CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP BẬC ĐẠI HỌC TRONG HỆ THỐNG GIÁO DỤC MỞ 1.Tổng quan các nghiên cứu về Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học ở một số Trường Cao đẳng và Đại học trong nước. Chất lượng Giáo dục luôn là vấn đề “nóng” trong bất kỳ một cuộc hội thảo nào ở các quốc gia trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Đã có rất nhiều cuộc hội thảo tổ chức trên quy mô toàn quốc về vấn đề này như Hội thảo Nâng cao chất lượng đào tạo lần thứ I và III được tổ chức tại Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2000, 2002; Hội thảo Kiểm định, đánh giá và quản lý chất lượng đào tạo Đại học được tổ chức ở Trường Đại học KHoa học XH & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2008 … Các đại biểu đã nhận thức rõ yếu kém, bất cập của hoạt động KTĐG trong GD ĐH và có những đề xuất cải tiến. Bên cạnh đó cũng những công trình khoa học nghiên cứu về nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới giáo dục, giải pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập có hiệu quả của người học trong nước và trên thế giới như “Bộ tiêu chí của mạng lưới các Trường Đại học Đông Nam Á” hay Đề tài cấp ĐH Quốc gia Hà Nội “Xây dựng quy trình, nội dung và hình thức KTĐG kiến thức, kỹ năng của SV ĐH Sư Phạm” do GS.
Phạm Hữu Tòng chủ trì năm 1998; Đề tài “Tiếp tục đổi mới KTĐG trong dạy - học” do nhóm GV của Khoa Sư Phạm, ĐH Quốc gia Hà Nội thực hiện năm 2008; “Nghiên cứu Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong giáo dục Đại học ở Việt Nam” của TS. Cấn Thị Thanh Hương (năm 2011). Trong khuôn khổ luận văn của một thạc sỹ, tác giả chỉ có thể điểm qua tình hình nghiên cứu tại một số Trường Đại học, Cao đẳng tại Việt Nam như sau: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kinh nghiệm của trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh Đổi mới công tác thi, kiểm tra, đánh giá là một trong hai nội dung cơ bản, mang tính đột phá của Nghị quyết đổi mới căn bản toàn diện GD-ĐT , được ưu tiên thực hiện trước.
Đổi mới công tác đánh giá nhằm tác động đến việc thay đổi cách dạy và cách học. Khắc phục những hạn chế đã xảy ra như chỉ đánh giá người học ở mức rất thấp, ai nhớ nhiều, học thuộc nhiều thì được điểm cao, nảy sinh tâm lý học để thi không phải thi để học. Vì vậy, nội dung cụ thể về đổi mới công tác này như thế nào đang được nhiều học sinh, thầy cô giáo quan tâm.TS Lê Thế Vinh - Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh đã đưa ra những phân tích cũng như chia sẻ định hướng về khâu đổi mới đột phá này. Hoạt động thi, kiểm tra, đánh giá được sử dụng trong nhiều trường hợp khác nhau, như thi tuyển sinh đầu vào, kiểm tra thường xuyên trong quá trình dạy học, thi kết thúc môn học, thi tốt nghiệp, thi học sinh giỏi.
Mỗi trường hợp có mục đích, ý nghĩa riêng, như mục đích của thi tuyển sinh là xác định năng lực của thí sinh để có thể xét vào học một chương trình đào tạo của một ngành nghề cụ thể; Kiểm tra định kỳ môn học để xác định kiến thức, kỹ năng mà người học đạt được trong quá trình học, giúp giáo viên và người học điều chỉnh cách dạy học cho phù hợp để đạt được mục tiêu của môn học thông qua việc người học tiếp thu từng phần nội dung của môn học; Thi hết môn học để đánh giá kết quả học tập của người học khi học xong môn học đó; Còn thi học sinh giỏi nhằm tuyên dương khen thưởng, tạo phong trào thi đua học tốt cho người học. Với mỗi trường hợp, cách thức đánh giá được chọn phù hợp. Ví dụ, đối với thi học sinh giỏi, các kết quả thi cần được công bố công khai đối với tất cả mọi người nhằm khuyến khích khen ngợi những em đạt kết quả cao, còn kiểm tra định kỳ trong quá trình học thì kết quả thi thuộc thông tin cá nhân của mỗi người học, kết quả này chỉ dùng cho người dạy và cá nhân người học biết để 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điều chỉnh cách dạy, cách học sao cho đạt kết quả cao hơn, nên việc công bố kết quả công khai có thể không tốt với các em đạt kết quả thấp, vì có thể làm các em xấu hổ, giảm tự tin. Về hình thức thi, kiểm tra, đánh giá, hiện nay nhiều cơ sở đào tạo, giáo viên thường sử dụng ba hình thức chủ yếu: tự luận, trắc nghiệm, và vấn đáp.
Nếu như thi tự luận giúp cho người học trình bày rõ ràng quá trình tư duy logic, thể hiện khả năng diễn đạt thì trắc nghiệm có ưu điểm kiểm tra được nhiều kiến thức, trong một thời gian ngắn, còn vấn đáp có thể đánh giá trực tiếp năng lực của người học thông qua giao tiếp thực tế giữa thầy và trò. Hoạt động thi, kiểm tra, đánh giá như một thước đo, công cụ được sử dụng thường xuyên của giáo viên trong quá trình dạy học. Thầy cô giáo, là người thực hiện việc lên lớp giảng bài, hướng dẫn cho HS-SV học tập, hoạt động hình thành năng lực và phẩm chất con người tốt cho các em. Để đào tạo được một con người, người thầy dành tâm trí, sức lực, trí thông minh, thời gian để thực hiện.Từng nội dung bài học, kiến thức, kỹ năng, thái độ được thầy cô tổ chức truyền thụ cho học sinh qua việc tổ chức học tập là cả một nghệ thuật với biết bao công sức tìm tòi, nghiên cứu để thực hiện.
Trong đó, liên tục lắng nghe, điều chỉnh bằng nhiều cách khác nhau khi truyền đạt thành công một nội dung bài học. Hiện nay, đa số người dạy áp dụng cách đánh giá quá trình nhận thức theo các mức của Bloom, gồm các mức: biết, hiểu, áp dụng, phân tích, (tổng hợp), đánh giá và sáng tạo. Tùy thuộc vào từng nội dung cụ thể, giáo viên có thể chọn mức độ đánh giá phù hợp. Việc giáo viên chủ động lấy ý kiến người học khi kết thúc môn học để có thông tin phản hồi, rút kinh nghiệm cho việc tổ chức dạy học lần sau cũng rất quan trọng.
Điều này là tích cực, không nên hiểu là trò đánh giá thầy như nhiều bài viết đã đề cập. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kinh nghiệm của Trung tâm Đào tạo từ xa – Đại học Huế Trung tâm Đào tạo Từ xa - Đại học Huế đưa ra biện pháp dưới đây để tạo động lực, kích thích quá trình tự học thường xuyên của sinh viên (SV): - Vở tự học: tất cả các học phần bắt buộc SV đều phải có vở tự học ở nhà. Nội dung ghi trong các vở tự học được Trung tâm qui định trong cuốn Sổ tay sinh viên Đào tạo Từ xa.
Khi có yêu cầu của Trung tâm, SV phải nộp vở tự học bất cứ học phần nào. - Bài kiểm tra điều kiện: sinh viên thực hiện bài kiểm tra điều kiện bằng 1 trong 2 hình thức là làm bài kiểm tra tại lớp học trong các đợt tập trung hoặc làm bài thu hoạch ở nhà tùy theo quy định của Trung tâm. Bài thu hoạch ở nhà có mục đích thúc đẩy, đánh giá việc tự học của SV. Các bài thu hoạch ở nhà được thực hiện theo quy định của Trung tâm theo các đề lấy từ ngân hàng đề thu hoạch ở nhà, SV phải chép tay và gửi về Trung tâm, bài thu hoạch được rọc phách và chấm.
Nếu SV nào có điểm 5 bài kiểm tra tại lớp hoặc bài thu hoạch ở nhà gọi là đạt (đây là điều kiện để SV được công nhận kết quả thi kết thúc học phần đó). - Thi kết thúc học phần: Sau từng đợt tự học, Trung tâm sẽ tổ chức những lần tập trung ngắn hạn tại Trung tâm hoặc tại các Cơ sở tiếp nhận chương trình ĐTTXa để tiến hành hệ thống hoá kiến thức, giải đáp thắc mắc và thi kết thúc học phần nhằm đánh giá một cách chính xác, khách quan và trung thực chất lượng tự học, tự làm bài ở nhà. Kinh nghiệm của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội (ĐHSPHN) Từ năm 2000, Trường ĐHSPHN đã có chủ trương đổi mới phương pháp KTĐG kết quả học tập của người học song song với đổi mới phương pháp giảng dạy. Nhà trường tập trung vào khâu đổi mới, khâu ra đề thi với 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mục đích khách quan hóa khâu ra đề thi, cụ thể Trường đã xác lập tiêu chí đánh giá ngân hàng câu hỏi chuẩn cho từng môn học (tự luận và trắc nghiệm khách quan).
Thông qua việc triển khai Dự án “Khách quan hóa quá trình kiểm tra, thi của SV các hệ ĐT Trường ĐHSPHN”, Nhà trường đã khuyến khích các khoa tổ chức xây dựng ngân hàng câu hỏi bài tập của các chuyên ngành ĐT gồm các câu hỏi tự luận ngắn và trắc nghiệm khách quan. Kết quả là trường đã xây dựng được số lượng lớn câu hỏi cho từng học phần tuân theo quy trình thẩm định và nghiệm thu nghiêm túc. Song song với việc phát triển ngân hàng đề thi, nhà trường đã khuyến khích các hệ ĐT đổi mới hình thức KTĐG kết quả học tập nhằm đánh giá năng lực toàn diện hơn, có chú ý tới kỹ năng thực hành và kỹ năng sáng tạo. Các phương pháp KTĐG thông qua viết tiểu luận, bài tập lớn hoặc kết hợp nhiều hình thức được phát triển ở nhiều bộ môn.
Các dạng đề thi mở đã bước đầu được ứng dụng đối với hệ không chính quy. Cho tới năm 2006, 18/22 khoa đã hoàn thành xây dựng ngân hàng câu hỏi bài tập bước 1 và thí điểm sử dụng để chỉnh sửa hoàn thiện. Trường đã ứng dụng CNTT trong tổ chức thi trắc nghiệm khách quan của hai học phần môn chung là Ngoại ngữ và Tâm lý GD. Trung tâm Đảm bảo chất lượng và Khảo thí đã thực hiện chức năng trộn đề, chấm thi cho nhiều học phần của các khoa Hóa học, Vật lý, GD Quốc Phòng, … Một số đề thi đã được phân tích đánh giá đo độ khó và độ phân biệt.
Kết quả phản ánh tương đối khách quan, mục tiêu đánh giá được các GV và SV ủng hộ.