phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý hoạt động liên kết đào tạo đại học hệ vừa làm vừa học Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động liên kết đào tạo đại học hệ vừa làm vừa học tại Trung tâm ĐTBDTC tỉnh Nam Định Chƣơng 3: Các giải pháp quản lý để nâng cao hiệu quả hoạt động liên kết đào tạo đại họ hệ vừa làm vừa học tại Trung tâm ĐTBDTC tỉnh Nam Định 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG LIÊN KẾT ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HỆ VỪA LÀM VỪA HỌC 1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu 1. Khái niệm Trong lịch sử phát triển xã hội, từ khi con ngƣời biết kết hợp sức nhau lại để tự vệ hoặc mƣu sinh, thì bên cạnh lao động chung của mỗi ngƣời đã xuất hiện những hoạt động mang tính đặc thù có tổ chức, phối hợp, điều khiển nhƣ một tất yếu khách quan nhằm thực hiện mục tiêu chung đã định.
Dạng lao động đặc thù đó đƣợc gọi là quản lý. Quản lý (QL) là một dạng lao động xã hội đặc biệt, điều khiển các hoạt động lao động, vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật, đồng thời cũng là sản phẩm có tính lịch sử.Marx đã viết: “ Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào, được thực hiện ở quy mô tương đối lớn, đều cần ở một chừng mực nhất định đến sự quản lý; quản lý xác định sự tương hợp giữa các công việc cá thể và hoàn thành những chức năng chung xuất hiện trong sự vận động của các bộ phận riêng rẽ của nó”. Quản lý là một trong những loại hình lao động có hiệu quả nhất, quan trọng nhất trong các hoạt động của con ngƣời. Quản lý đúng tức là con ngƣời đã nhận thức đƣợc quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt đƣợc những thành công to lớn.
Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con ngƣời muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của cá nhân, của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng hơn tầm quốc gia, quốc tế thì đều phải thừa nhận và chịu một sự quản lý nào đó. Tuỳ theo những cách tiếp cận, thuật ngữ “quản lý” đƣợc các nhà khoa học định nghĩa theo nhiều cách khác nhau: - W. Taylor cho rằng: “Quản lý là biết đƣợc chính xác điều bạn muốn ngƣời khác làm và sau đó hiểu đƣợc rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Theo tác giả ngƣời Đức Baranger cho rằng: Quản lý là cai trị một tổ chức bằng cách đặt ra các mục tiêu và hoàn chỉnh các mục tiêu cần phải đạt, là lựa chọn, sử dụng các phƣơng tiện nhằm đạt đƣợc các mục tiêu đã định.
- Theo Harold Koontz: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, bảo đảm phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích của tổ chức”. - Theo quan điểm triết học: “Quản lý đƣợc xem nhƣ một quá trình liên kết thống nhất giữa chủ quan và khách quan để đạt mục tiêu nào đó. - Theo quan điểm chính trị xã hội, ngƣời ta cho rằng: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể (ngƣời quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tƣợng quản lý) về các mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của đối tƣợng” [11,tr.7] - Theo quan điểm hệ thống: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt đƣợc mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến đổi của môi trƣờng” [25,tr. Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên rất phổ biến và đƣợc sự quan tâm đặc biệt, khoa học quản lý đƣợc coi là chìa khoá vàng cho những thành công của cá nhân hay tổ chức.
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ƣu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất và quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mục đích đến tập thể ngƣời – thành viên của hệ - nhằm làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt mục đích dự kiến.15] 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo tác giả Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quá trình định hƣớng, quá trình có mục tiêu, quản lý là một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt đƣợc mục tiêu nhất định.8] Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là quá trình tác động gây ảnh hƣởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu chung.17] Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là hoạt động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) đến khách thể quản lý (ngƣời bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức.3] Qua những định nghĩa trên ta thấy QL có những đặc trƣng cơ bản sau: Quản lý bao gồm hai thành phần: chủ thể và khách thể quản lý. Chủ thể và khách thể quản lý có mối quan hệ tác động qua lại, tƣơng hỗ nhau, chủ thể làm nảy sinh các tác động quản lý, còn khách thể thì nảy sinh các giá trị vật chất và tinh thần, có giá trị sử dụng, trực tiếp đáp ứng nhu cầu của con ngƣời, thoả mãn mục đích của chủ thể quản lý. Quản lý là hoạt động nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc thông qua sự nỗ lực của ngƣời khác. Cũng có ý kiến cho rằng quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt đƣợc các mục đích đã định.
Tuy vậy, theo nghĩa rộng, quản lý là hoạt động có mục đích của con ngƣời. Quản lý với tƣ cách là một hành động, có thể định nghĩa: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Dù đƣợc hiểu theo cách nào về quản lý cũng cần quan tâm một số điểm sau: - Quản lý bao giờ cũng là một tác động hƣớng đích, có mục tiêu xác định. - Quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận của chủ thể quản lý và khách thể quản lý, là quan hệ không đồng cấp, có tính bắt buộc.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Quản lý là sự tác động mang tính chủ quan nhƣng phải phù hợp với quy luật khách quan. - Quản lý xét về mặt công nghệ là sự vận động của thông tin. Tóm lại, những khái niệm về quản lý nêu trên đều có các đặc trƣng chủ yếu là: tính tự giác, tính mục đích và tính quần chúng trong quản lý. Đây đƣợc xem là cơ sở phƣơng pháp luận của mọi hoạt động quản lý.
Nhƣ vậy, có thể nói, QL là một quá trình tác động có định hƣớng (có chủ đích), có tổ chức, có lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tƣợng và môi trƣờng nhằm giữ cho sự vận hành của đối tƣợng đƣợc ổn định và làm cho nó phát triển tới mục tiêu đã định. Trong các diễn đạt trên đây đều cho thấy những điểm chung nhƣ sau: + Quản lý là thuộc tính bất biến nội tại của mọi quá trình, hoạt động xã hội loài ngƣời. Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài ngƣời tồn tại, vận hành và phát triển. + Hoạt động QL đƣợc thực hiện với một tổ chức hay một nhóm xã hội.
+ Yếu tố con ngƣời, trong đó chủ yếu bao gồm ngƣời quản lý và ngƣời bị quản lý, họ giữ vai trò trung tâm trong hoạt động quản lý. Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của ngƣời quản lý (chủ thể quản lý) đến ngƣời bị quản lý (khách thể quản lý) nhằm đạt mục tiêu chung. Bản chất đó có thể đƣợc thể hiện ở sơ đồ dƣới đây (sơ đồ 1.1) Chñ thÓ Kh¸ch thÓ qu¶n lý qu¶n lý Môc tiªu qu¶n lý Néi dung C«ng cô, PP qu¶n lý qu¶n lý Sơ đồ 1.1: Mô hình về quản lý 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chức năng quản lý Chức năng QL là hình thức biểu hiện sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên khách thể QL.
Đó là tập hợp những nhiệm vụ khác nhau mà chủ thể QL phải tiến hành trong quá trình QL. Chức năng QL có chức năng cơ bản, chức năng cụ thể với nhiều cách tiếp cận khác nhau bao gồm: (a), Lập kế hoạch): Phán đoán trƣớc toàn bộ quá trình và các hiện tƣợng mà tƣơng lai có thể xảy ra mang tính định hƣớng, chuẩn bị các giải pháp thực hiện hoạt động mong muốn này bằng cách xác định rõ: - Hoạt động nào mà tổ chức muốn thực hiện? - Cách thực hiện các hoạt động này nhƣ thế nào? - Ai sẽ là ngƣời thực hiện? nguồn lực nào? - Các hoạt động này đƣợc thực hiện ở đâu? Khi nào kết thúc? Việc lập kế hoạch sẽ kết nối khoảng trống giữa vị trí hiện tại với mục tiêu mà tổ chức mong muốn đạt đến trong tƣơng lai. Chức năng này đƣợc coi là chức năng cơ bản nhất của tất cả các chức năng QL. Nhà QL lập kế hoạch bao gồm cả việc tuyển chọn nhân viên, tổ chức các nguồn lực, kiểm tra và phối hợp con ngƣời và các hoạt động để đảm bảo đạt đƣợc các mục tiêu.
(b), Tổ chức: Tổ chức là đảm bảo tất các các hoạt động và các tiến trình đƣợc sắp xếp, giúp cho một tổ chức có thể đạt đƣợc các mục tiêu đề ra.