Thực Trạng Kiến Thức và Thực Hành Phòng Chống Cúm A Tại Huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên

Bài viết phân tích thực trạng kiến thức và hiệu quả huy động cộng đồng trong truyền thông giáo dục sức khoẻ phòng chống cúm A tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên.

• Tác giả: Phạm Quang Thái
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đàm Khải Hoàn
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Y tế công cộng
• Đề tài: Nâng Cao Kiến Thức và Thực Hành Phòng Chống Cúm A Tại Huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận án bác sĩ chuyên khoa cấp II
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cúm A Tại Đồng Hỷ Thái Nguyên Dịch Tễ Nguy Cơ

Cúm A là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có khả năng bùng phát thành đại dịch. Virus cúm A, với các biến thể như H5N1 và H1N1, đã gây ra những đại dịch toàn cầu trong lịch sử. Tại Việt Nam, số lượng ca mắc cúm vẫn đang gia tăng, đặc biệt khi thời tiết chuyển mùa. Các trường hợp mắc bệnh thường liên quan đến tiếp xúc với gia cầm, lợn bệnh, hoặc dịch tiết từ người bệnh. Cúm A H5N1 có khả năng lây từ người sang người, gây ra nguy cơ lan rộng trong cộng đồng. Huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên, là một khu vực miền núi phía Bắc với nhiều dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế còn hạn chế, và tập quán chăn nuôi nhỏ lẻ, điều này làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh. Do đó, việc chủ động phòng chống dịch cúm tại địa phương là vô cùng quan trọng. Cần nâng cao nhận thức và thực hành phòng chống cúm cho người dân.

1.1. Dịch tễ học cúm A tại huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên

Tình hình dịch tễ bệnh cúm ở miền núi phía Bắc chịu ảnh hưởng lớn bởi yếu tố kinh tế, văn hóa và xã hội. Tại Đồng Hỷ, năm 2008 đã xảy ra dịch cúm A H5N1 ở gia cầm. Tính đến ngày 20/8/2009, Thái Nguyên ghi nhận 11 ca dương tính với cúm A H1N1. Sự lây lan của dịch bệnh có thể bị ảnh hưởng bởi phong tục, tập quán sản xuất, chăn nuôi nhỏ lẻ của người dân địa phương. Theo nghiên cứu của Phạm Quang Thái (2011), huy động cộng đồng truyền thông phòng chống dịch bệnh là giải pháp hiệu quả.

1.2. Các chủng cúm A phổ biến H5N1 và H1N1 tại Đồng Hỷ

Virus cúm A được chia thành nhiều type phụ dựa trên protein hemagglutinin (H) và neuraminidase (N), ví dụ như H3N2, H5N1, H1N1. Cúm A H5N1 đặc biệt độc hại đối với gia cầm và có thể lây sang người. Cúm A H1N1 đã gây ra đại dịch năm 2009. Do đó cần tăng cường giám sát, phát hiện sớm và điều trị kịp thời các trường hợp mắc bệnh để giảm thiểu biến chứng và tử vong. Việc tuyên truyền về các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm cũng rất quan trọng.

II. Thách Thức Phòng Chống Cúm A Kiến Thức Thái Độ Thực Hành

Một trong những thách thức lớn nhất trong phòng chống cúm A tại Đồng Hỷ, Thái Nguyên, là sự thiếu hụt kiến thức, thái độ chưa đúng đắn và thực hành chưa hiệu quả của người dân về các biện pháp phòng ngừa. Điều này đặc biệt đúng với các khu vực vùng sâu vùng xa, nơi thông tin tiếp cận còn hạn chế và trình độ dân trí còn thấp. Phong tục tập quán lạc hậu cũng ảnh hưởng không nhỏ đến công tác phòng chống dịch. Việc cải thiện nhận thức và thay đổi hành vi của người dân là yếu tố then chốt để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh. Bên cạnh đó, cần tăng cường năng lực cho cán bộ y tế địa phương để họ có thể triển khai các hoạt động phòng chống dịch một cách hiệu quả.

2.1. Đánh giá kiến thức về cúm A của người dân Đồng Hỷ

Nghiên cứu đánh giá thực trạng kiến thức của người dân về bệnh cúm A cho thấy còn nhiều hạn chế. Nhiều người chưa hiểu rõ về đường lây truyền, triệu chứng và các biện pháp phòng ngừa. Việc tiếp cận thông tin chính thống còn khó khăn, đặc biệt đối với người dân tộc thiểu số. Thông tin sai lệch có thể lan truyền nhanh chóng, gây hoang mang và ảnh hưởng đến công tác phòng chống dịch. Cần triển khai các chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe phù hợp với từng nhóm đối tượng.

2.2. Phân tích thái độ và thực hành phòng cúm A của người dân

Thái độ và niềm tin ảnh hưởng lớn đến hành vi phòng bệnh. Một số người dân còn chủ quan, cho rằng cúm A chỉ là bệnh thông thường và không nguy hiểm. Thực hành vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường chưa được chú trọng. Việc sử dụng các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên còn hạn chế. Cần thay đổi thái độ và khuyến khích người dân thực hành các biện pháp phòng bệnh một cách chủ động.

2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi phòng cúm A tại Đồng Hỷ

Hành vi phòng bệnh chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như kiến thức, thái độ, niềm tin, phong tục tập quán, điều kiện kinh tế và trình độ học vấn. Người dân có kiến thức tốt hơn, thái độ tích cực hơn và điều kiện kinh tế tốt hơn thường có hành vi phòng bệnh tốt hơn. Cần phân tích các yếu tố này để xây dựng các giải pháp phù hợp với từng địa phương.

III. Hướng Dẫn Phòng Chống Cúm A Biện Pháp và Thực Hành Hiệu Quả

Phòng chống cúm A hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp của nhiều biện pháp, từ phòng ngừa lây nhiễm cá nhân đến các biện pháp kiểm soát dịch bệnh cộng đồng. Vệ sinh cá nhân, như rửa tay thường xuyên và đeo khẩu trang, đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn sự lây lan của virus. Bên cạnh đó, việc tiêm vắc xin cúm A (nếu có) cũng là một biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Kiểm soát dịch bệnh cộng đồng bao gồm giám sát chặt chẽ các trường hợp mắc bệnh, cách ly và điều trị kịp thời, cũng như thực hiện các biện pháp khử trùng môi trường. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan y tế, chính quyền địa phương và cộng đồng là yếu tố then chốt để kiểm soát dịch bệnh.

3.1. Các biện pháp phòng ngừa cá nhân Rửa tay đeo khẩu trang

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để loại bỏ virus cúm. Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người bệnh hoặc ở nơi công cộng giúp ngăn chặn sự lây lan của virus qua đường hô hấp. Ngoài ra, tránh tiếp xúc gần với người bệnh, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi cũng là những biện pháp quan trọng.

3.2. Tiêm vắc xin cúm A Lợi ích và khuyến cáo tại Thái Nguyên

Vắc xin cúm A là một biện pháp phòng ngừa hiệu quả, đặc biệt đối với các đối tượng có nguy cơ cao như trẻ em, người già và người có bệnh mãn tính. Tuy nhiên, do nhiều lý do, việc tiêm vắc xin cúm rộng rãi chưa được triển khai ở Việt Nam. Sở Y tế Thái Nguyên cần có khuyến cáo và hướng dẫn cụ thể về việc tiêm vắc xin cúm A cho người dân.

3.3. Điều trị cúm A Phát hiện sớm và phác đồ điều trị hiệu quả

Phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố quan trọng để giảm thiểu biến chứng và tử vong do cúm A. Khi có các triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được khám và chẩn đoán. Phác đồ điều trị thường bao gồm thuốc kháng virus, nghỉ ngơi và chăm sóc hỗ trợ. Trung tâm y tế huyện Đồng Hỷ cần đảm bảo có đủ thuốc và trang thiết bị để điều trị cho bệnh nhân.

IV. Cách Huy Động Cộng Đồng Tham Gia Phòng Chống Cúm A Hiệu Quả

Huy động cộng đồng là một chiến lược quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng chống cúm A. Điều này bao gồm việc nâng cao nhận thức của người dân, khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động phòng chống dịch, và tạo điều kiện để họ tự bảo vệ mình và cộng đồng. Các hình thức huy động cộng đồng có thể bao gồm tổ chức các buổi nói chuyện, phát tờ rơi, sử dụng các phương tiện truyền thông địa phương, và thành lập các đội tình nguyện viên. Sự tham gia tích cực của cộng đồng sẽ giúp lan tỏa thông tin, thay đổi hành vi và ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh.

4.1. Truyền thông giáo dục sức khỏe về cúm A tại Đồng Hỷ

Truyền thông giáo dục sức khỏe là một công cụ quan trọng để nâng cao nhận thức của người dân về cúm A. Thông tin cần được cung cấp một cách rõ ràng, dễ hiểu và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Các kênh truyền thông có thể bao gồm truyền hình, radio, báo chí, tờ rơi, áp phích và mạng xã hội. Cần chú trọng đến việc sử dụng tiếng địa phương và hình ảnh trực quan để tăng tính hiệu quả.

4.2. Vai trò của cán bộ y tế thôn bản trong phòng chống cúm A

Cán bộ y tế thôn bản đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp cận và truyền thông thông tin đến người dân ở vùng sâu vùng xa. Họ cần được đào tạo về kiến thức phòng chống cúm A và kỹ năng truyền thông để có thể thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Cần cung cấp đầy đủ trang thiết bị và hỗ trợ cho cán bộ y tế thôn bản để họ có thể làm việc hiệu quả.

4.3. Hợp tác giữa y tế và các tổ chức xã hội phòng chống cúm A

Sự hợp tác giữa các cơ quan y tế và các tổ chức xã hội như hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nông dân sẽ giúp tăng cường sức mạnh của công tác phòng chống cúm A. Các tổ chức xã hội có thể giúp lan tỏa thông tin, vận động người dân tham gia vào các hoạt động phòng chống dịch và hỗ trợ các gia đình có người mắc bệnh.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Kết Quả Truyền Thông Phòng Chống Cúm A

Nghiên cứu của Phạm Quang Thái (2011) đã đánh giá hiệu quả của giải pháp huy động cộng đồng tham gia truyền thông giáo dục sức khỏe phòng chống cúm A tại huyện Đồng Hỷ. Kết quả cho thấy rằng, sau khi triển khai chương trình can thiệp, kiến thức, thái độ và thực hành của người dân về phòng chống cúm A đã được cải thiện đáng kể. Điều này chứng tỏ rằng huy động cộng đồng là một giải pháp hiệu quả để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân.

5.1. Cải thiện kiến thức phòng cúm A sau can thiệp tại Đồng Hỷ

Sau khi triển khai chương trình truyền thông, kiến thức của người dân về đường lây truyền, triệu chứng và biện pháp phòng ngừa cúm A đã được nâng cao. Người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc rửa tay, đeo khẩu trang và tránh tiếp xúc với người bệnh.

5.2. Thay đổi thái độ và hành vi phòng cúm A của người dân

Thái độ của người dân về cúm A trở nên tích cực hơn sau khi được cung cấp thông tin đầy đủ. Họ nhận thức rõ hơn về nguy cơ của bệnh và sẵn sàng thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Hành vi vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường cũng được cải thiện.

5.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế của giải pháp truyền thông phòng cúm

Việc huy động cộng đồng tham gia truyền thông giáo dục sức khỏe là một giải pháp hiệu quả về mặt kinh tế. Nó giúp giảm thiểu chi phí điều trị bệnh và giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh gây ra. Cần tiếp tục đầu tư vào các chương trình truyền thông để nâng cao sức khỏe cộng đồng.

VI. Tương Lai Phòng Chống Cúm A Giải Pháp Nghiên Cứu và Hợp Tác

Công tác phòng chống cúm A cần tiếp tục được đẩy mạnh trong tương lai, với sự tập trung vào các giải pháp bền vững, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Cần đầu tư vào hệ thống giám sát dịch bệnh để phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh và ngăn chặn sự lây lan. Nghiên cứu khoa học cần tập trung vào việc phát triển các loại vắc xin và thuốc điều trị cúm A hiệu quả hơn. Hợp tác quốc tế là yếu tố quan trọng để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và nguồn lực trong công tác phòng chống dịch bệnh.

6.1. Phát triển hệ thống giám sát dịch bệnh cúm A tại Thái Nguyên

Hệ thống giám sát dịch bệnh cần được tăng cường về năng lực và phạm vi hoạt động. Cần có cơ chế báo cáo nhanh chóng và chính xác các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh. Phòng xét nghiệm cần được trang bị đầy đủ để có thể chẩn đoán chính xác các loại virus cúm A.

6.2. Nghiên cứu vắc xin và thuốc điều trị cúm A hiệu quả hơn

Nghiên cứu vắc xin và thuốc điều trị cúm A cần được ưu tiên hàng đầu. Cần có sự hợp tác giữa các nhà khoa học trong nước và quốc tế để phát triển các sản phẩm có hiệu quả cao và an toàn.

6.3. Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống cúm A

Hợp tác quốc tế là yếu tố quan trọng để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và nguồn lực trong công tác phòng chống dịch bệnh. Cần tham gia vào các chương trình hợp tác quốc tế để nâng cao năng lực và hiệu quả của công tác phòng chống cúm A.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh cúm là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm cho toàn xã hội, có thể bùng phát thành đại dịch. Bệnh do virus cúm gây nên, dựa trên cơ sở căn nguyên gây bệnh mà người ta phân chia ra các type cúm: A, B và C. Virus type B và C thường là lành tính và chỉ gây các bệnh cảm cúm thông thường, nhưng virus cúm type A thường gây bệnh nặng và có thể phát triển thành dịch. Trong lịch sử thế giới, các đại dịch cúm đã xẩy ra, thủ phạm là virus type A (H3N2, H5N1, H1N1…).

Do sự thích nghi loài, một số phân type virus cúm A có thể gây bệnh cho gia cầm như H5N1, H7N7. Đặc biệt, virus cúm A H5N1 rất độc đối với loài gà. Trong một số điều kiện nhất định, các virus cúm A thường gây bệnh cho gia cầm và cũng có thể gây bệnh cho người [1], [10]. Lần đầu tiên vào năm 1918, người ta nhận thấy ở lợn mắc chứng bệnh mà triệu chứng giống như bệnh cúm ở người trong đại dịch cúm năm 1918.

Do thương tổn biểu hiện giống nhau như vậy, nên bác sĩ Koen đã gọi tên bệnh mới này cho lợn là “cúm lợn”. Đến năm 1930, các nhà khoa học mới phân lập được loại virus này trên lợn, sau đó được xác nhận thuộc dòng H1N1 [15]. Có thể sử dụng vác xin để phòng bệnh cúm A. Tuy nhiên do nhiều lý do, hiện nay ở Việt Nam chưa tiến hành tiêm vác xin phòng cúm rộng rãi.

Trước đây bệnh cúm đã gây những đại dịch lớn, gây ra tử vong cho hàng triệu người. Hiện nay, bệnh cúm đã và đang gây ra đại dịch trên toàn cầu, song mức độ bùng phát dịch không rõ rệt như trước. Theo thông báo số 67 của Tổ chức Y tế thế giới, đến ngày 20/9/2009, toàn thế giới đã ghi nhận 318.925 trường hợp dương tính với cúm A H1N1, trong đó có 3.917 trường hợp tử vong, tại 191 quốc gia. Tại khu vực Đông Á và Đông Nam Á, tình hình dịch tiếp tục diễn biến phức tạp: Ấn Độ đã ghi nhận 277 trường hợp tử vong do cúm A H1N1; Nhật Bản 18; Hàn Quốc 11; Philippine 28; Singapore 18; Malaysia 77; Indonesia 10.

3 Thời gian gần đây, ở Việt Nam số lượng bệnh nhân mắc bệnh cúm vẫn đang tăng nhanh, nhiều cơ quan, công sở và trường học đã phải đóng cửa. Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, trong năm 2009 đã diễn ra 2 vụ dịch cúm do virus cúm type A H5N1 và virus cúm type A H1N1 gây ra. Trong đợt dịch này, tính đến ngày 29/9/2009, Việt Nam đã ghi nhận 8.853 trường hợp dương tính với cúm A H1N1, 15 trường hợp tử vong. Số bệnh nhân đã khỏi ra viện là 7.188, các trường hợp còn lại được cách ly, điều trị tại các bệnh viện, cơ sở điều trị, giám sát tại cộng đồng trong tình trạng sức khỏe ổn định [17], [18].

Tại Thái Nguyên, tính đến ngày 20.2009 đã có 11 bệnh nhân dương tính với cúm A H1N1 [42]. Trước tình hình bệnh nhân nhiễm cúm có xu hướng tăng nhanh, đặc biệt do thời tiết chuyển mùa, sự biến đổi các yếu tố vi khí hậu thất thường không theo quy luật nhất định. Bộ Y tế cảnh báo sắp tới sẽ là giai đoạn dịch cực kỳ phức tạp. Các trường hợp mắc bệnh là do tiếp xúc với gia cầm bị bệnh hay tiếp xúc với lợn chết hay tiếp xúc với giọt nước bọt hay dịch mũi họng người bị bệnh, tiếp xúc đồ vật có dính dịch chứa virus đưa lên mũi, miệng.

Cúm A H5N1 có thể lây từ người sang người nên đã làm bệnh dịch lan rộng ra cộng đồng với nhiều nguy cơ trở thành đại dịch. Vì vậy việc chủ động phát hiện dịch, nghiêm túc thực hiện yêu cầu phòng chống cúm tại địa phương là hết sức quan trọng. Tuy nhiên tình hình dịch tễ bệnh cúm ở miền núi phía Bắc còn chịu ảnh hưởng rất lớn bởi nhiều yếu tố kinh tế, văn hoá và xã hội, do vậy công tác phòng chống dịch tại mỗi cộng đồng, địa phương như Thái Nguyên còn gặp nhiều khó khăn [2], [3]. Phong tục, tập quán sản xuất, chăn nuôi nhỏ lẻ, manh mún… làm ảnh hưởng đến việc phát hiện và khống chế, phòng chống dịch [5], [6], [7].

Truyền thông để người dân có hành vi phòng cúm là chiến lược hàng đầu dự phòng cúm trên thế giới cũng như Việt Nam. Đồng Hỷ là một huyện phía bắc tỉnh Thái Nguyên, nơi có nhiều người dân tộc thiểu số với điều kiện kinh tế còn khó khăn, chăn nuôi gia súc, gia 4 cầm nhỏ lẻ, nuôi thả rông.năm 2008 đã xảy ra dịch cúm A H5N1 ở gia cầm [51], [52]. Câu hỏi đặt ra là hành vi phòng cúm A (H5N1, H1N1) của người dân Thái Nguyên, đặc biệt là huyện Đồng Hỷ ra sao? Hành vi này đang chịu tác động bởi những yếu tố nào? Làm thế nào để cải thiện hành vi cho người dân? Và liệu có các giải pháp cải thiện được hành vi phòng cúm cho người dân hay không? Huy động cộng đồng truyền thông phòng chống một số bệnh đã được nhiều nhà khoa học áp dụng có hiệu quả, đây sẽ là hướng đi của chúng tôi trong nghiên cứu này. Chính vì thế chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm các mục tiêu sau: 1.

Đánh giá thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành của người dân ở 2 xã Hòa Bình và Khe Mo huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên về phòng bệnh cúm A. Mô tả một số yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của người dân trong phòng bệnh cúm A. Đánh giá hiệu quả can thiệp bằng huy động cộng đồng truyền thông cải thiện hành vi phòng bệnh cúm A cho người dân ở xã Hòa Bình huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên. Tình hình dịch cúm hiện nay 1.

Sơ lược về bệnh cúm *Khái niệm: Bệnh cúm là bệnh của loài chim và động vật có vú do siêu vi trùng dạng RNA thuộc họ Orthomyxoviridae. Bệnh nhân mắc bệnh cúm thường bị sốt, đau đầu, rát họng, đau nhức khắp cơ thể, ho, mệt mỏi. Cúm cũng có thể gây viêm phổi và có thể dẫn đến tử vong nhất là ở trẻ em và người lớn tuổi sức đề kháng kém [11]. Bệnh cúm lây theo đường hô hấp, do tiếp xúc với gia cầm, lợn chết hoặc bị bệnh hoặc do tiếp xúc với giọt nước bọt hay dịch mũi họng người bị bệnh hay tiếp xúc đồ vật có dính dịch chứa virus đưa lên mũi, miệng [14].

*Căn nguyên gây bệnh: Căn nguyên gây bệnh cúm là do virus cúm gây nên, có nhiều loại virus cúm. Về mặt cấu trúc, virus cúm được chia làm ba nhóm A, B và C. Virus nhóm B và C thường là lành tính và chỉ gây các bệnh cảm cúm thông thường. Trong lịch sử các đại dịch cúm của thế giới, thủ phạm chỉ là virus cúm nhóm A.

Mỗi một đại dịch cúm xảy ra, các nhà khoa học cho rằng có vai trò biển đổi vật chủ, các virus cúm ở động vật như lợn và chim, vượt rào cản chủng loại lây sang người. Virus cúm type A có khả năng lây nhiễm cao trên cả người, chim, lợn, ngựa, hải cẩu, cá voi và nhiều động vật khác, trong đó các loài chim hoang dại là vật chủ chính của các virus này. Cúm type A được phân lọai thành nhiều type phụ dựa trên cơ sở của 2 protein có mặt ở lớp vỏ của virus. Những protein này được gọi là hemagglutinin (H) và neuraminidase (N).

Tên của các phân type virus cúm A như H3N2, H5N1, H1N1 bao hàm ý nghĩa đặc thù cấu trúc kháng nguyên vỏ ngoài virus. Chữ H (chất ngưng kết hồng cầu) và N (enzim tan nhầy) là ký hiệu của 2 kháng nguyên gây nhiễm trên vỏ của hạt virus cúm A, giúp virus gắn vào thành tế 6 bào và sau đó đột nhập vào tế bào hô hấp. là chỉ số thứ tự của kháng nguyên H và N đã biến đổi. Hiện có 15 dạng H và 9 dạng N khác nhau.

Sự kết hợp đa dạng giữa các protein nói trên là điều hoàn toàn có thể xảy ra [1], [16]. Lần đầu tiên vào năm 1918, người ta nhận thấy ở lợn mắc chứng bệnh mà triệu chứng giống như bệnh cúm ở người trong đại dịch cúm năm 1918. Do thương tổn thể hiện giống nhau như thế, nên bác sĩ Koen đã gọi tên bệnh mới này cho lợn là “cúm”. Tuy nhiên mãi cho đến năm 1930, các nhà khoa học mới phân lập được loại virus này trên lợn, được xác nhận là dòng H1N1.

Đến năm 1974, các nhà khoa học mới phân lập được virus cúm của lợn ở người, ca bệnh đầu tiên ở Fort Dix, tiểu bang New Jersey, Mỹ. Sau đó các xét nghiệm huyết thanh học ở người cũng cho thấy sự hiện diện của virus cúm lợn, từ đó một đầu mối nghi ngờ có thể đường lây là từ lợn, các virus gây bệnh ở lợn vượt hàng rào chủng loại, truyền bệnh sang cho người. Các điều tra dịch tễ học trên diện rộng về sau cho thấy rằng mức độ vụ dịch lớn hay nhỏ tuỳ thuộc vào lượng kháng thể chống virus cúm lợn ở người cao hay thấp. Ngoài ra, người ta cũng thấy có một mối liên quan giữa quy mô nuôi lợn với tỷ lệ bệnh cúm trong vùng đó, và vì thế mà các nhà khoa học suy luận rằng chính virus cúm ở lợn là nguồn lây bệnh dịch cho con người [15].

*Cơ chế lây truyền của bệnh cúm Lây truyền qua tiếp xúc: Lây truyền qua tiếp xúc xảy ra do sự tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp giữa mô/tổ chức của cơ thể (gồm cả da và niêm mạc) với da/niêm mạc hoặc các phương tiện vật liệu bị ô nhiễm. Đây là đường lây truyền chủ yếu nhất làm lan truyền vi rút cúm từ người bệnh này qua người bệnh khác hay từ nhân viên y tế sang người bệnh và ngược lại. Tác nhân thường lây truyền qua đường này gồm những vi sinh vật đa kháng, các nhiễm trùng da và đường ruột như MRSA, Herpes Simplex, chốc, ghẻ, chấy rận, đậu mùa, zona, nhiễm cúm kể cả H5N1, SARS [1]. 7 Lây truyền qua giọt bắn: Lây truyền qua giọt bắn xảy ra do hít phải những giọt phân tử hô hấp chứa các vi sinh vật gây bệnh có kích thước ≥5m tạo ra khi ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc khi thực hiện một số thủ thuật như hút rửa, nội soi khí/phế quản.

Lây truyền qua giọt bắn cần sự tiếp xúc gần giữa người bệnh đường hô hấp và người nhận bởi vì những giọt bắn chứa vi sinh vật thường chỉ di chuyển một khoảng ngắn trong không khí (< 1 mét) và đi vào kết mạc mắt, niêm mạc mũi, miệng của người kế cận.