Luận án tiến sĩ: Kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Hà Quang Đào
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế - Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Kiểm Soát Lạm Phát Và Tăng Trưởng Kinh Tế Trong Điều Hành Chính Sách Tiền Tệ Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• Các công trình nghiên cứu liên quan
• Điểm mới của luận án
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ, MỐI QUAN HỆ GIỮA LẠM PHÁT VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 1.1. Tổng quan về chính sách tiền tệ
• 1.1.1. Khái niệm và đặc trưng của chính sách tiền tệ
• 1.1.1.1. Đặc trưng chính sách tiền tệ
• 1.1.2. Mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ
• 1.1.2.1. Mục tiêu cuối cùng của CSTT
• 1.1.2.2. Mục tiêu trung gian
• 1.1.2.3. Mục tiêu hoạt động
• 1.1.3. Các công cụ điều hành chính sách tiền tệ
• 1.2. Lạm phát và tăng trưởng kinh tế
• 1.2.1. Tổng quan về lạm phát
• 1.2.1.1. Khái niệm và đo lường
• 1.2.1.2. Quan điểm khác nhau về lạm phát
• 1.2.1.3. Các nguyên nhân dẫn đến lạm phát
• 1.2.1.4. Các nhân tố tác động đến lạm phát
• 1.2.2. Tổng quan về tăng trưởng kinh tế
• 1.2.2.1. Khái niệm về tăng trưởng kinh tế
• 1.2.2.2. Các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế
• 1.2.2.3. Các lý thuyết về tăng trưởng kinh tế
• 1.2.2.4. Đo lường tăng trưởng kinh tế
• 1.3. Luận cứ khoa học về mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ
• 1.3.1. Lý thuyết về quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế
• 1.3.2. Các nghiên cứu kiểm nghiệm về mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng
• 1.4. Kinh nghiệm của một số nước giải quyết mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ và bài học cho Việt Nam
• 1.4.1. Kinh nghiệm của một số nước giải quyết mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ
• 1.4.1.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.4.1.2. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 1.4.1.3. Kinh nghiệm của Ấn Độ
• 1.4.2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN MỐI QUAN HỆ GIỮA LẠM PHÁT VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.1.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.1.2. Diễn giải các biến trong mô hình nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Xây dựng thang đo
• 2.2.3. Nghiên cứu định lượng
• 2.2.3.1. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.2.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.2.4.1. Dữ liệu thứ cấp
• 2.2.4.2. Dữ liệu sơ cấp
• 2.2.5. Thiết kế mẫu
• 2.2.6. Kỹ thuật phân tích dữ liệu
• 2.2.6.1. Kiểm định thang đo qua hệ số tin cậy Cronbach’s alpha
• 2.2.6.2. Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis, EFA)
• 2.2.6.3. Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple Regression Analysis, MRA)
• 2.3. Kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ lạm phát và tăng trưởng kinh tế
• 2.3.1. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu
• 2.3.2. Kiểm định thang đo
• 2.4. Mô hình nghiên cứu chính thức
• 2.4.1. Mô hình hồi qui
• 2.4.2. Kiểm định ma trận tương quan giữa các biến
• 2.4.3. Phân tích hồi quy
• 2.4.4. Thảo luận kết quả hồi quy
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA KIỂM SOÁT LẠM PHÁT VÀ THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• 3.1.1. Thực trạng điều hành công cụ chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• 3.1.1.1. Nghiệp vụ thị trường mở
• 3.1.1.2. Dự trữ bắt buộc
• 3.1.1.3. Tỷ giá hối đoái
• 3.1.1.4. Hạn mức tín dụng
• 3.1.1.5. Điều hành lãi suất
• 3.1.1.6. Lãi suất tái chiết khấu
• 3.1.2. Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
• 3.1.2.1. Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát ở Việt Nam
• 3.1.2.2. Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam thời gian qua
• 3.2. Thực trạng lạm phát và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
• 3.2.1. Thực trạng lạm phát ở Việt Nam
• 3.2.2. Thực trạng tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
• 3.3. Đánh giá thực trạng điều hành chính sách tiền tệ giải quyết mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
• 3.3.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI QUYẾT MỐI QUAN HỆ GIỮA KIỂM SOÁT LẠM PHÁT VÀ THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍSH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• 4.2. Giải pháp điều hành chính sách tiền tệ giải quyết mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
• 4.2.1. Nhóm giải pháp chiến lược
• 4.2.1.1. Theo dõi sát diễn biến vĩ mô, thị trường tiền tệ trong và ngoài nước để chủ động, kịp thời thực hiện các giải pháp điều hành phù hợp
• 4.2.1.2. Giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong mọi tình huống ổn định để phát triển và phát triển trong ổn định
• 4.2.1.3. Điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát và thị trường tiền tệ nhằm ổn định mặt bằng lãi suất
• 4.2.1.4. Tiếp tục điều hành tỷ giá trung tâm linh hoạt, phối hợp đồng bộ các giải pháp và các công cụ CSTT nhằm hỗ trợ ổn định tỷ giá
• 4.2.1.5. Tiếp tục chỉ đạo các TCTD tập trung vốn tín dụng đối với các lĩnh vực ưu tiên, lĩnh vực sản xuất kinh doanh hiệu quả theo chỉ đạo của Chính phủ
• 4.2.1.6. Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa cũng như với các chính sách kinh tế vĩ mô khác để thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng hợp lý
• 4.2.1.7. Cần xây dựng một trung tâm dự báo kinh tế quốc gia chính thức
• 4.2.2. Nhóm giải pháp cụ thể
• 4.2.2.1. Giải pháp kiềm chế lạm phát trong thời gian tới
• 4.2.2.2. Giải pháp điều hành chính sách tiền tệ
• 4.2.2.3. Tăng vốn đầu tư và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư
• 4.2.2.4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 4.2.2.5. Áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ
• 4.2.2.6. Sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Đối với Chính phủ
• 4.3.2. Đối với NHNN
• 4.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Chính sách tiền tệ và mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế

Chính sách tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế, đặc biệt là trong việc kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến lãi suất mà còn tác động đến các yếu tố vĩ mô khác như tỷ giá hối đoái và cung tiền. Mục tiêu cuối cùng của chính sách tiền tệ là duy trì sự ổn định của nền kinh tế, trong đó việc kiểm soát lạm phát là một trong những ưu tiên hàng đầu. Theo lý thuyết, có một mối quan hệ phức tạp giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Khi lạm phát tăng cao, có thể dẫn đến sự giảm sút trong tăng trưởng kinh tế do chi phí sinh hoạt tăng lên, làm giảm sức mua của người tiêu dùng. Ngược lại, trong một số trường hợp, tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ có thể dẫn đến lạm phát gia tăng do nhu cầu vượt quá cung. Do đó, việc điều hành chính sách tiền tệ cần phải cân nhắc kỹ lưỡng để đạt được mục tiêu kép này.

1.1. Đặc trưng của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ ở Việt Nam được điều hành bởi Ngân hàng Nhà nước với các công cụ như lãi suất, tỷ giá và dự trữ bắt buộc. Mục tiêu chính của chính sách này là kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đặc trưng của chính sách tiền tệ Việt Nam là sự linh hoạt trong điều hành, nhằm ứng phó với các biến động kinh tế trong và ngoài nước. Việc điều chỉnh lãi suất cơ bản và thực hiện các nghiệp vụ thị trường mở là những biện pháp quan trọng để kiểm soát lạm phát. Theo đó, lãi suất được điều chỉnh nhằm tạo ra một môi trường tín dụng thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc điều hành chính sách tiền tệ cũng cần phải chú ý đến các yếu tố như tình hình kinh tế vĩ mô và các chính sách tài khóa để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

II. Tác động của lạm phát đến tăng trưởng kinh tế

Lạm phát có thể tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế thông qua nhiều kênh khác nhau. Khi lạm phát tăng cao, chi phí sản xuất cũng gia tăng, dẫn đến việc các doanh nghiệp phải tăng giá sản phẩm. Điều này có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng, từ đó ảnh hưởng đến tổng cầu trong nền kinh tế. Một nghiên cứu cho thấy rằng, trong giai đoạn từ 2004 đến 2018, lạm phát ở Việt Nam có xu hướng tăng cao, đặc biệt là trong các năm có sự biến động lớn về giá cả hàng hóa. Điều này đã dẫn đến sự chậm lại trong tăng trưởng kinh tế. Hơn nữa, lạm phát không chỉ ảnh hưởng đến người tiêu dùng mà còn tác động đến các quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Khi lạm phát không ổn định, các nhà đầu tư có thể trở nên thận trọng hơn trong việc đầu tư vào sản xuất, dẫn đến sự giảm sút trong tăng trưởng kinh tế. Do đó, việc kiểm soát lạm phát là rất cần thiết để duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững.

2.1. Các nguyên nhân dẫn đến lạm phát

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến lạm phát, bao gồm cả yếu tố cầu và yếu tố cung. Yếu tố cầu thường liên quan đến sự gia tăng nhu cầu tiêu dùng trong khi nguồn cung không đủ đáp ứng. Ngược lại, yếu tố cung có thể xuất phát từ sự gia tăng chi phí sản xuất, chẳng hạn như giá nguyên liệu thô tăng cao. Tại Việt Nam, các yếu tố như biến động giá dầu, giá thực phẩm và các chính sách tài khóa cũng có thể tác động đến lạm phát. Theo các chuyên gia, việc hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có những biện pháp phù hợp để kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

III. Thực trạng kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam

Trong giai đoạn từ 2004 đến 2018, Việt Nam đã trải qua nhiều biến động về lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Mặc dù có những nỗ lực trong việc kiểm soát lạm phát, nhưng vẫn có những thời điểm lạm phát tăng cao, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ lạm phát trung bình trong giai đoạn này là khoảng 6% mỗi năm, trong khi tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 6.5%. Điều này cho thấy rằng, mặc dù có sự tăng trưởng, nhưng lạm phát vẫn là một vấn đề cần được giải quyết. Các chính sách tiền tệ đã được áp dụng để kiểm soát lạm phát, nhưng vẫn cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững cho nền kinh tế.

3.1. Đánh giá thực trạng điều hành chính sách tiền tệ

Đánh giá thực trạng điều hành chính sách tiền tệ cho thấy rằng, Ngân hàng Nhà nước đã có những bước đi tích cực trong việc kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải đối mặt. Việc điều chỉnh lãi suất và thực hiện các nghiệp vụ thị trường mở cần phải được thực hiện một cách linh hoạt và kịp thời để ứng phó với các biến động của nền kinh tế. Hơn nữa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa để đạt được mục tiêu kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

IV. Giải pháp kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Để kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cần có một loạt các giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần theo dõi sát diễn biến kinh tế vĩ mô và thị trường tiền tệ để có những điều chỉnh kịp thời. Việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô là rất quan trọng để tạo ra môi trường thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, cần điều hành lãi suất một cách hợp lý, đảm bảo rằng lãi suất không quá cao để không làm giảm sức mua của người tiêu dùng. Cần tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng tập trung vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh hiệu quả, từ đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Cuối cùng, việc phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa cũng là một yếu tố quan trọng để đạt được mục tiêu kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

4.1. Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc tăng cường quản lý giá cả, kiểm soát chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp. Cần có các biện pháp hỗ trợ cho các ngành sản xuất chủ lực, đồng thời khuyến khích đầu tư vào công nghệ mới để nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững. Cuối cùng, cần xây dựng một trung tâm dự báo kinh tế quốc gia để có thể đưa ra các dự báo chính xác về tình hình kinh tế, từ đó có những điều chỉnh kịp thời trong chính sách tiền tệ.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thu Trang có tiêu đề "Mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam", được thực hiện tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh năm 2019 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Hà Quang Đào. Luận án thuộc chuyên ngành Kinh tế - Tài chính, ngân hàng (mã số 9.01).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát là hai mục tiêu cốt lõi trong quản lý vĩ mô của mọi quốc gia, bao gồm Việt Nam. Sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu, sự bất ổn của môi trường kinh tế quốc tế đã làm suy giảm tốc độ tăng trưởng và gia tăng áp lực lạm phát. Trong thực tiễn điều hành, nhiều nền kinh tế chấp nhận đánh đổi mức lạm phát cao để đạt được tăng trưởng nhanh. Tuy nhiên, sự tác động qua lại giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế có tính chất phức tạp, biến đổi theo từng thời kỳ phát triển và chịu sự chi phối của các công cụ chính sách tiền tệ. Trong điều kiện nguồn lực quốc gia có hạn, việc xác định các nhân tố tác động và phân bổ trọng số phù hợp giữa các nguồn lực để giải quyết mục tiêu kép — vừa kiềm chế lạm phát vừa thúc đẩy tăng trưởng bền vững — là vấn đề cấp thiết đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định bao gồm:

• Chưa có công trình khảo sát chuyên sâu và toàn diện về mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ, lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong khung thời gian 2004–2018 tại Việt Nam.
• Phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ tiếp cận mối quan hệ lạm phát – tăng trưởng ở dạng tĩnh hoặc đánh giá tác động hai chiều đơn thuần mà chưa phân tích các nhân tố cốt lõi chi phối mối quan hệ này để giải quyết triệt để từ căn nguyên.
• Nhiều công trình phân tích lạm phát và tăng trưởng kinh tế nhưng tách rời với thực tiễn vận hành hệ thống công cụ điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Phân tích, đánh giá thực trạng và các yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2018; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp tác động vào mối quan hệ này nhằm hỗ trợ điều hành chính sách tiền tệ đạt được mục tiêu kép.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa lý luận có chọn lọc về chính sách tiền tệ, lạm phát, tăng trưởng kinh tế và mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ.
  2. Xác định các yếu tố tác động đến mối quan hệ kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam.
  3. Đánh giá thực trạng mối quan hệ kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam giai đoạn 2004–2018.
  4. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị tác động vào mối quan hệ kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Mối quan hệ kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam là gì?
2. Kiểm soát lạm phát có ảnh hưởng đến mối quan hệ kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam hay không?
3. Những yếu tố nào tác động đến mối quan hệ kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam?
4. Giải pháp nào tác động vào mối quan hệ kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Nền kinh tế Việt Nam, tập trung vào hệ thống ngân hàng và các cơ quan quản lý kinh tế vĩ mô.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn thu thập số liệu và phân tích thực trạng từ năm 2004 đến năm 2018.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng hợp và phân loại các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan theo ba nhóm tiếp cận chính:

Nhóm nghiên cứu	Tác giả và năm công bố	Nội dung chính	Phương pháp / Mô hình
Cơ chế truyền tải và điều hành CSTT	Nguyễn Thị Kim Thanh (2008)	Hoàn thiện cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế	Định tính, phân tích cơ chế truyền dẫn
	Khuất Duy Tuấn (2012)	Điều hành chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế	Phân tích thực trạng điều hành
	Nguyễn Thị Vân Anh (2018)	Tác động của chính sách tiền tệ đến các biến số kinh tế vĩ mô Việt Nam	Kinh tế lượng vĩ mô
Quan hệ lạm phát và tăng trưởng kinh tế	Lê Thị Dung (2012)	Đánh giá diễn biến lạm phát và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam	Phân tích thống kê mô tả
	Phạm Thái Hà (2012)	Đề xuất giải pháp kiểm soát lạm phát ở Việt Nam	Định tính kết hợp số liệu vĩ mô
	Nguyễn Thị Phương Nhung (2012)	Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán tại Việt Nam	Hồi quy chuỗi thời gian
	Trần Thị Thùy Trang (2016)	Đánh giá mối tương quan giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam	Phân tích định lượng
Kiểm định thực nghiệm qua các kênh truyền dẫn	Camen (2006)	Kiểm định hiệu lực chính sách tiền tệ	Mô hình Bayesian VAR (BVAR)
	Le & Pfau (2008)	Tác động của các kênh truyền dẫn; kết luận kênh lãi suất tác động yếu, cung tiền tác động mạnh đến sản lượng	Mô hình VAR
	Bhattacharya & Duma (2012)	Nghiên cứu CSTT giai đoạn 2004–2012; kết luận lãi suất chỉ tác động đến lạm phát trong ngắn hạn	Mô hình SVAR
	Hà Thị Hương Lan (2012)	Phân tích quan hệ tăng trưởng - lạm phát phù hợp với các công bố của Tobin (1965), Mallik & Chowdhury (2001), Faria & Carneiro (2001)	Hồi quy đồng liên kết, ECM, VAR
	Nguyễn Thị Liên Hoa & Đặng Trần Dũng (2013)	Đánh giá tác động của tỷ giá, lãi suất và M2; M2 tác động mạnh với độ trễ 6 tháng đến lạm phát	Mô hình SVAR
	Nguyễn Thị Thúy Vinh (2015)	Nghiên cứu vai trò của các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ tới tăng trưởng và lạm phát	Mô hình kinh tế lượng
	Bùi Quốc Dũng (2017)	Lãi suất chính sách có tác dụng kiểm soát lạm phát từ sau năm 2011	Mô hình VAR
	Phạm Chí Quang (2019)	Cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ giai đoạn 2006–2016	Mô hình VAR, VEC, hồi quy Engle-Granger

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Qua việc rà soát tài liệu, tác giả chỉ ra ba điểm hạn chế lớn của các nghiên cứu tiền nhiệm:

1. Thiếu các công trình bao quát toàn diện chuỗi số liệu 2004–2018 — giai đoạn có nhiều biến động vĩ mô lớn như gia nhập WTO, suy thoái kinh tế toàn cầu, lạm phát hai con số và quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng.
2. Các công trình định lượng dạng chuỗi thời gian (họ mô hình VAR) tập trung kiểm tra độ trễ phản ứng của sản lượng hay giá cả nhưng chưa lượng hóa được các nhân tố nền tảng chi phối bản chất mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng.
3. Các giải pháp đề xuất ở những nghiên cứu trước thường mang tính đơn lẻ, chưa đặt mối quan hệ này trong bức tranh tổng thể của việc điều hành đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước.

Do đó, luận án định vị trọng tâm vào việc kết hợp khung lý luận kinh tế vĩ mô với phương pháp khảo sát thực chứng, phân tích nhân tố khám phá và hồi quy đa biến để tìm ra các nhóm yếu tố ảnh hưởng, từ đó xây dựng giải pháp điều hành chính sách tiền tệ hướng tới mục tiêu kép.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án xây dựng cơ sở lý luận dựa trên các lý thuyết kinh tế học vĩ mô và tiền tệ:

• Khái niệm và cơ chế điều hành chính sách tiền tệ: Tiếp cận theo Điều 2 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và lý thuyết NHTW hiện đại. Chính sách tiền tệ là tổng thể các biện pháp của Nhà nước/NHTW tác động vào khối lượng tiền lưu thông, tín dụng nhằm ổn định giá trị đồng tiền và thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô.
• Hệ thống mục tiêu của chính sách tiền tệ: Phân cấp thành ba tầng mục tiêu:
  • Mục tiêu hoạt động: Phản ứng tức thời với công cụ điều hành (lãi suất liên ngân hàng, khối tiền cơ bản/dự trữ).
  • Mục tiêu trung gian: Đo lường được, kiểm soát được và liên hệ chặt chẽ với mục tiêu cuối cùng (tổng phương tiện thanh toán M1, M2, M3 hoặc lãi suất thị trường). Việc lựa chọn cung tiền hay lãi suất dựa trên sự biến động tương đối giữa đường IS và đường LM trong mô hình IS-LM.
  • Mục tiêu cuối cùng: Ổn định giá trị đồng tiền (kiểm soát lạm phát), thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm.
• Lý thuyết về mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế:
  • Trường phái kinh tế học vĩ mô tổng hợp: Sử dụng đường cong Phillips dốc xuống trong ngắn hạn, cho rằng có sự đánh đổi giữa lạm phát và thất nghiệp/tăng trưởng; lạm phát là chi phí phải trả để đạt được mức tăng trưởng cao hơn.
  • Trường phái tiền tệ (Friedman): Đường cong Phillips ngắn hạn có thể dốc xuống, nhưng trong dài hạn đường Phillips là đường thẳng đứng tại mức tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên; việc mở rộng tiền tệ chỉ làm tăng tỷ lệ lạm phát mà không làm thay đổi sản lượng thực tế trong dài hạn.
  • Thuyết số lượng tiền tệ (David Hume, Irving Fisher, phương trình Cambridge): Thể hiện qua phương trình $MV = PY$ (hoặc $MV = PT$) và $M_s = k \cdot P \cdot Y$. Trong điều kiện vòng quay tiền $V$ và sản lượng $Y$ ổn định ở mức toàn dụng, tỷ lệ lạm phát tương ứng với tốc độ tăng trưởng của mức cung tiền ($d\ln M_s/dt = d\ln P/dt$).
  • Lý thuyết lạm phát cầu kéo (Keynes): Lạm phát nảy sinh khi tổng cầu vượt quá tổng cung ở mức sản lượng tiềm năng.
  • Lý thuyết lạm phát chi phí đẩy: Lạm phát do gia tăng chi phí sản xuất, bao gồm lạm phát do tiền lương đẩy, lợi nhuận độc quyền đẩy, giá hàng nhập khẩu đẩy, thuế đẩy và sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên.
  • Lý thuyết cơ cấu và lý thuyết chi phí: Sự mất cân đối cơ cấu giữa tích lũy - tiêu dùng, công nghiệp - nông nghiệp đẩy chi phí tăng cao.
• Các nhân tố tác động đến lạm phát được tổng hợp trong mô hình phân tích: Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), mức cung tiền (M2), tỷ giá hối đoái, lãi suất danh nghĩa/thực tế, và biến động giá dầu thế giới.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng, trong đó phương pháp định tính giữ vai trò chủ đạo trong phân tích thực trạng và kinh nghiệm quốc tế, còn phương pháp định lượng dùng để kiểm định các nhân tố ảnh hưởng.

Hướng tiếp cận	Nguồn dữ liệu	Công cụ / Kỹ thuật xử lý	Mục đích sử dụng
Định tính	Số liệu thứ cấp từ Tổng cục Thống kê, NHNN, các báo cáo ngành, văn bản luật, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước (2004–2018).	Thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, quy nạp, diễn dịch, phương pháp so sánh lịch sử.	Đánh giá diễn biến vĩ mô, thực trạng sử dụng các công cụ CSTT, bài học kinh nghiệm từ Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ.
Định lượng	Dữ liệu sơ cấp thu thập qua bảng khảo sát gửi tới chuyên gia tài chính - ngân hàng và cán bộ hoạch định chính sách.	Phần mềm SPSS: kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan, hồi quy tuyến tính đa biến (MRA).	Đo lường độ tin cậy của thang đo, xác định cấu trúc các nhân tố tác động và đánh giá mức độ quan trọng của các biến độc lập đến mối quan hệ lạm phát - tăng trưởng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Chính sách tiền tệ, mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế

Chương 1 thiết lập nền tảng lý luận về chính sách tiền tệ và mối tương quan giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế:

• Khái niệm và đặc trưng chính sách tiền tệ: Làm rõ chính sách tiền tệ là công cụ kinh tế vĩ mô trung tâm trong hệ thống chính sách tài chính quốc gia, do Ngân hàng Trung ương trực tiếp vạch ra và vận hành.
• Hệ thống mục tiêu và công cụ: Phân tích cơ chế lựa chọn mục tiêu trung gian dựa trên mô hình IS-LM; hệ thống hóa cơ chế vận hành, ưu điểm và nhược điểm của 6 công cụ điều hành chính sách tiền tệ cốt lõi:
  1. Nghiệp vụ thị trường mở (OMOs): Chủ động, linh hoạt, chính xác và có thể đảo ngược nhanh chóng; chính thức áp dụng tại Việt Nam từ tháng 7/2000.
  2. Dự trữ bắt buộc (DTBB): Công cụ quyền lực tác động trực tiếp đến hệ số tạo tiền, quy định tỷ lệ từ 0% đến 20% tại Việt Nam nhưng kém linh hoạt.
  3. Tỷ giá hối đoái: Điều hành thông qua các chế độ tỷ giá (cố định, thả nổi hoàn toàn, thả nổi có điều tiết).
  4. Hạn mức tín dụng: Công cụ kiểm soát trực tiếp khối lượng tín dụng, áp dụng trong giai đoạn lạm phát cao hoặc thị trường tiền tệ chưa phát triển.
  5. Khung lãi suất: Quy định trần - sàn và lãi suất cơ bản, có tính cứng nhắc.
  6. Công cụ tái chiết khấu / tái cấp vốn: Bổ sung nguồn vốn khả dụng trên cơ sở giấy tờ có giá ngắn hạn.
• Lý thuyết về lạm phát và tăng trưởng: Điểm lại các quan điểm đo lường lạm phát qua CPI, GNP/GDP deflator; phương pháp đo lường tốc độ lạm phát theo mô hình hồi quy logarit $Y = B \cdot n + A$ với $r = \exp(B) - 1$; phân tích phương trình Cambridge, Fisher và đường cong Phillips ngắn hạn - dài hạn.
• Kinh nghiệm quốc tế: Tổng hợp bài học điều hành xử lý mối quan hệ lạm phát - tăng trưởng từ Trung Quốc (kết hợp linh hoạt các công cụ định lượng và định giá), Nhật Bản (chính sách nới lỏng định lượng và xử lý giảm phát), và Ấn Độ (chuyển đổi khuôn khổ điều hành hướng tới lạm phát mục tiêu).

Chương 2: Mô hình và phương pháp nghiên cứu các nhân tố tác động đến mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu thực chứng và kết quả định lượng:

• Xây dựng mô hình và thang đo: Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát theo thang đo Likert về các yếu tố cấu thành tác động đến mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ.
• Thu thập dữ liệu và xử lý mẫu: Khảo sát nhóm đối tượng là các chuyên gia am hiểu về tài chính, tiền tệ và các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam.
• Quy trình phân tích dữ liệu qua phần mềm SPSS:
  • Kiểm định độ tin cậy thang đo: Sử dụng hệ số Cronbach's Alpha để loại các biến quan sát không đạt yêu cầu (hệ số tương quan biến - tổng nhỏ).
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Đánh giá tính thích hợp qua hệ số KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) và kiểm định Bartlett's Test of Sphericity; trích rút các nhân tố có Eigenvalue > 1 và tổng phương sai trích đạt tiêu chuẩn.
  • Phân tích tương quan và hồi quy đa biến (MRA): Kiểm tra ma trận tương quan giữa các biến nhằm kiểm soát hiện tượng đa cộng tuyến; ước lượng các hệ số trong phương trình hồi quy tuyến tính; đánh giá hệ số xác định $R^2$, kiểm định F và giá trị p-value.
• Thảo luận kết quả hồi quy: Xác định thứ tự mức độ quan trọng của các nhóm biến độc lập tác động đến mối quan hệ lạm phát và tăng trưởng kinh tế, tạo tiền đề định lượng cho các đề xuất chính sách.

Chương 3: Thực trạng mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng kinh tế vĩ mô và điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam giai đoạn 2004–2018:

• Thực trạng điều hành các công cụ CSTT:
  • Nghiệp vụ thị trường mở: Từng bước trở thành kênh điều tiết thanh khoản chủ lực giữa NHNN và các tổ chức tín dụng.
  • Dự trữ bắt buộc và tái cấp vốn: Được điều chỉnh linh hoạt theo từng chu kỳ nới lỏng hoặc thắt chặt tiền tệ.
  • Điều hành lãi suất và tỷ giá: Từng bước chuyển đổi từ áp đặt hành chính sang cơ chế linh hoạt, đặc biệt là việc áp dụng cơ chế tỷ giá trung tâm.
  • Hạn mức tín dụng: Áp dụng chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng định hướng cho từng ngân hàng thương mại để kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng nóng.
• Diễn biến chỉ số lạm phát (CPI) và tăng trưởng kinh tế (GDP):
  • Giai đoạn 2004–2011: Kinh tế tăng trưởng ở mức tương đối cao nhưng lạm phát biến động mạnh, xuất hiện hai đỉnh lạm phát cao vào năm 2008 và năm 2011 do tăng trưởng tín dụng và cung tiền M2 mở rộng nhanh, kết hợp với các cú sốc giá hàng hóa thế giới.
  • Giai đoạn 2012–2018: Chính sách tiền tệ chuyển dịch trọng tâm sang ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát dưới 4-5%, mặt bằng lãi suất hạ nhiệt, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế phục hồi vững chắc.
• Đánh giá chung:
  • Kết quả đạt được: Đã kiểm soát được lạm phát từ mức hai con số về mức ổn định; thanh khoản hệ thống ngân hàng được cải thiện; duy trì được tốc độ tăng trưởng kinh tế hợp lý.
  • Tồn tại và nguyên nhân: Cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ qua kênh lãi suất đôi lúc còn độ trễ; sự phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào vốn tín dụng ngân hàng; sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa có giai đoạn chưa đồng bộ.

Chương 4: Giải quyết mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Chương 4 đưa ra các định hướng và nhóm giải pháp nhằm giải quyết mối quan hệ lạm phát - tăng trưởng:

• Định hướng điều hành: Giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết ("ổn định để phát triển và phát triển trong ổn định"), không đánh đổi lạm phát cao lấy tăng trưởng ngắn hạn.
• Nhóm giải pháp chiến lược:
  1. Theo dõi sát diễn biến kinh tế vĩ mô và thị trường tài chính trong và ngoài nước để chủ động, linh hoạt điều hành.
  2. Điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến lạm phát và thanh khoản thị trường tiền tệ.
  3. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm linh hoạt, kết hợp đồng bộ các công cụ thị trường ngoại hối để ổn định giá trị đồng tiền.
  4. Chỉ đạo các tổ chức tín dụng hướng dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên; kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
  5. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa.
  6. Xây dựng một Trung tâm dự báo kinh tế quốc gia chính thức nhằm nâng cao năng lực dự báo vĩ mô.
• Nhóm giải pháp cụ thể và kiến nghị:
  • Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu.
  • Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.
  • Kiến nghị cụ thể đối với Chính phủ về kỷ luật tài khóa, quản lý giá các mặt hàng do Nhà nước định giá; kiến nghị đối với NHNN về việc nâng cao tính độc lập và hoàn thiện hệ thống công cụ gián tiếp.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã nêu rõ bốn đóng góp mới về mặt học thuật và thực tiễn:

1. Về mặt lý luận: Luận án hệ thống hóa một cách có chọn lọc lý thuyết về lạm phát, tăng trưởng kinh tế và chính sách tiền tệ; làm rõ cơ sở khoa học của việc chuyển đổi từ mô hình đánh đổi ngắn hạn (Phillips) sang mục tiêu ổn định dài hạn.
2. Về mô hình và phương pháp nghiên cứu: Ứng dụng quy trình nghiên cứu thực chứng kết hợp EFA và hồi quy đa biến trên SPSS để lượng hóa các nhân tố chi phối mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam.
3. Về mặt thực tiễn: Đánh giá toàn diện bức tranh điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam trong suốt giai đoạn 2004–2018; chỉ ra nguyên nhân gốc rễ dẫn đến các đợt biến động lạm phát và nút thắt trong điều hành công cụ tiền tệ.
4. Về mặt giải pháp: Cung cấp luận cứ khoa học để Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước hoạch định chính sách đạt được mục tiêu kép (vừa kiểm soát lạm phát vừa thúc đẩy tăng trưởng) thông qua hệ thống giải pháp phân tầng: nhóm giải pháp chiến lược vĩ mô, giải pháp công cụ tiền tệ và kiến nghị hoàn thiện thể chế phối hợp liên ngành.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án:
  • Phạm vi dữ liệu thứ cấp dừng lại ở năm 2018, chưa phản ánh các biến động kinh tế vĩ mô mới phát sinh sau giai đoạn này.
  • Việc đánh giá định lượng các nhân tố ảnh hưởng chủ yếu dựa trên nguồn dữ liệu sơ cấp từ mẫu khảo sát chuyên gia và nhà hoạch định chính sách, do đó kết quả phản ánh góc nhìn từ phía chuyên môn và quản lý.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng chuỗi số liệu thứ cấp sau năm 2018 để đánh giá sự biến động của mối quan hệ lạm phát - tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu mới.
  • Kết hợp kiểm định thực nghiệm bằng các mô hình kinh tế lượng chuỗi thời gian phi tuyến (như Threshold VAR hoặc Markov Switching) để xác định ngưỡng lạm phát tối ưu cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Đối với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc phối hợp chính sách tiền tệ - tài khóa, cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm, công cụ thị trường mở và định hướng dòng vốn tín dụng vào khu vực sản xuất kinh doanh.
• Đối với các nhà nghiên cứu, giảng viên và nghiên cứu sinh: Là tài liệu tham khảo có giá trị về mặt tổng quan lý thuyết tiền tệ vĩ mô, cơ chế mục tiêu chính sách tiền tệ, cũng như phương pháp luận thiết kế nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng xử lý qua SPSS.
• Đối với các tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại: Giúp nắm bắt định hướng điều hành lãi suất, hạn mức tín dụng và thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước để xây dựng kế hoạch kinh doanh phù hợp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu kép mà luận án đề cập trong điều hành chính sách tiền tệ là gì?
Mục tiêu kép là việc Ngân hàng Nhà nước điều hành đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ nhằm vừa kiềm chế, kiểm soát lạm phát ở mức mục tiêu, vừa duy trì và thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế hợp lý, bền vững trong dài hạn mà không phải đánh đổi lạm phát cao lấy tăng trưởng ngắn hạn.

2. Giai đoạn dữ liệu thực tiễn được luận án khảo sát và phân tích là khoảng thời gian nào?
Luận án tập trung thu thập, xử lý và phân tích số liệu thứ cấp về điều hành chính sách tiền tệ, chỉ số lạm phát (CPI) và tăng trưởng kinh tế (GDP) của Việt Nam trong giai đoạn 15 năm, từ năm 2004 đến năm 2018.

3. Luận án đã sử dụng những kỹ thuật định lượng nào trong Chương 2?
Tác giả đã thu thập dữ liệu sơ cấp qua bảng khảo sát chuyên gia và xử lý trên phần mềm SPSS bằng các kỹ thuật: kiểm định độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm tra ma trận tương quan giữa các biến và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (MRA).

4. Vì sao theo lý thuyết của phái tiền tệ, đường cong Phillips dài hạn lại có dạng thẳng đứng?
Theo luận cứ của Milton Friedman được trình bày trong luận án, trong dài hạn các cá nhân điều chỉnh kỳ vọng lạm phát và tiền công danh nghĩa, đưa thị trường lao động trở về trạng thái cân bằng tại mức tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên. Do đó, nỗ lực nới lỏng tiền tệ để kích thích tăng trưởng chỉ đẩy tỷ lệ lạm phát lên cao mà không làm thay đổi sản lượng hay giảm thất nghiệp trong dài hạn.

5. Luận án đề xuất giải pháp chiến lược nào để nâng cao chất lượng dự báo kinh tế vĩ mô?
Luận án kiến nghị cần thành lập một Trung tâm dự báo kinh tế quốc gia chính thức nhằm theo dõi sát diễn biến thị trường tiền tệ trong và ngoài nước, cung cấp các dự báo vĩ mô chuẩn xác hỗ trợ việc ra quyết định chính sách kịp thời.

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thu Trang đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực chứng về mối quan hệ giữa kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam giai đoạn 2004–2018. Thông qua phương pháp kết hợp định tính và định lượng (EFA, MRA), công trình đã nhận diện các nhóm nhân tố tác động đến mối quan hệ này và đánh giá sâu sắc thực trạng sử dụng các công cụ của Ngân hàng Nhà nước. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống giải pháp và kiến nghị thực tiễn có luận cứ khoa học, hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách hướng tới việc thực hiện thành công mục tiêu kép: giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ, MỐI QUAN HỆ GIỮA LẠM PHÁT VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ 1. Tổng quan về chính sách tiền tệ 1. Khái niệm và đặc trưng của chính sách tiền tệ 1. Khái niệm Chính sách tiền tệ (Monetary Policy) là một bộ phận trong tổng thể hệ thống chính sách kinh tế của nhà nước để thực hiện việc quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế nhằm đạt được những mục tiêu kinh tê-xã hội trong từng giai đoạn nhất định.

Chính sách tiền tệ có thể được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa thông thường. Theo nghĩa rộng thì chính sách tiền tệ là chính sách điều hành toàn bộ khối lượng tiền tệ trong nền kinh tế quốc dân nhằm tác động đền bốn mục tiêu lớn của kinh tế vĩ mô, trên cơ sở đó đạt mục tiêu cơ bản là ổn định tiền tệ, giữ vững sức mua của đồng tiền, ổn định giá cả hàng hóa. Theo nghĩa thông thường là chính sách quan tâm đến khối lượng tiền cung ứng tăng thêm trong thời kì tới (thường là một năm) phù hợp với mức tăng trưởng kinh tế dự kiến và chỉ số lạm phát nếu có, tất nhiên cũng nhằm ổn định tiền tệ và ổn định giá cả hàng hóa. Chúng ta có thể khẳng định rằng, nếu như chính sách tài chính chỉ tập trung vào thành phần.

Kết cấu các mức chi phí thuế khóa của nhà nước, thì chính sách tiền tệ quốc gia lại tập trung vào mức độ khả năng thanh toán cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân, bao gồm việc đáp ứng khối lượng cần cung ứng cho lưu thông, điều khiển hệ thống tiền tệ và khối lượng tín dụng đáp ứng vốn cho nền kinh tế, tạo điều kiện và thúc đẩy hoạt động của thị trường tiền tệ, thị trường vốn theo những quỹ đạo đã định. Chính sách tiền tệ quốc gia là tổng thể các biện pháp của Nhà Nước pháp quyền nhằm cung ứng đầy đủ các phương tiện thanh toán cho nền kinh tế phát triển, trên cơ sở đó ổn định giá trị đồng tiền quốc gia. Chính sách tiền tệ của NHTW là tổng thể tất cả các biện pháp mà NHTW sử dụng nhằm điều tiết khối lượng tiền tệ, tín dụng, ổn định tiền tệ, góp phần đạt được các mục tiêu của chính sách kinh tế. luan an 2 Dù quan niệm theo nghĩa nào, chính sách tiền tệ đều nhằm mục đích ổn định giá trị tiền tệ, góp phần thực hiện các mục tiêu của các chính sách kinh tế, chính sách tiền tệ là một bộ phận các chính sách kinh tế Nhà Nước để thực hiện vai trò quản lí vĩ mô với nền kinh tế.

Nói tóm lại chính sách tiền tệ là tổng hòa những phương thức mà ngân hàng trung uơng thông qua các hoạt động của mình tác động đến khối lượng tiền tệ trong lưu thông, nhằm phục vụ cho các mục tiêu kinh tế xã hội của đất nước trong một thời kỳ nhất định. Nó là bộ phận quan trọng trong hệ thống các chính sách kinh tế - tài chính vĩ mô của chính phủ.1: Định nghĩa chính sách tiền tệ Chính sách Chính sách tiền Mục đích kinh tế Tiền tệ Điều 2, luật ngân hàng nhà nước Việt Nam quy định: “Chính sách tiền tệ quốc gia là một bộ phận của chính sách kinh tế - tài chính của Nhà Nước nhằm ổn định giá trị đồng tiền, kiềm chế lạm phát, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống của nhân dân”. Đặc trưng chính sách tiền tệ Chính sách tiền tệ là một bộ phận hữu cơ cấu thành chính sách tài chính quốc gia: Trong tổng thể các chính sách kinh tế-tài chính của một quốc gia, mỗi chính sách đều có một vị trí và vai trò riêng. Trong đó, chính sách tiền tệ luôn được coi là có vị trí trung tâm, gắn kết các chính sách lại với nhau.

Có quan niệm cho rằng, mức độ tiền tệ hóa cao hay thấp của một nền kinh tế phản ánh trình độ phát triển kinh tế của nước ấy. Do đó, tiền tệ đã thâm nhập và trở thành một yếu tố hết sức quan trong trong mọi nền kinh tế. Chính vì vậy, chính sách tiền tệ phải là một bộ phận trung tâm của mọi chính sách kinh tế - tài chính quốc gia. Luật NHNN Việt Nam khẳng định: “chính sách tiền tệ là một bộ phận của chính sách kinh tế – tài chính của Nhà Nước.

Với chính sách tài chính quốc gia, bên cạnh chính sách tài chính tiền tệ, còn có các chính sách khác như chính sách ngân sách, chính sách tài chính doanh nghiệp, chính sách kinh tế đối ngoại, chính sách thu nhập. luan an 3 Chính sách tiền tệ là công cụ kinh tế vĩ mô: Để đạt được các mục tiêu kinh tế đã hoạch định, chính phủ cần sử dụng một hệ thống công cụ. Trong chính sách kinh tế có 4 chính sách thông dụng được sử dụng là: chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ, chính sách kinh tế đối ngoại và chính sách thu nhập. Chính sách tiền tệ dùng để thay đổi lượng tiền cung ứng cho nền kinh tế, từ đó tác động đến lãi suất, tác động đến đầu tư và ảnh hưởng đến sản xuất, lưu thông hàng hóa, và do vậy chính sách tiền tệ là một chính sách thuộc tầm vĩ mô.

NHTW là cơ quan đề ra và vận hành chính sách tiền tệ: Do chính sách tiền tệ luôn hướng vào việc thay đổi lượng tiền cung ứng nên chủ thể nào thực hiện chức năng phát hành tiền và điều hòa lưu thông tiền tệ thì chính chủ thể đó phải trực tiếp vạch ra và thực thi chính sách tiền tệ. Chủ thể đó không ai khác là NHTW. Đối với Việt Nam, mặc dù thẩm quyền quyết định dự án chính sách tiền tệ là Quốc Hội, nhưng NHNN có trách nhiệm xây dựng dự án chính sách tiền tệ quốc gia để chính phủ xem xét trình Quốc Hội và là cơ quan trực tiếp tổ chức thực hiện dự án chính sách tiền tệ sau khi được phê duyệt. Mục tiêu tổng quát của chính sách tiền tệ là ổn định giá trị đồng tiền và góp phần thực hiện một số mục tiêu kinh tế vĩ mô khác: Bất kì một nền kinh tế nào, vai trò ổn định của tiền tệ và nâng cao sức mua của đồng tiền trong nước cũng luôn được coi là mục tiêu có tính chất dài hạn.

Trên cơ sở thực thi chính sách tiền tệ, nhằm tác động đến lượng tiền cung ứng để từ đó tác động đến hàng loạt các yếu tố khác trong nền kinh tế như lãi suất, lạm phát, đầu tư, việc làm.ổn định giá trị đồng tiền là mục tiêu trọng tâm của chính sách tiền tệ. Có ổn định được tiền tệ thì mới khuyến khích tiết kiệm, có tiết kiệm mới có đầu tư, và có đầu tư mới có tăng trưởng kinh tế, giảm thất nghiệp. Mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ Mục tiêu CSTT được coi là vấn đề quan trọng nhất và khó khăn nhất trong quá trình xây dựng và thực thi CSTT, bởi nó quyết định tính hiệu quả hay không hiệu quả của CSTT. Có thể nói, việc lựa chọn các mục tiêu chính sách tiền tệ phù hợp được quyết định bởi tính cấp thiết của mục tiêu, mức độ đánh đổi giữa các mục tiêu (vì tính đa mục tiêu của CSTT) và khả năng đạt được các mục tiêu.

Ngân hàng Trung ương các quốc gia có nhiệm vụ thiết luan an 4 lập và thực thi CSTT thông qua các công cụ. Ngân hàng Trung ương căn cứ vào mục tiêu kinh tế vĩ mô cơ bản và trạng thái kinh tế của quốc gia từng thời kỳ mà xác định mục tiêu chính của CSTT. CSTT là một trong những chính sách kinh tế vĩ mô mà trong đó NHTW, thông qua các công cụ của mình thực hiện việc kiểm soát và điều tiết khối lượng tiền cung ứng (hoặc lãi suất) căn cứ vào nhu cầu tiền tệ của nền kinh tế, nhằm đạt được các mục tiêu về giá cả, tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm. Mục tiêu cuối cùng của CSTT Mục tiêu cuối cùng của CSTT nhiều nước trên thế giới đó là ổn định giá trị tiền tệ, trên cơ sở đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm cao.

Ngoài các mục tiêu vĩ mô trên, một số nước còn tập trung giải quyết các mục tiêu cụ thể, tuỳ thuộc vào đặc điểm phát triển kinh tế đặc thù của họ. Mối quan hệ giữa các mục tiêu: Lý luận của trường phái kinh tế học vĩ mô tổng hợp: Biểu đồ 1.1: Đường cong Phillips dốc xuống phía phải Kinh tế Mỹ thập niên 1960 có hiện tượng tỷ lệ lạm phát khá cao mặc dù tốc độ tăng trưởng GDP cũng cao. Để giải thích hiện tượng đó, các nhà kinh tế của trường phái kinh tế học vĩ mô tổng hợp đã sử dụng kết quả nghiên cứu của Phillips và dựng nên đường cong Phillips dốc xuống phía phải trên một đồ thị hai chiều với trục hoành phản ánh tỷ lệ thất luan an 5 nghiệp và trục tung phản ánh tỷ lệ lạm phát. Đường cong này là kết hợp giữa tỷ lệ lạm phát và tỷ lệ thất nghiệp.

Dọc theo đường cong Phillips, khi tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống thì tỷ lệ lạm phát sẽ tăng lên; và ngược lại. Từ đó, trường phái kinh tế học vĩ mô tổng hợp lý luận rằng để giảm tỷ lệ thất nghiệp, Chính phủ đã sử dụng chính sách quản lý tổng cầu, song do tỷ lệ thất nghiệp có quan hệ ngược chiều bền vững với tỷ lệ lạm phát, nên tăng trưởng kinh tế cao đương nhiên gây ra lạm phát. Lạm phát là cái giá phải trả để giảm tỷ lệ thất nghiệp. Lý luận của chủ nghĩa tiền tệ: Biểu đồ 1.2: Đường cong Philips ngắn hạn và Đường cong Phillips dài hạn Chủ nghĩa tiền tệ đã bác bỏ lý luận nói trên của trường phái kinh tế học vĩ mô tổng hợp.

Họ cho rằng đường cong Phillips như trên chỉ là đường cong Phillips ngắn hạn. Friedman đã đưa ra khái niệm tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên, theo đó khi thị trường lao động ở trạng thái cân bằng vẫn có thất nghiệp. Đây là dạng thất nghiệp tự nguyện. Vì thế, ở trạng thái cân bằng, tỷ lệ thất nghiệp vẫn là một số dương.

Và khi nền kinh tế cân bằng, thì lạm phát không xảy ra. Đường cong Phillips ngắn hạn dốc xuống phía phải và cắt trục hoành ở giá trị của tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên. Khi chính phủ áp dụng các biện pháp nhằm đưa tỷ lệ thất nghiệp xuống dưới mức này, thì giá cả sẽ tăng lên, và có sự dịch chuyển lên phía trái dọc theo đường cong Phillips ngắn hạn.