Luận văn giải pháp tăng cường công tác quản lý tài chính tại sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh thái nguyên

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn giải pháp tăng cường công tác quản lý tài chính tại sở nông nghiệp và phát triển nông thôn, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Hà Thị Hiền
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Bá Uân
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải pháp tăng cường công tác quản lý tài chính tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan lý luận về quản lý tài chính trong cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.1.3. Nội dung các nguồn thu và các khoản chi của các cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.1.4. Nội dung quản lý tài chính đối với cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.1.5. Các tiêu chí đánh giá kết quả công tác quản lý tài chính cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính ở cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.2. Tổng quan thực tiễn về quản lý tài chính trong cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.2.1. Kinh nghiệm thực tiễn về công tác quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.2.2. Những bài học kinh nghiệm rút ra cho công tác quản lý tài chính của Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên
• 1.3. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TỈNH THÁI NGUYÊN
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý
• 2.1.3. Chức năng nhiệm vụ
• 2.2. Thực trạng công tác quản lý tài chính tại Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên
• 2.2.1. Công tác lập dự toán
• 2.2.2. Công tác quản lý tổ chức thực hiện dự toán và quyết toán
• 2.2.3. Công tác kiểm tra, giám sát
• 2.3. Đánh giá chung về công tác quản lý tài chính của Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những vấn đề còn tồn tại và nguyên nhân
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Định hướng quản lý và sử dụng các nguồn lực tài chính tại Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Định hướng phát triển ngành Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.2. Định hướng trong công tác quản lý tài chính
• 3.2. Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý tài chính tại Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Nhóm các giải pháp về nghiệp vụ chuyên môn
• 3.2.2. Nhóm các giải pháp nâng cao năng lực quản lý, điều hành công tác quản lý tài chính
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với Bộ Tài chính
• 3.3.3. Kiến nghị với Kho bạc Nhà nước tỉnh Thái Nguyên
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý tài chính tại Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên

Quản lý tài chính là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên. Nó bao gồm việc lập dự toán, quản lý ngân sách, và kiểm soát chi tiêu nhằm đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính. Tài chính công đóng vai trò trung tâm trong việc hỗ trợ các hoạt động phát triển nông nghiệp và nông thôn. Các giải pháp tài chính được đề xuất nhằm tăng cường quản lý tài chính, đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong sử dụng ngân sách.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý tài chính

Quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính nhà nước là quá trình sử dụng các công cụ và phương pháp để điều hành các hoạt động thu chi, đảm bảo sự cân đối ngân sách. Tại Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên, quản lý tài chính giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả, hỗ trợ các chương trình phát triển nông nghiệp và nông thôn. Tài chính công là công cụ quan trọng để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

1.2. Thực trạng quản lý tài chính tại Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên

Thực trạng quản lý tài chính tại Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên cho thấy những tồn tại trong việc lập dự toán và quản lý ngân sách. Các khoản chi tiêu chưa được kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Quản lý ngân sách cần được cải thiện để đảm bảo hiệu quả sử dụng kinh phí, đặc biệt trong các dự án đầu tư nông nghiệp và phát triển nông thôn.

II. Giải pháp tăng cường quản lý tài chính

Các giải pháp tài chính được đề xuất nhằm tăng cường hiệu quả quản lý tài chính tại Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên. Những giải pháp này bao gồm cải cách chính sách tài chính, nâng cao năng lực quản lý, và tăng cường kiểm soát chi tiêu. Chính sách tài chính cần được điều chỉnh để phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của ngành nông nghiệp và nông thôn.

2.1. Cải cách chính sách tài chính

Cải cách tài chính là một trong những giải pháp quan trọng để tăng cường quản lý tài chính. Các chính sách tài chính cần được điều chỉnh để đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong sử dụng ngân sách. Chính sách tài chính cần tập trung vào việc hỗ trợ các dự án đầu tư nông nghiệp và phát triển nông thôn, đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.2. Nâng cao năng lực quản lý tài chính

Nâng cao năng lực quản lý tài chính là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả sử dụng ngân sách. Các cán bộ quản lý cần được đào tạo và nâng cao kỹ năng quản lý tài chính. Quản lý chi tiêu cần được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực tài chính.

III. Chiến lược phát triển và hỗ trợ nông dân

Chiến lược phát triển của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên cần tập trung vào việc hỗ trợ nông dân và phát triển bền vững. Các chính sách tài chính cần được điều chỉnh để hỗ trợ các hộ nông dân, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Hỗ trợ nông dân là yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn.

3.1. Hỗ trợ nông dân và phát triển bền vững

Hỗ trợ nông dân là một trong những mục tiêu chính của chiến lược phát triển tại Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên. Các chính sách tài chính cần được điều chỉnh để hỗ trợ các hộ nông dân, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Phát triển bền vững là yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn.

3.2. Đầu tư nông nghiệp và phát triển nông thôn

Đầu tư nông nghiệp là yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thái Nguyên. Các dự án đầu tư cần được quản lý chặt chẽ, đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính. Phát triển nông thôn cần được tập trung để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý tài chính công giữ vai trò then chốt trong việc duy trì năng lực thực thi nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương. Trải qua hơn 72 năm hình thành và phát triển, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên đã xây dựng cơ cấu quản lý đa ngành gồm 5 phòng chuyên môn, 7 chi cục quản lý hành chính và 8 đơn vị sự nghiệp trực thuộc. Với đặc thù quản lý nhiều lĩnh vực rộng lớn như nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và thủy lợi, đơn vị phải vận hành nguồn kinh phí ngân sách hàng năm lên đến hàng chục tỷ đồng. Tuy nhiên, công tác lập dự toán theo khoản mục truyền thống chưa gắn chặt với kết quả đầu ra, việc kiểm soát chi tiêu nội bộ đôi khi còn thiếu đồng bộ, dẫn đến nguy cơ lãng phí nguồn lực và hạn chế hiệu quả thực thi chính sách nông nghiệp tại địa phương.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề nâng cao hiệu quả quản trị ngân sách và tối ưu hóa chi tiêu công tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu chính của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý tài chính trong cơ quan hành chính nhà nước, phân tích toàn diện thực trạng giai đoạn 2014 - 2017, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2018 - 2020. Nghiên cứu hướng đến việc nâng cao hiệu quả phân bổ ngân sách đạt 100% kế hoạch giao, cắt giảm 5% đến 10% chi phí quản lý hành chính lãng phí và tạo nguồn thu nhập tăng thêm bền vững cho hơn 300 cán bộ, công chức, viên chức trong toàn ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Quản lý tài chính công hiện đại và mô hình Quản trị công mới (New Public Management), nhấn mạnh vào cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính. Khung lý thuyết được xây dựng dựa trên nền tảng pháp lý của Nghị định số 130/2005/NĐ-CP và Nghị định số 117/2013/NĐ-CP của Chính phủ, kết hợp cùng Luật Quản lý, sử dụng tài sản công số 15/2017/QH14 và Luật Phí và lệ phí số 97/2015/QH13. Mô hình nghiên cứu tiếp cận theo chu trình quản lý tài chính khép kín gồm 4 mắt xích cốt lõi: lập dự toán thu chi, tổ chức thực hiện dự toán, quyết toán ngân sách và công tác kiểm tra, giám sát tài chính nội bộ.

Nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành nền tảng:

• Tài chính công trong cơ quan hành chính: Hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nhằm hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ phục vụ chức năng quản lý nhà nước không vì mục tiêu lợi nhuận.
• Cơ chế khoán kinh phí tự chủ: Phương thức giao quyền chủ động cho thủ trưởng đơn vị trong việc sử dụng kinh phí quản lý hành chính gắn liền với định mức biên chế được phê duyệt.
• Lập dự toán ngân sách: Quá trình phân tích, lượng hóa các nguồn thu và nhu cầu chi trong năm kế hoạch dựa trên hệ thống tiêu chuẩn, chế độ định mức của Nhà nước.
• Kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước: Quy trình thẩm tra tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ thanh toán nhằm đảm bảo kinh phí được sử dụng đúng mục đích và đúng niên độ.
• Quyết toán ngân sách: Khâu tổng hợp, rà soát và chỉnh lý toàn bộ số liệu thu chi sau một kỳ kế toán nhằm đánh giá mức độ hoàn thành chỉ tiêu tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn khảo sát toàn bộ cỡ mẫu gồm 20 đơn vị, bao gồm cơ quan Văn phòng Sở (với 5 phòng nghiệp vụ), 7 chi cục trực thuộc và 8 đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên trong chu kỳ tài chính 4 năm từ 2014 đến 2017. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ có chủ đích (purposive sampling) nhằm bao quát đầy đủ 3 cấp dự toán ngân sách (cấp I, cấp II, cấp III) trong toàn hệ thống ngành nông nghiệp tỉnh.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp so sánh số tuyệt đối và số tương đối, cùng phân tích chuỗi thời gian (time-series analysis) là vì các công cụ này cho phép phản ánh chính xác xu hướng biến động nguồn thu, cơ cấu các khoản chi thường xuyên và mức độ biến động chi phí quản lý hành chính qua từng năm. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ 14 bảng biểu báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán đã được Kho bạc Nhà nước tỉnh Thái Nguyên và Sở Tài chính thẩm định. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong 12 tháng năm 2018 để xử lý toàn bộ hồ sơ giai đoạn 2014 - 2017 và xây dựng định hướng ứng dụng cho giai đoạn 2018 - 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu tài chính giai đoạn 2014 - 2017 tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên mang lại 3 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô nguồn kinh phí hoạt động có xu hướng tăng trưởng ổn định nhưng phụ thuộc lớn vào ngân sách cấp. Tổng nguồn kinh phí quản lý hành chính tăng bình quân từ 7% đến 12% mỗi năm. Trong đó, nguồn ngân sách nhà nước cấp chiếm tỷ trọng chủ đạo trên 85% tổng nguồn thu của Sở, nguồn phí, lệ phí được để lại và thu sự nghiệp chỉ chiếm khoảng 10% đến 15%. Công tác lập dự toán cơ bản bảo đảm tiến độ thời gian theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước, nhưng phương pháp lập vẫn dựa trên chỉ tiêu khoản mục của năm trước cộng dồn tỷ lệ phát sinh thay vì đánh giá nhu cầu công việc thực tế.

Thứ hai, cơ cấu chi tiêu bộc lộ sự mất cân đối giữa chi con người và chi hoạt động chuyên môn. Các khoản chi thanh toán cho cá nhân (tiền lương, các khoản phụ cấp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế) chiếm tỷ trọng áp đảo, dao động từ 60% đến 65% tổng kinh phí quyết toán hàng năm. Chi phí quản lý hành chính khác và chi nghiệp vụ đặc thù chiếm từ 35% đến 40%. Nhờ áp dụng cơ chế tự chủ kinh phí theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP, cơ quan Sở đã tiết kiệm được kinh phí để chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ công chức với hệ số bình quân đạt từ 0,2 đến 0,5 lần lương cấp bậc, góp phần ổn định đời sống người lao động.

Thứ ba, công tác thanh quyết toán và kiểm tra nội bộ còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Tỷ lệ giải ngân và quyết toán ngân sách hàng năm đều đạt trên 98% dự toán được giao, 100% các khoản chi lớn được kiểm soát qua Kho bạc Nhà nước. Dẫu vậy, số lượng các cuộc tự kiểm tra tài chính tại 15 chi cục và đơn vị sự nghiệp trực thuộc còn rất khiêm tốn, chỉ đạt trung bình 2 đến 3 cuộc mỗi năm. Công tác xét duyệt quyết toán mới dừng lại ở việc đối chiếu số dư sổ sách kế toán với Kho bạc Nhà nước, chưa đánh giá được hiệu quả thực sự giữa số tiền giải ngân với khối lượng và chất lượng sản phẩm đầu ra.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên bắt nguồn từ việc phân bổ dự toán chưa gắn liền với hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI). Thói quen chi tiêu theo ngân sách truyền thống khiến các đơn vị trực thuộc có xu hướng giải ngân hết hạn mức thay vì chủ động tiết kiệm. Trình độ chuyên môn của đội ngũ kế toán tại một số chi cục cấp cơ sở chưa đồng đều, việc cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật mới như Thông tư 137/2017/TT-BTC và Thông tư 61/2017/TT-BTC còn chậm trễ.

Dữ liệu tài chính trong giai đoạn nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ trọng chi thanh toán cá nhân chiếm 63% so với 37% chi quản lý hành chính khác, cùng biểu đồ cột kép so sánh mức độ chênh lệch giữa dự toán được giao và số quyết toán thực tế qua 4 năm 2014, 2015, 2016 và 2017. Bảng tổng hợp 14 chỉ tiêu quản lý tài chính giúp chỉ rõ sự biến động của thu nhập bình quân cán bộ công chức qua từng năm.

Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các phát hiện của tác giả Nguyễn Ngọc Đức năm 2011 tại Kho bạc Nhà nước và tác giả Nguyễn Thị Kim Thương năm 2013 tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, khẳng định tính tất yếu của việc phải chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức quản lý tài chính thụ động sang mô hình tự chủ toàn diện gắn với trách nhiệm giải trình của người đứng đầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản trị ngân sách, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể áp dụng cho giai đoạn 2018 - 2020:

• Đổi mới phương thức lập dự toán ngân sách theo kết quả thực hiện nhiệm vụ: Phòng Kế hoạch - Tài chính chủ trì chuyển đổi 100% quy trình lập dự toán từ phương pháp khoản mục truyền thống sang phương pháp dự toán gắn với khối lượng công việc và sản phẩm đầu ra, hoàn thành áp dụng cho kỳ ngân sách năm 2019 nhằm giảm tỷ lệ điều chỉnh, sai lệch dự toán xuống dưới 3%.
• Rà soát và hoàn thiện Quy chế chi tiêu nội bộ: Ban Giám đốc Sở phối hợp với Ban Chấp hành Công đoàn tổ chức rà soát, bổ sung quy chế chi tiêu nội bộ định kỳ trước ngày 15 tháng 1 hàng năm; thiết lập định mức khoán chi chặt chẽ đối với công tác phí, văn phòng phẩm, cước điện thoại và xăng xe, hướng tới mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 10% đến 15% kinh phí quản lý hành chính để trích lập quỹ thu nhập tăng thêm cho hơn 300 cán bộ, công chức.
• Nâng cao tần suất và chất lượng công tác kiểm tra, giám sát tài chính: Thanh tra Sở phối hợp cùng Phòng Kế hoạch - Tài chính tăng cường số lượng các cuộc thanh tra, tự kiểm tra tài chính nội bộ từ 2 cuộc lên 8 đến 10 cuộc mỗi năm, bảo đảm 100% các chi cục và đơn vị trực thuộc đều được kiểm tra toàn diện tối thiểu 1 lần/năm trong giai đoạn 2018 - 2020 theo đúng quy định tại Quyết định số 67/2004/QĐ-BTC.
• Ứng dụng công nghệ thông tin và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ kế toán: Phòng Tổ chức cán bộ chủ trì phối hợp tổ chức 2 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% cán bộ kế toán của 20 đơn vị trực thuộc, đồng thời đưa vào vận hành đồng bộ hệ thống phần mềm quản trị tài chính công kết nối dữ liệu trực tuyến với Kho bạc Nhà nước tỉnh Thái Nguyên trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Lãnh đạo và nhà quản lý tại các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trên cả nước: Nghiên cứu cung cấp khung tham chiếu thực tiễn giúp người đứng đầu đơn vị thiết lập cơ chế điều hành ngân sách tự chủ, tối ưu hóa định mức chi tiêu nội bộ và nâng cao năng lực giải trình trước cơ quan dân cử.
• Đội ngũ kế toán trưởng, chuyên viên tài chính trong các cơ quan hành chính nhà nước: Tài liệu cung cấp hướng dẫn chi tiết về kỹ thuật tổng hợp dự toán, quy trình thẩm tra quyết toán năm theo Thông tư 137/2017/TT-BTC và các phương pháp kiểm soát chứng từ nhằm loại bỏ 100% rủi ro sai phạm tài chính.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công: Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, hệ thống hóa 14 bảng biểu mẫu xử lý dữ liệu tài chính thứ cấp và phương pháp tiếp cận đề tài cải cách hành chính công.
• Cơ quan quản lý cấp tỉnh như Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước tỉnh Thái Nguyên: Cung cấp cơ sở thực chứng để đánh giá mức độ phù hợp của các định mức phân bổ ngân sách hiện hành, từ đó tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các chính sách tài chính phù hợp với điều kiện kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

• Đâu là điểm khác biệt cốt lõi giữa quản lý tài chính công và quản lý tài chính doanh nghiệp? Quản lý tài chính tại cơ quan hành chính nhà nước nhằm tối ưu hóa việc cung ứng dịch vụ công và hoàn thành nhiệm vụ chính trị - xã hội mà không vì mục tiêu lợi nhuận. Trong khi đó, doanh nghiệp hướng đến tối đa hóa lợi nhuận và gia tăng giá trị tài sản cổ đông. Mọi khoản chi công đều phải tuân thủ nghiêm ngặt theo dự toán pháp lệnh và định mức chi tiêu của Nhà nước.

• Cơ chế tự chủ theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP mang lại lợi ích cụ thể gì cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên? Nghị định 130/2005/NĐ-CP trao quyền chủ động cho thủ trưởng cơ quan trong việc sử dụng kinh phí quản lý hành chính và biên chế được giao. Nhờ cơ chế khoán chi thường xuyên, Sở đã chủ động tiết kiệm từ 5% đến 10% chi phí vận hành hàng năm, tạo nguồn kinh phí trích lập quỹ thu nhập tăng thêm và nâng cao hiệu suất làm việc của đội ngũ công chức.

• Tại sao phương pháp lập dự toán theo khoản mục truyền thống cần phải thay đổi? Lập dự toán theo khoản mục truyền thống chủ yếu dựa vào số liệu quá khứ và biên chế hiện có mà không gắn với kết quả đầu ra, dẫn đến tình trạng phân bổ kinh phí cào bằng và thiếu động lực tiết kiệm. Việc chuyển đổi sang lập dự toán theo nhiệm vụ đầu ra giúp lượng hóa chính xác hiệu quả từng đồng vốn ngân sách được phân bổ.

• Làm thế nào để Sở kiểm soát được 100% các khoản chi tiêu không thường xuyên? Sở áp dụng nguyên tắc kiểm soát chi chặt chẽ qua Kho bạc Nhà nước, mở tài khoản chuyên thu và chuyên chi theo từng dự án cụ thể. Mọi khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm tài sản cố định hoặc chương trình mục tiêu quốc gia đều phải có hồ sơ dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt, thực hiện đấu thầu công khai và nghiệm thu theo đúng tiến độ.

• Luận văn đề xuất giải pháp gì để khắc phục tình trạng thiếu kiểm tra tài chính nội bộ? Tác giả đề xuất nâng số lượng cuộc tự kiểm tra từ 2 cuộc lên 8 đến 10 cuộc/năm, ban hành quy chế phối hợp kiểm tra chéo giữa các phòng chuyên môn và chi cục trực thuộc. Bên cạnh kiểm tra định kỳ 6 tháng/lần, Sở cần tăng cường các cuộc kiểm tra đột xuất đối với những khâu nhạy cảm như mua sắm công và quản lý tài sản công.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý về quản lý tài chính trong cơ quan hành chính nhà nước, làm rõ vai trò của cơ chế tự chủ theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP và Nghị định 117/2013/NĐ-CP.
• Phân tích chi tiết thực trạng tài chính giai đoạn 2014 - 2017 tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên qua 14 bảng biểu chỉ tiêu, chỉ rõ tỷ trọng chi con người chiếm tới 60% - 65% tổng chi thường xuyên.
• Nhận diện chính xác 3 tồn tại trọng yếu gồm phương pháp lập dự toán chưa gắn với kết quả đầu ra, quy chế chi tiêu nội bộ chậm cập nhật và công tác tự kiểm tra nội bộ còn thưa thớt với chỉ 2 đến 3 cuộc/năm.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao, bao gồm đổi mới lập dự toán, siết chặt định mức khoán chi tiết kiệm 10% - 15%, tăng cường kiểm tra giám sát lên 8 - 10 cuộc/năm và chuẩn hóa phần mềm kế toán.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng giúp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn ngân sách nhà nguyên trong giai đoạn 2018 - 2020 và định hướng phát triển bền vững đến năm 2025.

Các nhà quản lý, cán bộ kế toán và học viên chuyên ngành Quản lý kinh tế hãy áp dụng ngay khung phân tích và hệ thống giải pháp từ công trình này để nâng cao hiệu lực quản trị tài chính công tại cơ quan, đơn vị của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 1.1 T ng uan lý luận về uản lý tài chính t ong cơ uan hành chính Nhà nước 1.1 Một số khái niệm 1.1 Tài chính công Tài chính công là các hoạt động thu chi bằng tiền của Nhà nước; Phản ánh hệ thống quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị trong quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của Nhà nước nhằm phục vụ việc thực hiện các chức năng vốn có không nhằm mục tiêu thu lợi nhuận của Nhà nước đối với xã hội [10, tr. Từ khái niệm trên thấy rằng tài chính công gắn liền với các hoạt động thu chi bằng tiền của Nhà nước - chủ thể thực hiện phân phối nguồn lực tài chính quốc gia, phản ánh quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của Nhà nước (Quỹ ngân sách Nhà nước và các quỹ Tài chính ngoài ngân sách Nhà nước nhưng thuộc sở hữu của Nhà nước). Tài chính công là công cụ quan trọng cung cấp thông tin cho các chủ thể lập pháp và quản lý và cung cấp hàng hóa công, dịch vụ công phục vụ cho lợi ích cộng đồng và xã hội không vì mục đích lợi nhuận. Tài chính công thực sự trở thành công cụ của Nhà nước để phục vụ và thực hiện các chức năng của Nhà nước.

Hoạt động của tài chính công rất đa dạng, liên quan đến mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội và tác động đến mọi chủ thể trong xã hội.2 Quản lý tài chính công Quản lý tài chính (QLTC) công là hoạt động của các chủ thể quản lý tài chính thông qua việc sử dụng có chủ định các phương pháp quản lý và các công cụ quản lý để tác động và điều khiển các hoạt động của tài chính công nhằm đạt được các mục tiêu đã định. 5 Tác động quản lý phải thông qua các công cụ, các biện pháp phối hợp với đặc điểm và quy luật vận động của đối tượng quản lý. Đặc điểm của QLTC công [10, tr.21-22] bao gồm: - Đặc điểm về mục tiêu quản lý: Mục tiêu quản lý của tài chính công hay mục tiêu quản lý của tư nhân đề nhằm thu được lợi ích cao nhất nhưng với chi phí thấp nhất. Tuy nhiên, mục tiêu của QLTC công hướng tới lại khác về cơ bản so với mục tiêu của quản lý tài chính tư nhân.

Lợi ích được tư nhân quan tâm chủ yếu là lợi ích kinh tế của riêng mình, trái lại lợi ích mà Nhà nước quan tâm phải là lợi ích tổng thể kinh tế - xã hội của cả quốc gia. Tóm lại, trong khi mục đích của QLTC tư nhân là nhằm đạt tới lợi ích kinh tế xã hội cục bộ (lợi nhuận), thì mục đích của QLTC công là nhằm đạt tới lợi ích tổng thế, cả về kinh tế, cả về xã hội ở tầm vĩ mô. - Đặc điểm về nội dung QLTC: Nội dung vật chất của tài chính công là các nguồn tài chính thuộc các quỹ công. Các nguồn tài chính đó có thể tồn tại dưới dạng tiền tệ hoặc tài sản, nhưng tổng số các nguồn lực tài chính đó là biểu hiện về mặt giá trị, là đại diện cho một lượng của cải vật chất của xã hội.

Do đó, trong QLTC công, không những phải quản lý nguồn tài chính đang tồn tại cả dưới hình thức tài sản, mà còn phải quản lý sự vận động của tổng nguồn lực tài chính công - sự vận động về mặt giá trị - trên cơ sở tính toán để đảm bảo cân đối với sự vận động về mặt giá trị sử dụng - trong đời sống thực tiễn. - Đặc điểm về sử dụng các công cụ quản lý: QLTC công phải tuân thủ pháp luật cả dưới góc độ quản lý Nhà nước, cả dưới góc độ quản lý nghiệp vụ cụ thể. Sử dụng công cụ kế hoạch để QLTC công thể hiện rõ nhất ở việc lập và chấp hành dự toán ngân sách Nhà nước hàng năm.3 Cơ quan hành chính Nhà nước a. Khái niệm cơ quan hành chính Nhà nước Cơ quan hành chính Nhà nước (HCNN) là một bộ phận cấu thành của bộ máy Nhà nước được thành lập ra để thực hiện chức năng quản lý điều hành mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

6 Cơ quan HCNN hoạt động chấp hành và điều hành tức là thực hiện các quyết định của cơ quan quyền lực nhà nước; trực tiếp chỉ đạo, điều khiển các cơ quan, tổ chức, công dân và điều hành các hoạt động đó hàng ngày. Các cơ quan HCNN được các cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập, hoạt động trên cơ sở của pháp luật, nên luật điều chỉnh các hoạt động của các cơ quan HCNN, đó là những luật công. Các cơ quan Nhà nước thực hiện các công việc trên cơ sở chấp hành các nhiệm vụ được giao, các chỉ đạo theo chủ trương kế hoạch của Nhà nước. Các cơ quan này có thể trực tiếp hoặc gián tiếp trực thuộc cơ quan quyền lực của Nhà nước, chịu sự lãnh đạo, giám sát, kiểm tra của các cơ quan quyền lực Nhà nước, chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước cơ quan quyền lực đó.

Các cơ quan HCNN hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà hoạt động vì mục đích chung phục vụ cho lợi ích cộng đồng. Nội dung quản lý hành chính nhà nước Theo thẩm quyền, các cơ quan HCNN được chia thành: cơ quan HCNN thẩm quyền chung và cơ quan HCNN thẩm quyền riêng. Cơ quan HCNN thẩm quyền chung quản lý mọi ngành, mọi lĩnh vực, mọi đối tượng tương ứng trong phạm vi các đơn vị hành chính lãnh thổ. Cơ quan HCNN thẩm quyền riêng quản lý đối với ngành hoặc lĩnh vực.

Nội dung quản lý HCNN được thể hiện cụ thể thông qua các mục tiêu, nhiệm vụ, chức năng hoạt động của từng cơ quan HCNN, từng cấp, từng ngành và toàn thể hệ thống hành chính Nhà nước. Các cơ quan HCNN thực hiện chức năng hành pháp trên các mặt như quản lý HCNN về kinh tế, văn hoá, xã hội, ngoại giao, an ninh, quốc phòng; quản lý HCNN về tài chính, ngân sách Nhà nước, công sản, hạch toán, kiểm toán, bảo hiểm, tín dụng; quản lý HCNN về khoa học, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên và môi trường; quản lý HCNN về nguồn lực và phát triển các nguồn nhân lực; quản lý HCNN về tổ chức bộ máy hành chính [10, tr. Phân loại cơ quan hành chính Nhà nước - Phân loại các cơ quan HCNN theo cấp hành chính: Theo cách phân loại này thì cơ quan HCNN bao gồm tổ chức bộ máy HCNN ở Trung ương và tổ chức bộ máy HCNN ở địa phương. Trong hệ thống chính quyền địa 7 phương, đứng đầu là Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), cơ quan chuyên môn, giúp việc cho UBND cấp tỉnh là các sở và cơ quan ngang sở (sau đây gọi chung là Sở).

Sở là cơ quan thực hiện chức năng tham mưu, giúp UBND cấp tỉnh quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương theo quy định của pháp luật và theo phân công hoặc ủy quyền của UBND cấp tỉnh, Chủ tịch UBND cấp tỉnh [8]. Trong luận văn tác giả chỉ đi sâu vào cơ quan HCNN cụ thể là Sở Nông nghiệp và PTNT, đây là cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh; tham mưu, giúp UBND tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh về: nông nghiệp, lâm nghiệp; diêm nghiệp; thủy sản; thủy lợi và phát triển nông thôn, phòng chống lụt bão; an toàn nông sản, lâm sản, thủy sản và muối trong quá trình sản xuất đến khi đưa ra thị trường; về các dịch vụ công thuộc ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn và thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn theo sự ủy quyền của UBND tỉnh và theo quy định của pháp luật [8]. Sở Nông nghiệp và PTNT có tư cách pháp nhân. có con dấu, tài khoản riêng; chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và công tác của UBND tỉnh; đồng thời chịu sự chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ của Bộ Nông nghiệp và PTNT [8].

- Phân loại các cơ quan hành chính theo cấp cấp dự toán: + Đơn vị dự toán cấp I: Là đơn vị nhận trực tiếp ngân sách năm do cấp chính quyền tương ứng giao và chịu trách nhiệm phân bổ dự toán ngân sách năm xuống cho đơn vị cấp dưới, quản lý điều hành ngân sách năm của cấp mình và cấp dưới trực thuộc. + Đơn vị dự toán cấp II: Là đơn vị trực thuộc đơn vị dự toán cấp I, có nhiệm vụ nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toán cấp I và phân bổ dự toán cho đơn vị dự toán cấp III, có trách nhiệm tổ chức điều hành quản lý kinh phí của cấp mình và đơn vị dự toán cấp dưới. 8 + Đơn vị dự toán cấp III: Là đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng kinh phí từ đơn vị cấp II hoặc đơn vị dự toán cấp I nếu không có cấp II, có trách nhiệm tổ chức thực hiện quản lý kinh phí của đơn vị mính và đơn vị dự toán cấp dưới. + Đơn vị dự toán cấp dưới của cấp III: Là đơn vị được nhận kinh phí để thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện việc quản lý kinh phí theo sự hướng dẫn của đơn vị dự toán cấp III.2 Quản lý tài chính t n các c u n hành chính Nhà n c 1.1 Khái niệm quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính Nhà nước a.

Tài chính trong các cơ quan hành chính Nhà nước Kế thừa những nghiên cứu khác nhau về tài chính, có thể thấy khi mối quan hệ giữa kinh tế, hàng hóa, tiền tệ ngày càng phát triển thì càng có nhiều quan niệm về tài chính. Theo Giáo trình Kinh tế chính trị của Học viện Chính trị quốc gia, “Tài chính là một phạm trù kinh tế gắn liền với sản xuất hàng hóa, tiền tệ và Nhà nước. Nó phản ánh phân phối tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân dưới hình thức giá trị để hình thành và sử dụng có kế hoạch các quỹ tiền tệ tập trung và không tập trung nhằm phục vụ quá trình tái sản xuất và đời sống nhân dân” [13]. Tài chính được thể hiện là sự vận động của các dòng vốn gắn với sự tạo lập và sử dụng những quỹ tiền tệ của các chủ thể khác nhau trong xã hội trong đó phản ánh các mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa các chủ thể.