Luận án tiến sĩ thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức oda vào phát triển nông nghiệp nông thôn việt nam nghiên cứu tại vùng duyên hải miền trung

Luận án tiến sĩ phân tích thu hút và sử dụng vốn ODA phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, tập trung vùng Duyên hải miền Trung.

• Tác giả: Hà Th Thu
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Phát triển nông nghiệp và nông thôn
• Đề tài: Thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) vào phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam: nghiên cứu tại vùng Duyên hải Miền Trung
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ KHUNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan mật thiết đến đề tài luận án
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu về thu hút và sử dụng ODA ở các nước và các tổ chức trên thế giới
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu về thu hút và sử dụng ODA ở Việt Nam
• 1.1.3. Tổng kết các nghiên cứu trong và ngoài nước và xác định hướng nghiên cứu
• 1.2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu được sử dụng
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CƠ BẢN VỀ THU HÚT VÀ SỬ DỤNG ODA VÀO NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
• 2.1. Khái niệm và đặc điểm của Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA)
• 2.1.1. Khái niệm ODA
• 2.1.2. Phân loại ODA và các nhà tài trợ ODA
• 2.1.3. Đặc điểm và các ưu, nhược điểm của ODA
• 2.2. Vai trò của ODA đối với nông nghiệp và nông thôn
• 2.2.1. ODA góp phần công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn
• 2.2.2. ODA tác động tới đổi mới tư duy và phương thức sản xuất, chế biến nông sản theo hướng thị trường
• 2.2.3. ODA góp phần thúc đẩy đa dạng hóa nông nghiệp
• 2.2.4. ODA góp phần thực hiện chiến lược tăng trưởng toàn diện và xóa đói giảm nghèo của Chính phủ
• 2.2.5. ODA góp phần phòng chống và giảm thiểu thiệt hại thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu
• 2.2.6. ODA góp phần nâng cao năng lực quản lý và chuyên môn
• 2.3. Quy trình và tiêu chí đánh giá thu hút và sử dụng ODA vào nông nghiệp và PTNT
• 2.3.1. Quy trình thu hút và sử dụng ODA vào Nông nghiệp và PTNT
• 2.3.2. Tiêu chí đánh giá thu hút và sử dụng ODA vào nông nghiệp và PTNT
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới thu hút và sử dụng ODA
• 2.4.1. Các nhân tố khách quan
• 2.4.2. Các nhân tố chủ quan
• 2.5. Kinh nghiệm của một số quốc gia về thu hút và sử dụng ODA trong phát triển nông nghiệp và nông thôn
• 2.5.1. Những kinh nghiệm thành công trong thu hút và sử dụng ODA
• 2.5.2. Những kinh nghiệm từ sự không thành công trong sử dụng ODA
• 2.5.3. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG ODA VÀO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÀ NÔNG THÔN TẠI VIỆT NAM VÀ VÙNG DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG
• 3.1. Khái quát về nông nghiệp, nông thôn Việt Nam và đặc điểm vùng Duyên Hải Miền Trung
• 3.1.1. Khái quát về nông nghiệp nông thôn Việt Nam
• 3.1.2. Đặc điểm vùng Duyên hải Miền Trung
• 3.2. Tổng quan tình hình thu hút, sử dụng nguồn vốn ODA vào phát triển nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam
• 3.2.1. Tình hình cam kết và giải ngân ODA tại Việt Nam thời kỳ 1993 - 2012
• 3.2.2. Tình hình thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA vào phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam thời kỳ 1993 - 2012
• 3.3. Thực trạng thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA vào phát triển nông nghiệp và nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung
• 3.3.1. Thực trạng thu hút ODA vào phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung
• 3.3.2. Thực trạng sử dụng ODA vào phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung
• 3.4. Đánh giá chung thực trạng thu hút và sử dụng ODA vào Phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung
• 3.5. Các vấn đề cần giải quyết trong thu hút và sử dụng ODA phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung đến năm 2020
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU THU HÚT VÀ SỬ DỤNG ODA VÀO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÀ NÔNG THÔN VIỆT NAM VÀ VÙNG DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG ĐẾN NĂM 2020
• 4.1. Định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam nói chung và vùng Duyên hải Miền Trung nói riêng đến năm 2020 và nhu cầu nguồn vốn ODA
• 4.1.1. Khái quát bối cảnh phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam đến năm 2020
• 4.1.2. Mục tiêu và định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam đến năm 2020
• 4.1.3. Định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung
• 4.1.4. Nhu cầu vốn đầu tư phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung
• 4.2. Các giải pháp nhằm thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA cho phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung đến năm 2020
• 4.2.1. Nhóm giải pháp vĩ mô
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về tổ chức, thực hiện
• 4.3. Một số kiến nghị với Nhà nước và cộng đồng các Nhà tài trợ
• 4.3.1. Kiến nghị với Nhà nước
• 4.3.2. Kiến nghị với Nhà tài trợ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Luận án tiến sĩ

Luận án tiến sĩ với chủ đề 'Thu hút và sử dụng ODA phát triển nông nghiệp nông thôn Việt Nam tại Duyên hải Miền Trung' là một công trình nghiên cứu độc lập, tập trung vào việc phân tích và đánh giá hiệu quả của nguồn vốn ODA trong phát triển nông nghiệp và nông thôn tại khu vực Duyên hải Miền Trung. Luận án nhấn mạnh vai trò của ODA trong việc thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao năng suất nông nghiệp, và cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn. Nghiên cứu này cũng đề cập đến các chính sách phát triển và hợp tác quốc tế nhằm tối ưu hóa việc sử dụng nguồn vốn này.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của Luận án tiến sĩ là phân tích thực trạng thu hút và sử dụng ODA trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Duyên hải Miền Trung. Nghiên cứu nhằm đề xuất các giải pháp cụ thể để tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn vốn này, đồng thời đưa ra các định hướng phát triển phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội của khu vực.

1.2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của Luận án tiến sĩ tập trung vào nguồn vốn ODA được sử dụng trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam, với trọng tâm là khu vực Duyên hải Miền Trung. Đối tượng nghiên cứu bao gồm các chính sách thu hút đầu tư, quản lý ODA, và hiệu quả sử dụng vốn trong các dự án phát triển nông nghiệp và nông thôn.

II. Cơ sở lý luận và thực tiễn

Luận án tiến sĩ đã hệ thống hóa các khái niệm cơ bản về ODA, bao gồm khái niệm ODA, phân loại ODA, và đặc điểm của nguồn vốn này. Nghiên cứu cũng phân tích vai trò của ODA trong việc thúc đẩy công nghiệp hóa nông nghiệp, đa dạng hóa sản xuất, và xóa đói giảm nghèo. Đồng thời, luận án đề cập đến các quy trình thu hút và sử dụng ODA, cùng với các tiêu chí đánh giá hiệu quả của nguồn vốn này trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn.

2.1. Khái niệm và đặc điểm của ODA

ODA (Hỗ trợ Phát triển Chính thức) là nguồn vốn được cung cấp bởi các tổ chức quốc tế hoặc các quốc gia phát triển nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển. ODA có đặc điểm là ưu đãi về lãi suất và thời gian hoàn trả, đồng thời mang tính chất hỗ trợ phát triển bền vững. Luận án nhấn mạnh vai trò của ODA trong việc thúc đẩy phát triển nông nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống tại khu vực nông thôn.

2.2. Vai trò của ODA trong phát triển nông nghiệp

ODA đóng vai trò quan trọng trong việc công nghiệp hóa nông nghiệp, chuyển giao công nghệ, và nâng cao năng suất sản xuất. Nguồn vốn này cũng góp phần thực hiện các chiến lược phát triển bền vững và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Luận án phân tích các tác động tích cực của ODA đối với kinh tế nông thôn và phát triển cơ sở hạ tầng tại khu vực Duyên hải Miền Trung.

III. Thực trạng thu hút và sử dụng ODA

Luận án tiến sĩ đã phân tích thực trạng thu hút và sử dụng ODA trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Duyên hải Miền Trung. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù ODA đã đóng góp đáng kể vào việc phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao năng suất nông nghiệp, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc quản lý ODA và giải ngân vốn. Luận án cũng đề cập đến các vấn đề cần giải quyết để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn này.

3.1. Tình hình thu hút ODA tại Duyên hải Miền Trung

Khu vực Duyên hải Miền Trung là một trong những vùng được ưu tiên trong việc thu hút ODA từ các nhà tài trợ quốc tế. Tuy nhiên, việc thu hút ODA tại khu vực này vẫn gặp nhiều thách thức, bao gồm năng lực hấp thụ vốn hạn chế và thủ tục hành chính phức tạp. Luận án phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc thu hút ODA và đề xuất các giải pháp để cải thiện tình hình.

3.2. Hiệu quả sử dụng ODA trong nông nghiệp

Mặc dù ODA đã góp phần quan trọng vào việc phát triển nông nghiệp và nâng cao đời sống nông thôn, nhưng hiệu quả sử dụng vốn vẫn còn nhiều bất cập. Luận án chỉ ra các nguyên nhân chính, bao gồm thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan, chậm trễ trong giải ngân, và thiếu minh bạch trong quản lý vốn. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA.

IV. Định hướng và giải pháp

Luận án tiến sĩ đã đề xuất các định hướng phát triển và giải pháp cụ thể nhằm tăng cường hiệu quả thu hút và sử dụng ODA trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Duyên hải Miền Trung. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư, nâng cao năng lực quản lý ODA, và tăng cường hợp tác quốc tế. Luận án cũng đưa ra các kiến nghị với Nhà nước và các nhà tài trợ để đảm bảo việc sử dụng ODA một cách hiệu quả và bền vững.

4.1. Định hướng phát triển

Luận án đề xuất các định hướng phát triển tập trung vào việc nâng cao năng suất nông nghiệp, phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn, và thích ứng với biến đổi khí hậu. Các định hướng này nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ODA và đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực Duyên hải Miền Trung.

4.2. Giải pháp thu hút và sử dụng ODA

Các giải pháp được đề xuất bao gồm hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư, tăng cường năng lực quản lý dự án, và đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Luận án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc minh bạch hóa quy trình quản lý vốn và nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của ODA trong phát triển nông nghiệp và nông thôn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) vào phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam: nghiên cứu tại vùng Duyên hải Miền Trung" do nghiên cứu sinh Hà Thị Thu thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (năm 2014). Công trình nghiên cứu này giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn trong quản lý, thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA trong bối cảnh Việt Nam chuyển dịch vị thế phát triển.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Kể từ Hội nghị bàn tròn về ODA dành cho Việt Nam tổ chức tại Paris ngày 08/11/1993, quan hệ hợp tác phát triển giữa Việt Nam và cộng đồng các nhà tài trợ quốc tế đã trải qua 20 năm thực hiện. Tính đến năm 2012, có khoảng 51 nhà tài trợ (28 nhà tài trợ song phương và 23 nhà tài trợ đa phương) hoạt động tại Việt Nam. Tổng vốn ODA ký kết giai đoạn 1993–2012 đạt trên 58,4 tỷ USD (chiếm 71,69% tổng vốn cam kết), trong đó vốn vay ưu đãi đạt 51,6 tỷ USD (chiếm 88,4%) và vốn không hoàn lại đạt 6,76 tỷ USD (chiếm 11,6%). Tổng số vốn ODA giải ngân đạt 37,59 tỷ USD (chiếm 66,92% tổng vốn ký kết).

Trong cơ cấu thu hút ODA, lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn kết hợp xóa đói giảm nghèo đứng thứ ba về quy mô (sau Giao thông vận tải & Bưu chính viễn thông và Năng lượng & Công nghiệp), với tổng vốn ODA ký kết đạt trên 8,85 tỷ USD. Riêng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm cơ quan chủ quản quản lý 5,89 tỷ USD. Vùng Duyên hải Miền Trung là địa bàn trọng điểm được các nhà tài trợ lớn (WB, ADB, JICA) ưu tiên, thường chiếm khoảng 40% tổng nguồn vốn ODA của cả nước.

Tuy nhiên, quá trình thu hút và sử dụng ODA bộc lộ nhiều hạn chế: năng lực hấp thu viện trợ chưa cao, tiến độ giải ngân chậm, thủ tục trong nước phức tạp và thiếu đồng bộ với quy định quốc tế. Đặc biệt, từ năm 2010, khi Việt Nam trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình (GDP bình quân đầu người đạt 1.600 USD), tính chất và quy mô viện trợ ODA thay đổi căn bản từ viện trợ không hoàn lại và vay ưu đãi cao sang các điều kiện vay kém ưu đãi hơn hoặc tiếp cận điều kiện thương mại.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả chỉ ra là:

• Các công trình nghiên cứu về ODA nông nghiệp trước đây chủ yếu thực hiện trước năm 2010, chưa phản ánh được bối cảnh thay đổi tính chất tài trợ sau khi Việt Nam đạt mức thu nhập trung bình.
• Các nghiên cứu trước đây tiếp cận trên bình diện toàn quốc hoặc ngành kinh tế chung, sử dụng số liệu thứ cấp, chưa có nghiên cứu chuyên sâu gắn với đặc thù kinh tế - tự nhiên của vùng Duyên hải Miền Trung.

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của luận án là luận giải cơ sở khoa học, phân tích thực trạng thu hút và sử dụng ODA vào nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung giai đoạn 1993–2012; từ đó xác định định hướng và giải pháp nhằm tăng cường thu hút, nâng cao hiệu quả sử dụng ODA giai đoạn 2013–2020.

Bốn mục tiêu cụ thể gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và xây dựng khung lý thuyết nghiên cứu về thu hút, sử dụng nguồn vốn ODA trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn.
2. Tổng quan các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến ODA nông nghiệp, chỉ ra các khoảng trống và hạn chế của các nghiên cứu trước.
3. Phân tích, đánh giá thực trạng thu hút và sử dụng ODA vào phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam nói chung và vùng Duyên hải Miền Trung nói riêng giai đoạn 1993–2012.
4. Đề xuất định hướng và hệ thống các nhóm giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả thu hút, quản lý và sử dụng ODA cho ngành và vùng trong giai đoạn đến năm 2020.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu chính:

1. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn?
2. Các tiêu chí đánh giá nguồn vốn ODA đối với nông nghiệp và phát triển nông thôn là gì?
3. Thực trạng thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung những năm qua như thế nào?
4. Cần có các định hướng và giải pháp gì để nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ chế, chính sách, biện pháp tổ chức thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn tại Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung; tập trung vào quá trình tổ chức, quản lý sử dụng và tác động của ODA đến phát triển nông nghiệp, nông thôn của vùng.
• Phạm vi nội dung và quản lý: Nguồn vốn ODA do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý (không bao gồm các dự án phát triển nông thôn do các Bộ, ngành khác quản lý) và triển khai tại địa bàn Duyên hải Miền Trung. Luận án cũng mở rộng xem xét kinh nghiệm quốc tế tại một số quốc gia đang phát triển.
• Phạm vi thời gian: Số liệu đánh giá thực trạng tập trung trong 20 năm (1993–2012); các định hướng, dự báo và giải pháp được xây dựng cho giai đoạn 2013–2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả đã phân loại và tổng thuật hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan trực tiếp đến đề tài:

Các nghiên cứu quốc tế

• Nguồn gốc và khái niệm ODA: Helmut Fuhrer (1996) phân tích lịch sử hình thành của DAC/OECD, chỉ ra khái niệm ODA được OECD đưa ra lần đầu năm 1969 với hai đặc trưng: khoản hỗ trợ chính thức và có thành tố hỗ trợ (grant element).
• Tác động và hiệu quả của ODA:
  • Boone (1996), Lensink và Morrissey (2000) đánh giá ở góc độ kinh tế vi mô, chỉ ra tính thiếu ổn định của viện trợ làm ảnh hưởng tiêu cực đến chính sách tài chính của nước nhận, đồng thời nhấn mạnh nguy cơ thất thoát do tham nhũng và quản lý yếu kém.
  • Ngược lại, Chenery và Strout (1966) khẳng định ODA cung cấp lượng vốn ban đầu cần thiết để bù đắp thiếu hụt tiết kiệm và ngoại tệ, giúp thu hẹp khoảng cách giàu nghèo.
  • Teboul và Moustier (2001) chứng minh ODA tác động tích cực đến tăng trưởng GDP và tiết kiệm tại tiểu vùng Sahara và 6 quốc gia Địa Trung Hải giai đoạn 1960–1966.
  • Sangkijin và Cheol H. Oh (2012) nghiên cứu dữ liệu 117 quốc gia (1980–2008), chỉ ra hiệu quả ODA phụ thuộc vào mức độ minh bạch thể chế và mức thu nhập của nước nhận viện trợ.
  • Tun Lin Moe đánh giá ODA tại 8 quốc gia Nam Á, ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về chỉ số phát triển con người, hạ tầng giáo dục sau 15 năm tiếp nhận.
• Kinh nghiệm và xu hướng ODA trong nông nghiệp:
  • Antonio Tujan Jr (2009) chỉ ra các bài học về cởi bỏ điều kiện ràng buộc viện trợ, trao quyền sở hữu cho địa phương và hỗ trợ tổ chức xã hội dân sự.
  • Asian Development Bank (1999) phân tích kinh nghiệm quản lý tập trung qua cơ quan đầu mối (Tổng vụ Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật) tại Thái Lan.
  • Jamie Morrison, Dirk Bezemer và Catherine Arnold (2004) phân tích xu hướng ODA cho nông nghiệp toàn cầu sụt giảm từ 17% (năm 1982) xuống 3,5% (năm 2002) do nhà tài trợ chuyển trọng tâm sang giáo dục, y tế và quá trình chuyển dịch cơ cấu công nghiệp hóa của các nước.

Các nghiên cứu trong nước

• Tôn Thành Tâm (2005) nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vốn ODA tại Việt Nam, đề xuất mô hình ngân hàng bán buôn ODA và hoàn thiện thể chế giai đoạn đến năm 2010.
• Vũ Thị Kim Oanh (2002) phân tích vai trò của ODA trong chiến lược phát triển kinh tế và đề xuất lập quy hoạch ODA tổng thể.
• Lê Quốc Hội (2012) phân tích dữ liệu 1993–2007, cảnh báo xu hướng chuyển dịch từ vay ưu đãi sang vay thương mại sau năm 2010 và yêu cầu nâng cao hiệu quả giám sát, quản lý nợ.
• Trần Thị Phương Thảo (2005) đề xuất các giải pháp vĩ mô thu hút và nâng cao hiệu quả ODA tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giai đoạn 2006–2010.

Vị trí và khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình trên chủ yếu nghiên cứu ở cấp độ vĩ mô toàn quốc hoặc ngành, sử dụng dữ liệu thứ cấp trước năm 2010, chưa xây dựng được khung lý thuyết chuyên biệt gắn với các tiêu chí đánh giá hiệu quả ODA trong nông nghiệp. Luận án định vị là công trình nghiên cứu toàn diện, kết hợp phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 1993–2012 và khảo sát thực địa sơ cấp tại vùng Duyên hải Miền Trung, giải quyết bài toán thu hút và sử dụng ODA trong bối cảnh Việt Nam trở thành nước có thu nhập trung bình.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm cơ bản

• Khái niệm ODA: Theo OECD/DAC (1972), ODA là các giao dịch chính thức nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của các nước đang phát triển, có điều kiện tài chính ưu đãi với thành tố viện trợ không hoàn lại (Grant Element - GE) chiếm ít nhất 25%. Báo cáo World Bank (1999, 2009) xác định ODA là một bộ phận của Tài chính phát triển chính thức (ODF).

• Quy định pháp lý tại Việt Nam: Khái niệm và cơ chế ODA được chuẩn hóa qua các văn bản: Nghị định 17/2001/NĐ-CP, Nghị định 131/2006/NĐ-CP và Nghị định 38/2013/NĐ-CP. Theo Nghị định 38/2013/NĐ-CP, ODA gồm viện trợ không hoàn lại và vốn vay ODA (thành tố không hoàn lại đạt ít nhất 35% đối với khoản vay có ràng buộc và 25% đối với khoản vay không ràng buộc).

• Công thức xác định thành tố không hoàn lại (GE): $$GE = \left[ 1 - \frac{r/a}{d} \right] \times \left[ 1 - \frac{\frac{1}{(1+d)^{aG}} - \frac{1}{(1+d)^{aM}}}{d \cdot a \cdot (M - G)} \right]$$ Trong đó: $r$ là lãi suất hàng năm; $a$ là số lần trả nợ trong năm; $d$ là tỷ lệ chiết khấu mỗi kỳ; $G$ là thời gian ân hạn (năm); $M$ là thời hạn cho vay (năm).

• Phân loại ODA: Luận án hệ thống hóa 6 tiêu chí phân loại ODA:

  1. Theo tính chất nguồn vốn: Viện trợ không hoàn lại, viện trợ có hoàn lại (tín dụng ưu đãi), viện trợ hỗn hợp.
  2. Theo mục đích sử dụng: Hỗ trợ đầu tư phát triển (chiếm 50–60%), hỗ trợ cán cân thanh toán, hỗ trợ nhập khẩu, hỗ trợ theo chương trình, hỗ trợ theo dự án, hỗ trợ kỹ thuật (chiếm 20–30%), viện trợ nhân đạo/cứu trợ, viện trợ quân sự.
  3. Theo nguồn cung cấp: Viện trợ song phương, viện trợ đa phương.
  4. Theo điều kiện ràng buộc: ODA không ràng buộc, ODA ràng buộc (ràng buộc nguồn cung cấp hoặc mục đích sử dụng).
  5. Theo hình thức hỗ trợ: Hỗ trợ dự án, hỗ trợ phi dự án.
  6. Theo cơ chế quản lý: ODA do quốc gia điều hành, ODA do nhà tài trợ quản lý toàn bộ, ODA theo cơ chế đồng tài trợ.

• Tính chất hai mặt của ODA: ODA là nguồn vốn bổ sung ngoại tệ, bù đắp cán cân thanh toán, phát triển hạ tầng và chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, ODA tiềm ẩn các mặt trái: gắn với yếu tố chính trị, gia tăng nợ quốc gia (nguy cơ nghĩa vụ trả nợ chiếm 10–14% kim ngạch xuất khẩu), áp lực chi phí giải phóng mặt bằng, tư vấn quốc tế cao và các điều kiện ràng buộc mua sắm hàng hóa (trung bình 22% ODA toàn cầu bị ràng buộc mua hàng từ nước tài trợ; cá biệt Bỉ, Đức, Đan Mạch yêu cầu ~50%, Canada yêu cầu ~65%).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp phương pháp định tính và định lượng, chia theo 4 nội dung nghiên cứu:

Nội dung nghiên cứu	Phương pháp sử dụng	Nguồn dữ liệu / Công cụ	Mục tiêu đạt được
Nội dung 1: Tổng quan công trình liên quan	Sưu tầm, tổng hợp tài liệu thứ cấp, phân tích logic	Sách báo khoa học, báo cáo tài trợ, luận án đã công bố	Xác định khoảng trống nghiên cứu
Nội dung 2: Khung lý luận về ODA nông nghiệp	Phân tích lý thuyết kinh tế, so sánh văn bản quy phạm pháp luật	OECD, WB, UNDP, Nghị định 17, 131, 38/CP	Xây dựng khung lý thuyết, tiêu chí đánh giá
Nội dung 3: Đánh giá thực trạng tại VN và DHMT	Phân tích thống kê mô tả, so sánh kinh tế, điều tra khảo sát sơ cấp	Số liệu Bộ NN&PTNT, GSO; Bảng hỏi khảo sát nhà tài trợ, cán bộ BQLDA, người hưởng lợi	Đánh giá kết quả, nguyên nhân chậm giải ngân, bất cập thể chế
Nội dung 4: Đề xuất giải pháp và kiến nghị	Phương pháp chuyên gia, phân tích tổng hợp, dự báo	Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành đến 2020	Đề xuất giải pháp vĩ mô, vi mô và mô hình BQLDA chuyên nghiệp

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu và khung nghiên cứu đề tài

Chương 1 hệ thống hóa lịch sử hình thành ODA từ Kế hoạch Marshall (1947–1951: Mỹ viện trợ 12 tỷ USD cho Tây Âu, chiếm 5,6% GDP Mỹ lúc bấy giờ) và viện trợ của Liên Xô (đến năm 1991 tổng nợ các nước là 120 tỷ USD quy đổi). Tác giả tổng thuật các trường phái nghiên cứu về tác động của ODA, chỉ ra động thái suy giảm tỷ trọng ODA nông nghiệp toàn cầu và phân tích các nghiên cứu trong nước của Tôn Thành Tâm, Vũ Thị Kim Oanh, Lê Quốc Hội, Trần Thị Phương Thảo. Từ việc chỉ ra khoảng trống về mặt dữ liệu và địa bàn nghiên cứu, chương này xác định 4 mục tiêu, 4 câu hỏi nghiên cứu và sơ đồ hóa khung nghiên cứu của luận án (Hình 1).

Chương 2: Những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về thu hút và sử dụng ODA vào nông nghiệp và phát triển nông thôn

Chương 2 hoàn thiện hệ thống lý luận về ODA trong nông nghiệp:

• Làm rõ các vai trò cụ thể: (1) Thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và hạ tầng nông thôn; (2) Đổi mới tư duy và phương thức sản xuất theo hướng thị trường; (3) Thúc đẩy đa dạng hóa nông nghiệp (dẫn chứng Dự án Đa dạng hóa nông nghiệp quy mô 86,88 triệu USD do WB và AFD tài trợ giai đoạn 1998–2006 giúp đo cấp đất cho 300.000 hộ, tăng sản lượng thịt hơi 16%, trồng mới 30.100 ha cao su tiểu điền, phục hồi 17.000 ha cao su); (4) Đóng góp vào chiến lược giảm nghèo (tỷ lệ nghèo cả nước theo chuẩn WB-GSO giảm từ 58% năm 1993 xuống 37,4% năm 1998, 28,9% năm 2004 và 14,5% năm 2008); (5) Phòng chống thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu; (6) Nâng cao năng lực quản lý (qua 569 dự án hỗ trợ kỹ thuật và tăng cường thể chế giai đoạn 1993–2012).
• Thiết lập quy trình, tiêu chí đánh giá và phân tích các nhân tố khách quan, chủ quan chi phối hiệu quả ODA.
• Phân tích kinh nghiệm quốc tế: bài học thành công trong tổ chức quản lý tập trung của Thái Lan (Tổng vụ Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật), kinh nghiệm từ Trung Quốc, Đài Loan và bài học thất bại từ sự phụ thuộc viện trợ ở một số quốc gia châu Phi.

Chương 3: Thực trạng thu hút và sử dụng ODA vào phát triển nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung

Chương 3 phân tích bức tranh thực trạng thu hút và giải ngân ODA qua 20 năm:

• Bình diện cả nước: Giai đoạn 1993–2012, tổng vốn ODA cam kết đạt trên 58,4 tỷ USD; riêng ngành nông nghiệp ký kết trên 8,85 tỷ USD (vốn vay 7,43 tỷ USD, không hoàn lại 1,42 tỷ USD). Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý 5,89 tỷ USD (vốn vay chiếm 58,23%, không hoàn lại chiếm 41,77%).

Chỉ tiêu ODA (1993–2012)	Toàn quốc (Tất cả các ngành)	Ngành Nông nghiệp & PTNT	Bộ Nông nghiệp & PTNT quản lý
Tổng vốn ODA ký kết	> 58,4 tỷ USD (100%)	> 8,85 tỷ USD	5,89 tỷ USD
- Vốn vay ưu đãi	51,6 tỷ USD (88,4%)	7,43 tỷ USD (83,95%)	3,43 tỷ USD (58,23%)
- Viện trợ không hoàn lại	6,76 tỷ USD (11,6%)	1,42 tỷ USD (16,05%)	2,46 tỷ USD (41,77%)
Tổng vốn ODA giải ngân	37,59 tỷ USD (66,92% ký kết)	—	—

• Bình diện vùng Duyên hải Miền Trung: Tác giả phân tích dữ liệu kinh tế - xã hội vùng qua các bảng thống kê GDP giai đoạn 2007–2010 (Bảng 3.1), chuyển dịch cơ cấu kinh tế (Bảng 3.2) và tăng trưởng giá trị sản xuất nông, lâm, thủy sản 2008–2010 (Bảng 3.3).
• Kết quả khảo sát thực địa phản ánh: năng lực lập văn kiện F/S, đàm phán ký kết (Bảng 3.7) và năng lực quản lý dự án của Ban QLDA (Bảng 3.8); phân tích kết quả giảm nghèo (Bảng 3.9) và phát triển hạ tầng (Bảng 3.10). Đồng thời, tác giả khảo sát nguyên nhân chậm giải ngân (Bảng 3.11) và đánh giá sự hài hòa khung thể chế (Biểu đồ 3.10), nhận thức của người hưởng lợi (Biểu đồ 3.16).

Chương 4: Định hướng và những giải pháp chủ yếu thu hút và sử dụng ODA vào phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung đến năm 2020

Chương 4 xác định bối cảnh phát triển nông nghiệp đến năm 2020 và tính toán nhu cầu vốn đầu tư, nhu cầu vốn ODA cho ngành và vùng Duyên hải Miền Trung (Bảng 4.1). Tác giả đề xuất:

• Nhóm giải pháp vĩ mô: Hoàn thiện cơ chế, chính sách tiếp nhận ODA phù hợp với điều kiện nước thu nhập trung bình; nâng cao năng lực thẩm định và hài hòa thủ tục giữa Việt Nam với các nhà tài trợ; lập quy hoạch sử dụng ODA có trọng tâm, giảm dàn trải.
• Nhóm giải pháp tổ chức thực hiện: Tái cấu trúc hệ thống quản lý dự án; xây dựng mô hình Ban quản lý dự án chuyên nghiệp tại vùng Duyên hải Miền Trung (Hình 4.1); nâng cao năng lực cán bộ về đấu thầu, giải phóng mặt bằng và giải ngân vốn đối ứng.
• Kiến nghị: Phân định rõ các kiến nghị gửi tới các cơ quan Nhà nước (Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và PTNT) và kiến nghị gửi tới cộng đồng các Nhà tài trợ quốc tế.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về ODA trong nông nghiệp: điều kiện công nhận, công thức định lượng thành tố không hoàn lại ($GE$), 6 tiêu chí phân loại nguồn vốn và tính chất hai mặt của ODA.
• Xây dựng khung phân tích, quy trình và hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả thu hút, sử dụng vốn ODA trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn.
• Nhận diện đầy đủ các nhóm nhân tố khách quan và chủ quan chi phối hiệu quả tiếp nhận và thực hiện dự án ODA nông nghiệp.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Tổng kết các bài học kinh nghiệm quốc tế (Thái Lan, Trung Quốc, Đài Loan, châu Phi) về mô hình quản lý tập trung và cơ chế giảm ràng buộc viện trợ.
• Cung cấp bức tranh thực trạng chi tiết về thu hút, giải ngân ODA nông nghiệp giai đoạn 1993–2012 của cả nước và vùng Duyên hải Miền Trung, lượng hóa nguyên nhân chậm giải ngân và rào cản thể chế qua điều tra sơ cấp.
• Dự báo nhu cầu vốn ODA cho nông nghiệp vùng Duyên hải Miền Trung đến năm 2020.
• Đề xuất mô hình Ban quản lý dự án chuyên nghiệp cho vùng Duyên hải Miền Trung cùng hệ thống giải pháp tổ chức thực hiện và các kiến nghị chính sách đối với Nhà nước và Nhà tài trợ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung phân tích nguồn vốn ODA thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trên địa bàn vùng Duyên hải Miền Trung giai đoạn 1993–2012, chưa bao quát toàn bộ các dự án phát triển nông thôn do các Bộ, ngành khác hoặc các tổ chức phi chính phủ (NGO) độc lập triển khai.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu tác động của các điều kiện vay thương mại, vay kém ưu đãi hậu ODA đối với tái cơ cấu nông nghiệp trong giai đoạn sau năm 2020; so sánh đối sánh hiệu quả sử dụng ODA nông nghiệp giữa vùng Duyên hải Miền Trung với các vùng sinh thái kinh tế khác (như Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long).

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Là tài liệu chuyên khảo về phương pháp luận nghiên cứu tài chính phát triển, kinh tế nông nghiệp và phân tích chính sách ODA. Các chương tổng quan tài liệu và cơ sở lý thuyết cung cấp tài liệu tham khảo về các mô hình kinh tế phát triển và công thức tính toán thành tố viện trợ.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp và PTNT, Bộ Tài chính, UBND các tỉnh miền Trung): Cung cấp căn cứ thực tiễn để rà soát quy trình thẩm định dự án, xây dựng cơ chế vốn đối ứng và hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật quản lý ODA.
• Đối với Ban quản lý dự án và các Nhà tài trợ quốc tế: Cung cấp thông tin tham khảo về các điểm nghẽn trong giải phóng mặt bằng, giải ngân và mô hình tổ chức Ban quản lý dự án chuyên nghiệp cấp vùng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn vốn ODA được phân loại theo những tiêu chí nào trong luận án?

Luận án phân loại ODA theo 6 tiêu chí: (1) Tính chất nguồn vốn (không hoàn lại, có hoàn lại, hỗn hợp); (2) Mục đích sử dụng (hỗ trợ đầu tư phát triển, hỗ trợ cán cân thanh toán, hỗ trợ nhập khẩu, hỗ trợ theo chương trình, hỗ trợ theo dự án, hỗ trợ kỹ thuật, viện trợ nhân đạo/cứu trợ, viện trợ quân sự); (3) Nguồn cung cấp (song phương, đa phương); (4) Điều kiện ràng buộc (ràng buộc, không ràng buộc); (5) Hình thức hỗ trợ (dự án, phi dự án); (6) Cơ chế quản lý (quốc gia điều hành, nhà tài trợ quản lý toàn bộ, đồng tài trợ).

2. Quy mô ODA cam kết, ký kết và giải ngân của Việt Nam và ngành nông nghiệp giai đoạn 1993–2012 đạt mức nào?

Giai đoạn 1993–2012, tổng vốn ODA ký kết của Việt Nam đạt trên 58,4 tỷ USD (vốn vay ưu đãi 51,6 tỷ USD; vốn không hoàn lại 6,76 tỷ USD), giải ngân đạt 37,59 tỷ USD (66,92% ký kết). Ngành nông nghiệp và PTNT ký kết trên 8,85 tỷ USD (vốn vay 7,43 tỷ USD, không hoàn lại 1,42 tỷ USD). Trong đó, Bộ Nông nghiệp và PTNT quản lý 5,89 tỷ USD (vốn vay 3,43 tỷ USD - 58,23%, không hoàn lại 2,46 tỷ USD - 41,77%).

3. Điều kiện để một khoản vay được công nhận là ODA theo quy định tại Nghị định 38/2013/NĐ-CP được xác định ra sao?

Theo Nghị định 38/2013/NĐ-CP, thành tố không hoàn lại (Grant Element - GE) của khoản hỗ trợ phải đạt ít nhất 35% đối với các khoản vay có ràng buộc và đạt ít nhất 25% đối với các khoản vay không ràng buộc. Thành tố này được tính toán dựa trên tổ hợp các biến số: lãi suất hàng năm, số lần trả nợ trong năm, tỷ lệ chiết khấu, thời gian ân hạn và thời hạn cho vay.

4. Tại sao vùng Duyên hải Miền Trung được lựa chọn làm địa bàn nghiên cứu trọng điểm?

Vùng Duyên hải Miền Trung là khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai và biến đổi khí hậu, có tỷ lệ hộ làm nông - lâm - thủy sản cao nhưng cơ sở hạ tầng còn yếu kém. Đây là địa bàn ưu tiên tập trung của các nhà tài trợ lớn (WB, ADB, JICA), chiếm tỷ trọng lớn (khoảng 40%) trong tổng nguồn vốn ODA nông nghiệp của cả nước, do đó phản ánh rõ nét cả thành tựu lẫn các bất cập trong quản lý và giải ngân ODA.

5. Những mặt trái và thách thức khi tiếp nhận ODA được tác giả chỉ ra là gì?

Tác giả chỉ ra ODA có thể bị sử dụng như công cụ gây ảnh hưởng chính trị; làm gia tăng gánh nặng nợ quốc gia (nghĩa vụ trả nợ ước tính chiếm 10–14% kim ngạch xuất khẩu hàng năm); nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ và dịch vụ của nước tài trợ do các điều kiện ràng buộc mua sắm (trung bình 22% ODA toàn cầu bị ràng buộc); thủ tục tiếp nhận phức tạp làm phát sinh chi phí quản lý và tư vấn quốc tế cao.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Hà Thị Thu là công trình nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn tại Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung giai đoạn 1993–2012. Thông qua việc kết hợp phân tích số liệu thứ cấp 20 năm và khảo sát thực địa sơ cấp, công trình đã làm rõ các kết quả đạt được về phát triển hạ tầng, giảm nghèo và đổi mới phương thức sản xuất, đồng thời lượng hóa các rào cản về thủ tục, thể chế và tiến độ giải ngân. Trên cơ sở nhận diện bối cảnh Việt Nam trở thành nước có mức thu nhập trung bình, luận án đã đề xuất hệ thống giải pháp vĩ mô, giải pháp tổ chức thực hiện với mô hình Ban quản lý dự án chuyên nghiệp và các kiến nghị chính sách nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ODA nông nghiệp đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ KHUNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1. Các công trình nghiên cứu liên quan mật thiết đến đề tài luận án 1. Tình hình nghiên cứu về thu hút và sử dụng ODA ở các nước và các tổ chức trên thế giới ODA ra đời sau chiến tranh Thế giới lần thứ II (năm 1943), khởi nguồn từ Tổ chức tiền thân của OECD. Tổ chức này hình thành nhằm quản lý nguồn viện trợ của Canada và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ trong khuôn khổ kế hoạch “Marshall Plane” nhằm tái thiết lại Châu Âu sau chiến tranh Thế giới lần thứ II.

Năm 1961, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế ra đời thay thế cho Tổ chức hợp tác kinh tế Châu Âu, trong khuôn khổ hợp tác phát triển các nước thuộc tổ chức OECD, OECD đã tiến hành thành lập ra các Uỷ ban chuyên môn nhằm điều phối toàn bộ hoạt động của OECD, trong đó có DAC (Development Coloperation Directorate) là một trong những Uỷ ban có nhiệm vụ hỗ trợ và cân đối toàn bộ nguồn viện trợ do các nước thuộc OECD đóng góp tới các nước đang phát triển, giúp các nước này phát triển kinh tế một cách bền vững. Có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn ODA theo vùng và quốc gia chủ yếu là bài báo trên các tạp chí kinh tế, các báo cáo của nhóm tư vấn, diễn văn họp thường niên của các nhà tài trợ. Các công trình nghiên cứu của nước ngoài đề cập đến các nội dung sau đây: Về khái niệm và nguồn gốc ra đời của ODA: (1)Helmut FUHRER (1996), với nghiên cứu “A history of the development assistance committee and the development coloperation directorate in dates, names and figures”[62], cho thấy năm 1969, Tổ chức OECD đã đưa ra khái niệm về nguồn vốn ODA lần đầu tiên như sau: “Nguồn vốn Phát triển chính thức (viết tắt là ODA) là nguồn vốn hỗ trợ để tăng cường phát triển kinh tế và xã hội của các nước đang 8 phát triển; Thành tố hỗ trợ chiếm một khoảng xác định trong khoản tài trợ này”. Như vậy, khái niệm sơ khai đã phân biệt ODA với các nguồn vốn đầu tư khác với hai đặc điểm chính: (i) Đây là khoản hỗ trợ phát triển chính thức; (ii) Có bao gồm thành tố hỗ trợ.

Các khái niệm sau về ODA đã bổ sung và lượng hóa tỷ lệ phần trăm thành tố hỗ trợ là 20l30 % tùy vào Nhà tài trợ và Quốc gia nhận tài trợ. Tuy nhiên, qua thời gian mục đích viện trợ cũng thay đổi, từ mục đích ban đầu là hàn gắn vết thương chiến tranh, sau này là trách nhiệm của các nước giàu giúp các nước nghèo để phát triển kinh tế l xã hội. Về đánh giá hiệu quả của nguồn vốn ODA vào phát triển kinh tế J xã hội của các nước đang phát triển: (2) Các nghiên cứu của Boone (1996) [59] và Lensink và Morrissey (2000)[66] đã tập trung đánh giá hiệu quả của nguồn vốn ODA đối với quá trình phát triển kinh tế của các nước đang phát triển từ góc độ kinh tế vi mô, chỉ ra các hạn chế và tác động xấu của các nước đang phát triển khi tiếp nhận nguồn vốn ODA. Đó là việc nhận nguồn viện trợ không ổn định và không chắc chắn từ bên ngoài đã ảnh hưởng tiêu cực đến chính sách tài chính và đầu tư của nước nhận viện trợ.

Các nghiên này đã nhấn mạnh trách nhiệm của các nhà tài trợ trong chính sách ODA. Hơn nữa, các tác giả đã khẳng định rằng tác động của ODA là nguy hiểm và tiêu cực đến phát triển kinh tế, phần lớn là do tham nhũng và thiếu hiệu quả trong quá trình thực hiện nguồn vốn ODA của nước nhận viện trợ.