Khảo sát và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hội đồng thuốc và điều trị tại các trung tâm y tế tuyến huyện tỉnh bến tre năm 2020 2021

Tài liệu nghiên cứu Khảo sát và đề xuất giải pháp cải thiện kết quả hoạt động hội đồng thuốc và điều trị tại các trung, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Huỳnh Phước Thiện
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hải Yến
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Hội Đồng Thuốc và Điều Trị Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Bến Tre (2019-2021)
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1.1. Trung tâm y tế huyện
• 1.1.2. Hội đồng thuốc và điều trị
• 1.1.3. Quy định về cung ứng và sử dụng thuốc trong bệnh viện
• 1.1.4. Mối liên hệ giữa khoa dược và hoạt động của hội đồng thuốc và điều trị
• 1.1.5. Các hoạt động chức năng của hội đồng thuốc và điều trị
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.2.2. Nội dung và đối tượng nghiên cứu
• 1.2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.2.5. Đạo đức trong nghiên cứu
• 2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khảo sát hoạt động của hội đồng thuốc và điều trị tại 05 trung tâm y tế huyện tỉnh Bến Tre
• 2.2. Đề xuất những điều chỉnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hội đồng thuốc và điều trị
• 2.3. Hoạt động của hội đồng thuốc và điều trị tại 05 trung tâm y tế tuyến huyện của tỉnh Bến Tre năm 2020 và các giải pháp can thiệp được đề xuất
• 2.4. Hoạt động của hội đồng thuốc và điều trị sau khi thực hiện các biện pháp đề xuất năm 2021
• 2.5. Thuận lợi và khó khăn trong nghiên cứu
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hoạt Động Hội Đồng Thuốc Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Bến Tre

Hội đồng thuốc và điều trị tại các trung tâm y tế huyện Bến Tre đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng thuốc cho người bệnh. Từ năm 2019 đến 2021, hoạt động của hội đồng này đã được khảo sát và đánh giá nhằm nâng cao chất lượng điều trị. Việc tổ chức hội đồng thuốc không chỉ giúp cải thiện quy trình điều trị mà còn đảm bảo rằng người bệnh nhận được sự chăm sóc tốt nhất với chi phí hợp lý.

1.1. Vai Trò Của Hội Đồng Thuốc Trong Chăm Sóc Sức Khỏe

Hội đồng thuốc và điều trị có nhiệm vụ tư vấn và quyết định phương pháp điều trị, cách thức sử dụng thuốc cho người bệnh. Điều này giúp giảm thiểu sai sót trong kê đơn và nâng cao hiệu quả điều trị.

1.2. Cấu Trúc Tổ Chức Của Hội Đồng Thuốc

Hội đồng thuốc bao gồm nhiều chuyên gia từ các lĩnh vực khác nhau, đảm bảo sự đa dạng trong quyết định điều trị. Sự phối hợp giữa các chuyên gia là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động.

II. Những Thách Thức Trong Hoạt Động Hội Đồng Thuốc Tại Bến Tre

Mặc dù hội đồng thuốc đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như thiếu nhân lực, thiếu kinh phí và sự không đồng bộ trong hoạt động là những yếu tố cản trở hiệu quả của hội đồng. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.1. Thiếu Nhân Lực Chuyên Môn

Sự thiếu hụt nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong các trung tâm y tế huyện đã ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của hội đồng thuốc. Việc đào tạo và bồi dưỡng nhân lực là cần thiết để cải thiện tình hình.

2.2. Khó Khăn Trong Quản Lý Thuốc

Quản lý thuốc tại các trung tâm y tế huyện còn nhiều bất cập, dẫn đến việc sử dụng thuốc không hiệu quả. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn để đảm bảo an toàn cho người bệnh.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Hội Đồng Thuốc

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của hội đồng thuốc, cần áp dụng các phương pháp cải tiến quy trình làm việc và tăng cường đào tạo cho nhân viên y tế. Việc xây dựng các quy trình chuẩn và thực hiện các buổi tập huấn định kỳ sẽ giúp nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng.

3.1. Xây Dựng Quy Trình Làm Việc Chuẩn

Việc xây dựng quy trình làm việc chuẩn sẽ giúp hội đồng thuốc hoạt động hiệu quả hơn. Các bước trong quy trình cần được xác định rõ ràng và thực hiện đồng bộ.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Viên Y Tế

Đào tạo liên tục cho nhân viên y tế là rất quan trọng. Các buổi tập huấn sẽ giúp nhân viên cập nhật kiến thức mới về thuốc và quy trình điều trị.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Tại Trung Tâm Y Tế Huyện

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc cải thiện hoạt động của hội đồng thuốc đã góp phần nâng cao chất lượng điều trị tại các trung tâm y tế huyện. Các biện pháp can thiệp đã được thực hiện và đánh giá hiệu quả, từ đó tạo ra những thay đổi tích cực trong quy trình điều trị.

4.1. Kết Quả Cải Thiện Chất Lượng Điều Trị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện hoạt động của hội đồng thuốc đã giúp giảm thiểu sai sót trong kê đơn và nâng cao sự hài lòng của người bệnh.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Sau Can Thiệp

Sau khi thực hiện các biện pháp can thiệp, hội đồng thuốc đã có những cải tiến rõ rệt trong hoạt động. Việc đánh giá định kỳ là cần thiết để duy trì và phát triển những thành quả này.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hội Đồng Thuốc Tại Bến Tre

Tương lai của hội đồng thuốc tại các trung tâm y tế huyện Bến Tre phụ thuộc vào việc tiếp tục cải thiện quy trình hoạt động và nâng cao năng lực cho nhân viên y tế. Việc đầu tư vào đào tạo và cơ sở vật chất sẽ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả hoạt động trong tương lai.

5.1. Định Hướng Phát Triển Hội Đồng Thuốc

Hội đồng thuốc cần có định hướng phát triển rõ ràng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người bệnh. Việc xây dựng kế hoạch dài hạn sẽ giúp hội đồng hoạt động hiệu quả hơn.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Đơn Vị

Hợp tác giữa các trung tâm y tế và các cơ sở y tế khác là rất quan trọng. Sự phối hợp này sẽ giúp chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao chất lượng điều trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống y tế công lập, chi phí dành cho thuốc thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng ngân sách hoạt động của các cơ sở khám chữa bệnh, dao động từ 40% đến 60% chi phí y tế tại tuyến cơ sở. Việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và kinh tế không chỉ quyết định trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của người bệnh mà còn ảnh hưởng đến sự bền vững của quỹ bảo hiểm y tế. Tại tỉnh Bến Tre – địa phương có quy mô dân số hơn 1,3 triệu người, việc thực hiện sáp nhập Trung tâm Y tế dự phòng và Bệnh viện đa khoa tuyến huyện theo Thông tư liên tịch số 51/2015/TTLT-BYT-BNV và Thông tư số 37/2016/TT-BYT đã hình thành mô hình Trung tâm Y tế hai chức năng. Mô hình này mở ra nhiều cơ hội tối ưu hóa nhân lực nhưng cũng đặt ra thách thức lớn trong công tác quản lý dược và hoạt động điều trị.

Hội đồng Thuốc và Điều trị (HĐT&ĐT) tại các đơn vị khám chữa bệnh là tổ chức tư vấn chuyên môn tối cao cho Giám đốc bệnh viện theo quy định tại Thông tư số 21/2013/TT-BYT của Bộ Y tế. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều cơ sở tuyến huyện cho thấy hoạt động của Hội đồng còn mang tính hình thức, tập trung chủ yếu vào khâu lập kế hoạch mua sắm và cung ứng thuốc mà chưa chú trọng đúng mức đến công tác kiểm tra, giám sát kê đơn, xây dựng phác đồ điều trị chuẩn, dược lâm sàng và theo dõi phản ứng có hại của thuốc (ADR).

Xuất phát từ thực tiễn đó, luận văn chuyên khoa cấp II chuyên ngành Tổ chức - Quản lý Dược của tác giả Huỳnh Phước Thiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Thị Hải Yến tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai đề tài: "Khảo sát và thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động Hội đồng Thuốc và điều trị tại một số Trung tâm y tế tuyến huyện tỉnh Bến Tre năm 2019-2021". Đề tài tập trung vào 03 mục tiêu cụ thể: Khảo sát thực trạng hoạt động của HĐT&ĐT tại 05 Trung tâm Y tế tuyến huyện (Châu Thành, Giồng Trôm, Thạnh Phú, Chợ Lách, Bình Đại); Đề xuất và triển khai các giải pháp can thiệp khắc phục hạn chế; Đánh giá lại hiệu quả hoạt động sau can thiệp trong khung thời gian 11 tháng (từ tháng 7/2020 đến tháng 6/2021). Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần giảm tỷ lệ sai sót trong kê đơn xuống dưới 4%, chuẩn hóa 100% quy trình chuyên môn và nâng cao toàn diện chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận quản trị dược hiện đại và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật y tế hiện hành:

• Mô hình Chu trình Quản lý Cung ứng Thuốc của MSH/WHO (Managing Drug Supply): Bao gồm 4 mắt xích liên hoàn: Lựa chọn thuốc (Selection) – Mua sắm thuốc (Procurement) – Phân phối thuốc (Distribution) – Sử dụng thuốc (Use). HĐT&ĐT giữ vai trò điều phối trung tâm tại mọi mắt xích nhằm đảm bảo cung ứng đủ thuốc chất lượng với chi phí hợp lý.
• Hệ thống văn bản pháp lý chuyên ngành: Trọng tâm là Thông tư số 21/2013/TT-BYT quy định về tổ chức và hoạt động của HĐT&ĐT trong bệnh viện; Thông tư số 23/2011/TT-BYT hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh; Thông tư số 15/2019/TT-BYT về đấu thầu thuốc; và tiêu chuẩn Thực hành tốt bảo quản thuốc (GSP) theo Thông tư số 36/2018/TT-BYT.
• Các công cụ phân tích dược kinh tế và cảnh giác dược:
  • Phân tích ma trận ABC/VEN: Phân loại cơ cấu tiêu dùng thuốc theo ngân sách (nhóm A: 70-80% giá trị, nhóm B: 15-20%, nhóm C: 5-10%) kết hợp mức độ thiết yếu lâm sàng (V: sống còn, E: thiết yếu, N: không thiết yếu) để kiểm soát danh mục thuốc.
  • Chỉ số liều xác định hàng ngày (Defined Daily Dose - DDD): Đánh giá mức độ tiêu thụ thuốc và xu hướng sử dụng kháng sinh.
  • Hệ thống Cảnh giác Dược (Pharmacovigilance): Quy trình phát hiện, báo cáo, đánh giá và phòng ngừa biến cố bất lợi/phản ứng có hại của thuốc (ADR).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế can thiệp trước - sau (pre-post intervention study) kết hợp phương pháp mô tả cắt ngang và phân tích định lượng, chia làm 3 giai đoạn:

• Giai đoạn 1 (07/2020 – 10/2020): Khảo sát thực trạng ban đầu qua phiếu điều tra và thu thập dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2019-2020.

• Giai đoạn 2 (11/2020 – 04/2021): Tham mưu Sở Y tế ban hành các giải pháp can thiệp chuyên môn và quản lý.

• Giai đoạn 3 (05/2021 – 06/2021): Khảo sát tái đánh giá sau can thiệp và đo lường sự thay đổi.

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ (exhaustive sampling). Khảo sát toàn bộ 83 thành viên thuộc HĐT&ĐT của 05 TTYT tuyến huyện tỉnh Bến Tre (gồm 53 bác sĩ chiếm 63,86%, 15 dược sĩ chiếm 18,07%, và 15 thành viên khác như điều dưỡng trưởng, cán bộ kế toán - tài chính chiếm 18,07%).

• Nguồn dữ liệu thu thập: Dữ liệu sơ cấp từ bộ câu hỏi khảo sát cấu trúc chuẩn hóa dựa trên các chỉ số đánh giá của Bộ Y tế và WHO. Dữ liệu thứ cấp gồm biên bản họp HĐT&ĐT, danh mục thuốc đấu thầu, báo cáo phân tích ABC/VEN, hồ sơ bệnh án nội trú, đơn thuốc ngoại trú, và phiếu báo cáo ADR tại 05 đơn vị.

• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc kết hợp định lượng số liệu hoạt động thực tế với khảo sát ý kiến thành viên Hội đồng giúp nhận diện chính xác các khoảng trống quản lý, đảm bảo tính khách quan và đo lường rõ nét hiệu quả của các biện pháp can thiệp hành chính lẫn chuyên môn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Về cơ cấu tổ chức và quy chế hoạt động: Khảo sát ban đầu năm 2020 cho thấy 100% (5/5) TTYT đã ban hành quyết định thành lập HĐT&ĐT. Tuy nhiên, trước can thiệp có đến 62,65% thành viên chưa nắm rõ quy chế và nhiệm vụ cụ thể của bản thân trong Hội đồng; 80% đơn vị chưa thành lập đầy đủ các tiểu ban chuyên trách (tiểu ban giám sát ADR, tiểu ban kháng sinh, tiểu ban xây dựng phác đồ). Sau can thiệp năm 2021, 100% đơn vị đã kiện toàn các tiểu ban và 96,39% thành viên xác nhận nắm vững bảng mô tả nhiệm vụ.
2. Về công tác giám sát kê đơn và bệnh án: Trước can thiệp, tỷ lệ giám sát đơn thuốc ngoại trú định kỳ tại các TTYT chỉ đạt bình quân khoảng 8,5%, tỷ lệ sai sót trong kê đơn và ghi chép bệnh án dao động từ 12,5% đến 16,8% (chủ yếu là sai sót về liều dùng, tương tác thuốc, chỉ định chưa sát phác đồ). Sau khi triển khai quy trình giám sát chuyên môn chặt chẽ, tỷ lệ giám sát tăng lên trên 25% tổng số đơn/tháng, và tỷ lệ sai sót kê đơn giảm mạnh xuống còn 3,8% (giảm hơn 70% so với trước can thiệp).
3. Về công tác cảnh giác dược và báo cáo ADR: Năm 2020, số lượng báo cáo ADR tại cả 05 TTYT rất thấp, bình quân dưới 2 báo cáo/đơn vị/năm do nhân viên y tế e ngại trách nhiệm và thiếu biểu mẫu chuẩn. Sau can thiệp đào tạo tập huấn, số lượng báo cáo ADR năm 2021 tăng vượt bậc lên 14 báo cáo hợp lệ tại 05 TTYT (tăng hơn 250%), 100% các ca ADR đều được khoa Dược tiếp nhận, xử trí lâm sàng kịp thời và gửi báo cáo về Trung tâm Quốc gia DI & ADR.
4. Về quản trị cung ứng và bảo quản thuốc: 05 TTYT nghiên cứu quản lý quy mô từ 110 đến 250 giường bệnh, tiếp nhận trung bình từ 10.682 đến 12.900 lượt khám ngoại trú/tháng. Nhờ áp dụng triệt để phân tích ma trận ABC/VEN, 100% danh mục thuốc trúng thầu được cơ cấu lại hợp lý, ưu tiên thuốc generic sản xuất trong nước đạt trên 78% về số lượng mặt hàng. Cả 5/5 TTYT đều hoàn thiện hồ sơ và được cấp chứng nhận kho bảo quản thuốc đạt tiêu chuẩn GSP theo lộ trình của Bộ Y tế.

Thảo luận kết quả

Thực trạng hạn chế trước can thiệp tại các TTYT huyện Bến Tre bắt nguồn từ giai đoạn đầu sáp nhập bộ máy, khi nguồn lực bác sĩ và dược sĩ đại học còn mỏng (mỗi đơn vị chỉ có từ 6 đến 9 dược sĩ đại học phụ trách khối lượng công việc rất lớn). Sự phối hợp giữa bác sĩ điều trị và dược sĩ lâm sàng chưa thực sự gắn kết.

Các phát hiện của nghiên cứu có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ sai sót đơn thuốc trước và sau can thiệp (giảm rõ rệt từ 14,2% xuống 3,8%), cũng như bảng ma trận kết hợp ABC/VEN thể hiện sự dịch chuyển tỷ trọng chi phí từ nhóm thuốc không thiết yếu sang nhóm thuốc sống còn và thiết yếu. So sánh với các nghiên cứu tại các bệnh viện tuyến quận huyện ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Thành phố Hồ Chí Minh, kết quả của luận văn này tương đồng về xu hướng cải thiện sau can thiệp hệ thống. Điều này khẳng định việc chuẩn hóa quy chế, phân quyền tiểu ban và tăng cường vai trò của dược sĩ lâm sàng là giải pháp đòn bẩy để nâng cao chất lượng điều trị tại các bệnh viện tuyến cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm duy trì và phát huy bền vững hiệu quả hoạt động của HĐT&ĐT tại các Trung tâm Y tế tuyến huyện, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Kiện toàn cơ cấu tổ chức và vận hành các tiểu ban chuyên trách: Ban Giám đốc các TTYT cần ban hành quy chế hoạt động chi tiết, phân công rõ trách nhiệm cá nhân cho từng ủy viên; duy trì hoạt động thường xuyên của 05 tiểu ban (Xây dựng danh mục, Hướng dẫn điều trị, Giám sát ADR, Giám sát kháng sinh, Thông tin thuốc). Mục tiêu đạt 100% ủy viên tham gia đầy đủ các kỳ họp định kỳ 02 tháng/lần; thời gian hoàn thành trong quý 1 hàng năm; chủ thể thực hiện là Chủ tịch HĐT&ĐT và Trưởng khoa Dược.
2. Nâng cao năng lực giám sát kê đơn và dược lâm sàng: Khoa Dược phối hợp với Phòng Kế hoạch - Nghiệp vụ thiết lập quy trình kiểm duyệt đơn thuốc ngoại trú và bệnh án nội trú nhiều tầng; ứng dụng phần mềm bệnh viện (HIS) để chặn các cảnh báo kê đơn sai liều hoặc tương tác bất lợi. Mục tiêu duy trì tỷ lệ kiểm tra tối thiểu 20% đơn thuốc/tháng, giữ tỷ lệ sai sót dưới 3%; triển khai thường xuyên hàng tháng; chủ thể thực hiện là Dược sĩ lâm sàng và Bác sĩ điều trị.
3. Đẩy mạnh công tác Cảnh giác Dược và Thông tin thuốc: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng nhận diện, xử trí và báo cáo ADR định kỳ 6 tháng/lần cho toàn bộ điều dưỡng và bác sĩ; thiết lập đường dây nóng thông tin thuốc nội bộ. Mục tiêu đạt tối thiểu 3-5 báo cáo ADR chất lượng/quý/đơn vị; chủ thể thực hiện là Tiểu ban Giám sát ADR và Khoa Dược.
4. Nâng cấp hạ tầng bảo quản và thẩm định danh mục thuốc: Sở Y tế tỉnh Bến Tre và Ban Giám đốc TTYT cần bố trí nguồn vốn đầu tư trang thiết bị kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm tự động tại các kho thuốc; định kỳ rà soát danh mục thuốc hàng năm qua phân tích ABC/VEN. Mục tiêu đảm bảo 100% cơ sở duy trì nghiêm ngặt tiêu chuẩn GSP; lộ trình thực hiện liên tục trong giai đoạn 2021-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo chuyên môn và thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng:

1. Ban Giám đốc và Chủ tịch HĐT&ĐT các bệnh viện, TTYT tuyến huyện: Nắm vững khung phương pháp quản trị, phân công nhiệm vụ và giải pháp vận hành các tiểu ban chuyên trách để nâng bậc tiêu chí chất lượng bệnh viện (theo Bộ tiêu chí của Bộ Y tế).
2. Dược sĩ lâm sàng và Trưởng khoa Dược bệnh viện: Tiếp cận bộ công cụ thực hành phân tích ma trận ABC/VEN, quy trình giám sát kê đơn, biểu mẫu báo cáo ADR và kỹ năng thiết lập danh mục thuốc kinh tế - hiệu quả.
3. Cán bộ quản lý y tế tại Sở Y tế và Phòng Nghiệp vụ Dược các tỉnh, thành: Sử dụng làm căn cứ thực tiễn để xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát, chỉ đạo tuyến và chuẩn hóa hoạt động HĐT&ĐT cho toàn bộ mạng lưới y tế cơ sở trên địa bàn.
4. Học viên sau đại học, nghiên cứu sinh ngành Tổ chức - Quản lý Dược và Y tế công cộng: Nguồn tư liệu học thuật chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu can thiệp trước - sau, phương pháp xử lý số liệu khảo sát và các chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động HĐT&ĐT theo khuyến cáo của WHO.

Câu hỏi thường gặp

Vai trò cốt lõi của Hội đồng Thuốc và Điều trị tại Trung tâm Y tế tuyến huyện là gì?
HĐT&ĐT giữ vai trò tư vấn cho Giám đốc TTYT trong việc xây dựng danh mục thuốc phù hợp mô hình bệnh tật, ban hành phác đồ điều trị, giám sát kê đơn an toàn và kiểm soát chi phí y tế. Tại 05 TTYT tỉnh Bến Tre, Hội đồng là cơ quan đầu não giúp chuẩn hóa quy trình sử dụng thuốc cho hơn 50.000 lượt bệnh nhân mỗi tháng.

Nghiên cứu đã sử dụng những công cụ nào để tối ưu hóa danh mục thuốc?
Nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích ma trận kết hợp ABC (giá trị ngân sách) và VEN (mức độ thiết yếu lâm sàng), kết hợp đo lường chỉ số liều xác định hàng ngày (DDD). Nhờ đó, các TTYT đã loại bỏ các thuốc có chi phí cao nhưng hiệu quả điều trị thấp, nâng tỷ trọng thuốc generic sản xuất trong nước lên trên 78%.

Cỡ mẫu và đối tượng khảo sát trong luận văn được xác định như thế nào?
Luận văn tiến hành khảo sát toàn diện trên cỡ mẫu 83 thành viên thuộc HĐT&ĐT của 05 TTYT huyện (Châu Thành, Giồng Trôm, Thạnh Phú, Chợ Lách, Bình Đại), bao gồm 53 bác sĩ, 15 dược sĩ và 15 cán bộ quản lý/điều dưỡng. Việc chọn mẫu toàn bộ đảm bảo dữ liệu phản ánh chính xác 100% thực trạng nhân sự tham gia vận hành Hội đồng.

Các can thiệp chính nào đã giúp giảm tỷ lệ sai sót đơn thuốc từ 14,2% xuống còn 3,8%?
Ba can thiệp then chốt bao gồm: Thành lập và kích hoạt tiểu ban giám sát sử dụng thuốc; Dược sĩ lâm sàng tham gia kiểm duyệt đơn thuốc trước khi cấp phát; và Tổ chức bình bệnh án, đơn thuốc định kỳ hàng tháng để nhắc nhở, rút kinh nghiệm trực tiếp với các bác sĩ kê đơn có sai sót.

Làm thế nào để nâng cao số lượng và chất lượng báo cáo ADR tại các bệnh viện tuyến huyện?
Cần đơn giản hóa quy trình báo cáo, tích hợp biểu mẫu ADR vào phần mềm bệnh viện, tổ chức tập huấn kỹ năng nhận diện phản ứng có hại cho điều dưỡng và bác sĩ, đồng thời thực hiện chính sách báo cáo không xử phạt để khuyến khích nhân viên y tế chủ động phát hiện biến cố bất lợi của thuốc.

Kết luận

• Luận văn đã khảo sát toàn diện thực trạng hoạt động HĐT&ĐT tại 05 Trung tâm Y tế tuyến huyện tỉnh Bến Tre trên 83 thành viên chuyên trách, chỉ ra nhiều khoảng trống trong giám sát chuyên môn trước can thiệp.
• Triển khai thành công bộ giải pháp can thiệp đồng bộ từ kiện toàn 05 tiểu ban chuyên trách, ban hành quy chế phân quyền đến chuẩn hóa quy trình kiểm duyệt đơn thuốc và kho GSP.
• Ghi nhận kết quả can thiệp vượt bậc: tỷ lệ sai sót kê đơn giảm mạnh từ trên 12% xuống 3,8%, số lượng báo cáo ADR tăng hơn 250% và 100% danh mục thuốc được tối ưu hóa theo ma trận ABC/VEN.
• Đóng góp luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc cho công tác quản lý dược bệnh viện tuyến cơ sở sau khi thực hiện mô hình sáp nhập Trung tâm Y tế hai chức năng.
• Trong giai đoạn tiếp theo, các đơn vị cần duy trì đánh giá định kỳ 6 tháng/lần và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào cảnh báo dược lâm sàng tự động. Quý bạn đọc, nhà quản lý và đồng nghiệp quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn quản trị y tế!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Thuốc đóng vai trò quan trọng đối với việc chăm sóc và điều trị cho người bệnh. Việc sử dụng thuốc kém hiệu quả, bất hợp lý dẫn đến việc không đảm bảo hiệu quả điều trị và gia tăng chi phí điều trị của người bệnh. Ngoài ra, sai sót trong kê đơn, sai sót trong cấp phát thuốc và thiếu quan tâm, giáo dục cho bệnh nhân trong sử dụng thuốc cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng điều trị. Nguyên nhân của thực trạng này có thể do một số cơ sở khám, chữa bệnh chưa tổ chức các đợt tập huấn nghiệp vụ, thiếu việc đào tạo liên tục để cập nhật kiến thức chuyên môn cần thiết cho các nhân viên y tế.

Điều này dẫn đến việc các nhân viên y tế thiếu cập nhật các thông tin mới về sử dụng thuốc trong điều trị, về phản ứng bất lợi của thuốc hoặc việc nắm bắt thông tin thuốc mất tính khách quan, khoa học do chủ định của công ty cung ứng dược phẩm. Để hạn chế tất cả những nguyên nhân này, vai trò và hoạt động của Hội đồng Thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) trong mỗi bệnh viện là hết sức quan trọng. HĐT&ĐT tại các bệnh viện được thành lập theo hướng dẫn của Thông tư 21/2013/TT-BYT được Bộ Y tế ban hành ngày 08/8/2013, là một tổ chức có vai trò đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng thuốc cho người bệnh [1]. Hội đồng này bao gồm nhiều chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau của bệnh viện nhằm đảm bảo cho người bệnh được hưởng chế độ chăm sóc tốt nhất với chi phí phù hợp thông qua việc cố vấn, quyết định phương pháp điều trị, cách thức sử dụng thuốc cho người bệnh.

Vì vậy, chất lượng hoạt động của HĐT&ĐT sẽ quyết định đến chất lượng và hiệu quả hoạt động của các cơ sở khám, chữa bệnh. Theo hướng dẫn của Thông tư liên tịch số 51/2015/TTLT-BYT-BNV ngày 11/12/2015 của Bộ Y tế và Bộ Nội vụ và Thông tư 37/2016/TT-BYT ngày 25/10/2016 của Bộ Y tế, Sở Y tế tỉnh Bến Tre đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh thành lập các trung tâm y tế (TTYT) tuyến huyện trên cơ sở sáp nhập giữa các bệnh viện hạng 3 và TTYT dự phòng huyện [2], [17]. Từ năm 2016 trên địa bàn tỉnh Bến Tre có 05 TTYT huyện thực hiện hai chức năng y tế dự phòng và khám. HĐT&ĐT đã được thành lập tại tất cả các bệnh viện và TTYT có giường bệnh của tỉnh.

Từ khi đi vào hoạt động đến nay HĐT&ĐT đã đạt được một số thành quả nhất định trong việc thực hiện chức năng và nhiệm vụ của mình. Tuy nhiên, qua quá trình quản lý và kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động hàng năm của các TTYT nhận thấy hiện nay hoạt động của HĐT&ĐT còn chưa được đồng bộ và chưa phát huy được hết tất cả các vai trò cần thiết, nhất là tại các đơn vị điều trị tuyến huyện. Tại đa số các TTYT, hoạt động HĐT&ĐT chỉ chú trọng đến nhiệm vụ cung ứng, cấp phát thuốc tại đơn vị nhưng chưa quan tâm đúng mức đến nhiệm vụ kiểm tra, giám sát kê đơn, hướng dẫn sử dụng thuốc, báo cáo tác dụng không mong muốn của thuốc, bảo quản thuốc. Từ thực tế đó việc thực hiện đề tài “Khảo sát và thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động Hội đồng Thuốc và điều trị tại một số Trung tâm y tế tuyến huyện tỉnh Bến Tre giai đoạn 2019-2021” với mục tiêu đánh giá hoạt động của các HĐT&ĐT nhằm đề xuất những điều chỉnh cần thiết, giúp HĐT&ĐT tại các TTYT hoạt động một cách hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng điều trị tại các TTYT trong thời gian tới.

Mục tiêu cụ thể 1. Khảo sát hoạt động của HĐT&ĐT tại 05 trung tâm y tế tuyến huyện của tỉnh Bến Tre từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2020. Đề xuất và thực hiện các biện pháp khắc phục hạn chế trong hoạt động của HĐT&ĐT tại 05 trung tâm y tế tuyến huyện của tỉnh Bến Tre từ tháng 11 năm 2020 đến tháng 4 năm 2021. Đánh giá lại hoạt động của HĐT&ĐT sau khi thực hiện các biện pháp đề xuất từ tháng 5 đến tháng 6 năm 2021.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Trung tâm y tế huyện 1. Cở sở pháp lý thành lập Trung tâm y tế huyện Mô hình Y tế tuyến huyện trước đây được tổ chức theo hướng dẫn của Nghị định 13/2008/NĐ-CP; Nghị định 14/2008/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư Liên tịch số 03/2008/TTLT-BYT-BNV của Liên Bộ Y tế - Bộ Nội vụ. Qua thời gian hoạt động đã bộc lộ những bất cập.

- Về nhân sự: số lượng cán bộ làm công tác quản lý và hành chính được lấy từ nguồn cán bộ chuyên môn dẫn đến giảm số lượng cán bộ làm công tác chuyên môn, trong khi nguồn lực bác sĩ hiện nay còn thiếu chưa đáp ứng đủ nhu cầu khám chữa bệnh. - Về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện vận chuyển: ngân sách nhà nước phải đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất dàn trải cho 02 đơn vị y tế. Một số đơn vị không sử dụng hết công suất và chức năng của thiết bị nhưng không thể điều phối hỗ trợ nhau. Những tồn tại trên gây nên sự lãng phí cả về cơ sở vật chất kỹ thuật và nhân lực y tế [26].

Trên cơ sở hướng dẫn của Thông tư liên tịch số 51/2015/TTLT-BYT-BNV ngày 11/12/2015 của Bộ Y tế và Bộ Nội vụ thì lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh chỉ thành lập bệnh viện đa khoa ở tuyến huyện khi thực sự có nhu cầu, điều kiện và phải đáp ứng đủ tiêu chuẩn là bệnh viện hạng II trở lên [2], [17]. Các địa phương đã tiến hành sáp nhập 02 đơn vị y tế trên thành TTYT huyện, với mục tiêu chung là khuyến khích, định hướng và thúc đẩy các bệnh viện tiến hành các hoạt động cải tiến và nâng cao chất lượng nhằm cung ứng dịch vụ y tế an toàn, chất lượng, hiệu quả và đem lại sự hài lòng cho người bệnh và nhân viên y tế, đồng thời phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội đất nước. Lấy người bệnh là trung tâm của hoạt động điều trị và chăm sóc, nhân viên y tế là then chốt của toàn bộ hoạt động khám, chữa bệnh [5]. 4 Theo hướng dẫn tại Thông tư 37/2016/TT-BYT ngày 25/10/2016 về pháp lý TTYT huyện là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở Y tế, có tư cách pháp nhân, có trụ sở, con dấu, tài khoản riêng được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng theo quy định của pháp luật, chịu sự chỉ đạo, quản lý trực tiếp về tổ chức, nhân lực, hoạt động, tài chính và cơ sở vật chất của Sở Y tế; Chịu sự hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ của các đơn vị y tế tuyến tỉnh, Trung ương, chịu sự quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện.

TTYT huyện có chức năng cung cấp dịch vụ chuyên môn, kỹ thuật về y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng và các dịch vụ y tế khác [2]. Nhiệm vụ - Quyền hạn TTYT huyện có các nhiệm vụ, quyền hạn như sau: - Thực hiện các hoạt động phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm, HIV/AIDS, bệnh không lây nhiễm, bệnh chưa rõ nguyên nhân; tiêm chủng phòng bệnh; y tế trường học; phòng, chống các yếu tố nguy cơ tác động lên sức khỏe, phát sinh, lây lan dịch, bệnh; quản lý và nâng cao sức khỏe cho người dân. - Thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường đối với các cơ sở y tế; vệ sinh và sức khỏe lao động, phòng chống bệnh nghề nghiệp, tai nạn thương tích; vệ sinh trong hoạt động mai táng, hỏa táng; giám sát chất lượng nước dùng cho ăn uống, sinh hoạt và dinh dưỡng cộng đồng. - Thực hiện các hoạt động phòng chống ngộ độc thực phẩm trên địa bàn; tham gia thẩm định cơ sở đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn theo phân cấp; tham gia thanh tra, kiểm tra, giám sát công tác phòng chống ngộ độc thực phẩm, phòng chống bệnh truyền qua thực phẩm; hướng dẫn, giám sát cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, ăn uống trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ khác về an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật và theo phân công, phân cấp.

- Thực hiện sơ cứu, cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng theo quy định của cấp có thẩm quyền và giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh cho các. 5 trường hợp bệnh nhân tự đến, bệnh nhân được chuyển tuyến, bệnh nhân do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tuyến trên chuyển về để tiếp tục theo dõi điều trị, chăm sóc, phục hồi chức năng; thực hiện các kỹ thuật, thủ thuật, chuyển tuyến theo quy định của pháp luật; khám sức khỏe và chứng nhận sức khỏe theo quy định; tham gia khám giám định y khoa, khám giám định pháp y khi được trưng cầu. - Thực hiện các hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản và cải thiện tình trạng dinh dưỡng bà mẹ, trẻ em; phối hợp thực hiện công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình theo quy định của pháp luật. - Thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh phục vụ cho hoạt động chuyên môn, kỹ thuật theo chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm và nhu cầu của người dân; tổ chức thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn sinh học tại phòng xét nghiệm và an toàn bức xạ theo quy định.

- Thực hiện tuyên truyền, cung cấp thông tin về chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước về y tế; tổ chức các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe về y tế, chăm sóc sức khỏe trên địa bàn. - Chỉ đạo tuyến, hướng dẫn về chuyên môn kỹ thuật đối với các phòng khám đa khoa khu vực, nhà hộ sinh, trạm y tế xã, phường, thị trấn, y tế thôn bản, cô đỡ thôn, bản và các cơ sở y tế thuộc cơ quan, trường học, công nông trường, xí nghiệp trên địa bàn huyện. - Thực hiện đào tạo liên tục cho đội ngũ viên chức thuộc thẩm quyền quản lý theo quy định; tập huấn, bồi dưỡng cập nhật kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ thuộc lĩnh vực phụ trách cho đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản và các đối tượng khác theo phân công, phân cấp của Sở Y tế - Thực hiện việc cung ứng, bảo quản, cấp phát, sử dụng và tiếp nhận thuốc, vắc xin, sinh phẩm y tế, hóa chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động chuyên môn theo phân cấp của Sở Y tế và quy định của pháp luật.