Thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở việt nam hiện nay, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Nguyễn Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Chu Hồng Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ CHÍNH TRỊ PHÁP LÝ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI
• 1.1. Những khái niệm cơ bản về bình đẳng giới
• 1.2. Khái niệm giới tính và đặc điểm của giới tính
• 1.3. Khái niệm, đặc điểm của giới và bình đẳng giới
• 1.4. Pháp luật và thực hiện pháp luật bình đẳng giới
• 1.5. Một số khái niệm khác
• 1.6. Quá trình hình thành, phát triển của pháp luật bình đẳng giới và thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam
• 1.6.1. Giai đoạn trước cách mạng tháng 8 năm 1945
• 1.6.2. Giai đoạn từ 1945 đến 1954
• 1.6.3. Giai đoạn từ 1954 đến 1975
• 1.6.4. Giai đoạn từ 1975 đến nay
• 1.7. Pháp luật hiện hành về bình đẳng giới và các biện pháp bảo đảm thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam
• 1.7.1. Hệ thống pháp luật hiện hành về bình đẳng giới của Việt Nam
• 1.7.2. Các nguyên tắc cơ bản trong việc thực hiện bình đẳng giới
• 1.7.2.1. Nguyên tắc nam, nữ bình đẳng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình
• 1.7.2.2. Nguyên tắc nam nữ không bị phân biệt đối xử về giới
• 1.7.2.3. Nguyên tắc biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới không bị coi là phân biệt đối xử về giới
• 1.7.2.4. Nguyên tắc chính sách bảo vệ và hỗ trợ người mẹ không bị coi là phân biệt đối xử về giới
• 1.7.2.5. Nguyên tắc bảo đảm lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xây dựng và thực thi pháp luật
• 1.7.2.6. Nguyên tắc thực hiện bình đẳng giới là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân
• 1.7.3. Các biện pháp bảo đảm thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam
• 1.7.3.1. Biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới
• 1.7.3.2. Bảo đảm các nguyên tắc cơ bản về bình đẳng giới trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật
• 1.7.3.3. Lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 1.7.3.4. Thẩm tra lồng ghép về bình đẳng giới
• 1.7.3.5. Thông tin, giáo dục, truyền thông về giới và bình đẳng giới
• 1.7.3.6. Biện pháp bảo đảm thực hiện pháp luật bình đẳng giới bằng nguồn tài chính
• 1.7.4. Pháp luật quốc tế về bình đẳng giới và việc thực hiện pháp luật quốc tế về bình đẳng giới qua Công ước CEDAW tại Việt Nam
• 1.7.4.1. Pháp luật quốc tế về bình đẳng giới
• 1.7.4.2. Việc thực hiện pháp luật quốc tế về bình đẳng giới qua Công ước CEDAW tại Việt Nam
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Những thành tựu Việt Nam đã đạt được trong việc thực hiện bình đẳng giới
• 2.2. Thực hiện pháp luật bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị
• 2.3. Thực hiện pháp luật bình đẳng giới trong lĩnh vực kinh tế
• 2.4. Thực hiện pháp luật bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động
• 2.5. Thực hiện pháp luật bình đẳng giới trong lĩnh vực khoa học và công nghệ
• 2.6. Thực hiện pháp luật bình đẳng giới trong lĩnh vực y tế
• 2.7. Thực hiện pháp luật bình đẳng giới trong lĩnh vực văn hoá, thông tin, thể dục, thể thao
• 2.8. Thực hiện pháp luật bình đẳng giới trong gia đình
• 2.9. Những bất cập của pháp luật về bình đẳng giới và hạn chế trong thực hiện pháp luật bình đẳng giới
• 2.9.1. Những bất cập của pháp luật về bình đẳng giới
• 2.9.1.1. Pháp luật bình đẳng giới còn có những quy định chung chung chưa cụ thể
• 2.9.1.2. Pháp luật bình đẳng giới còn những quy định chưa thống nhất, đồng bộ
• 2.9.1.3. Pháp luật bình đẳng giới còn thiếu những quy định ngăn chặn, xử lý tình trạng ngược đãi, phân biệt đối xử với phụ nữ
• 2.9.1.4. Pháp luật bình đẳng giới còn có những quy định chưa bảo đảm khả thi trong thực tế
• 2.9.2. Những hạn chế trong thực hiện pháp luật bình đẳng giới
• 2.9.3. Nguyên nhân của những bất cập và hạn chế trong thực hiện pháp luật bình đẳng giới
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Phương hướng tiếp tục thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1. Tăng cường thực hiện Luật Bình đẳng Giới và Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới
• 3.1.2. Tăng cường sự tham gia của nam giới khi tham gia giải quyết các vấn đề về giới
• 3.1.3. Tích cực huy động sự tham gia của các đoàn thể
• 3.1.4. Tăng cường hoạt động đào tạo và các cơ chế khuyến khích phụ nữ
• 3.2. Giải pháp thực hiện pháp luật bình đẳng giới
• 3.2.1. Thực hiện cơ chế liên ngành về bình đẳng giới
• 3.2.2. Tổ chức thực hiện và tuyên truyền giáo dục về pháp luật bình đẳng giới
• 3.2.3. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và có chế tài xử lý vi phạm về bình đẳng giới
• 3.2.4. Xóa bỏ định kiến giới, tạo ra cái nhìn mới về giới và bình đẳng giới
• 3.2.5. Rà soát, sửa đổi các văn bản liên quan tới bình đẳng giới
• 3.2.6. Lồng ghép vấn đề bình đẳng giới
• 3.2.7. Kiện toàn bộ máy quốc gia về bình đẳng giới
• 3.2.8. Hợp tác quốc tế về bình đẳng giới
• 3.2.9. Kinh phí cho hoạt động bình đẳng giới
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam

Bình đẳng giới là một trong những mục tiêu quan trọng trong chính sách phát triển của Việt Nam. Luật Bình đẳng giới được ban hành vào năm 2006 đã thể hiện quyết tâm của nhà nước trong việc bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và nam giới. Tuy nhiên, thực trạng thực hiện pháp luật này vẫn còn nhiều thách thức. Việc hiểu rõ về bình đẳng giới và các quy định pháp luật liên quan là cần thiết để nâng cao nhận thức và thực thi hiệu quả.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của bình đẳng giới

Bình đẳng giới không chỉ là quyền lợi của phụ nữ mà còn là quyền lợi của toàn xã hội. Nó đảm bảo rằng mọi người, bất kể giới tính, đều có cơ hội và quyền lợi như nhau trong mọi lĩnh vực của đời sống.

1.2. Lịch sử hình thành pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam

Quá trình hình thành pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn, từ những năm đầu của thế kỷ 20 cho đến nay. Các chính sách và pháp luật đã được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của xã hội.

II. Thực trạng thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc thực hiện pháp luật bình đẳng giới, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Tình trạng bất bình đẳng giới vẫn diễn ra trong nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, và xã hội. Việc đánh giá thực trạng này là cần thiết để tìm ra giải pháp khắc phục.

2.1. Thành tựu trong thực hiện bình đẳng giới

Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong việc nâng cao vị thế của phụ nữ, như tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo và quyết định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

2.2. Những thách thức trong thực hiện pháp luật bình đẳng giới

Các vấn đề như định kiến giới, sự phân biệt đối xử và thiếu sự hỗ trợ từ các chính sách vẫn là rào cản lớn trong việc thực hiện bình đẳng giới. Cần có những biện pháp cụ thể để giải quyết những vấn đề này.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật bình đẳng giới

Để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật bình đẳng giới, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Việc lồng ghép bình đẳng giới vào các chương trình phát triển là rất quan trọng.

3.1. Tăng cường giáo dục và truyền thông về bình đẳng giới

Giáo dục và truyền thông là những công cụ quan trọng để nâng cao nhận thức về bình đẳng giới trong cộng đồng. Cần có các chương trình giáo dục từ cơ sở để thay đổi nhận thức và hành vi của xã hội.

3.2. Cải cách chính sách và pháp luật liên quan đến bình đẳng giới

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn. Các chính sách cần được thiết kế để hỗ trợ phụ nữ và nam giới một cách công bằng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bình đẳng giới

Việc nghiên cứu và ứng dụng các kết quả nghiên cứu về bình đẳng giới là rất cần thiết để cải thiện tình hình thực hiện pháp luật. Các nghiên cứu cần được thực hiện thường xuyên để theo dõi và đánh giá hiệu quả của các chính sách.

4.1. Các mô hình thành công trong thực hiện bình đẳng giới

Nhiều mô hình thành công trong việc thực hiện bình đẳng giới đã được áp dụng tại một số địa phương. Những mô hình này có thể được nhân rộng và áp dụng ở các khu vực khác.

4.2. Đánh giá tác động của các chính sách bình đẳng giới

Cần có các nghiên cứu đánh giá tác động của các chính sách bình đẳng giới để xác định hiệu quả và những vấn đề còn tồn tại. Điều này sẽ giúp cải thiện các chính sách trong tương lai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bình đẳng giới ở Việt Nam

Bình đẳng giới là một vấn đề quan trọng và cần thiết cho sự phát triển bền vững của xã hội. Cần có sự quyết tâm từ cả chính phủ và cộng đồng để thực hiện hiệu quả các quy định pháp luật về bình đẳng giới.

5.1. Tầm quan trọng của bình đẳng giới trong phát triển xã hội

Bình đẳng giới không chỉ là quyền lợi của phụ nữ mà còn là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của xã hội. Cần nhận thức rõ về tầm quan trọng này để có những hành động cụ thể.

5.2. Định hướng tương lai cho chính sách bình đẳng giới

Cần xây dựng các chính sách bình đẳng giới phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của xã hội. Việc lồng ghép bình đẳng giới vào các chương trình phát triển là rất cần thiết để đạt được mục tiêu này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện bình đẳng giới là thước đo tiến bộ xã hội và là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Theo Báo cáo Phát triển Con người năm 2011 của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Việt Nam xếp thứ 128 trên tổng số 187 quốc gia về Chỉ số Phát triển Con người (HDI), nhưng lại đạt vị trí thứ 48 toàn cầu về Chỉ số Bất bình đẳng giới (GII). Thành tựu này phản ánh nỗ lực thể chế hóa quyền bình đẳng nam nữ kể từ khi Luật Bình đẳng giới năm 2006 được thông qua ngày 29/11/2006 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2007. Tuy nhiên, khoảng cách giữa hệ thống quy phạm pháp luật và thực tiễn thi hành vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn. Các định kiến giới thâm căn cố đế cùng sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản quy phạm pháp luật đang làm chậm tiến trình giải phóng phụ nữ.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ cơ sở lý luận - pháp lý về quyền bình đẳng giới, phân tích toàn diện thực trạng thi hành pháp luật trên 8 lĩnh vực đời sống xã hội từ năm 2005 đến năm 2010, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực thi hành pháp luật trong giai đoạn mới. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát trên phạm vi cả nước, kết hợp đối chiếu các chuẩn mực quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Luận văn được triển khai thực hiện từ tháng 10/2011 đến tháng 10/2012. Ý nghĩa nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế, hướng tới mục tiêu tối thiểu 30% đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp là nữ theo Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011-2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng phương pháp luận Mác - Lênin về chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để phân tích mối quan hệ giữa cơ sở kinh tế và kiến trúc thượng tầng pháp lý trong tiến trình bình đẳng giới. Tiếp cận lý thuyết Giới và Phát triển (GAD) cho phép phân định rõ hai khái niệm cốt lõi: giới tính (đặc trưng sinh học tự nhiên, bất biến) và giới (vai trò, vị trí xã hội do con người quy ước, có thể biến đổi theo thời gian). Khung phân tích pháp lý dựa trên 6 nguyên tắc cơ bản được quy định tại Điều 6 Luật Bình đẳng giới năm 2006, bao gồm: nam nữ bình đẳng trong mọi lĩnh vực; không bị phân biệt đối xử về giới; biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới không phải là phân biệt đối xử; chính sách bảo vệ thai sản cho phụ nữ; bảo đảm lồng ghép giới trong xây dựng pháp luật; và trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Hệ thống lý thuyết cũng tích hợp các chuẩn mực quốc tế từ Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử đối với phụ nữ (CEDAW) năm 1979 mà Việt Nam là quốc gia thứ 35 phê chuẩn vào ngày 17/02/1981 (chính thức có hiệu lực từ ngày 19/03/1982). Khung quy chuẩn này giúp làm rõ các khái niệm pháp lý then chốt: bình đẳng thực chất, phân biệt đối xử về giới, biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới tạm thời và chỉ số phát triển giới (GDI).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết của Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam năm 2007, Báo cáo số 40 của Bộ Nội vụ và dữ liệu thống kê từ 61 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn 2001-2011. Mẫu nghiên cứu pháp lý bao gồm hơn 100 văn bản quy phạm pháp luật liên quan trực tiếp đến 8 lĩnh vực điều chỉnh của Luật Bình đẳng giới năm 2006 và các luật chuyên ngành như Bộ luật Lao động, Bộ luật Dân sự, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để khảo sát toàn diện 100% dữ liệu đại biểu Quốc hội qua 13 khóa lập pháp và cơ cấu nhân sự Hội đồng nhân dân 3 cấp qua 2 nhiệm kỳ liên tiếp (1999-2004 và 2004-2011). Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp phân tích quy phạm, so sánh luật học và thống kê định lượng nhằm phát hiện chính xác các khoảng trống lập pháp và sự chênh lệch giữa quy định lý thuyết với thực tiễn chấp hành pháp luật. Timeline nghiên cứu kéo dài 12 tháng, bảo đảm tính xác thực và cập nhật của hệ thống luận cứ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận 4 phát hiện căn bản về thực trạng thực hiện pháp luật bình đẳng giới tại Việt Nam:

Thứ nhất, trong lĩnh vực chính trị, tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội duy trì ở mức cao so với khu vực, đạt 26,2% ở Khóa X, 27,3% ở Khóa XI, 25,76% ở Khóa XII và 24,4% ở Khóa XIII. Theo Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU), Việt Nam đứng thứ 40 trên tổng số 188 quốc gia về tỷ lệ nữ nghị sĩ vào năm 2011. Tuy nhiên, tỷ lệ này có xu hướng sụt giảm 1,36% giữa Khóa XII và Khóa XIII, chưa đạt mục tiêu chiến lược 30%.

Thứ hai, tại bộ máy chính quyền địa phương, cơ cấu nữ lãnh đạo ghi nhận bước tiến nhảy vọt. Tỷ lệ nữ giữ chức vụ Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nhiệm kỳ 2004-2011 đạt 26,56%, tăng gấp hơn 3 lần so với mức 8,19% của nhiệm kỳ 1999-2004. Ở cấp huyện, tỷ lệ này tăng từ 11,42% lên 19,6%; cấp xã tăng từ 5,57% lên 10,61%. Khối các bộ và cơ quan ngang bộ có 436 cán bộ nữ giữ vị trí lãnh đạo, quản lý (chiếm tỷ lệ 23,49%).

Thứ ba, sự tham gia của phụ nữ trong các cơ quan lãnh đạo Đảng còn khiêm tốn. Tỷ lệ nữ trong Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa VII là 8,21%, Khóa VIII đạt 10,58%, nhưng Khóa IX giảm xuống 8,6% và Khóa X chỉ còn 8,13%. Ở cấp cơ sở, có tới 10 trên 61 tỉnh, thành phố ghi nhận tỷ lệ cán bộ nữ tham gia cấp ủy dưới 7%.

Thứ tư, những bất cập pháp lý về độ tuổi lao động tạo rào cản kép. Khoảng cách chênh lệch 5 tuổi khi nghỉ hưu giữa nam (60 tuổi) và nữ (55 tuổi) theo pháp luật lao động làm giảm cơ hội quy hoạch, bổ nhiệm và đào tạo nâng cao trình độ của lao động nữ tới khoảng 15% đến 20% so với nam giới.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của tình trạng bất cập bắt nguồn từ tư tưởng "trọng nam khinh nữ" tích tụ từ thời kỳ phong kiến vẫn còn tồn tại dai dẳng trong một bộ phận cán bộ và người dân. Bên cạnh đó, các chế tài xử phạt vi phạm hành chính về bình đẳng giới theo Nghị định số 55/2009/NĐ-CP chưa đủ sức răn đe. Việc bố trí nguồn kinh phí thực hiện theo Thông tư số 191/2009/TT-BTC tại nhiều địa phương còn hạn hẹp, mang tính hình thức.

So sánh với các nghiên cứu lý luận trước đây của Giáo sư Lê Thi (2011) và công trình của Tiến sĩ Trần Thị Quốc Khánh (2012), kết quả của luận văn đã phân định rõ ràng giữa việc hoàn thiện luật thực định và quy trình thực hiện pháp luật trên thực tế. Về mặt trình bày trực quan, toàn bộ dữ liệu biến động tỷ lệ nữ tham gia cơ quan lập pháp qua 6 nhiệm kỳ và tỷ lệ nữ lãnh đạo Ủy ban nhân dân 3 cấp có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cột ghép đối chiếu và bảng phân tích phương sai tăng trưởng. Cách thức biểu đạt trực quan này giúp các nhà hoạch định chính sách nhận diện ngay các điểm đứt gãy trong quy trình đào tạo, quy hoạch cán bộ nữ.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu lực thực hiện pháp luật bình đẳng giới, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Rà soát và sửa đổi quy phạm pháp luật: Khẩn trương điều chỉnh các quy định về độ tuổi nghỉ hưu, độ tuổi bồi dưỡng, quy hoạch cán bộ nữ trong Bộ luật Lao động và Luật Cán bộ, công chức nhằm bảo đảm sự bình đẳng cơ hội thực chất; hướng tới mục tiêu tối thiểu 30% nữ tham gia các cơ quan dân cử và 25% nữ giữ chức vụ lãnh đạo chủ chốt vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; lộ trình triển khai từ năm 2013 đến năm 2015.

2. Kiện toàn cơ chế liên ngành và phân bổ nguồn lực: Thiết lập cơ chế phối hợp kiểm tra liên ngành giữa Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Ủy ban Quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ; bảo đảm phân bổ ngân sách tối thiểu từ 1,5% đến 2,0% chi thường xuyên cho công tác bình đẳng giới tại 63 tỉnh, thành phố theo đúng Thông tư số 191/2009/TT-BTC. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân các cấp; thời gian thực hiện từ năm 2013 đến năm 2017.

3. Tăng cường thanh tra và siết chặt chế tài xử phạt: Nâng mức xử phạt hành chính đối với các hành vi phân biệt đối xử về giới theo Nghị định số 55/2009/NĐ-CP và Nghị định số 110/2009/NĐ-CP; bảo đảm 100% các vụ việc bạo lực gia đình và vi phạm quyền bình đẳng giới được phát hiện, thụ lý và xử lý dứt điểm. Chủ thể thực hiện: Thanh tra ngành Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với cơ quan Tư pháp; triển khai giai đoạn 2013-2016.

4. Đổi mới công tác thông tin, truyền thông và lồng ghép giới: Đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi định kiến giới qua các phương tiện truyền thông đại chúng; bảo đảm 100% dự án luật, pháp lệnh phải trải qua quy trình thẩm tra lồng ghép vấn đề bình đẳng giới theo quy định tại Điều 21 và Điều 22 Luật Bình đẳng giới. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội chủ trì phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông; thời gian thực hiện liên tục đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) sử dụng làm cơ sở khoa học để đánh giá tác động giới và sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

Thứ hai, đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp và cán bộ phụ trách công tác lập pháp ứng dụng khung đánh giá của luận văn để thẩm tra quy trình lồng ghép giới trong các dự thảo nghị quyết, luật và văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành.

Thứ ba, Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp cùng các tổ chức chính trị - xã hội khai thác số liệu thực chứng để xây dựng các chương trình hành động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của phụ nữ và thúc đẩy công tác đào tạo cán bộ nữ tại cơ sở.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Luật học, Lý luận Nhà nước và Pháp luật, Quản lý công và Xã hội học sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị cho các công trình nghiên cứu mở rộng về quyền con người và luật học so sánh.

Câu hỏi thường gặp

Luật Bình đẳng giới năm 2006 có những bước tiến đột phá nào so với các quy định trước đó?
Luật Bình đẳng giới năm 2006 lần đầu tiên chuẩn hóa 6 nguyên tắc cơ bản, bao quát toàn diện 8 lĩnh vực đời sống xã hội. Luật chính thức thể chế hóa các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới tạm thời và cơ chế lồng ghép giới bắt buộc trong quy trình lập pháp, tạo hành lang pháp lý vững chắc hơn so với các điều khoản tản mạn trước đây.

Vì sao tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội vẫn chưa đạt mục tiêu chiến lược 30%?
Nguyên nhân chủ yếu do các quy định khác biệt về độ tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ làm thu hẹp quỹ thời gian tích lũy chức vụ và cơ hội quy hoạch của cán bộ nữ. Bên cạnh đó, định kiến xã hội và gánh nặng công việc gia đình vẫn là rào cản lớn đối với sự nghiệp chính trị của phụ nữ.

Biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới có bị coi là phân biệt đối xử không?
Căn cứ Khoản 6 Điều 5 Luật Bình đẳng giới và Điều 4 Công ước CEDAW, biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới là giải pháp đặc biệt tạm thời nhằm rút ngắn khoảng cách chênh lệch thực tế. Biện pháp này hoàn toàn không bị coi là phân biệt đối xử và sẽ tự động chấm dứt khi mục tiêu bình đẳng giới đạt được.

Kinh phí bảo đảm cho công tác bình đẳng giới tại địa phương được quy định ra sao?
Theo Điều 24 Luật Bình đẳng giới và Thông tư số 191/2009/TT-BTC, nguồn tài chính bao gồm ngân sách nhà nước cấp theo phân cấp, các khoản đóng góp tự nguyện hợp pháp và nguồn tài trợ quốc tế. Các cơ quan có trách nhiệm lập dự toán và sử dụng kinh phí đúng mục đích vì sự tiến bộ của phụ nữ.

Pháp luật Việt Nam trong lịch sử đã từng bảo vệ quyền phụ nữ như thế nào?
Ngay từ thế kỷ XV, Bộ luật Hồng Đức đã dành 53 trên tổng số 722 điều khoản thuộc các chương Hộ hôn và Điền sản để bảo vệ danh dự, tài sản và quyền ly hôn của phụ nữ khi người chồng bỏ bê quá 5 tháng, tạo nền móng tiến bộ cho tư tưởng lập pháp bình đẳng giới hiện đại.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở chính trị - pháp lý về bình đẳng giới từ truyền thống lập pháp lịch sử đến hệ thống pháp luật hiện hành và Công ước quốc tế CEDAW.
• Phân tích bức tranh thực tiễn đa chiều với những tiến bộ vượt bậc về tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo chính quyền địa phương (nhiệm kỳ 2004-2011 đạt 26,56% ở cấp tỉnh) song song với các điểm nghẽn trong công tác cấp ủy Đảng.
• Chỉ rõ 4 nhóm bất cập pháp lý then chốt, đặc biệt là khoảng trống về chế tài xử phạt hành chính và sự bất cập trong quy định độ tuổi nghỉ hưu của lao động nữ.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn liền với chỉ số định lượng, chủ thể chịu trách nhiệm và lộ trình thực hiện cụ thể đến năm 2020.
• Định hình khung lý thuyết vững chắc làm tài liệu tham khảo cho công tác xây dựng, thẩm tra và thực thi pháp luật bình đẳng giới trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng.

Các nhà quản lý, nghiên cứu sinh và độc giả quan tâm có thể khai thác toàn diện các dữ liệu và giải pháp trong công trình này để phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy cũng như hoạch định chính sách bình đẳng giới thực chất tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở chính trị pháp lý thực hiện pháp luật bình đẳng giới. Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay. Chương 3: Phương hướng và giải pháp tiếp tục thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay. Kết luận 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ CHÍNH TRỊ PHÁP LÝ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI 1.

Những khái niệm cơ bản về bình đẳng giới Phụ nữ là một nửa của thế giới, là mối quan tâm lớn của nhiều chính khách, các đảng phái chính trị của mọi quốc gia. Ngày nay, trên thế giới, mặc dù đã có nhiều quốc gia đạt được những tiến bộ quan trọng trong sự nghiệp giải phóng phụ nữ song từ trước đến nay chưa ở nước nào phụ nữ được đối xử bình đẳng xứng đáng với phẩm giá và vai trò của họ “Chưa một quốc gia nào trên thế giới được công nhận đã đạt được bình đẳng giới" [24]. Bất bình đẳng giới là căn nguyên của phân biệt đối xử, lạm dụng và bóc lột và bóc lột phụ nữ. Ở Việt Nam, ghi nhận và bảo đảm quyền bình đẳng nam nữ là vấn đề luôn được Đảng và nhà nước quan tâm, thể hiện trong các chính sách, pháp luật nhất quán.

Ngay từ khi thành lập Đảng (03/02/1930) quan điểm “nam nữ bình quyền” được xác định là một trong mười nhiệm vụ quan trọng yếu của cách mạng Việt Nam trong Cương lĩnh đầu tiên của Đảng. Đó cũng chính là quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định vị trí vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta, Người luôn căn dặn các cấp uỷ Đảng, cơ quan, đơn vị phải quan tâm chăm lo công tác vận động phụ nữ, đào tạo bồi dưỡng cán bộ nữ, vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ. Nhận định vai trò, vị trí của phụ nữ trong xã hội, Người khẳng định: “ Nói phụ nữ là nói phần nửa của xã hội.

Nếu không giải phóng phụ nữ thì không giải phóng loài người. Nếu không giải phóng phụ nữ thì giải phóng phụ nữ là xây dựng xã hội chủ nghĩa một nửa” [20]. Quan điểm đó luôn được quán triệt trong các văn kiện, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng qua các thời kỳ. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Khái niệm giới tính và đặc điểm của giới tính Dưới góc độ khoa học pháp lý, khái niệm giới tính lần đầu tiên được quy định cụ thể tại Điều 5 khoản 2 Luật Bình đẳng giới “Giới tính chỉ các đặc điểm sinh học của nam, nữ”. Như vậy, khi nói đến giới tính là nói tới các đặc điểm về cấu tạo cơ thể, liên quan đến chức năng sinh sản của phụ nữ và nam giới. Đây là những đặc điểm mà phụ nữ và nam giới không thể hoán đổi cho nhau. Giới tính có đặc điểm sau: Thứ nhất, giới tính là đặc trưng sinh học, được hình thành một cách tự nhiên, con người sinh ra đã có.

Nó là sản phẩm của quá trình di truyền, tiến hóa sinh học rất lâu dài. Thứ hai, giới tính có đặc điểm đồng nhất, giống nhau trên toàn thế giới. Ví dụ như ở bất cứ nơi đâu trên Thế giới phụ nữ đều có thể sinh con, cho con bú, còn nam giới thì không có khả năng này. Giới tính có những biển hiện về thể chất có thể quan sát trong cấu tạo, giải phẫu, sinh lý người (giữa nam và nữ có những đặc điểm khác nhau về gen, cơ quan nội tiết, hoóc môn, cơ quan sinh dục…).

Đồng thời, giới tính gắn liền với một số chức năng sinh học, đặc biệt là chức năng tái sản xuất con người. Thứ ba, giới tính bất biến không thay đổi về mặt không gian và thời gian. Thứ tư, giới tính nam và giới tính nữ không thể thay đổi cho nhau trong một quan hệ xã hội cụ thể. Khái niệm, đặc điểm của giới và bình đẳng giới Giới là khái niệm ra đời từ môn xã hội học, là phạm trù chỉ quan niệm, vai trò và mối quan hệ xã hội giữa nam giới và phụ nữ, xã hội tạo ra và gán cho trẻ em gái và trẻ em trai, cho phụ nữ và nam giới các đặc điểm giới khác nhau.

Bởi vậy, các đặc điểm giới rất đa dạng và có thể thay đổi được. Nói về giới là nói về vai trò, trách nhiệm và quyền lợi mà xã hội quan niệm hay quy định cho nam giới và phụ nữ. Tại khoản 1 điều 5 Luật bình đẳng giới quy định: “giới chỉ đặc 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong tất cả các mối quan hệ xã hội” [34, điều 1 khoản 5]. Giới là đặc trưng văn hóa, xã hội của đời sống nam và nữ, giới có những đặc điểm sau đây: Thứ nhất, giới là đặc điểm xã hội, nó không mang tính bẩm sinh như giới tính mà nó được hình thành trong môi trường xã hội, môi trường giáo dục.

Ví dụ ngày nhỏ các em nam thường được giáo dục là con trai phải mạnh mẽ, không được khóc, không được mặc váy, không được đánh phấn, được cha mẹ cho chơi các trò chơi như: Đá bóng, chơi cù, chơi khăng. còn các em gái thì thường được giáo dục là phải dịu dàng, hiền thục, được mặc váy, chơi búp bê, được đánh phấn và thường chơi những trò chơi như: Nhảy dây, chơi chuyền,. Như vậy, sở dĩ có sự khác nhau đó là do cách giáo dục. Điều này, có nghĩa theo quan điểm giới, về mặt xã hội, nam và nữ hoàn toàn bình đẳng với nhau, sự khác biệt hai giới chỉ là do nhân tạo, do quan niệm, do giáo dục, do truyền thống và quyền lực chính trị ở các thời đại tạo nên.

Thứ hai, khác với giới tính, giới có tính đa dạng, có sự khác nhau ở các vùng, các quốc gia. Ví dụ như ở một số quốc gia hồi giáo, phụ nữ chỉ đóng vai trò là người nội trợ, họ không trực tiếp tạo ra thu nhập và của cải cho xã hội, trong khi đó ở một số quốc gia Châu Á thì phụ nữ lại là lượng lao động chính trong gia đình và xã hội, còn ở Châu Âu thì phụ nữ lại tham gia nhiều vào các hoạt động chính trị, hoạt động xã hội,. Thứ ba, giới có thể thay đổi dưới tác động của các yếu tố xã hội, nó luôn luôn vận động không ngừng theo không gian và thời gian. Điều kiện kinh tế - xã hội quy định sự phát triển của giới trong xã hội.

Thứ tư, giới nam (đặc điểm, vị trí, vai trò của nam trong quan hệ xã hội) và giới nữ (đặc điểm, vị trí, vai trò của nữ trong quan hệ xã hội) có thể thay đổi vai trò trong một quan hệ xã hội cụ thể. Ví dụ, trong gia đình phụ nữ thường đảm nhận công việc nội trợ nhưng nam giới cũng có thể giặt giũ, chăm sóc con cái 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] và nấu ăn.; ngoài xã hội phụ nữ thường đóng vai trò là cấp dưới và là người thừa hành nhưng phụ nữ cũng có thể giữ các cương vị như tổng thống hay chủ tịch nước. Từ những đặc điểm trên cho chúng ta thấy sự phân biệt giữa khái niệm giới với khái niệm giới tính. Sự phân biệt hai khái niệm “giới tính” và “giới” nhằm phân biệt hai loại đặc điểm của phụ nữ và nam giới: Một loại đặc điểm do yếu tố sinh học quy định - đặc điểm giới tính, loại đặc điểm thứ hai do quan niệm xã hội và sự phân công lao động xã hội tạo nên - đặc điểm giới.

Như vậy, muốn đạt đến vấn đề bình đẳng giới tức là bình đẳng xã hội giữa nam và nữ thì vấn đề không phải là thay đổi các đặc điểm về giới tính, mà cần phải thay đổi quan niệm về vị trí, vai trò của phụ nữ và nam giới cũng như thay đổi những định kiến về giới, thay đổi về cách phân công lao động trong xã hội. Bình đẳng giới theo quan niệm xã hội học là sự đối xử ngang quyền giữa hai giới nam và nữ, cũng như giữa các tầng lớp phụ nữ trong xã hội, có xét đến đặc điểm riêng của nữ giới, được điều chỉnh bởi các chính sách đối với phụ nữ một cách hợp lý. Hay nói cách khác, bình đẳng giới là sự thừa nhận, sự coi trọng ngang nhau đối với các đặc điểm giới tính và sự thiết lập các cơ hội ngang nhau đối với nữ và nam trong xã hội. Trong lĩnh vực khoa học pháp lý, các thuật ngữ “bình đẳng nam nữ”, “nam nữ bình quyền” đã được sử dụng trong các văn bản pháp luật để thể hiện sự bình đẳng về địa vị pháp lý của nam nữ trong các quan hệ pháp luật cụ thể.

Tuy nhiên, việc nam nữ bình đẳng về địa vị pháp lý không bao hàm sự bình đẳng của nam và nữ trong tất cả các quan hệ xã hội. Thuật ngữ "Bình đẳng giới" lần đầu tiên được quy định tại Điều 5 Khoản 3 Luật Bình đẳng giới, bình đẳng giới được hiểu “là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó”. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bình đẳng giới là mục tiêu và thước đo tiến độ phát triển của một xã hội và là một tiêu chí văn hóa. Sự bình đẳng giới được thể hiện ở nhiều phương diện, cụ thể như: Bình đẳng trong đối xử, bình đẳng về cơ hội, bình đẳng về hưởng thụ, lợi ích, bình đẳng trong kiểm soát và ra quyết định.Như vậy, bình đẳng giới không chỉ đơn giản là số lượng của phụ nữ và nam giới, hay trẻ em trai và trẻ em gái tham gia trong tất cả các hoạt động là như nhau, cũng không có nghĩa là nam giới và phụ nữ giống nhau, mà bình đẳng giới có nghĩa là nam giới và phụ nữ được công nhận và hưởng các vị thế ngang nhau trong xã hội.

Nam, nữ có điều kiện bình đẳng để phát huy đầy đủ các tiềm năng của họ, có cơ hội để tham gia, đóng góp và hưởng lợi bình đẳng khi họ tham gia vào các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá và xã hội. Ở nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam, xuất phát từ vấn đề quyền con người, Hiến pháp đã ghi nhận quyền bình đẳng giữa nam và nữ trên mọi phương diện.