Chương 1 TỔNG QUAN, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG CÁN BỘ, CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Chất lượng, hiệu quả của hoạt động bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức phụ thuộc vào các yếu tố cơ bản sau: (1) Cơ chế, chính sách bồi dưỡng; (2) Chương trình bồi dưỡng; 3) Đội ngũ giảng viên tham gia bồi dưỡng; (4) Hình thức và phương pháp bồi dưỡng. Trong các yếu tố trên, chương trình bồi dưỡng có vai trò rất quan trọng. Chương trình bồi dưỡng có chất lượng tốt sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động bồi dưỡng.
Việt Nam đã nghiên cứu, học hỏi và tiếp thu nhiều kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới về hoạt động đánh giá chất lượng chương trình bồi dưỡng đối với đội ngũ này. Nghiên cứu về đánh giá chương trình bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức ở một số nước Ở nhiều nước trên thế giới, khi đánh giá chất lượng đối với các chương trình bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức, người ta phải xem xét nó trong một tổng thể các mối quan hệ khác nhau của các yếu tố đầu vào, các quá trình và các yếu tố đầu ra của chương trình Oliva,1997). Đầu vào của chương trình gồm có: con người, cơ sở vật chất, kinh phí, môi trường, thời gian… Các quá trình gồm: quá trình giảng dạy và học tập, quá trình quản lí chương trình. Đầu ra của chương trình được xem là các kiến thức, kĩ năng và các phẩm chất đạo đức của người tốt nghiệp.
Các yếu tố này quan hệ chặt chẽ với nhau và tác động lên chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức [42] Phương pháp đánh giá: Hầu hết các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng tiến hành đánh giá các chương trình đào tạo, bồi dưỡng ngay sau khi kết thúc khóa học/chương trình học. Tuy nhiên, theo xu hướng mới, các chương trình đào tạo, bồi dưỡng này sẽ được tiến hành đánh giá hiệu quả sau đào tạo ở những thời điểm thích hợp nhất định [43] 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đánh giá chương trình của Hoa Kỳ Các chương trình đào tạo ở Hoa ỳ được đánh giá theo 2 phương pháp: Phương pháp Baldrige và Phương pháp Barnett[39] Phương pháp Baldrige. Phương pháp này được đặt theo tên gọi của chuyên gia đánh giá chất lượng nổi tiếng Hoa ỳ Malcolme Baldrige.
Phương pháp này được Hiệp hội Chất lượng Hoa ỳ sử dụng t năm 1987 nhằm đánh giá tổng hợp về chất lượng cơ sở đào tạo, được xây dựng dựa trên 7 tiêu chí đánh giá. Để việc tổ chức đánh giá đảm bảo tính khoa học, các kết quả được công nhận và làm định hướng cho xã hội, năm 1997 Hội đồng Kiểm định chất lượng giáo dục Hoa ỳ CHEA) được thành lập. Đây là cơ quan liên bang phi chính phủ - cơ quan không trực tiếp thực hiện các hoạt động kiểm định, đánh giá mà chỉ tiến hành công nhận các tổ chức kiểm định. Để hoạt động kiểm định, đánh giá được khách quan, cách thức tổ chức đánh giá dần được nghiên cứu, hoàn thiện.
Hiện nay, hoạt động đánh giá chất lượng giáo dục của Hoa ỳ được tiến hành qua 3 loại hoạt động đánh giá: Một là, tự đánh giá - cơ sở giáo dục tự đánh giá theo các tiêu chí phổ biến; Hai là, đánh giá chéo giữa các cơ sở giáo dục; Ba là, các tổ chức đánh giá độc lập tiến hành đánh giá. Phương pháp Barnett. hác với Phương pháp Baldrige. Phương pháp Barnett nhấn mạnh chủ yếu đến chất lượng đầu ra hơn là quản lý chất lượng, và hướng đến xây dựng quy trình mang tên Quản lý chất lượng tổng thể (Total Quality Management - TQM).
Phương pháp này hướng các hoạt động đánh giá chủ yếu vào người học ở 04 tiêu chí cơ bản, bao gồm: - Xây dựng môn học và chương trình học; tức là học cái gì; mức độ phù hợp so với yêu cầu đề ra; - Mối tương tác giữa dạy và học như là hai mặt của một hoạt động, có tác dụng bổ sung cho nhau; - Đánh giá người học - mức độ sẵn sàng và kết quả thu hoạch được; 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đánh giá đội ngũ giảng viên như là phương tiện chủ yếu để xây dựng văn hoá chất lượng trong giáo dục đại học. Đánh giá chương trình ở Vương quốc Anh Ở Vương quốc Anh, Chính phủ đã xây dựng những chương trình bồi dưỡng bắt buộc cho đội ngũ công chức cao cấp. Những chương trình này được nghiên cứu biên soạn và sửa đổi thường xuyên. Tuy nhiên vấn đề đặt ra là làm sao để bảo đảm rằng các chương trình mới được biên soạn là thực sự có ích.
Để hỗ trợ đánh giá cho các chương trình bồi dưỡng lãnh đạo cho công chức cao cấp này, Trường Chính phủ Quốc gia đã thực hiện các hoạt động đánh giá. Hoạt động đánh giá dựa vào các tiêu chí cơ bản sau [41]: - Mức độ đáp ứng mục tiêu nguồn nhân lực của tổ chức; - hả năng kết nối giữa mục tiêu của cá nhân học viên với mục tiêu đào tạo và mục tiêu của tổ chức; - Năng lực giảng viên; - Năng lực tổ chức t ng buổi học, t ng chuyên đề và toàn bộ khóa học; - Mức độ cải thiện năng lực của học viên trong việc xây dựng kế hoạch hành động của cá nhân nhằm cải tiến khả năng lãnh đạo của mình; - Đánh giá tác động của khóa đào tạo 6 tháng sau khi học viên học xong trở về cơ quan làm việc (đánh giá sau đào tạo). Nhận xét về hệ thống tiêu chí đánh giá chương trình đào tạo, bồi dưỡng cho công chức cao cấp Vương quốc Anh nói riêng và đánh giá chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nói chung, Norton. S có nhận xét: Việc đánh giá căn cứ vào các tiêu chí cụ thể cho thấy sự khác biệt lớn so với việc chỉ đơn thuần xác nhận kết quả đào tạo.
Hoạt động đánh giá này thông qua thu thập dữ liệu của người học về t ng bài giảng cụ thể, về các giảng viên, về toàn bộ chương trình khóa học, và các yếu tố tác động lên đào tạo, bồi dưỡng. Quá trình này đòi hỏi người học viên cho biết các mục tiêu và kết quả của khóa học có đạt được không, những mong muốn cá nhân của họ có đạt không, và họ thấy nội dung của khóa học có hữu ích không. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đánh giá chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ở Hàn Quốc Hàn Quốc là một trong những quốc gia Châu Á có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cũng như đánh giá chất lượng đào tạo, bồi dưỡng công chức.
Một trong những nguyên nhân khiến cho số lượng công chức Hàn Quốc tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng ngày càng nhiều là do chất lượng đào tạo, bồi dưỡng ở Hàn Quốc được nâng cao rõ rệt so với trước đây. Có được điều này là do Hội đồng Công vụ (CSC); Trường Đào tạo công chức trung ương COTI); Các Trường đào tạo công chức thuộc các bộ, ngành và các Cơ sở đào tạo công chức ở địa phương v. rất quan tâm và thường xuyên thực hiện đánh giá để không ng ng nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng. Hoạt động đánh giá v a chỉ ra được hiệu quả của đào tạo, bồi dưỡng v a giúp có những điều chỉnh cần thiết trong nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng.
Qua đánh giá đào tạo, bồi dưỡng công chức, Hàn Quốc đã phát hiện ra một số khiếm khuyết như sau [43]: (1) Nội dung chương trình quá rộng, với hy vọng là mỗi học viên đều thấy có nội dung bổ ích, song dần làm cho họ mất đi sự hứng thú và mong muốn được đào tạo; (2) Mức độ phù hợp đối với khu vực công: nhiều chương trình đào tạo công chức của COTI có tên gọi rất kêu, song mức độ phù hợp với công việc còn chưa được làm rõ; (3) Gần đây, Chính phủ Hàn Quốc quy định công chức phải bắt buộc đi đào tạo 100 giờ mỗi năm theo yêu cầu công việc, điều đó đã tạo nên sự độc quyền đào tạo của COTI và các cơ sở đào tạo của nhà nước, trong khi nhiều cơ sở đào tạo thuộc khu vực tư có các chương trình tốt lại không được làm; (4) Một số chương trình đào tạo công chức chưa thực sự căn cứ vào nhu cầu của người học. Chính vì những tồn tại này mà, theo Tobin Um và Hue Young Shin, Hàn Quốc phải: chuyển dần sang đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao việc thực thi công tác trong quá trình quản lý nguồn nhân lực. Để làm được điều này, hoạt động đánh giá chất lượng đào tạo, bồi dưỡng phải dựa trên những tiêu chí khoa học phân biệt giữa nội dung kiến thức và kỹ năng học được, những thay đổi đối với hành vi công việc, và đóng 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com góp vào công việc, nghĩa là gắn với hiệu quả, chi phí, và tác động đối với hoạt động của cơ quan. Bên cạnh việc tổ chức nghiên cứu và hình thành các phương pháp đánh giá chất lượng giáo dục khác nhau, tại các nước có nền giáo dục phát triển đã thành lập các cơ quan, hiệp hội đánh giá chất lượng, như Cơ quan đánh giá chất lượng đại học Ốt-xtra-lia AUQA), Cơ quan đảm bảo chất lượng giáo dục đại học của Anh Quốc QAAHE), Hệ thống chất lượng châu Á - Thái Bình Dương (APQN), Hiệp hội đảm bảo chất lượng giáo dục đại học Châu Âu (EAQAHE),v.
Các tổ chức này đều nghiên cứu bổ sung, vận dụng hoặc khuyến cáo vận dụng các phương pháp và tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục khác nhau, phù hợp với mục tiêu và quan điểm của t ng cơ quan cũng như nhằm giải quyết những vấn đề mà các tổ chức này cho là quan trọng trong t ng giai đoạn. Nhìn chung, phần lớn các tiêu chí đã được đề cập đến ở trên đều được các cơ quan đánh giá chất lượng nghiên cứu ứng dụng có bổ sung những tiêu chí của các phương pháp đánh giá khác, như phương pháp ISO 9000:2000, phương pháp Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecards) của Kaplan & Norton v. Đánh giá chương trình bồi dưỡng công chức ở Singapore Việc đào tạo, bồi dưỡng công chức theo hướng mỗi người đều cần được phát triển tài năng riêng; tạo thói quen học tập suốt đời, liên tục học hỏi để mỗi công chức đều có đầy đủ phẩm chất, năng lực, trình độ phục vụ tốt cho nền công vụ.