế đối ngoại (Political Leadership in Foreign Economic Relations): Phân tích vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc xây dựng và thực thi các chính sách kinh tế đối ngoại, đảm bảo sự phát triển bền vững và độc lập kinh tế.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: hội nhập kinh tế quốc tế, nhập siêu, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), cân bằng thương mại, và chiến lược phát triển kinh tế song phương.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn dựa trên phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với phương pháp phân tích tổng hợp và logic. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Tư liệu từ các văn kiện Đảng, nghị quyết, và các văn bản pháp luật liên quan đến chính sách kinh tế đối ngoại.
• Số liệu thống kê thương mại và đầu tư từ Tổng cục Hải quan Việt Nam và các báo cáo ngành.
• Các công trình nghiên cứu, luận văn, sách báo chuyên ngành về quan hệ Việt - Trung và kinh tế quốc tế.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2006-2015, với phân tích chi tiết hai giai đoạn 2006-2010 và 2011-2015 nhằm phản ánh sự thay đổi trong chính sách và bối cảnh quốc tế. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các dữ liệu có tính đại diện và độ tin cậy cao. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp định tính kết hợp định lượng, so sánh các chỉ số kinh tế và đánh giá chính sách.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2018, bao gồm thu thập, xử lý dữ liệu và viết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng thương mại mạnh mẽ nhưng mất cân bằng: Kim ngạch thương mại hai chiều tăng từ khoảng 20 tỷ USD năm 2008 lên trên 30 tỷ USD năm 2011, đạt mức tăng trưởng 27,3% năm 2008. Tuy nhiên, nhập siêu của Việt Nam từ Trung Quốc chiếm tới 18% tổng kim ngạch thương mại Việt Nam năm 2008, với nhập siêu lên đến 16,4 tỷ USD trong tổng kim ngạch nhập khẩu 21 tỷ USD.

2. Đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào Việt Nam tăng nhanh nhưng quy mô nhỏ: Số dự án đầu tư tăng từ 76 dự án với 120 triệu USD vốn đăng ký năm 2000 lên 657 dự án với 2,2 tỷ USD năm 2009. Tuy nhiên, vốn đầu tư trung bình chỉ khoảng 3,5 triệu USD/dự án, thấp hơn nhiều so với các quốc gia khác như Malaysia (58,9 triệu USD/dự án).

3. Chính sách lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam có sự điều chỉnh linh hoạt: Đảng đã chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do, đồng thời ban hành các chính sách ưu đãi phát triển kinh tế cửa khẩu và kiểm soát nhập siêu. Các chủ trương này góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế nhưng vẫn còn nhiều thách thức.

4. Cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu có sự mất cân đối rõ rệt: Việt Nam chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô, nông sản và thủy sản sang Trung Quốc, trong khi nhập khẩu chủ yếu là máy móc, thiết bị, hàng tiêu dùng và nguyên phụ liệu cho sản xuất. Điều này làm giảm giá trị gia tăng và tăng sự phụ thuộc kinh tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của tình trạng nhập siêu lớn và mất cân bằng thương mại xuất phát từ cơ cấu công nghiệp và năng lực sản xuất trong nước còn yếu, đặc biệt là ngành công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển. Việc nhập khẩu nhiều nguyên liệu thô và hàng tiêu dùng giá rẻ từ Trung Quốc làm giảm động lực phát triển sản xuất nội địa.

So với các nghiên cứu trước đây, kết quả luận văn khẳng định vai trò quan trọng của chính sách lãnh đạo Đảng trong việc điều chỉnh quan hệ kinh tế song phương, đồng thời chỉ ra những hạn chế trong việc kiểm soát nhập siêu và thu hút đầu tư chất lượng cao. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng kim ngạch thương mại, bảng phân tích cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu và biểu đồ số lượng dự án đầu tư theo năm.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cái nhìn toàn diện về mối quan hệ kinh tế Việt - Trung dưới sự lãnh đạo của Đảng, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác và giảm thiểu rủi ro kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực sản xuất trong nước: Đẩy mạnh đầu tư vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Mục tiêu giảm tỷ lệ nhập siêu xuống dưới 10% trong vòng 5 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

2. Kiểm soát và cân bằng cán cân thương mại với Trung Quốc: Áp dụng các biện pháp thuế quan linh hoạt, khuyến khích xuất khẩu các mặt hàng có lợi thế cạnh tranh, đồng thời hạn chế nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu. Thời gian thực hiện: 3 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan.

3. Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài có chất lượng cao từ Trung Quốc: Ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, có quy mô lớn và thời gian hoạt động dài hạn. Xây dựng chính sách ưu đãi rõ ràng, minh bạch. Thời gian: 5 năm. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ban quản lý các khu công nghiệp.

4. Tăng cường hợp tác kinh tế vùng biên giới và phát triển hạ tầng giao thông: Đẩy mạnh các dự án hợp tác “Hai hành lang, một vành đai kinh tế” nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và đầu tư. Chủ thể: Bộ Giao thông Vận tải, các tỉnh biên giới. Thời gian: 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế và đối ngoại: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách kinh tế đối ngoại phù hợp, đặc biệt trong việc cân bằng quan hệ thương mại và đầu tư với Trung Quốc.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả về quan hệ quốc tế và kinh tế Việt Nam - Trung Quốc: Tài liệu phân tích sâu sắc về bối cảnh lịch sử, chính sách và thực tiễn quan hệ kinh tế song phương trong giai đoạn 2006-2015.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực thương mại và đầu tư nước ngoài: Hiểu rõ các xu hướng, thách thức và cơ hội trong quan hệ kinh tế Việt - Trung để đưa ra quyết định đầu tư và kinh doanh hiệu quả.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành lịch sử, kinh tế và quan hệ quốc tế: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu về chính sách lãnh đạo Đảng và tác động của các yếu tố quốc tế đến quan hệ kinh tế song phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nhập siêu từ Trung Quốc lại là vấn đề lớn đối với Việt Nam?
   Nhập siêu lớn làm tăng sự phụ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc, ảnh hưởng đến cân bằng thương mại và phát triển bền vững. Ví dụ, năm 2008 nhập siêu chiếm tới 18% tổng kim ngạch thương mại Việt Nam.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam đã có những chính sách gì để kiểm soát nhập siêu?
   Đảng đã ban hành các nghị quyết về phát triển công nghiệp hỗ trợ, ưu đãi đầu tư, và kiểm soát nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu nhằm giảm nhập siêu.

3. Đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam có những đặc điểm gì?
   Đầu tư tăng nhanh về số lượng nhưng quy mô nhỏ, chủ yếu tập trung vào các ngành công nghiệp và xây dựng, ít dự án công nghệ cao và thời gian hoạt động ngắn hạn.

4. Quan hệ kinh tế Việt - Trung có ảnh hưởng như thế nào đến chính trị và an ninh?
   Quan hệ kinh tế gắn chặt với chính trị, ảnh hưởng đến vị thế quốc tế và an ninh khu vực, đặc biệt trong bối cảnh tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng tốt hơn cơ hội từ quan hệ kinh tế với Trung Quốc?
   Doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu, đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại tự do để mở rộng thị trường.

Kết luận

• Đảng Cộng sản Việt Nam đã đóng vai trò chủ đạo trong việc định hướng và chỉ đạo quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc từ 2006 đến 2015, góp phần thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư.
• Kim ngạch thương mại tăng trưởng nhanh nhưng mất cân bằng, với nhập siêu từ Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn, gây áp lực lên nền kinh tế Việt Nam.
• Đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào Việt Nam tăng về số lượng nhưng quy mô nhỏ và chưa tập trung vào công nghệ cao.
• Cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu còn mất cân đối, ảnh hưởng đến giá trị gia tăng và sự phát triển bền vững.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào phát triển công nghiệp hỗ trợ, kiểm soát nhập siêu, thu hút đầu tư chất lượng và phát triển hợp tác vùng biên giới.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động của các chính sách mới sau năm 2015 và mở rộng phân tích sang các lĩnh vực khác trong quan hệ Việt - Trung.

Các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CHỦ TRƯƠNG VA SỰ CHỈ DAO CUA DANG TRONG QUAN HE KINH TE CUA VIET NAM VOI TRUNG QUOC TU NAM 2006 DEN NAM 2010 1. Hoan cảnh lich sử và chủ trương của Dang 1. Hoàn cảnh lịch sw Tình hình quốc tế:Thê giới trong những năm đầu của thế kỷ XXI diễn biến phức tạp và nhiều màu sắc với các mâu thuẫn — quan hệ chồng chéo, đan xen, vận động, diễn biến vô cùng phức tạp. Tất cả các nước đều đặt lợi ích quốc gia làm mục tiêu tối thượng trong quan hệ quốc tế, tùy theo điều kiện của mình tham gia vào đời sống chính trị quốc tế hết sức nhộn nhịp.

Sự đan xen đó tạo nên một bức tranh nhiều màu sắc phản ánh mọi mặt của đời sống kinh tế chính trị thế giới. Xu hướngtoàn cầu hoá ngày càng đóng vai trò chủ đạo trong quan hệ quốc tế. Quá trình toàn cầu hóa nén kinh tế thế giới với động lực là các cuộc “Cáchmạng khoa học kỹ thuật” diễn ra mạnh mẽ lôi cuốn ngảy càng nhiều nước tham gia, trong bối cảnh đó lợi ích quốc gia ngày càng đan xen và tùy thuộc lẫn nhau làm ra đời một loạt chủ thể mới trên trường quốc tế, xuất hiện những van đề toan cầu cần sự hợp tác của toàn thé cộng đông quốc tế.Tương quan lực lượng và quan hệ giữa các nước lớn, các trung tâm quyền lực lớn có nhiều thay déi;cuc diện thé giới đa cực ngày càng có những biểu hiện rõ ràng. Các nền kinh tế mới nổi (BRIC), đặc biệt là Trung Quốc tiếp tục có những bước phát triển mạnh, làm thay đổi tương quan sức mạnh tổng thé giữa các nước lớn, bao hàm cả kinh tế — chính trị — quân sựtạo thành một sự chuyền dịch sức mạnh rõ rệt theo hướng từ một sang đa trung tâm và do đó cục diện thế giới sẽ chuyên nhanh hơn theo hướng “đa cực”.Tuy nhiên, cục diện chung vẫn là “một siêu, đa cường”, Mỹ vẫn là cường quốc số một về cả kinh tế, chính trị và quân sự, có khả năng chi phối đời sống kinh tế — chính trị thé giới lãi nhưng cũng phải chia sẻ ảnh hưởng với các cường quốc khác, nhất là các nước mới nỗi lên như Trung Quốc, Nga, An Độ.

Các nước lớn vừa hợp tác vừa kiềm chế lẫn nhau, cạnh tranh gay gắt hơn ở khu vực “ngoại vi”, nhất là ở các địa bàn chiến lược, giàu tài nguyên như: Trung Đông, châu Phi, Nam Á.các “khu đệm” cận kề các quốc gia mới nổi như khu vực Đông Nam A, Nam A và Liên Xô cũ.Quá trình toàn cầu hoá cũng thúc đây sự liên kết kinh tế và liên kết khu vực phát triển mạnh, dẫn đến việc hình thành các tổ chức va cơ chế kinh tế, thương mại, tài chính có tính chất toàn cầu và khu vực như: Tổ chức thương mai thé giới (WTO), quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hang thé giới (WB), Liên minh Châu Âu (EU), Khu vực tự do thương mại Bắc Mỹ (NAFTA), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam A (ASEAN). Có thé khẳng định rằng: Toàn cầu hoá kinh tế là xu thế chứa đựng những mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực. Toàn cầu hoá tạo cơ hội hợp tác và phát triển nhất là về kinh tế giữa các nước (chuyển giao vốn, công nghệ, kinh nghiệm quan lý, thúc đây giao lưu văn hoá, trí tuệ, củng cố cơ chế quốc tế, tăng cường hữu nghị và xích lại gần nhau giữa các dân tộc). Mặt khác, toàn cầu hoá cũng tạo ra những nguy cơ to lớn cho nhân loại (gia tăng sự bất bình đăng,khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, nguy cơ suy thoái truyền thống, bản sắc dân tộc, nguy cơ mat độc lập chủ quyền và quốc tế hoá các tiêu cực và tệ nan xã hội).

Sự thật là trong khi các nước lớn hợp tác va đấu tranh, cạnh tranh nhau dé thiết lập trật tự thế giới đơn cực hay đa cực, thì tuyệt đại đa sốcác quốc gia, dân tộc trên thế giới vẫn kiên trì hợp tác và đấu tranh cho một trật tự thế giới công bang, tốt đẹp, cho mục tiêu độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Như vậy, sự thay đổi trong tương quan so sánh quyền lực giữa các nước lớn,các trung tâm lớn của quan hệ quốc tế đã khiến tư duy đối ngoại của các quốc gia cần phải có sự thay đổi cho phù hợp. Xung đột sắc tộc, bạo loạn tiếp tục xảy ra ở nhiều nước và trở nên phức tạp hơn khi có nhân tố tôn giáo, ly khai.Các mâu thuẫn cơ bản trên 12 thếgiớibiểu hiện dưới những hình thức va mức độ khác nhau vẫn tôn tại và phát triển, có mặt sâu sắc thêm. Đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp tiếp tục diễn ra gay gắt với nội dung và hình thức mới.

Năm 2006, khu vực Trung Đông van là nơi tập trung nhiều loại mâu thuẫn gay gắt và nóng bỏng nhất thé giới, biểu hiện bang ca chién tranh, xung đột vũ trang, bạo lực khủng bố, khủng hoảng hạt nhân, khủng hoảng chính trị, khủng hoảng nhân đạo. Đặc biệt sau sự kiện 11/9/2001 ở Mỹ, Mỹ và các đồng minh tiến hành chiến tranh ở Áp-gha-ni-xtan, I-rắc nhằm mục đích chống khủng bồ quốc tế, can thiệp có phần “thái quá” vào công việc nội bộ của một số nước có chủ quyền. Chính những hành động đó đã đe doạ nền an ninh chung của nhân loại và làm gia tăng các hoạt động khủng bồ trên thế giới. Các vụ việc tương tự như bạo loạn ở Tây Tạng (2008) và Tân Cương (2009) có thể trở thành xung đột giữa Nhà nước củamột số nước lớn và thế giới Hồi giáo.

Đặc biệt, sự xuất hiện của chủ nghĩa khủng bố là mối đe dọa phi truyền thống nguy hiểm nhất, là hiểm họa mang tính toàn cầu. Hoạt động khủng bố diễn ra ở nhiều nước, nhiều khu vực trên thế giới, song tập trung nhất là ở khu vực Trung Đông, Nam Á, Đông — Nam A. Các t6 chức khủng bố tiến hành điều chỉnh chiến thuật khủng bố, chuyên từ t6 chức các vụ khủng bố quy mô lớn sang các hoạt động khủng bố nhỏ lẻ, thành phần tham gia khủng bố ngày càng đa dạng hơn, phương thức, thủ đoạn khủng bố ngày càng tinh vi, nguy hiểm hơn. Các tổ chức khủng bố đang tích cực củng cố về mặt tô chức, bổ sung lực lượng và tìm kiếm, phát triển các phương tiện khủng bố kỹ thuật cao, đặc biệt nguy hiểm như vũ khí hóa học, sinh học và vũ khí hạt nhân.

Cuộc cách mạng khoa học công nghệ diễn ra quyết liệt hơn và chuyên hướng sang các công nghệ sạch, tiết kiệm nguyên nhiên liệu. Cách mạng khoa họccông nghệ ngày càng phát triển(nhất là trong các lĩnh vực côngnghệnano, năng lượng mới, công nghệ vi sinh, công nghệ thông tin — tin học, tự động hoá, rô bốt.) sẽ tiếp tục là động lực phát triển của kinh tế thế giới, tác động 13 đến tất cả các lĩnh vực đời sống mỗi quốc gia và quan hệ quốc tế. Thành tựu khoa học công nghệ giúp các nước phát triển sau có thé rút ngắn thời gian của từng nắc thang phát triển, có cơ hội thực hiện chiến lược “đi tắt đón đầu”, tiễn thăng vào các lĩnh vực hiện đại, có hàm lượng công nghệ cao néubcéchién lược đúng. Cách mạng khoa học công nghệ cũng sẽ day nhanh quá trình cơ cấu lại các ngành công nghiệp đồng thờicũng mang đến những thách thức rất lớn đối với mọi quốc gia dân tộc, nhất là những nước nghèo lạc hậu sẽ đứng trước cơ hội phát triển hoặc tụt hậu, lệ thuộc bên ngoài.

Thế giới đang đứng trước những vấn đề toàn cầu như bảo vệ môi trường, bùng nỗ dân số, bệnh tật hiểm nghèo, tội phạm xuyên quốc gia. Trong đó, biến đồi khí hậu trở thành một vấn đề được tat cả các quốc gia quan tâm và trở thành một chủ đề quan trọng trong chương trình nghị sự của các nước, các tô chức khu vực và quốc tế. Đây sẽ là vấn đề tranh luận gay gắt giữa các nhóm nước đang phát triển và phát triển, thậm chí ngay trong từng quốc gia. Các van đề, như chống phổ biến vũ khí giết người hàng loạt, chống các tội phạm xuyên quốc gia cũng là những vấn đề đáng quan ngại của các quốc gia, các tổ chức khu vực và quốc tế.Cạn kiệt tài nguyên, nhất là nguồn năng lượng và nguồn nước dẫn đến sự cạnh tranh phức tạp và có thê trở thành nguồn gốc của xung đột quốc tế.

Việc chạy đua dé kiểm soát tài nguyên giữa các cường quốc sẽ làm cho môi trường an ninh — chính trị quốc tế thêm căng thăng. Biến động dân số trở thành một vấn đề toàn cầu lớn có tác động đến an ninh và phát triển. Dân số toàn cầu sẽ tiếp tục tăng nhanh, nhưng không đồng đều và mất cân đối ngày càng lớn, đặt ra nhiều vấn đề về môi trường, năng lượng, lương thực, và các vấn đề xã hội kèm theo. Tăng dân số trong bối cảnh toàn cầu hoá làm cho di cư quốc tế tăng lên cả về số lượng và phạm vi.

Trong khi các nước đều có nhu cầu ngày càng lớn về giữ gìn bản sắc dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hoá, thì nhân tố di cư tác động bat lợi cho việc duy trì bản sac và củng cô đoàn kết dân tộc / sắc tộc trong phạm vi mỗi nước. Những điều 14 này có thể là thách thức đối với nhiều nước và làm phức tạp thêm quan hệ giữa các nước. Khu vực:Cả Việt Nam và Trung Quốc đều nằm ở khu vực Châu A — Thái Bình Dương — một khu vực năng động nhất về phát triển kinh tế và là tâm điểm của quan hệ quốc tế. Đặc biệt, khu vực Đông Á đã trở thành khu vực có tiềm năng và sức tăng trưởng nhanh nhất trong nén kinh tế thé giới.

Xu thế hợp tác, liên kết trong khu vực phát triển mạnh mẽ, đặc biệt về kinh tế.Hàng loạt các Tổ chức trong khu vực như:Diễn đàn khu vực (ARF); Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA); Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á — Thái Bình Dương (APEC); sự hình thành cơ chế hợp tác ASEAN - Đông Bắc Á theo mô hình ASEAN + 1, ASEAN + 3; Khu vực mau dịch tự do ASEAN — Trung Quốc (ACFTA).Tuy nhiên, khu vực Châu A — Thái Binh Duong van là khu vực có nhiều mâu thuẫn và chứa đựng những nhân tố gây mất éndinh.Day là một khu vực rất đa dạng về văn hoá — tôn giáo — chế độ chính trị — trình độ phát triển, đó là những nhân tố tiềm ẩn sự bat 6n định ở khu vực.