Luận Văn Thạc Sĩ: Giải Pháp Giảm Nghèo Hiệu Quả Tại Huyện Lục Yên, Tỉnh Yên Bái

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp giảm nghèo hiệu quả tại huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, đề xuất hướng phát triển bền vững cho địa phương.

• Tác giả: Dương Thị Yến
• Người hướng dẫn: Dương Văn Sơn
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giảm nghèo tại huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái - Phân tích & Giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giảm nghèo tại huyện Lục Yên tỉnh Yên Bái

Giảm nghèo là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước Việt Nam, đặc biệt tại các huyện miền núi như huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái. Giảm nghèo không chỉ là một mục tiêu phát triển kinh tế mà còn là một yêu cầu cấp thiết để đảm bảo công bằng xã hội. Huyện Lục Yên, với đặc điểm địa lý và dân cư đa dạng, đã triển khai nhiều chương trình nhằm giảm nghèo bền vững. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện đã giảm từ 45,26% năm 2015 xuống còn 33,44% năm 2017. Điều này cho thấy sự nỗ lực của chính quyền địa phương trong việc thực hiện các chính sách giảm nghèo. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua, như tình trạng tái nghèo và sự thiếu bền vững trong các kết quả đạt được.

1.1. Tình hình thực tế về giảm nghèo

Thực trạng giảm nghèo tại huyện Lục Yên cho thấy nhiều hộ gia đình vẫn còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực và dịch vụ hỗ trợ. Các chương trình giảm nghèo hiện tại chủ yếu tập trung vào việc cung cấp hỗ trợ tài chính mà chưa chú trọng đến việc nâng cao năng lực cho người dân. Nhiều hộ gia đình vẫn phụ thuộc vào các chính sách bao cấp, dẫn đến tình trạng ỉ lại và không chủ động trong việc thoát nghèo. Để giải quyết vấn đề này, cần có những giải pháp đồng bộ hơn, bao gồm việc nâng cao nhận thức của người dân về giảm nghèo và khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh.

II. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến giảm nghèo

Nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến công tác giảm nghèo tại huyện Lục Yên. Các yếu tố này bao gồm điều kiện tự nhiên, trình độ học vấn, và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội. Đặc biệt, điều kiện tự nhiên khó khăn đã ảnh hưởng lớn đến khả năng sản xuất và thu nhập của người dân. Hơn nữa, trình độ học vấn thấp cũng là một rào cản lớn trong việc tiếp cận thông tin và công nghệ mới. Theo khảo sát, nhiều hộ gia đình chưa được đào tạo nghề, dẫn đến việc họ không thể nâng cao thu nhập. Do đó, việc cải thiện đào tạo nghề và nâng cao trình độ học vấn cho người dân là rất cần thiết để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững.

2.1. Các chính sách hỗ trợ và tác động của chúng

Chính sách giảm nghèo của huyện Lục Yên đã được triển khai thông qua nhiều chương trình khác nhau, bao gồm hỗ trợ tài chính, đào tạo nghề, và phát triển cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách này còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều hộ gia đình không đủ điều kiện để tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, trong khi đó, các chương trình đào tạo nghề chưa thực sự phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động. Điều này dẫn đến việc nhiều người dân không thể thoát nghèo một cách bền vững. Cần có sự điều chỉnh trong các chính sách để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các chương trình hỗ trợ.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo

Để nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo tại huyện Lục Yên, cần thực hiện một loạt các giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền về các chương trình giảm nghèo để người dân hiểu rõ và tham gia tích cực. Thứ hai, cần cải thiện cơ chế huy động vốn và tín dụng cho hộ nghèo, tạo điều kiện cho họ tiếp cận nguồn vốn để phát triển sản xuất. Thứ ba, việc mở rộng hợp tác quốc tế và thực hiện lồng ghép các chương trình phát triển cũng rất quan trọng. Cuối cùng, cần chú trọng đến việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực hiện chương trình, đảm bảo rằng họ có đủ kiến thức và kỹ năng để hỗ trợ người dân một cách hiệu quả.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc xây dựng các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, đồng thời tăng cường hỗ trợ về mặt tài chính cho các hộ nghèo. Cần có các chính sách khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Ngoài ra, việc phát triển cơ sở hạ tầng cũng cần được chú trọng, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội và thị trường. Tất cả những giải pháp này cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ GIẢM NGHÈO 1. Cơ sở lý luận về giảm nghèo 1. Hệ thống văn bản quy định liên quan về giảm nghèo bền vững Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái dựa trên các văn bản pháp lý chủ yếu sau đây: - Nghị quyết số 100/2015/QH13 ngày 12/11/2015 của Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam về việc phê duyệt Chủ trương đầu tư các Chương trình Mục tiêu Quốc gia giai đoạn 2016-2020. - Quyết định 1722/QĐ-TTg ngày 2/9/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020.

- Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Yên Bái lần thứ XVIII nhiệm kỳ 2015- 2020. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Yên Bái lần thứ XVIII nhiệm kỳ 2015- 2020 đã đề ra mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân mỗi năm (theo tiêu chí mới) 3,5%. Để thực hiện thắng lợi mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Yên Bái lần thứ XVIII nhiệm kỳ 2015-2020;ngoài các chính sách của Trung ương, trong 3 năm qua tỉnh Yên Bái đã ban hành 19 văn bản gồm: 01 Nghị quyết của đảng bộ tỉnh; 12 Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh; 06 Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnhđể thực hiện chương trình giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Yên Bái. - Nghị quyết số 46/2017/NQ-HĐND của Chủ tịch HĐND tỉnh Yên Bái về ban hành Quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách trung ương và vốn đối ứng của ngân sách địa phương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 tỉnh Yên Bái.

5 - Nghị quyết số 03/2018/NĐ-HĐND của Chủ tịch HĐND tỉnh Yên Bái về quy định một số nội dung và mức chi hỗ trợ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 trên địa bàn tỉnh Yên Bái. - Nghị quyết số 14/NQ-HĐND ngày 02/8/2018 của Chủ tịch HĐND tỉnh Yên Bái ban hành Quy định một số chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Yên Bái đến năm 2020. - Quyết định số 186/QĐ-UBND ngày 24/01/2017 của Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái về việc thành lập Ban chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh Yên Bái giai đoạn 2016-2020. - Quyết định số 755/QĐ-UBND ngày 03/5/2017 của Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái về việc ban hành quy chế hoạt động của Ban chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh Yên Bái giai đoạn 2016-2020.

- Quyết định số 403/QĐ-UBND ngày 10/3/2017 của Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái phê duyệt kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tỉnh Yên Bái giai đoạn 2016-2020. - Kế hoạch số 162/KH-UBND ngày 18/9/2017 của Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái về rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh Yên Bái. - Nghị quyết số 46/2017/NQ-HĐND ngày 14/12/2017 của Chủ tịch HĐND tỉnh Yên Bái ban hành quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách trung ương và vốn đối ứng của ngân sách địa phương thực hiện. - Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Lục Yên lần thứ XXI, nhiệm kỳ 2015- 2020 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016 – 2020.

- Kế hoạch số 2108/KH-UBND ngày 29/9/2017 của Chủ tịch UBND huyện Lục Yên về rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo huyện Lục Yên. Khái niệm thuật ngữ 1. Nghèo 6 Quan niệm của các tổ chức và chuyên gia quốc tế về đói, nghèo Tổ chức UNDP đã đưa ra những định nghĩa về nghèo như sau (trích theo Trần Lệ Thị Bích Hồng, 2018): - Sự nghèo khổ của con người: Thiếu những quyền cơ bản của con người như biết đọc, biết viết và được nuôi dưỡng tạm đủ. - Sự nghèo khổ về tiền tệ: Thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu.

- Sự nghèo khổ chung: Mức độ nghèo kém nghiêm trọng hơn được xác định như không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu lương thực và phi lương thực chủ yếu, những nhu cầu này đôi khi được xác định khác nhau ở nước này hay nước khác. Đây chính là một khái niệm chung nhất về nghèo, một khái niệm mở, có tính chất hướng dẫn về phương pháp đánh giá, nhận diện nét chính yếu, phổ biến về nghèo. Các tiêu chí và chuẩn mực về mặt lượng hóa (định lượng) được bỏ ngỏ bởi vì còn phải tính đến sự khác biệt chênh lệch giữa điều kiện tự nhiên, điều kiện xã hội và trình độ phát triển của mỗi vùng miền khác nhau. Vấn đề quan trọng nhất mà khái niệm này đã đưa ra được đó chính là những nhu cầu cơ bản của con người, nếu không được thỏa mãn thì họ chính là những người nghèo đói.

Từ khái niệm chung này, khi nghiên cứu thực trạng nghèo đói, người ta đã đưa ra hai khái niệm khác, đó là nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. - Nghèo tuyệt đối: Đó là sự thiếu hụt so với mức sống (những nhu cầu) tối thiểu. Nghèo tuyệt đối đề cập đến vị trí của một cá nhân, hộ gia đình trong mối quan hệ với đường nghèo khổ mà giá trị tuyệt đối của họ cố định theo thời gian. Nghèo tuyệt đối thường được tính trên những nhu cầu dinh dưỡng và một số hàng hóa khác, do vậy một đường nghèo tuyệt đối được dùng để thực hiện các so sánh nghèo đói.

- Nghèo tương đối: Đó là sự thiếu hụt của các cá nhân/hộ gia đình so với mức sống trung bình đạt được. Sự thiếu hụt này dựa trên cơ sở một tỷ lệ nào đó 7 so với mức thu nhập bình quân của dân cư, có quốc gia xác định dựa trên 1/2 thu nhập bình quân, có quốc gia lại dựa trên 1/3 thu nhập bình quân. Để so sánh sự nghèo khổ giữa các quốc gia với nhau, người ta sử dụng khái niệm nghèo tương đối. Để đấu tranh chống nạn nghèo cùng cực thì dùng khái niệm nghèo tuyệt đối.

Tuy nhiên, cả hai khái niệm trên đều không hoàn toàn đầy đủ. Khái niệm nghèo tuyệt đối không tính đến sự khác nhau về mức sống ở các nước. Khái niệm nghèo tương đối, không tính đến sự diễn biến của bối cảnh kinh tế xã hội, do đó không tính đến diễn biến của những nhu cầu. - Nghèo đa chiều: Nghèo đa chiều là tình trạng con người không được đáp ứng ở mức tối thiểu các nhu cầu cơ bản trong cuộc sống.

Nghèo đa chiều là cách tiếp cận mới nhằm hạn chế việc bỏ sót những đối tượng tuy không nghèo về thu nhập nhưng lại nghèo về các chiều cạnh khác. Thay vì xem xét nghèo thu nhập, những ai không được khám chữa bệnh, không được đến trường, không được tiếp cận thông tin cũng được xác định là nghèo. Cái nghèo gắn liền với sự thiếu thốn thu nhập/chi tiêu mà còn là việc không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản khác. Giảm nghèo Giảm nghèo là cách thức vận dụng các nguồn lực, vật lực của Nhà nước, của xã hội để triển khai thực hiện các chương trình, dự án nhằm tác động tới các đối tượng cụ thể như người nghèo, hộ nghèo hay xã nghèo với mục đích giúp họ nâng cao chất lượng cuộc sống, cải thiện khó khăn, tạo cơ hội cho họ về thu nhập, tiếp cận các dịch vụ xã hội, đảm bảo các nhu cầu cơ bản của conngười.

Giảm nghèo bềnvững Cho đến nay, vẫn chưa có một quan niệm thống nhất về giảm nghèo bền vững hay giảm nghèo theo hướng bền vững là gì. Tuy nhiên vấn đề giảm nghèo luôn được đề cập đến khi nói đến phát triển bền vững và giảm nghèo bền vững 8 là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sự phát triển bền vững. Ngược lại, phát triển kinh tế bền vững lại là cơ sở, điều kiện để giảm nghèo bềnvững. Về cơ bản, giải quyết nghèo đói nói chung trước hết cần đảm bảo cả 2 mặt: số lượng và chất lượng.

Số lượng giảm nghèo sẽ là số tuyệt đối hộ nghèo giảm được trong một thời gian (thường được xem xét trong 1 năm, 5 năm).Cần phân biệt giữa số hộ nghèo giảm với số hộ thoát nghèo, vì hai khái niệm này sẽ chỉ đồng nhất với nhau khi không có các yếu tố khác tác động đến như di chuyển dân cư, tái nghèo,. Chất lượng giảm nghèo là khái niệm để chỉ thực chất của kết quả giảm nghèo, mà vấn đề cần đạt được là đời sống người nghèo được nâng lên sau khi có tác động hỗ trợ, khoảng cách thu nhập với các nhóm dân cư khác được rút ngắn về mặt tốc độ, khi gặp rủi ro hay bất trắc sẽ không bị rơi lại vào tình trạng nghèo đói, hay nói cách khác, chất lượng giảm nghèo suy cho cùng là phản ảnh tính bền vững của quá trình giảmnghèo. Thực tiễn cho thấy:mặc dù tỷ lệ hộ nghèo liên tục giảm (thể hiện về mặt lượng), tuy nhiên nếu xét về mặt chất lượng thì nhìn chung đại bộ phận nhândânởnôngthôn,nhấtlàđồngbàodântộcthiểusố,vùngnúicaođềucóthu nhập thấp, chỉ đạt trên chuẩn nghèo khoảng 5-10%; trong điều kiện giá cả 18 vật tư cho sản xuất, hàng hoá cho tiêu dùng thiết yếu đều tăng nhanh; dịch bệnh, thiên tai, lũ lụt xảy ra với quy mô, tần suất lớn, tập trung ở những vùng nghèo, thiệt hại về sản xuất, tài sản và nhà ở rất lớn, đời sống nhân dân, nhất là hộ nghèo hết sức khó khăn; khả năng tự phục hồi sau hậu quả dịch bệnh, thiên tai, lũ lụt của hộ nghèo rất hạn chế, trong khi đó chúng ta lại chưa có cơ chế, phương thức hỗ trợ tại chỗ của cộng đồng (như quỹ hỗ trợ cộng đồng,. Mặt khác, tốc độ giảm nghèo còn chưa đồng đều giữa các khu vực, vùng khó khăn, vùng nghèo chưa có đủ điều kiện để đột phá về giảm nghèo, tỷ lệ hộ nghèo chênh lệch rất lớn giữa các vùng trên cảnước.

Nhìn chung, để giảm nghèo bền vững các nhà nghiên cứu, các chuyên gia về kinh tế - xã hội, lao động - việc làm đều cho rằng, cần hỗ trợ phát triển 9 hạ tầng, hỗ trợ nghề cũng như các điều kiện tiếp cận cơ hội phát triển kinh tế dựa vào cộng đồng để người nghèo có thể tự vươn lên thoát nghèo và làm giàu bằng chính khả năng của mình dựa trên những điều kiện kinh tế - xã hội sẵn có. Nhiều người thường nói: “không thể giúp người nghèo bằng cách tặng nhà, tặng phương tiện sống”,. Đây là cách giảm nghèo, xóa nghèo nhanh nhưng chỉ tức thời, không bền vững. Muốn giảm nghèo, xóa nghèo bền vững thì Nhà nước, cơ quan chức năng cần phải cấp cho người nghèo một phương thức phát triển mới mà tự họ không thể tiếp cận và duy trì.