Luận án tiến sĩ luật học xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản theo pháp luật việt nam

Luận án tiến sĩ luật học phân tích quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản theo pháp luật Việt Nam.

• Tác giả: Đoàn Văn Hường
• Người hướng dẫn: PGS. Lương Thanh Cường
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản theo pháp luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận án tiến sĩ và xử phạt vi phạm hành chính

Luận án tiến sĩ của Đoàn Văn Hường tập trung nghiên cứu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản theo pháp luật Việt Nam. Luận án nhằm phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng, hạn chế, và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt. Vi phạm hành chính trong đấu giá tài sản là vấn đề phức tạp, ảnh hưởng đến lợi ích nhà nước và xã hội. Luận án sử dụng phương pháp luận Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh để phân tích các vấn đề pháp lý.

1.1. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của luận án là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan tình hình nghiên cứu, phân tích lý luận, đánh giá thực trạng, và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật. Luận án cũng xác định các nguyên tắc, thẩm quyền, và hình thức xử phạt trong lĩnh vực này.

1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề lý luận và thực tiễn về xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các tài sản được quy định phải bán đấu giá theo pháp luật Việt Nam, từ năm 2005 đến nay. Luận án cũng so sánh với các quy định pháp luật ở một số quốc gia như Pháp, Hoa Kỳ, và Trung Quốc.

II. Lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản

Luận án phân tích khái niệm, đặc điểm, và vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản. Xử phạt hành chính là công cụ quan trọng để duy trì trật tự pháp luật, ngăn chặn vi phạm, và bảo vệ lợi ích nhà nước. Luận án cũng xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả xử phạt, bao gồm quy định pháp luật, năng lực thực thi, và ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ thể.

2.1. Khái niệm và đặc điểm

Xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản được định nghĩa là việc áp dụng các biện pháp chế tài đối với hành vi vi phạm quy định pháp luật trong quá trình đấu giá. Đặc điểm của xử phạt bao gồm tính công khai, minh bạch, và tuân thủ nguyên tắc pháp chế. Luận án nhấn mạnh vai trò của xử phạt trong việc đảm bảo tính công bằng và hiệu quả của hoạt động đấu giá.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng

Các yếu tố ảnh hưởng đến xử phạt vi phạm hành chính bao gồm hệ thống pháp luật, năng lực của cơ quan thực thi, và ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ thể tham gia đấu giá. Luận án chỉ ra rằng, việc thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật và hạn chế về nguồn lực là những nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả xử phạt chưa cao.

III. Thực trạng pháp luật và xử phạt vi phạm hành chính

Luận án đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản ở Việt Nam. Hệ thống pháp luật hiện hành còn nhiều bất cập, chưa đồng bộ, và khó áp dụng trong thực tiễn. Việc xử phạt các hành vi thông đồng, dìm giá trong đấu giá còn gặp nhiều khó khăn. Luận án cũng chỉ ra sự thiếu hụt về nguồn lực và trình độ chuyên môn của lực lượng thực thi.

3.1. Thực trạng pháp luật

Hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản chưa đồng bộ, nhiều quy định chỉ dừng lại ở nguyên tắc chung và khó áp dụng. Luận án nhận định rằng, việc thiếu các quy định cụ thể và chế tài nghiêm khắc là nguyên nhân dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật trong đấu giá tài sản vẫn còn phổ biến.

3.2. Thực trạng xử phạt

Thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản cho thấy nhiều hạn chế, bao gồm việc áp dụng pháp luật không đúng, xác định hành vi vi phạm chưa chính xác, và thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Luận án cũng chỉ ra sự thiếu hụt về nguồn lực và trình độ chuyên môn của lực lượng thực thi là những nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả xử phạt chưa cao.

IV. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả xử phạt

Luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường năng lực thực thi, và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ thể tham gia đấu giá. Luận án cũng nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và đào tạo nguồn nhân lực.

4.1. Hoàn thiện pháp luật

Luận án đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong bán đấu giá tài sản bằng cách bổ sung các quy định cụ thể, tăng cường chế tài nghiêm khắc, và đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật. Các quy định mới cần phù hợp với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu của xã hội hóa hoạt động đấu giá.

4.2. Nâng cao hiệu quả thực thi

Để nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính, luận án đề xuất tăng cường năng lực thực thi của các cơ quan chức năng, bao gồm đào tạo nguồn nhân lực, cung cấp đủ phương tiện, thiết bị, và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Luận án cũng nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ thể tham gia đấu giá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu Chương 2. Những vấn đề lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản; Chương 3. Thực trạng pháp luật và thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản ở Việt Nam hiện nay; Chương 4.

Quan điểm và giải pháp hoàn thiện, nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản ở Việt Nam hiện nay. 8 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đề tài luận án Trên cơ sở nghiên cứu, tiếp cận các tài liệu của các học giả trong và ngoài nước liên quan đến đề tài nghiên cứu của luận án, nghiên cứu sinh tổng hợp tình hình nghiên cứu theo các nhóm vấn đề sau: 1. Các công trình nghiên cứu lý luận về bán đấu giá tài sản, xử lý vi phạm pháp luật, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản Bán đấu giá tài sản (BĐGTS) là một hoạt động không còn mới mẻ nhưng ngày càng phát triển không ngừng cả về loại hình và phương thức thực hiện.

Cùng với sự phát triển đi lên của nền kinh tế thị trường, bán đấu giá tài sản ngày càng khẳng định được vai trò, vị trí quan trọng của mình trong đời sống kinh tế - xã hội. Do vậy, việc tổng quan các công trình nghiên cứu về BĐGTS, vi phạm pháp luật (VPPL) trong lĩnh vực BĐGTS sẽ tạo cơ sở nền tảng lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu thực trạng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính (XPVPHC) trong lĩnh vực BĐGTS. Các công trình nghiên cứu lý luận về bán đấu giá tài sản (i) Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ“Hoàn thiện pháp luật về bán đấu giá tài sản nhằm thúc đẩy thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp, nghiệm thu 2011 [7]. Đề tài làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng pháp luật và thực trạng thi hành pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về bán đấu giá tài sản để thúc đẩy thể chế kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Tuy nhiên, đề tài được nghiệm thu năm 2011, do đó, tác giả kế thừa các phân tích về mặt lý luận đối với hoạt động bán đấu giá tài sản, những trình bày về thực trạng cũng như giải pháp hoàn thiện pháp luật không còn mang tính thời sự, phù hợp với giai đoạn hiện nay. (ii) Luận án “Pháp luật về đấu giá quyền sử dụng đất ở Việt Nam”, Luận án tiến sĩ, Đặng Thị Bích Liễu, Học viện Khoa học xã hội, năm 2012 [89] Luận án nghiên cứu một cách có hệ thống cơ sở lý luận về BĐGTS ở Việt 9 Nam, áp dụng đối với đấu giá quyền sử dụng đất – một loại tài sản đặc biệt. Cũng như công trình kể trên, những nghiên cứu về mặt lý luận được tác giả luận án kế thừa, chọn lọc, làm cơ sở cho những phân tích về bán đấu giá tài sản của mình. (iii) Luận án “Bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự ở Việt Nam”, luận án tiến sĩ Luật học, Đặng Thị Thanh Tâm, Đại học Luật Hà Nội 2019 [129] (iv) Luận văn“Pháp luật về bán đấu giá quyền sử dụng đất, thực tiễn thi hành trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn”, luận văn thạc sĩ, Hồ Thị Kim Ngân, Đại học Luật Hà Nội 2019 [97] Các công trình này đều thống nhất bán đấu giá tài sản là một hình thức mua bán hàng hóa, tài sản phổ biến được diễn ra công khai mà người mua sẽ trả giá từ thấp tới giá cao nhất và người có hàng hóa, tài sản được bán sẽ đồng ý bán bằng cách gõ búa.

Bản chất của hoạt động bán đấu giá là quan hệ mua bán thuần túy trong đó người bán chỉ có một mà người mua có rất nhiều. Tuy nhiên, bán đấu giá là phương thức chào bán hàng đặc biệt, có địa chỉ bán hàng cụ thể, được tổ chức ở một vị trí nhất định, tại đó những người mua được tự do công khai cạnh tranh giá và cuối cùng người bán sẽ là người quyết định bán hàng hóa, tài sản cho người mua trả giá cao nhất. Nhìn từ góc độ kinh tế thì bán đấu giá là một cách xác định giá trị của hàng hóa, tài sản được đem bán khi chưa biết hoặc giá trị của nó thay đổi theo quy luật cung – cầu trên thị trường. Đấu giá tài sản theo cách hiểu thông thường có thể là bắt buộc (theo quyết định của Tòa án hoặc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền) hoặc tự nguyện (theo nhu cầu của chủ sở hữu tài sản).

Người bán tài sản có thể đứng ra tự tổ chức bán đấu giá hoặc thông qua người bán đấu giá chuyên nghiệp, tổ chức kinh doanh dịch vụ đấu giá. (iv) Các công trình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến bán đấu giá tài sản - Nikolas Unkovic, “The three types of auction sales”, 2012, nguồn http://heionline.org (tạm dịch Ba hình thức bán đấu giá của tác giả Nikolas Unkovic trong cơ sở dữ liệu luật heionline) [149] Bài viết phân tích lịch sử phát triển về bán đấu giá tài sản của các quốc gia, các hình thức phát triển của bán đấu giá. Ba hình thức đấu giá chủ yếu gồm: Đấu giá công khai (open outcry) hoặc đấu giá kín (sealed bid); Bán đấu giá kiểu Anh, bán đấu giá kiểu Hà Lan mà các quốc gia áp dụng. Steinberg, “Introduction to Combinatorial 10 Auctions”, MIT press, Boston, 2015 (tạm dịch Giới thiệu về đấu giá tổ hợp/kết hợp của các tác giả P.

Steinberg in trên tạp chí Đại học MIT, Boston, 2015) [150] Bài viết giới thiệu về khái niệm bán đấu giá, bản chất hoạt động bán đấu giá tự nguyện và bắt buộc, cũng như các quy định trong lĩnh vực bán đấu giá tổ hợp/kết hợp. (v) Các công trình liên quan tới pháp luật nước ngoài về BĐGTS do tác giả Việt Nam viết, dịch thuật - Bộ Tư pháp có công trình nghiên cứu pháp luật các quốc gia về bán đấu giá tài sản, đó là báo cáo trong dự án Luật ĐGTS, thực hiện năm 2015. Công trình nghiên cứu này đã nghiên cứu một số văn bản pháp luật nước ngoài về bán đấu giá tài sản bao gồm: Luật về bán đấu giá tài sản của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa; Quy chế của Ủy ban đấu giá bang Alabama (Hoa Kỳ); Quy định của bang Florida về bán đấu giá tài sản (Hoa Kỳ); Đạo luật về bán đấu giá công khai của Canađa; các quy định của Bộ luật thương mại Pháp về bán đấu giá tài sản; các quy định của Bộ luật thương mại Thái Lan về bán đấu giá tài sản; các quy định của Bộ luật Dân sự và Tố tụng Dân sự Cộng hòa liên bang Đức; Bộ luật thương mại và những ngoại lệ đặc biệt về kiểm soát của Nhật Bản. Các công trình kể trên, về lý luận bán đấu giá tài sản, đều thống nhất những nội dung cơ bản của hoạt động bán đấu giá tài sản như sau: - Về đối tượng, phạm vi điều chỉnh: quy định pháp luật về bán đấu giá tài sản của các nước thể hiện là một ngành luật độc lập và quy định đầy đủ phạm vi điều chỉnh và đối tượng điều chỉnh.

Pháp luật về bán đấu giá tài sản là một bộ phận cấu thành của pháp luật dân sự, kinh tế và là một chế định trong hệ thống pháp luật dân sự - thương mại. So với các nước, ở Việt Nam, chế định này ngày càng trở nên hoàn thiện vì đã thực hiện được vai trò là cơ sở pháp luật điều chỉnh hoạt động bán đấu giá tài sản trong nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa. Pháp luật về bán đấu giá tài sản đã góp phần thúc đẩy phát triển việc lưu thông hàng hóa trên thị trường, làm lành mạnh hóa các quan hệ kinh tế và bảo vệ quyền, lợi ích của các bên tham gia vào hoạt động này. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng pháp luật hiện nay vẫn còn một số vướng mắc, bất cập, nguyên nhân chủ yếu là các quy định pháp luật về bán đấu giá tài sản chưa hoàn chỉnh, đồng bộ (bán đấu giá hàng hóa được quy định trong Luật 11 Thương mại và bán đấu giá tài sản được quy định trong Luật ĐGTS) nên việc vận dụng trình tự, thủ tục của hai văn bản này trong đấu giá gặp nhiều vướng mắc.

- Về trình tự thủ tục bán đấu giá: Pháp luật các nước quy định trình tự, thủ tục bán đấu giá khá rõ ràng và chặt chẽ, bảo vệ quyền lợi ích của các bên. Thủ tục bán đấu giá công khai rộng rãi quy trình, đơn giản hóa thủ tục và mở rộng các hình thức đấu giá tài sản, với mục đích tạo mọi thuận lợi cho người bán và người mua tài sản như: Phương thức đấu giá qua đường bưu điện, qua Internet… và không cần thiết người tham gia đấu giá có mặt tại cuộc bán đấu giá. Bên cạnh đó, cần phải tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành thủ tục chuyển quyền sở hữu tài sản qua mua bán đấu giá theo quy định của pháp luật - Về quản lý nhà nước trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản: Pháp luật một số nước quy định việc quản lý về hoạt động bán đấu giá tài sản do một cơ quan hoặc Ủy ban thực hiện, được trao những quyền hạn và trách nhiệm cao. Ví dụ: Bộ luật thương mại Pháp quy định cơ quan quản lý về đấu giá tài sản tự nguyện là Ủy ban quản lý về bán đấu giá động sản tự nguyện.

Ủy ban có tư cách pháp nhân, có trách nhiệm quản lý, cho phép các cá nhân, tổ chức có đủ điều kiện tổ chức bán đấu giá động sản tự nguyện; xử phạt các vi phạm của các công ty, rút giấy phép của một công ty hoặc cá nhân hoặc đăng ký của một công dân thuộc Châu Âu theo đúng quy định… 1.