Luận văn thạc sĩ về chính sách tiền tệ và lạm phát ở Việt Nam theo phương pháp tường thuật

Tài liệu chuyên sâu Chính sách tiền tệ và lạm phát ở Việt Nam: Phân tích qua phương pháp tường thuật, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng

• Tác giả: Lê Thị Thoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Chính Sách Tiền Tệ Và Lạm Phát Ở Việt Nam: Phân Tích Qua Phương Pháp Tường Thuật
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VỀ CSTT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Khung lý thuyết về chính sách tiền tệ
• 2.2. Các công cụ của chính sách tiền tệ
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VÀ CÁC CÔNG CỤ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu về chính sách tiền tệ và lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn 2003-2016 cho thấy sự biến động của các biến số kinh tế vĩ mô. Những bất ổn này có thể liên quan đến chính sách tiền tệ và việc điều hành của Ngân hàng Nhà nước. Các nghiên cứu trước đây gặp khó khăn trong việc chọn biến đại diện cho chính sách tiền tệ và nhận diện các cú sốc. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp tường thuật để xác định các cú sốc ngoại sinh và tác động của chúng đến sản lượng và lạm phát. Kết quả cho thấy chính sách tiền tệ có ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế và lạm phát.

1.1. Lý do chọn đề tài

Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn tăng trưởng và lạm phát cao, cùng với những biến động trên thị trường bất động sản và chứng khoán. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu xem liệu những bất ổn này có xuất phát từ chính sách tiền tệ hay không. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ, nhưng chưa xác định được mối quan hệ rõ ràng giữa chính sách tiền tệ và các biến số kinh tế vĩ mô. Việc sử dụng phương pháp tường thuật sẽ giúp làm rõ hơn mối quan hệ này.

II. Khung lý thuyết về chính sách tiền tệ

Khung lý thuyết về chính sách tiền tệ bao gồm các công cụ và mục tiêu mà Ngân hàng Trung ương sử dụng để điều tiết cung tiền. Các công cụ chính bao gồm nghiệp vụ thị trường mở, chính sách chiết khấu và tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Mục tiêu chính của chính sách tiền tệ là ổn định giá trị đồng tiền, kiềm chế lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu này sẽ phân tích các công cụ này và tác động của chúng đến lạm phát và sản lượng kinh tế.

2.1. Các công cụ của chính sách tiền tệ

Ngân hàng Trung ương sử dụng ba công cụ chính để điều chỉnh cung tiền: nghiệp vụ thị trường mở, chính sách chiết khấu và tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Nghiệp vụ thị trường mở là công cụ quan trọng nhất, giúp điều chỉnh lãi suất và cung tiền. Khi Ngân hàng Trung ương mua chứng khoán, lượng cung tiền sẽ tăng lên, dẫn đến giảm lãi suất. Ngược lại, khi bán chứng khoán, cung tiền giảm và lãi suất tăng. Điều này cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và lạm phát.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp tường thuật để xác định các cú sốc ngoại sinh trong chính sách tiền tệ và tác động của chúng đến sản lượng và lạm phát. Dữ liệu được thu thập từ các tài liệu lịch sử và báo cáo của Ngân hàng Nhà nước. Mô hình hồi quy đơn giản sẽ được áp dụng để đo lường tác động của chính sách tiền tệ lên sản lượng và lạm phát. Kết quả sẽ được kiểm định bằng mô hình VAR hai biến để đảm bảo tính chính xác.

3.1. Nhận diện cú sốc tiền tệ

Việc nhận diện cú sốc tiền tệ là rất quan trọng trong nghiên cứu này. Các cú sốc được xác định từ những thay đổi lớn trong chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Nghiên cứu sẽ phân tích các tài liệu lịch sử để tìm ra các thời điểm xảy ra cú sốc, từ đó đánh giá tác động của chúng đến sản lượng và lạm phát. Phương pháp này giúp làm rõ mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và các biến số kinh tế vĩ mô.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách tiền tệ có tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế và lạm phát ở Việt Nam. Các cú sốc ngoại sinh được xác định đã ảnh hưởng đến sản lượng và lạm phát trong giai đoạn nghiên cứu. Mô hình hồi quy cho thấy sự thay đổi trong chính sách tiền tệ có thể dẫn đến biến động lớn trong các biến số kinh tế vĩ mô. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của chính sách tiền tệ trong việc điều tiết nền kinh tế.

4.1. Tác động lên sản lượng

Nghiên cứu chỉ ra rằng các cú sốc trong chính sách tiền tệ có tác động tích cực đến sản lượng. Khi chính sách tiền tệ được thắt chặt, sản lượng có xu hướng giảm. Ngược lại, khi chính sách tiền tệ được nới lỏng, sản lượng tăng lên. Điều này cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và hoạt động kinh tế thực tế.

V. Kết luận

Nghiên cứu khẳng định rằng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế và lạm phát. Việc áp dụng phương pháp tường thuật đã giúp xác định rõ hơn các cú sốc ngoại sinh và tác động của chúng đến nền kinh tế. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt để ứng phó với các biến động kinh tế.

5.1. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng và điều chỉnh chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng những phát hiện này để cải thiện hiệu quả của chính sách tiền tệ, từ đó ổn định nền kinh tế và kiềm chế lạm phát. Nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo về mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và các biến số kinh tế vĩ mô.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2003 – 2016, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động kinh tế vĩ mô với các hiện tượng như tăng trưởng nóng, lạm phát cao, bong bóng bất động sản và biến động thị trường chứng khoán. Những bất ổn này đặt ra câu hỏi về vai trò của chính sách tiền tệ (CSTT) trong việc điều tiết các biến số kinh tế vĩ mô. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định tác động của CSTT lên sản lượng và lạm phát tại Việt Nam, đồng thời giải quyết hai vấn đề chính: đo lường chính xác CSTT trong bối cảnh NHNN Việt Nam sử dụng đa dạng công cụ và nhận diện các cú sốc tiền tệ ngoại sinh, tránh sự nội sinh giữa CSTT và sản lượng kinh tế. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tháng trong giai đoạn 2003 – 2016, tập trung vào chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) làm đại diện cho sản lượng và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đại diện cho lạm phát. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm mới về tác động của CSTT tại Việt Nam thông qua phương pháp tiếp cận tường thuật, giúp khắc phục hạn chế của các phương pháp truyền thống và góp phần nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế về chính sách tiền tệ, bao gồm:

• Khái niệm chính sách tiền tệ: Là hệ thống các biện pháp do ngân hàng trung ương thực hiện nhằm điều tiết cung tiền và lãi suất để đạt các mục tiêu kinh tế như ổn định giá cả, tăng trưởng kinh tế và việc làm.

• Các công cụ chính sách tiền tệ: Nghiệp vụ thị trường mở, chính sách chiết khấu và tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Mỗi công cụ có cơ chế tác động riêng lên cung tiền và lãi suất, từ đó ảnh hưởng đến tổng cầu và các biến số kinh tế vĩ mô.

• Mục tiêu của chính sách tiền tệ: Bao gồm việc làm cao, tăng trưởng kinh tế bền vững, ổn định giá cả, ổn định lãi suất, ổn định thị trường tài chính và ổn định thị trường hối đoái. Các mục tiêu này có thể xung đột nhau trong ngắn hạn, đòi hỏi sự cân bằng trong điều hành.

• Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ: Thông qua các kênh lãi suất, tỷ giá hối đoái và tín dụng, CSTT tác động gián tiếp đến sản lượng và lạm phát.

• Phương pháp tiếp cận tường thuật (Narrative Approach): Được phát triển từ nghiên cứu của Friedman và Schwartz (1963) và Romer & Romer (1989), phương pháp này sử dụng tài liệu lịch sử, báo cáo chính sách và phát biểu của nhà điều hành để xác định các cú sốc tiền tệ ngoại sinh, giúp nhận diện chính xác tác động của CSTT tránh sự nội sinh giữa chính sách và sản lượng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tháng từ năm 2003 đến 2016, tập trung vào các biến IIP và CPI làm đại diện cho sản lượng và lạm phát. Phương pháp nghiên cứu gồm:

• Xác định cú sốc tiền tệ ngoại sinh: Thông qua phân tích các tài liệu lịch sử như nghị quyết Chính phủ, báo cáo của NHNN và thông cáo báo chí để nhận diện các thời điểm NHNN thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát, không bị ảnh hưởng bởi biến động sản lượng.

• Mô hình hồi quy cơ bản: Sử dụng biến giả đại diện cho cú sốc CSTT để ước lượng tác động lên sản lượng công nghiệp và chỉ số giá tiêu dùng.

• Mô hình VAR hai biến: Kiểm định tính vững chắc của kết quả hồi quy, so sánh với các phương pháp đo lường truyền thống như sử dụng cung tiền M2, lãi suất và tỷ lệ dự trữ bắt buộc.

• Phân tích mô hình logit: Kiểm tra khả năng dự đoán các cú sốc thắt chặt tiền tệ, kết quả cho thấy CSTT tại Việt Nam không thể dự đoán được, khẳng định tính ngoại sinh của các cú sốc.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu tháng trong 14 năm, tổng cộng khoảng 168 quan sát, được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của CSTT lên sản lượng công nghiệp: Các cú sốc thắt chặt tiền tệ ngoại sinh làm giảm sản lượng công nghiệp trung bình khoảng 4-6% trong vòng 6 tháng sau cú sốc, theo ước lượng hồi quy cơ bản và mô hình VAR. Tác động này có ý nghĩa thống kê cao và phù hợp với các nghiên cứu quốc tế.

2. Ảnh hưởng lên lạm phát: CSTT thắt chặt giúp giảm CPI trung bình khoảng 2-3% trong vòng 5-9 tháng, với độ trễ tác động dài hơn so với sản lượng. Điều này phản ánh đặc điểm độ trễ của chính sách tiền tệ trong việc kiểm soát giá cả.

3. Tính không dự đoán được của CSTT: Mô hình logit cho thấy các cú sốc thắt chặt tiền tệ không thể dự đoán trước dựa trên các biến kinh tế vĩ mô, khẳng định tính ngoại sinh của các cú sốc và tính khách quan trong nhận diện.

4. So sánh với các phương pháp đo lường truyền thống: Phương pháp tường thuật cho kết quả ổn định và chính xác hơn so với việc sử dụng cung tiền M2 hay lãi suất làm biến đại diện, do NHNN Việt Nam sử dụng đa dạng công cụ và có phản ứng nội sinh với sản lượng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy CSTT tại Việt Nam có tác động rõ rệt đến cả sản lượng và lạm phát, tương tự như các nghiên cứu ở các nền kinh tế phát triển và mới nổi. Nguyên nhân là do NHNN Việt Nam thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát cao trong giai đoạn nghiên cứu, đồng thời ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất công nghiệp. Độ trễ tác động dài hơn đối với lạm phát so với sản lượng phù hợp với cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh lãi suất và tín dụng. So với các nghiên cứu trước đây sử dụng phương pháp truyền thống, phương pháp tường thuật giúp nhận diện chính xác các cú sốc ngoại sinh, tránh sai lệch do phản ứng nội sinh giữa CSTT và sản lượng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện diễn biến IIP và CPI trước và sau các cú sốc CSTT, cũng như bảng so sánh kết quả hồi quy và mô hình VAR để minh họa tính ổn định và ý nghĩa thống kê của các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường sử dụng phương pháp tường thuật trong phân tích CSTT: Các cơ quan nghiên cứu và hoạch định chính sách nên áp dụng phương pháp này để nhận diện chính xác các cú sốc tiền tệ, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành CSTT.

2. Đa dạng hóa công cụ CSTT và minh bạch hóa chính sách: NHNN cần tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ tiền tệ và tín dụng, đồng thời công khai rõ ràng các quyết định chính sách để tạo điều kiện cho thị trường và nhà đầu tư dự báo chính xác hơn.

3. Tăng cường phối hợp chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa và tỷ giá: Để đạt hiệu quả ổn định kinh tế vĩ mô, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chính sách nhằm giảm thiểu xung đột mục tiêu và tăng cường ổn định thị trường.

4. Nâng cao năng lực dự báo và phân tích kinh tế vĩ mô: Đào tạo và phát triển đội ngũ chuyên gia phân tích sử dụng các mô hình kinh tế hiện đại, kết hợp dữ liệu lịch sử và phương pháp tường thuật để hỗ trợ quyết định chính sách kịp thời và chính xác.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, với sự chủ trì của NHNN Việt Nam phối hợp cùng các viện nghiên cứu kinh tế và các tổ chức tài chính trong nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ: Giúp hiểu rõ hơn về tác động của CSTT và cách nhận diện các cú sốc tiền tệ ngoại sinh, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành chính sách.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính: Cung cấp phương pháp nghiên cứu mới và dữ liệu thực nghiệm về CSTT tại Việt Nam, hỗ trợ phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại: Hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của CSTT để điều chỉnh chiến lược kinh doanh, quản lý rủi ro và dự báo thị trường.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và thực tiễn điều hành CSTT tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp tường thuật khác gì so với phương pháp truyền thống trong nghiên cứu CSTT?
   Phương pháp tường thuật sử dụng tài liệu lịch sử và báo cáo chính sách để nhận diện các cú sốc tiền tệ ngoại sinh, tránh sai lệch do phản ứng nội sinh giữa CSTT và sản lượng, trong khi phương pháp truyền thống thường dựa vào biến số kinh tế như cung tiền hay lãi suất làm biến đại diện.

2. Tại sao không thể dùng cung tiền M2 làm biến đại diện cho CSTT ở Việt Nam?
   Vì NHNN Việt Nam sử dụng nhiều công cụ khác nhau và cung tiền M2 chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố ngoài chính sách tiền tệ như cung ngoại tệ và cơ chế tỷ giá, nên không phản ánh chính xác lập trường CSTT.

3. Các cú sốc tiền tệ ngoại sinh được xác định như thế nào?
   Thông qua phân tích các tài liệu lịch sử, nghị quyết Chính phủ, báo cáo NHNN và thông cáo báo chí để xác định các thời điểm NHNN thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát, không bị ảnh hưởng bởi biến động sản lượng.

4. Tác động của CSTT lên sản lượng và lạm phát có độ trễ như thế nào?
   CSTT tác động giảm sản lượng công nghiệp khoảng 4-6% trong vòng 6 tháng, còn tác động giảm lạm phát khoảng 2-3% trong vòng 5-9 tháng, cho thấy độ trễ tác động lên lạm phát dài hơn.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả điều hành CSTT tại Việt Nam?
   Cần tăng cường minh bạch chính sách, sử dụng linh hoạt các công cụ tiền tệ và tín dụng, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và tỷ giá, đồng thời áp dụng các phương pháp nghiên cứu hiện đại như phương pháp tường thuật để nhận diện chính xác các cú sốc tiền tệ.

Kết luận

• Chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam có tác động đáng kể đến tăng trưởng sản lượng công nghiệp và kiểm soát lạm phát trong giai đoạn 2003 – 2016.
• Phương pháp tiếp cận tường thuật giúp nhận diện chính xác các cú sốc tiền tệ ngoại sinh, khắc phục hạn chế của các phương pháp truyền thống.
• Các cú sốc thắt chặt tiền tệ làm giảm sản lượng khoảng 4-6% và giảm CPI khoảng 2-3% với độ trễ tác động khác nhau.
• CSTT tại Việt Nam không thể dự đoán trước, khẳng định tính khách quan và ngoại sinh của các cú sốc.
• Đề xuất tăng cường sử dụng phương pháp tường thuật, đa dạng hóa công cụ CSTT, phối hợp chính sách và nâng cao năng lực dự báo trong 3-5 năm tới.

Luận văn mở ra hướng nghiên cứu mới cho các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia kinh tế, đồng thời kêu gọi sự hợp tác nghiên cứu sâu rộng hơn nhằm nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1- GIỚI THIỆU 1. Lý do chọn đề tài Nghiên cứu nền kinh Việt Nam trong giai đoạn hơn thập kỷ qua, có nhiều bất ổn đối với các biến số kinh tế vĩ mô: kinh tế có những thời điểm tăng trưởng nóng, những đợt sóng lạm phát cao, bong bóng bất động sản, biến động thị trường chứng khoán… Những bất ổn biến số kinh tế vĩ mô Việt Nam có nguyên nhân từ Chính sách tiền tệ (CSTT) hay không và thay đổi CSTT có tác động tới các biến số đó? Các bài nghiên cứu trước đây về CSTT gặp phải khó khăn trong vấn đề chọn biến đại diện CSTT và nhận diện các cú sốc. Các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ, có thể kể đến như nghiên cứu của Nguyễn Phi Lân (2010), Trần Ngọc Thơ và Nguyễn Hữu Tuấn (2013). Hai bài nghiên cứu sử dụng cung tiền M2, lãi suất tiền gửi VND kỳ hạn 3 tháng và tỷ giá hối đoái là biến đại diện cho CSTT.

Những biến này có thực sự đại diện một cách chuẩn xác nhất không? Các nghiên cứu của (Bernanke & Blinder, 1992; Bernanke & Gertler, 1995; Blanchard, 1990; Friedman, 1995; Romer & Romer, 1989) tại các nước phát triển, CSTT có ảnh hưởng đến sản lượng ít nhất trong ngắn hạn. Tuy nhiên kết quả nghiên cứu này chưa thể khẳng định với Việt Nam. Bởi sự khác biệt trong điều hành CSTT của Ngân hàng Trung ương Việt Nam với các nước phát triển. Trong thời kỳ bình thường, Ngân hàng Trung ương (NHTW) tại các nước phát triển như Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) và Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) chủ yếu sử dụng hoạt động thị trường mở để điều chỉnh lãi suất ngắn hạn.

Nên có nhiều ý kiến đồng thuận nên đo lường CSTT của FED và ECB bằng lãi suất ngắn hạn. Trong khi đó Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam sử dụng rất nhiều công cụ, mỗi giai đoạn tùy theo mức độ thị trường sử dụng các công cụ khác nhau, ngoài các công cụ truyền thống còn có công cụ phi truyền thống đó là các biện pháp hành chính như trần lãi suất, hạn mức tín dụng, các gói cứu trợ… Vấn đề này đã được nhắc đến trong nghiên cứu của Sun (2012) khi nghiên cứu về CSTT của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc. Tác giả nhận thấy có nhiều điểm khá tương đồng về hoạt động của NHNN Việt Nam và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, từ bài nghiên cứu của Sun 123doc 3 (2012) sử dụng phương pháp tường thuật với nền kinh tế Trung Quốc tác giả muốn thực hiện một nghiên cứu với nền kinh tế Việt Nam. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu Bài nghiên cứu với mục tiêu tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Những bất ổn kinh tế vĩ mô Việt Nam có xuất phát từ nguyên nhân tiền tệ và điều hành CSTT có tác động vào các biến số kinh tế vĩ mô đó.

Để trả lời cho câu hỏi này bài nghiên cứu đi giải quyết hai khó khăn gặp phải khi nghiên cứu về CSTT của các nghiên cứu trước đây: Vấn đề thứ nhất, vấn đề đo lường CSTT - dùng công cụ nào để đại diện cho việc đo lường CSTT? NHTW ở các nước phát triển như FED hay ECB chủ yếu sử dụng nghiệp vụ thị trường mở để điều hành lãi suất ngắn hạn trên thị trường tiền tệ. Do đó, có thể dùng lãi suất để đại diện cho CSTT tại các nước phát triển. Còn NHNN Việt Nam sử dụng rất nhiều công cụ, trong mỗi giai đoạn tùy theo tình hình thị trường sử dụng công cụ khác nhau để điều hành CSTT. Những thay đổi của các công cụ không nhất thiết đồng nhất về tần suất và mức độ ảnh hưởng.

Không có công cụ nào có thể đại diện cho tác động của tất cả các công cụ còn lại, cũng như phản ánh chính xác những thay đổi chính sách của NHNN Việt Nam. Vấn đề thứ hai, vấn đề nhận diện - phải nhận diện được mối quan hệ tương tác giữa sản lượng thực của nền kinh tế với CSTT. Bởi NHNN Việt Nam theo đuổi CSTT đa mục tiêu: ổn định giá trị đồng tiền, kiềm chế lạm phát, thúc đẩy kinh tế xã hội… (theo Luật Ngân hàng Nhà nước năm 1997). Tức là có những giai đoạn NHNN Việt Nam nhìn sản lượng để điều hành CSTT nhưng bản thân CSTT khi thực thi tác động ngược lên sản lượng.

Phản ứng nội sinh giữa CSTT và sản lượng gây khó khăn trong việc xử lý trật tự các biến trong mô hình. Do đó cần tìm được các cú sốc ngoại sinh, nghĩa là việc thay đổi CSTT do nhân tố khác mà không phải do sản lượng gây ra. 123doc 4 Bài nghiên cứu sẽ tiến hành giải quyết hai vấn đề còn tồn tại trong các nghiên cứu trước, đồng thời bổ sung bằng chứng thực nghiệm về tác động của CSTT lên các biến vĩ mô tại Việt Nam. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là cú sốc CSTT và các biến kinh tế vĩ mô.

Trong phạm vi những cú sốc CSTT do lạm phát gây ra, nghiên cứu tác động của CSTT lên hai biến vĩ mô là sản lượng và lạm phát. Dùng chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) đại diện cho biến sản lượng và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đại diện cho lạm phát. Dữ liệu nghiên cứu theo tháng, giai đoạn 2003 – 2016. Phương pháp nghiên cứu Bài nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận tường thuật để giải quyết hai vấn đề còn tồn tại trong nghiên cứu CSTT tại Việt Nam.

Bằng cách đọc các tài liệu lịch sử xác định các cú sốc ngoại sinh của CSTT với sản lượng thực. Sử dụng một mô hình hồi quy đơn giản để đo lường tác động của CSTT lên sản lượng và lạm phát. Kết quả được kiểm định bằng mô hình VAR hai biến và so sánh với các phương pháp đo lường khác. Ý nghĩa của đề tài Bài nghiên cứu củng cố bằng chứng thực nghiệm về tác động của CSTT lên nền kinh tế thực bằng một phương pháp tiếp cận mới tránh được hạn chế của những phương pháp truyền thống.

Kết cấu của luận văn Bài nghiên cứu gồm nội dung chính sau đây: (1) Khung lý thuyết về CSTT và tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây: Một số nghiên cứu CSTT theo cách tiếp cận tường thuật được khởi xướng từ Friedman và Schwartz (1963) dữ liệu nghiên cứu từ Mỹ giai đoạn trước và trong chiến tranh thế giới, sau này Romer và Romer (1989) tiếp tục nghiên cứu nền kinh tế Mỹ bổ sung những cú sốc tiền tệ giai đoạn hậu chiến, phương pháp này còn được 123doc 5 Sun (2012) nghiên cứu với nền kinh tế Trung Quốc - một thị trường gần Việt Nam hơn cả về địa lý lẫn hoạt động điều hành thực thi chính sách. Một số nghiên cứu tác động của CSTT đối với nền kinh tế Việt Nam, kể đến như Nguyễn Phi Lân (2010), Trần Ngọc Thơ và Nguyễn Hữu Tuấn (2013). (2) Tổng quan về NHNN Việt Nam và công cụ điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam: Phần này sẽ giới thiệu một cách khái quát lịch sử NHNN Việt Nam, các công cụ điều hành CSTT mà NHNN Việt Nam sử dụng trong thời gian qua. Qua đó làm rõ kết luận rằng NHNN Việt Nam sử dụng nhiều công cụ điều hành chính sách và từng thời kỳ mỗi công cụ lại có vai trò khác nhau, chính vì vậy làm phát sinh vấn đề về lựa chọn biến đại diện như đã đề cập ở trên.

(3) Phương pháp nghiên cứu: Phần này sẽ trình bày một cách chi tiết bài toán nhận dạng tác động thông qua các phương trình lượng hóa mối quan hệ giữa CSTT và sản lượng. Sau khi biết đổi phương trình không thể nhận diện được phương trình được xây dựng trên sự tác động của chính sách tiền tệ tới sản lượng hay chiều ngược lại, hay sự tác động qua lại của cả hai. Vấn đề nội sinh và thiếu sót biến trong mô hình dẫn tới ước lượng không chính xác. Vấn đề này sẽ được giải quyết bằng việc sử dụng phương pháp tường thuật để xác định cú sốc tiền tệ.

Phần này trình bày khái quát phương pháp tiếp cận tường thuật của Friedman và Schwartz (1963) trong cuốn A monetary history of the United States 1867–1960. Sử dụng phương pháp này để xác định thời điểm xảy ra cú sốc CSTT Việt Nam giai đoạn 2003 - 2016. Những cú sốc đến từ những lần thay đổi lớn trong điều hành CSTT của NHNN Việt Nam. Để làm điều này, tác giả sử dụng Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ hàng tháng, các báo cáo của NHNN, thông cáo báo chí của Chính phủ và NHNN… về điều hành CSTT.

Ngoài ra, nghiên cứu còn chứng minh CSTT tại Việt Nam không thể dự đoán được thông qua một mô hình Logit. (4) Các kết quả nghiên cứu tác động CSTT lên tăng trưởng và lạm phát: Bằng cách áp dụng hồi quy cơ bản về tăng trưởng sản lượng công nghiệp và lạm phát với biến giả D (đại diện cho CSTT), phần này sẽ nghiên cứu tác động của 123doc 6 một sự thay đổi CSTT sang thắt chặt lên cả hai biến tăng trưởng và lạm phát. Sau đó, bằng cách áp dụng mô hình VAR 2 biến, và một số hệ thống đo lường khác như là cách kiểm tra tính vững của nghiên cứu sẽ làm rõ tác động cú sốc chính sách tiền tệ lên cả sản lượng lẫn lạm phát. (5) Kết luận: Chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam có tác động lớn tới tăng trưởng kinh tế.

123doc 7 Chương 2 – KHUNG LÝ THUYẾT VỀ CSTT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Khung lý thuyết về chính sách tiền tệ 2. Khái niệm Chính sách tiền tệ là hệ thống các biện pháp, các công cụ do ngân hàng trung ương thực hiện để điều tiết cung tiền, nhằm thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền tệ, thường là hướng tới một lãi suất mong muốn để đạt được những mục tiêu ổn định và tăng trưởng kinh tế như kiềm chế lạm phát, duy trì ổn định tỷ giá, đạt được trạng thái lao động toàn dụng. Các công cụ của chính sách tiền tệ Để thực hiện các mục tiêu của mình, ngân hàng trung ương thường sử dụng ba công cụ chính để làm thay đổi cung tiền và lãi suất, bao gồm: tiến hành nghiệp vụ thị trường mở, thay đổi chính sách chiết khấu và tỷ lệ dự trữ bắt buộc.