MỞ ĐẦU Thuốc đóng vai trò quan trọng đối với việc chăm sóc và điều trị cho người bệnh. Việc sử dụng thuốc kém hiệu quả, bất hợp lý dẫn đến việc không đảm bảo hiệu quả điều trị và gia tăng chi phí điều trị của người bệnh. Ngoài ra, sai sót trong kê đơn, sai sót trong cấp phát thuốc và thiếu quan tâm, giáo dục cho bệnh nhân trong sử dụng thuốc cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng điều trị. Nguyên nhân của thực trạng này có thể do một số cơ sở khám, chữa bệnh chưa tổ chức các đợt tập huấn nghiệp vụ, thiếu việc đào tạo liên tục để cập nhật kiến thức chuyên môn cần thiết cho các nhân viên y tế.
Điều này dẫn đến việc các nhân viên y tế thiếu cập nhật các thông tin mới về sử dụng thuốc trong điều trị, về phản ứng bất lợi của thuốc hoặc việc nắm bắt thông tin thuốc mất tính khách quan, khoa học do chủ định của công ty cung ứng dược phẩm. Để hạn chế tất cả những nguyên nhân này, vai trò và hoạt động của Hội đồng Thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) trong mỗi bệnh viện là hết sức quan trọng. HĐT&ĐT tại các bệnh viện được thành lập theo hướng dẫn của Thông tư 21/2013/TT-BYT được Bộ Y tế ban hành ngày 08/8/2013, là một tổ chức có vai trò đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng thuốc cho người bệnh [1]. Hội đồng này bao gồm nhiều chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau của bệnh viện nhằm đảm bảo cho người bệnh được hưởng chế độ chăm sóc tốt nhất với chi phí phù hợp thông qua việc cố vấn, quyết định phương pháp điều trị, cách thức sử dụng thuốc cho người bệnh.
Vì vậy, chất lượng hoạt động của HĐT&ĐT sẽ quyết định đến chất lượng và hiệu quả hoạt động của các cơ sở khám, chữa bệnh. Theo hướng dẫn của Thông tư liên tịch số 51/2015/TTLT-BYT-BNV ngày 11/12/2015 của Bộ Y tế và Bộ Nội vụ và Thông tư 37/2016/TT-BYT ngày 25/10/2016 của Bộ Y tế, Sở Y tế tỉnh Bến Tre đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh thành lập các trung tâm y tế (TTYT) tuyến huyện trên cơ sở sáp nhập giữa các bệnh viện hạng 3 và TTYT dự phòng huyện [2], [17]. Từ năm 2016 trên địa bàn tỉnh Bến Tre có 05 TTYT huyện thực hiện hai chức năng y tế dự phòng và khám. HĐT&ĐT đã được thành lập tại tất cả các bệnh viện và TTYT có giường bệnh của tỉnh.
Từ khi đi vào hoạt động đến nay HĐT&ĐT đã đạt được một số thành quả nhất định trong việc thực hiện chức năng và nhiệm vụ của mình. Tuy nhiên, qua quá trình quản lý và kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động hàng năm của các TTYT nhận thấy hiện nay hoạt động của HĐT&ĐT còn chưa được đồng bộ và chưa phát huy được hết tất cả các vai trò cần thiết, nhất là tại các đơn vị điều trị tuyến huyện. Tại đa số các TTYT, hoạt động HĐT&ĐT chỉ chú trọng đến nhiệm vụ cung ứng, cấp phát thuốc tại đơn vị nhưng chưa quan tâm đúng mức đến nhiệm vụ kiểm tra, giám sát kê đơn, hướng dẫn sử dụng thuốc, báo cáo tác dụng không mong muốn của thuốc, bảo quản thuốc. Từ thực tế đó việc thực hiện đề tài “Khảo sát và thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động Hội đồng Thuốc và điều trị tại một số Trung tâm y tế tuyến huyện tỉnh Bến Tre giai đoạn 2019-2021” với mục tiêu đánh giá hoạt động của các HĐT&ĐT nhằm đề xuất những điều chỉnh cần thiết, giúp HĐT&ĐT tại các TTYT hoạt động một cách hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng điều trị tại các TTYT trong thời gian tới.
Mục tiêu cụ thể 1. Khảo sát hoạt động của HĐT&ĐT tại 05 trung tâm y tế tuyến huyện của tỉnh Bến Tre từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2020. Đề xuất và thực hiện các biện pháp khắc phục hạn chế trong hoạt động của HĐT&ĐT tại 05 trung tâm y tế tuyến huyện của tỉnh Bến Tre từ tháng 11 năm 2020 đến tháng 4 năm 2021. Đánh giá lại hoạt động của HĐT&ĐT sau khi thực hiện các biện pháp đề xuất từ tháng 5 đến tháng 6 năm 2021.
TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Trung tâm y tế huyện 1. Cở sở pháp lý thành lập Trung tâm y tế huyện Mô hình Y tế tuyến huyện trước đây được tổ chức theo hướng dẫn của Nghị định 13/2008/NĐ-CP; Nghị định 14/2008/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư Liên tịch số 03/2008/TTLT-BYT-BNV của Liên Bộ Y tế - Bộ Nội vụ. Qua thời gian hoạt động đã bộc lộ những bất cập.
- Về nhân sự: số lượng cán bộ làm công tác quản lý và hành chính được lấy từ nguồn cán bộ chuyên môn dẫn đến giảm số lượng cán bộ làm công tác chuyên môn, trong khi nguồn lực bác sĩ hiện nay còn thiếu chưa đáp ứng đủ nhu cầu khám chữa bệnh. - Về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện vận chuyển: ngân sách nhà nước phải đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất dàn trải cho 02 đơn vị y tế. Một số đơn vị không sử dụng hết công suất và chức năng của thiết bị nhưng không thể điều phối hỗ trợ nhau. Những tồn tại trên gây nên sự lãng phí cả về cơ sở vật chất kỹ thuật và nhân lực y tế [26].
Trên cơ sở hướng dẫn của Thông tư liên tịch số 51/2015/TTLT-BYT-BNV ngày 11/12/2015 của Bộ Y tế và Bộ Nội vụ thì lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh chỉ thành lập bệnh viện đa khoa ở tuyến huyện khi thực sự có nhu cầu, điều kiện và phải đáp ứng đủ tiêu chuẩn là bệnh viện hạng II trở lên [2], [17]. Các địa phương đã tiến hành sáp nhập 02 đơn vị y tế trên thành TTYT huyện, với mục tiêu chung là khuyến khích, định hướng và thúc đẩy các bệnh viện tiến hành các hoạt động cải tiến và nâng cao chất lượng nhằm cung ứng dịch vụ y tế an toàn, chất lượng, hiệu quả và đem lại sự hài lòng cho người bệnh và nhân viên y tế, đồng thời phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội đất nước. Lấy người bệnh là trung tâm của hoạt động điều trị và chăm sóc, nhân viên y tế là then chốt của toàn bộ hoạt động khám, chữa bệnh [5]. 4 Theo hướng dẫn tại Thông tư 37/2016/TT-BYT ngày 25/10/2016 về pháp lý TTYT huyện là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở Y tế, có tư cách pháp nhân, có trụ sở, con dấu, tài khoản riêng được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng theo quy định của pháp luật, chịu sự chỉ đạo, quản lý trực tiếp về tổ chức, nhân lực, hoạt động, tài chính và cơ sở vật chất của Sở Y tế; Chịu sự hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ của các đơn vị y tế tuyến tỉnh, Trung ương, chịu sự quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện.
TTYT huyện có chức năng cung cấp dịch vụ chuyên môn, kỹ thuật về y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng và các dịch vụ y tế khác [2]. Nhiệm vụ - Quyền hạn TTYT huyện có các nhiệm vụ, quyền hạn như sau: - Thực hiện các hoạt động phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm, HIV/AIDS, bệnh không lây nhiễm, bệnh chưa rõ nguyên nhân; tiêm chủng phòng bệnh; y tế trường học; phòng, chống các yếu tố nguy cơ tác động lên sức khỏe, phát sinh, lây lan dịch, bệnh; quản lý và nâng cao sức khỏe cho người dân. - Thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường đối với các cơ sở y tế; vệ sinh và sức khỏe lao động, phòng chống bệnh nghề nghiệp, tai nạn thương tích; vệ sinh trong hoạt động mai táng, hỏa táng; giám sát chất lượng nước dùng cho ăn uống, sinh hoạt và dinh dưỡng cộng đồng. - Thực hiện các hoạt động phòng chống ngộ độc thực phẩm trên địa bàn; tham gia thẩm định cơ sở đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn theo phân cấp; tham gia thanh tra, kiểm tra, giám sát công tác phòng chống ngộ độc thực phẩm, phòng chống bệnh truyền qua thực phẩm; hướng dẫn, giám sát cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, ăn uống trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ khác về an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật và theo phân công, phân cấp.
- Thực hiện sơ cứu, cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng theo quy định của cấp có thẩm quyền và giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh cho các. 5 trường hợp bệnh nhân tự đến, bệnh nhân được chuyển tuyến, bệnh nhân do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tuyến trên chuyển về để tiếp tục theo dõi điều trị, chăm sóc, phục hồi chức năng; thực hiện các kỹ thuật, thủ thuật, chuyển tuyến theo quy định của pháp luật; khám sức khỏe và chứng nhận sức khỏe theo quy định; tham gia khám giám định y khoa, khám giám định pháp y khi được trưng cầu. - Thực hiện các hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản và cải thiện tình trạng dinh dưỡng bà mẹ, trẻ em; phối hợp thực hiện công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình theo quy định của pháp luật. - Thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh phục vụ cho hoạt động chuyên môn, kỹ thuật theo chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm và nhu cầu của người dân; tổ chức thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn sinh học tại phòng xét nghiệm và an toàn bức xạ theo quy định.
- Thực hiện tuyên truyền, cung cấp thông tin về chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước về y tế; tổ chức các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe về y tế, chăm sóc sức khỏe trên địa bàn. - Chỉ đạo tuyến, hướng dẫn về chuyên môn kỹ thuật đối với các phòng khám đa khoa khu vực, nhà hộ sinh, trạm y tế xã, phường, thị trấn, y tế thôn bản, cô đỡ thôn, bản và các cơ sở y tế thuộc cơ quan, trường học, công nông trường, xí nghiệp trên địa bàn huyện. - Thực hiện đào tạo liên tục cho đội ngũ viên chức thuộc thẩm quyền quản lý theo quy định; tập huấn, bồi dưỡng cập nhật kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ thuộc lĩnh vực phụ trách cho đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản và các đối tượng khác theo phân công, phân cấp của Sở Y tế - Thực hiện việc cung ứng, bảo quản, cấp phát, sử dụng và tiếp nhận thuốc, vắc xin, sinh phẩm y tế, hóa chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động chuyên môn theo phân cấp của Sở Y tế và quy định của pháp luật.