CHƯƠNG I. THƯ VIỆN HÀ NỘI VỚI SỰ NGHIỆP PHÁT TRIỂN THỦ ĐÔ. Khái quát về Thủ đô Hà Nội. “Thủ đô Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước; là nơi đặt trụ sở của các cơ quan trung ương của Đảng và Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế và là nơi diễn ra các hoạt động đối nội, đối ngoại quan trọng nhất của đất nước”.
Sau đợt mở rộng địa giới hành ch nh vào tháng 8 nă 2008, Hà Nội hiện nay có diện tích là 3.324km2 gồm 1 thị xã, 10 quận và 18 huyện ngoại thành. Hà Nội cũng là trung tâ văn hóa, giáo ục với các nhà hát, bảo tàng, các làng nghề truyền thống, cơ quan truyền thông cấp quốc gia và các trường đại học lớn. Là một trong hai trung tâm giáo dục đại học lớn nhất nước, trên địa bàn Hà Nội hiện có hơn 50 trường Đại học cùng nhiều trường cao đẳng, đào tạo hầu hết những ngành nghề quan trọng, hàng nă đào tạo trung bình trên nửa triệu sinh viên. Nhiều trường đại học ở Hà Nội như: Đại học Y, Đại học quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kiến trúc Hà Nội, Học viện kỹ thuật quân sự, Đại học mỹ thuật Việt Na , Đại học Sư phạm Hà Nội.
là những trường đào tạo đa ngành và chuyên ngành hàng đầu của Việt Nam. Bên cạnh đó, Hà Nội còn có gần một triệu học sinh các cấp tiểu học, trung học cơ ở, trung học phổ thông, cả công lập, dân lập và bán công. Ngoài ra Hà Nội cũng là địa bàn tập trung một số lượng lớn Viện nghiên cứu, cơ quan nghiên cứu với rất đông các nhà hoa học thuộc mọi lĩnh vực khác nhau. Việc đáp ứng nhu cầu nghiên cứu của các đối tượng này là một nhiệm vụ quan trọng bởi nếu được đáp ứng tốt thì đây là ột tiền đề quan trọng đối với sự phát triển khoa học công nghệ Việt Nam.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hơn bất cứ địa phương nào, Hà Nội có một đội ngũ tr thức lớn (gồm cả các trí thức của trung ương và của Thủ đô), trong đó có những trí thức lớn mà tên tuổi của họ đã trở nên quen thuộc với mọi người, không chỉ ở trong nước mà cả trên bình diện quốc tế. Hà Nội cũng là nơi tập trung nhiều cơ quan hoa học, các Viện nghiên cứu, các trường Đại học lớn. là tiề năng vô tận cho sự phát triển của Thủ đô. Với hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển (từ nă 1954 đến nay), đội ngũ tr thức này đã đóng góp cho Thủ đô Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung những thành tựu lớn trên tất cả các lĩnh vực giáo dục, khoa học, văn học, kiến trúc, nghệ thuật, báo chí.
Bước vào thời kỳ Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước, Hà Nội sẽ ngày càng phải phát huy cao độ hơn những giá trị nội tại của mình, lấy đó là tiền đề cho sự phát triển không chỉ riêng của Thủ đô Hà Nội mà còn của cả nước. Tuy nhiên trước mắt những người lãnh đạo và nhân dân thủ đô còn hông phải ít những vấn đề hó hăn và phức tạp. Để đáp ứng được sự phát triển của một đô thị lớn và hiện đại trong giai đoạn mới đòi hỏi Thủ đô phải mở rộng quy mô, mở rộng các đường phố cũ và ây ựng nhiều đường phố mới, phải có nhiều trung tâ thương ại và dịch vụ hơn. Nhưng quan trọng hơn cả là làm thế nào để Thủ đô Hà Nội không chỉ đảm bảo phát triển kinh tế mạnh mẽ mà còn có thể bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá của riêng mình, trở thành một trung tâm thông tin lớn, đáp ứng được mọi nhu cầu phát triển của một thủ đô.
Thư viện Hà Nội với sự phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội Thủ đô. Pháp lệnh Thủ đô o Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành ngày 28/12/2000 đã quy định tại Chương 2 – Điều 10 về phát triển văn hóa – xã hội như au: “Nhà nước có chính sách: a) Bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh, khu phố cổ tiêu biểu ở Thủ đô; ây ựng các viện bảo tàng, tượng đài văn hóa, lịch sử, cách mạng, công viên, hu vui chơi giải tr , thư viện hiện đại và các công trình văn hóa nghệ thuật hác để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tinh thần ngày càng cao của nhân ân”[20]. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Việc Pháp lệnh Thủ đô đưa phát triển thư viện hiện đại là một nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng và phát triển văn hóa – xã hội Thủ đô đã cho thấy sự quan tâm của chính quyền đối với vai trò quan trọng của thư viện. Trong suốt lịch sử hình thành và phát triển của ình, Thư viện Hà Nội cũng đã luôn gắn liền nhiệm vụ phục vụ với sự phát triển về mọi mặt của Thủ đô.
Việc phát triển thư viện chính là để đáp ứng nhiệm vụ: “Bảo tồn và phát huy tinh hoa văn hóa truyền thống của Thủ đô ngàn nă văn hiến, góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậ đà bản sắc dân tộc; xây dựng con người Thủ đô văn inh, thanh lịch, tiêu biểu cho trí tuệ và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Na ” [20]. Trong hơn nửa thế kỷ xây dựng và trưởng thành, Thư viện Hà Nội đã tiếp đón hàng triệu lượt bạn đọc Thủ đô thuộc mọi thành phần, đối tượng khác nhau, từ trẻ e , người già, học sinh, sinh viên, trí thức, người lao động, nhà nghiên cứu. TVHN cũng phục vụ những đối tượng bạn đọc đặc biệt như người tàn tật, người khiếm thị, người nước ngoài trên địa bàn Hà Nội. TVHN còn là điểm hẹn, là nơi truyền bá tri thức, kiến thức về mọi mặt kinh tế - văn hóa – xã hội, văn học, nghệ thuật, thời sự, chính trị.
Những buổi nói chuyện sáng thứ 3 hàng tuần đã từng là nơi gặp gỡ, giao lưu giữa bạn đọc TVHN với những nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà báo. Tại đây, bạn đọc đã được gặp và giao lưu với nhiều nhà nghiên cứu lớn về mọi lĩnh vực, hầu hết những nhà nghiên cứu hàng đầu về mọi mặt, mọi lĩnh vực của Hà Nội – như GS, Viện ĩ, Anh h ng lao động Vũ Khiêu, Nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, GS Sử học Lê Văn Lan, GS “r a” Hà Đình Đức, nhà Sử học Dương Trung Quốc, nhà thơ Phạm Tiến Duật, Vũ Quần Phương, Trần Đăng Khoa, nhà văn Hữu Mai, Lê Lựu, Chu Lai, Đặng Vương Hưng. Là một thiết chế văn hóa quan trọng, TVHN cũng đóng vai trò tuyên truyền chủ trương, ch nh ách của Đảng và Nhà nước, lãnh đạo Thủ đô, là ột trong những địa chỉ tổ chức thường xuyên các hoạt động chào mừng tất cả các ngày lễ lớn của Thủ đô và của đất nước. Những tài liệu, ấn phẩm tuyên truyền do TVHN biên soạn, ưu tầm kịp thời đã phục vụ một cách thiết thực cho mọi nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu về các sự kiện lớn của đất nước và của Thủ đô.
13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Với vốn tài liệu lớn, đa ạng và phong phú, TVHN đã là nơi hông thể thiếu đối với học sinh, sinh viên, các nhà nghiên cứu, người dân có nhu cầu tìm hiểu, nâng cao kiến thức. TVHN tự hào là một trong những thư viện thu hút được lượng bạn đọc lớn nhất cả nước đến tì đọc tài liệu và nghiên cứu, học tập. Hầu hết các phòng phục vụ của TVHN đều quá tải với lượng bạn đọc đến tìm tài liệu. Có thể nói rằng, TVHN đã phát huy hết sức hiệu quả vai trò của mình trong giáo dục, đào tạo, góp phần hình thành nhiều thế hệ bạn đọc có kiến thức, tri thức, đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước nói chung và Thủ đô nói riêng.
Trong quá trình phát triển của mình, TVHN đã ây ựng được một mạng lưới thư viện, tủ sách rộng khắp địa bàn thành phố gồ các thư viện cấp quận huyện, thư viện cấp cơ ở. Sau khi Hà Nội và Hà Tây hợp nhất, hiện nay mạng lưới thư viện Hà Nội gồ có 1 thư viện trung tâm, 26 thư viện cấp quận-huyện (trên tổng số 29 quận huyện), 744 thư viện và tủ sách cấp cơ ở. TVHN đã tì iế , ưu tầ , lưu giữ và bảo quản được nhiều di sản thư tịch địa chí có vai trò vô cùng quan trọng trong việc nghiên cứu, tìm hiểu về lịch sử, văn hóa, xã hội của Thủ đô Hà Nội ở mọi thời đại kể từ khi nhà Lý chọn Hà Nội làm inh đô đến nay. Có thể nói đây là ột kho tài liệu vô giá mà thành phố Hà Nội cần phải quan tâ đầu tư nhiều hơn để thu thập, giữ gìn và khai thác vốn di sản văn hóa thành văn quan trọng này.
Với sự phát triển mạnh mẽ về nhiều mặt của Thủ đô, người dùng tin trong và ngoài nước ngày càng có nhu cầu tra cứu những thông tin rộng khắp và cùng một một thời điểm tại các CSDL và các ho thông tin trên các địa điểm khác nhau của thành phố. Nhu cầu tin này gắn liền với một số lượng lớn sách, báo, tài liệu, các thông tin dữ liệu, các nguồn tin điện tử liên quan tới mọi khía cạnh khác nhau về đời sống kinh tế - xã hội của Thủ đô. Vấn đề đặt ra là các nguồn tài nguyên thông tin này hiện đang được lưu giữ phân tán tại nhiều cơ quan thông tin – thư viện trên địa bàn Hà Nội hoặc ngoài Hà Nội, hầu hết chỉ được truy cập và sử dụng tại chỗ. TVHN với khả năng tì iếm, liên kết và lưu giữ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường khả năng ử dụng nguồn lực thông tin tư liệu tiề tàng này, đáp 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ứng mọi nhu cầu khác nhau của mọi đối tượng bạn đọc.
Cùng với việc ứng dụng CNTT – Internet và nâng cao chất lượng các sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện, TVHN có vai trò lớn đối với việc biến thư viện thành kho tri thức và thông tin trở thành nguồn lực của sự phát triển.