MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sự cạnh tranh ngày càng gay gắt đòi hỏi các DN phải phấn đấu hoàn thiện hơn để có thể đứng vững trên thƣơng trƣờng. Muốn vậy, các DN Việt Nam phải phấn đấu tạo cho mình một vị thế hay một thƣơng hiệu nhất định. Và một trong những yếu tố quan trọng để đánh giá DN đó là HQKD.
HQKD là mối quan hệ so sánh giữa kết quả đạt đƣợc trong quá trình sản xuất kinh doanh với chi phí bỏ ra để đạt đƣợc kết quả đó. Các đại lƣợng này chịu tác động bởi rất nhiều các nhân tố khác nhau với các mức độ khác nhau, do đó việc đi tìm và trả lời đƣợc câu hỏi “nhân tố nào tác động tới HQKD của DN? và tác động theo chiều hướng như thế nào?” nhằm phục vụ cho các nhà quản lý DN và các nhà đầu tƣ có đƣợc những lựa chọn, đánh giá và quyết định phù hợp nhất tùy vào mục đích của mình. Đặc biệt, việc tìm ra các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD có ý nghĩa quan trọng với các nhà quản lý trong việc đƣa ra các chính sách liên quan để từng bƣớc nâng cao giá trị của DN. Trong nền kinh tế có nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau: Nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ…Trong số đó thì ngành DL-KS đƣợc ví là “con gà đẻ trứng vàng”, là ngành công nghiệp không khói và có vị trí quan trọng trong nền kinh tế của mỗi quốc gia.
Thời gian qua, mặc dù ngành DL-KS đã có nhiều bƣớc phát triển quan trọng, ngày càng giữ vai trò to lớn trong sự phát triển kinh tế của nƣớc nhà. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành này đang chịu ảnh hƣởng rất nhiều bởi các yêu cầu về cơ sở vật chất kĩ thuật, về chất lƣợng dịch vụ, sản phẩm du lịch, môi trƣờng. Qua tìm hiểu, quan sát một số đề tài đã đƣợc nghiên cứu nhƣng chƣa thấy tác giả nào nghiên cứu về HQKD của ngành DL-KS. Xuất phát từ tầm quan trọng và sự cần thiết phải tìm hiểu các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD nhằm giúp cho các DN ngành DL-KS nâng cao năng lực cạnh tranh, tác giả Luan van 2 đã lựa chọn đề tài “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến HQKD của các DN ngành DL-KS niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam”.
Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống hóa các lý luận cơ bản về HQKD và xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD của doanh nghiệp; - Xây dựng mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD của các DN ngành DL-KS niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam; - Xác định đƣợc mức độ và hƣớng tác động của các nhân tố tới HQKD, từ đó rút ra một số kết luận và hàm ý chính sách đối với các DN ngành DL-KS và các chủ thể liên quan. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: HQKD và các nhân tố tác động đến HQKD của các DN ngành DL-KS ở Việt Nam niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. - Phạm vi nghiên cứu: + Phạm vi về thời gian: 03 năm 2013, 2014 và 2015. + Phạm vi về không gian: 34 DN ngành DL-KS niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam.
Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính kết hợp với nghiên cứu định lƣợng. - Phƣơng pháp định tính: Thu thập số liệu, thông tin, dùng phƣơng pháp thống kê mô tả, so sánh để phân tích thực trạng HQKD của các DN nhóm ngành ngành DL-KS niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam - Phƣơng pháp định lƣợng: Sử dụng mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD là mô hình ảnh hƣởng cố định, mô hình ảnh hƣởng ngẫu nhiên. Từ đó, kiểm định sự tác động của các nhân tố đến HQKD và tiến hành phân tích kết quả. Bố cục của luận văn Chƣơng 1: Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD của các DN Chƣơng 2: Thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu và các hàm ý chính sách liên quan 6.
Tổng quan về tài liệu nghiên cứu Các DN Việt Nam để cạnh tranh tốt trên trị trƣờng đòi hỏi phải luôn đổi mới cho phù hợp với xu thế phát triển, các nhà quản trị đòi hỏi phải nắm bắt kịp thời tình hình hiện tại của DN, những vấn đề cần khắc phục hay cả những lợi thế của DN mình so với ngành để đƣa ra các quyết định nhằm mang lại HQKD tốt nhất. Do vậy, phân tích HQKD và xem xét các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD không chỉ là vấn đề mà các nhà quản trị DN thực hiện mà cũng là đề tài đƣợc nhiều học giả nghiên cứu để khái quát chung thực trạng và hỗ trợ các DN tìm ra giải pháp nâng cao hiệu quả của mỗi DN. Trên thực tế đã có một số đề tài nghiên cứu về vấn đề này nhƣ sau: Đề tài: "Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến HQKD của các công ty thuộc nhóm ngành xây dựng niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh" đƣợc tác giả Nguyễn Thị Ngọc Thảo thực hiện trong khóa luận văn thạc sĩ của Đại học Đà Nẵng năm 2015 dƣới sự hƣớng dẫn của PGS. Ngoài việc đề cập đầy đủ cơ sở lý luận về phân tích HQKD và các nhân tố ảnh hƣởng của các công ty ngành xây dựng, tác giả Nguyễn Ngọc Thảo thực hiện phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD của các công ty thuộc nhóm ngành xây dựng niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và đƣa ra các giải pháp để hoàn thiện công tác này tại đơn vị nghiên cứu.
Đề tài: "Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các công ty ngành sản xuất chế biến thực phẩm niêm yết trên sàn Luan van 4 chứng khoán Việt Nam" đƣợc tác giả Nguyễn Lê Thanh Tuyền thực hiện trong khóa luận văn thạc sĩ của Đại học Đà Nẵng năm 2013 dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Đề tài đã khái quát các nghiên cứu cơ sở về hiệu quả hoạt động kinh doanh và các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả này khá đầy đủ. Tác giả đã thiết kế nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động kinh doanh tại các DN ngành sản xuất chế biến thực phẩm niêm yết trên HOSE và từ kết quả nghiên cứu đƣa ra các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các DN ngành chế biến thực phẩm. Đề tài: "Phân tích HQKD các DN khách sạn nhà hàng trên địa bàn quận Thanh Khê thành phố Đà Nẵng” đƣợc tác giả Lê Thị Thu Phƣơng thực hiện trong khóa luận văn thạc sĩ của Đại học Đà Nẵng tháng 4/2016 đƣợc sự hƣớng dẫn của PGS.TS Võ Thị Thúy Anh.
Đề tài đã đề cập đầy đủ cơ sở lý luận về phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh, tác giả đã thực hiện phân tích thực trạng 20 DN kinh doanh khách sạn nhà hàng trên địa bàn quận Thanh Khê thành phố Đà Nẵng. Từ đó đối chiếu và thực hiện phân tích bổ sung để hoàn thiện việc phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên tác giả mới chỉ dừng lại ở phƣơng pháp thống kê các số liệu mà chƣa phân tích rõ các nhân tố ảnh hưởng đến HQKD như thế nào? Và mức độ ảnh hưởng là bao nhiêu? Để có thể đƣa ra giải pháp cụ thể cho từng nội dung phân tích. Giải pháp tác giả để cập đến cũng chỉ dừng lại ở việc định hƣớng chứ chƣa cụ thể hóa những việc DN cần thực hiện và thực hiện nhƣ thế nào để hoàn thiện công tác phân tích tại các DN khách sạn nhà hàng trên địa bàn quận Thanh Khê thành phố Đà Nẵng.
Đề tài: "Phân tích HQKD của các DN du lịch tại thành phố Đà Nẵng" đƣợc tác giả Trần Liên Hà thực hiện trong khóa luận văn thạc sĩ của Đại học Đà Nẵng năm 2015 dƣới sự hƣớng dẫn của GS.Trƣơng Bá Thanh. Đề tài đã đề cập đầy đủ cơ sở lý luận về phân tích HQKD, tác giả đã thực hiện phân Luan van 5 tích thực trạng 25 DN kinh doanh du lịch trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Từ đó áp dụng mô hình SPSS xem xét mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố đến HQKD. Tuy nhiên các nhân tố ảnh hƣởng đến HQKD của DN mới đƣợc tác giả xem xét ở bên trong DN còn các yếu tố bên ngoài DN nhƣ lạm phát, khủng hoảng, lãi suất …chƣa đƣợc đề cập trong mô hình.
Bên cạnh đó đề tài cũng chỉ mới dừng lại ở phạm vi nghiên cứu là các DN du lịch tại thành phố Đà Nẵng mà chƣa đề cập ở phạm vi rộng hơn trong cả nƣớc. Cũng xuất phát từ lý do này và yêu cầu trong phân tích HQKD của các DN DL-KS hiện nay ở Việt Nam; dựa trên những cơ sở lý luận về phân tích HQKD và những đề tài đã nghiên cứu trƣớc đó, đề tài "Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến HQKD của các DN ngành DL-KS niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam” mà tác giả sẽ nghiên cứu tại đây sẽ khái quát lại cơ sở lý luận phân tích HQKD, nghiên cứu HQKD của ngành và ảnh hƣởng của các nhân tố đến HQKD thông qua phƣơng pháp phân tích hồi quy để đƣa ra kết luận chung và một số đề xuất nhằm nâng cao HQKD của các DN trong lĩnh vực này. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện đề tài vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhƣ: số liệu thu thập chỉ từ giai đoạn 2013-2015 và ở 34 DN nên kết quả thống kê chƣa phản ánh thật sự tổng thể; bên cạnh kinh doanh DL-KS các DN còn hoạt động một số lĩnh vực thƣơng mại; các yếu tố về đặc điểm riêng của ngành chƣa đƣợc xem xét trong mô hình. Luan van 6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP 1.
HIỆU QUẢ KINH DOANH 1. Khái niệm HQKD đƣợc xem xét là hiệu quả sử dụng toàn bộ các phƣơng tiện kinh doanh trong quá trình sản xuất, tiêu thụ. HQKD thể hiện sự tƣơng quan giữa kết quả đầu ra với các nguồn lực đầu vào sử dụng trong quá trình hoạt động kinh doanh của DN. Để đạt đƣợc HQKD cao DN cần tối đa hóa các kết quả đầu ra trong điều kiện các nguồn lực đầu vào hạn chế của mình.