Luận Văn Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Xã Qua Kho Bạc Nhà Nước Tại Phú Vang, Tỉnh Thừa Thiên Huế

Luận văn phân tích kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua kho bạc nhà nước tại Phú Vang, Thừa Thiên Huế, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Huế
• Chuyên ngành: Quản Lý Ngân Sách
• Đề tài: Kiểm Soát Chi Ngân Sách Xã Qua Kho Bạc Nhà Nước Tại Phú Vang, Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước
• 1.1.1. Khái quát về chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.2. Đặc điểm chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.1.3. Phân loại chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.1.4. Chi thường xuyên ngân sách xã
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC PHÚ VANG
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm soát chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước

Kiểm soát chi ngân sách xã là một phần quan trọng trong quản lý tài chính công. Tại Phú Vang, Thừa Thiên Huế, việc này được thực hiện thông qua Kho bạc Nhà nước (KBNN). KBNN không chỉ đảm bảo tính hợp pháp của các khoản chi mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Việc kiểm soát này giúp phát hiện và ngăn chặn các khoản chi không đúng mục đích, từ đó bảo vệ tài sản công.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm soát chi ngân sách xã

Kiểm soát chi ngân sách xã là quá trình giám sát và quản lý các khoản chi tiêu của ngân sách xã. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo tính hợp pháp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, giảm thiểu lãng phí và tham nhũng.

1.2. Cơ sở pháp lý cho kiểm soát chi ngân sách xã

Cơ sở pháp lý cho kiểm soát chi ngân sách xã được quy định trong Luật Ngân sách Nhà nước và các văn bản hướng dẫn thi hành. Những quy định này tạo ra khung pháp lý vững chắc cho việc thực hiện kiểm soát chi, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát chi ngân sách xã tại Phú Vang

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc kiểm soát chi ngân sách xã, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Nguồn thu ngân sách thấp, năng lực quản lý hạn chế và các quy định pháp lý chưa hoàn thiện là những yếu tố cản trở hiệu quả của công tác này.

2.1. Nguồn thu ngân sách xã hạn chế

Nguồn thu ngân sách xã tại Phú Vang chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách cấp trên. Điều này dẫn đến việc ngân sách xã không đủ để đáp ứng nhu cầu chi tiêu cho phát triển kinh tế - xã hội.

2.2. Năng lực quản lý chi tiêu còn hạn chế

Năng lực quản lý chi tiêu của các đơn vị sử dụng ngân sách còn yếu, dẫn đến việc thực hiện nhiệm vụ quản lý tài chính chưa đạt hiệu quả cao. Cần có các giải pháp nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý ngân sách.

III. Phương pháp kiểm soát chi ngân sách xã hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách xã, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với thực tiễn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách là một trong những giải pháp quan trọng.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát chi

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách. Hệ thống phần mềm quản lý ngân sách có thể giúp theo dõi và kiểm soát các khoản chi một cách chính xác và kịp thời.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ quản lý ngân sách

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý ngân sách là cần thiết để họ có thể thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm soát chi. Các khóa đào tạo về quản lý tài chính công và kiểm soát ngân sách sẽ giúp nâng cao trình độ chuyên môn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Phú Vang

Nghiên cứu thực tiễn về kiểm soát chi ngân sách xã tại Phú Vang cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn trong quản lý ngân sách.

4.1. Kết quả đạt được trong kiểm soát chi ngân sách

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc kiểm soát chi ngân sách xã đã giúp phát hiện và ngăn chặn nhiều khoản chi không hợp lệ, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

4.2. Những hạn chế và bài học kinh nghiệm

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong công tác kiểm soát chi. Cần rút ra bài học kinh nghiệm để cải thiện quy trình và phương pháp kiểm soát trong tương lai.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho kiểm soát chi ngân sách xã

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN là một yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính công. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế kiểm soát và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý.

5.1. Định hướng cải cách trong kiểm soát chi ngân sách

Cần có các chính sách cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách xã. Việc hoàn thiện các quy định pháp lý và quy trình kiểm soát là rất cần thiết.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý

Hợp tác giữa các cơ quan quản lý tài chính và KBNN là cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả trong kiểm soát chi ngân sách. Sự phối hợp này sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011-2015, thu ngân sách trên địa bàn huyện Phú Vang có sự tăng trưởng từ 323.134 triệu đồng lên mức 656.488 triệu đồng, đồng thời chi ngân sách nhà nước cũng gia tăng 94,6% với giá trị tuyệt đối tăng thêm 354.268 triệu đồng. Phú Vang là địa phương ven biển gồm 2 thị trấn và 18 xã, trong đó có khoảng 66,7% số xã thuộc diện nghèo, khiến cân đối ngân sách cơ sở phụ thuộc chủ yếu vào nguồn bổ sung từ ngân sách cấp trên. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi thường xuyên cấp xã nhằm ngăn chặn thất thoát, nâng cao tính minh bạch và tối ưu hóa hiệu quả tài chính công.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên, phân tích toàn diện thực trạng công tác kiểm soát chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước Phú Vang trong giai đoạn 2011-2015, từ đó định hướng hoàn thiện quy trình đến năm 2020. Nghiên cứu tập trung vào 20 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn với đầy đủ các nghiệp vụ thanh toán qua kho bạc huyện. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được đo lường qua việc giảm tỷ lệ hồ sơ chậm trễ xuống dưới 1%, hạn chế tối đa chứng từ khống và nâng tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt trên 85% tại cấp cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết quản trị tài chính công hiện đại và lý thuyết kiểm soát tuân thủ trong khu vực công, vận dụng trực tiếp các quy định của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (Luật số 83/2015/QH13) cùng cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định số 130/2005/NĐ-CP và Nghị định số 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Chi ngân sách nhà nước: Quá trình phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước nhằm trang trải chi phí vận hành bộ máy và thực hiện các chức năng chính trị, kinh tế, xã hội.
• Chi thường xuyên ngân sách cấp xã: Các khoản chi có thời hạn tác động ngắn dưới 1 năm nhằm duy trì hoạt động của bộ máy chính quyền, Đảng, đoàn thể, an ninh trật tự và các sự nghiệp y tế, giáo dục tại địa phương.
• Kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước: Quá trình cơ quan kho bạc kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ chứng từ theo đúng dự toán, chế độ và định mức pháp luật.
• Phương thức rút dự toán và lệnh chi tiền: Hai hình thức cấp phát chủ đạo, gắn liền với quy định mức tạm ứng không quá 30% giá trị hợp đồng và ngưỡng chi tiền mặt nhỏ lẻ không quá 5 triệu đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và phương pháp so sánh đối chiếu số liệu theo chuỗi thời gian 5 năm (2011-2015).

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Đề tài khảo sát toàn bộ 20 xã, thị trấn thuộc huyện Phú Vang, đạt tỷ lệ bao phủ mẫu 100% tổng thể nghiên cứu, đảm bảo tính đại diện tuyệt đối cho địa bàn.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo quyết toán của Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, hệ thống sổ sách kế toán của Kho bạc Nhà nước Phú Vang trên tổng diện tích tự nhiên 28.031,80 ha.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc phân tích định lượng chuỗi số liệu kết hợp kiểm tra quy trình luân chuyển chứng từ giúp đánh giá chính xác mức độ chấp hành dự toán và hiệu quả xử lý hồ sơ trong thời hạn quy định từ 1 đến 3 ngày làm việc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tăng trưởng quy mô chi tiêu: Tổng chi ngân sách địa phương năm 2015 tăng 94,6% so với năm 2011, trong đó chi thường xuyên cấp xã chiếm tỷ trọng bình quân trên 60% tổng chi ngân sách huyện.
• Áp lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của huyện đạt 18,33% giai đoạn 2011-2015 (tăng từ 7,1% năm 2010 lên 18,8% năm 2015), ngành dịch vụ tăng từ 29,9% lên 41,18%, làm tăng đáng kể nhu cầu chi nghiệp vụ chuyên môn và hội nghị, công tác phí.
• Cơ cấu chi tập trung cho con người: Do có 2/3 số xã ven biển đầm phá thuộc diện khó khăn, nhóm chi thanh toán cho cá nhân (tiền lương, phụ cấp cán bộ xã, trợ cấp bảo trợ xã hội) chiếm tỷ trọng từ 65% đến 72% tổng chi thường xuyên ngân sách xã.
• Chuẩn hóa thời gian kiểm soát chi: Kho bạc Nhà nước Phú Vang đã rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đơn giản xuống 1 ngày làm việc và hồ sơ phức tạp xuống 2 ngày làm việc, ngăn chặn kịp thời nhiều khoản chi sai danh mục dự toán.

Thảo luận kết quả

Thực tế nghiên cứu cho thấy nguồn thu tại chỗ của 20 xã, thị trấn chỉ đáp ứng được khoảng 20% đến 30% nhu cầu chi thường xuyên, phần lớn phải dựa vào nguồn bổ sung cân đối từ cấp trên. Điều này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu tại Quảng Trị và Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2012-2014, phản ánh sự phụ thuộc ngân sách lớn của chính quyền cấp cơ sở tại khu vực miền Trung.

Nguyên nhân bắt nguồn từ năng lực lập dự toán của kế toán xã còn hạn chế, dẫn đến tình trạng dồn chứng từ thanh toán vào quý 4 gây quá tải cho hệ thống kho bạc. Để tăng tính trực quan, các chỉ tiêu này có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột chồng mô tả cơ cấu các nhóm mục chi (thanh toán cá nhân, nghiệp vụ chuyên môn, mua sắm sửa chữa tài sản) kết hợp bảng tổng hợp tỷ lệ giải ngân thực tế so với dự toán đầu năm của từng xã. Cách tiếp cận này giúp phân định rõ sự khác biệt giữa các xã đồng bằng và các xã bãi ngang ven biển, tạo cơ sở cho việc phân bổ kinh phí công bằng.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện phân bổ dự toán theo cơ chế tự chủ: Ủy ban nhân dân huyện và Phòng Tài chính - Kế hoạch triển khai giao khoán kinh phí tự chủ theo Nghị định số 130/2005/NĐ-CP cho toàn bộ 20 xã, thị trấn, đảm bảo 100% đơn vị ban hành quy chế chi tiêu nội bộ trước ngày 31 tháng 1 hàng năm trong lộ trình 2016-2018.
• Nâng cấp hạ tầng công nghệ và dịch vụ công trực tuyến: Ban Lãnh đạo Kho bạc Nhà nước Phú Vang hiện đại hóa chương trình quản lý mẫu dấu, chữ ký số, phấn đấu rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ tạm ứng dưới 1 ngày làm việc và giảm 50% khối lượng hồ sơ giấy trước năm 2020.
• Tăng cường phương thức thanh toán không dùng tiền mặt: Kho bạc Nhà nước Phú Vang phối hợp với các ngân hàng thương mại mở tài khoản cá nhân cho 100% cán bộ, công chức xã, nâng tỷ lệ chi trả lương và phụ cấp qua tài khoản ngân hàng lên trên 95% vào năm 2019.
• Đào tạo nâng cao trình độ kế toán xã: Ủy ban nhân dân huyện chủ trì tổ chức 2 khóa tập huấn chuyên sâu mỗi năm cho hơn 60 lượt cán bộ kế toán và chủ tài khoản cấp xã, phấn đấu giảm tỷ lệ hồ sơ thanh toán sai sót cần chỉnh sửa xuống dưới mức 3% vào cuối năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý Kho bạc Nhà nước và ngành Tài chính: Nắm vững thực trạng kiểm soát chi tại địa bàn đặc thù gồm 20 xã, thị trấn, áp dụng quy trình kiểm soát hồ sơ rút dự toán và lệnh chi tiền trong thời hạn 1 đến 3 ngày làm việc để nâng cao hiệu lực quản lý ngân quỹ.
• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và kế toán ngân sách cấp xã: Sử dụng luận văn làm tài liệu hướng dẫn xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, quản lý định mức chi tiêu công và hoàn thiện hồ sơ thanh quyết toán đạt chuẩn 100% theo quy định pháp luật.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Kinh tế, Quản lý công: Tiếp cận khung lý thuyết chuẩn hóa, hệ thống số liệu thứ cấp giai đoạn 2011-2015 và phương pháp đánh giá định lượng chi thường xuyên ngân sách cấp cơ sở.
• Giảng viên và sinh viên các trường đại học khối kinh tế: Bổ sung nguồn tài liệu thực tiễn giảng dạy về quản lý ngân sách nhà nước tại vùng duyên hải với hơn 6.800 ha đầm phá, liên hệ trực tiếp giữa lý thuyết tài chính công và thực tế điều hành ngân sách địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Kho bạc Nhà nước có quyền từ chối thanh toán các khoản chi ngân sách xã trong trường hợp nào?

Kho bạc Nhà nước Phú Vang có quyền từ chối thanh toán khi khoản chi không có trong dự toán được phê duyệt, vượt quá tiêu chuẩn định mức hoặc chứng từ kế toán không hợp pháp. Điển hình như các gói mua sắm tài sản trên 20 triệu đồng nhưng thiếu quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu sẽ bị cơ quan kho bạc từ chối giải ngân ngay lập tức.

Hạn mức và điều kiện tạm ứng chi thường xuyên ngân sách xã được quy định thế nào?

Mức tạm ứng tối đa không vượt quá 30% giá trị dự toán hợp đồng mua sắm hàng hóa, dịch vụ đã ký kết. Đối với các khoản chi tiền mặt nhỏ lẻ không có hợp đồng, mức tạm ứng không vượt quá 5 triệu đồng cho một lần phát sinh và đơn vị phải hoàn tất thủ tục thanh toán tạm ứng chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng kế tiếp.

Tại sao chi thường xuyên tại ngân sách xã huyện Phú Vang lại chiếm tỷ trọng cao?

Huyện Phú Vang có khoảng 66,7% số xã thuộc diện nghèo và thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ vùng ven biển. Do đó, nguồn lực tài chính phải ưu tiên trang trải cho chế độ chính sách con người, tiền lương cán bộ, an sinh xã hội và duy tu các công trình phúc lợi, khiến chi thường xuyên chiếm trên 60% tổng chi ngân sách xã.

Thời hạn xử lý hồ sơ kiểm soát chi tại Kho bạc Nhà nước được quy định cụ thể ra sao?

Quy trình nghiệp vụ quy định thời hạn xử lý khoản chi tạm ứng và hồ sơ thanh toán đơn giản tối đa là 1 ngày làm việc. Đối với các khoản chi có hồ sơ phức tạp cần kiểm tra nhiều chứng từ liên quan, thời gian xử lý là 2 ngày làm việc và thời hạn tối đa cho việc thanh toán tạm ứng là 3 ngày làm việc.

Cơ chế tự chủ tài chính mang lại lợi ích gì cho công tác quản lý ngân sách xã?

Cơ chế tự chủ theo Nghị định số 130/2005/NĐ-CP giúp nâng cao trách nhiệm của chủ tài khoản tại 20 xã, thị trấn, tạo điều kiện chủ động sử dụng kinh phí tiết kiệm để chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, đồng thời giảm thiểu áp lực kiểm soát chi tiết từng hóa đơn nhỏ lẻ cho cơ quan kho bạc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước.
• Phân tích sâu sắc thực trạng chi ngân sách giai đoạn 2011-2015 tại 20 xã, thị trấn huyện Phú Vang với mức tăng trưởng chi đạt 94,6%.
• Đánh giá thẳng thắn những hạn chế về sự phụ thuộc trợ cấp cân đối và chất lượng lập dự toán tại cấp cơ sở.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp thực tiễn gắn liền với hiện đại hóa công nghệ thông tin kho bạc và đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt đến năm 2020.
• Kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao cho hơn 100 huyện ven biển có điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội tương đồng trên cả nước.

Đề tài là công trình nghiên cứu công phu, đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho tiến trình cải cách tài chính công giai đoạn 2020-2025. Các cơ quan quản lý và bạn đọc quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu để áp dụng vào thực tiễn quản lý ngân quỹ địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở khoa học về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước. Chương 2: Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước Phú Vang. Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước. 6 Chƣơng 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ KIỂM SOÁT CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1.

Tổng quan về kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nƣớc 1. Khái quát về chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp xã 1. Khái niệm chi ngân sách nhà nước và chi thường xuyên ngân sách nhà nước Tại khoản 4, điều 4, Luật NSNN 2015 (số 83/2015/QH13 do Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 25/6/2015): “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” “ Chi NSNN là những khoản chi tiêu do Chính phủ hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm Chi NSNN thể hiện các quan hệ tiền tệ hình thành trong quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm trang trải cho các chi phí bộ máy Nhà nước và thực hiện chức năng chính trị, kinh tế, xã hội của Nhà nước” .12] Chi NSNN là quá trình phân phối, sử dụng quỹ NSNN theo những nguyên tắc nhất định cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Về thực chất, chi NSNN chính là việc cung cấp các phương tiện tài chính cho việc thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước.

Cho nên, chi NSNN có những đặc điểm sau: 7 - Chi NSNN luôn gắn với nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội mà Nhà nước phải đảm nhận. Mức độ và phạm vi chi tiêu NSNN phụ thuộc vào nhiệm vụ của Nhà nước trong t ng thời kỳ. - Chi ngân sách nhà nước gắn với quyền lực nhà nước, mang tính chất pháp lý cao. Ở Việt Nam, Quốc hội là chủ thể duy nhất quyết định cơ cấu, nội dung và mức độ các khoản chi NSNN.

- Tính hiệu quả của các khoản chi NSNN được thể hiện ở tầm vĩ mô và mang tính toàn diện cả về kinh tế, xã hội, chính trị và ngoại giao. - Các khoản chi NSNN đều là các khoản cấp phát không hoàn trả trực tiếp. Đặc điểm này giúp chúng ta phân biệt giữa các khoản chi NSNN với các khoản tín dụng, các khoản chi cho hoạt động kinh doanh. - Các khoản chi của ngân sách nhà nước gắn chặt với sự vận động của các phạm trù giá trị khác như giá cả, lãi suất, tỷ giá hối đoái, tiền lương, tín dụng và các phạm trù khác thuộc lĩnh vực tiền tệ.

Chi ngân sách nhà nước bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. “ Chi thường xuyên ngân sách nhà nước: là các khoản chi có thời hạn tác động ngắn thường dưới một năm, chi để mua các hàng hoá và dịch vụ không lâu bền, thường mang tính chất lặp đi lặp lại thường xuyên phục vụ các nhu cầu hoạt động thường xuyên của các tổ chức công” [25, tr. Đây là các khoản chi chủ yếu phục vụ chức năng quản lý, điều hành xã hội một cách thường xuyên của Nhà nước. Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của Nhà nước nhằm trang trải những nhu cầu của các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc khu vực công, qua đó thực hiện 8 nhiệm vụ quản lý nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác.

Nói tóm lại, chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng vốn t quỹ NSNN để đáp ứng nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về quản lý kinh tế, xã hội. 1 1 1 2 Đặc điểm chi thường xuyên ngân sách nhà nước Nguồn lực tài chính trang trải cho các khoản chi thường xuyên được phân bố tương đối đều giữa các quý trong năm, giữa các tháng trong quý, giữa các năm trong kỳ kế hoạch. Việc sử dụng kinh phí thường xuyên được thực hiện thông qua hai hình thức cấp phát thanh toán và tạm ứng. Cũng như các khoản chi khác của NSNN, việc sử dụng kinh phí thường xuyên phải đ ng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả.

Chi thường xuyên chủ yếu là chi cho con người, sự việc nên không làm tăng thêm tài sản hữu hình của quốc gia. Hiệu quả của chi thường xuyên không thể đánh giá, xác định cụ thể như chi cho đầu tư phát triển. Hiệu quả của nó không chỉ đơn thuần về mặt kinh tế mà được thể hiện qua sự ổn định chính trị-xã hội t đó th c đẩy sự phát triển bền vững của đất nước. Với đặc điểm trên cho thấy vai trò chi thường xuyên có thể ảnh hưởng rất quan trọng đến đời sống kinh tế - xã hội của một quốc gia.

Phân loại chi thường xuyên ngân sách nhà nước Căn cứ vào tính chất kinh tế, chi thường xuyên bao gồm 4 nhóm mục cụ thể như sau: 9 - Nhóm các khoản chi thanh toán cho cá nhân gồm: tiền lương; phụ cấp lương; học bổng học sinh, sinh viên; tiền thưởng; phúc lợi tập thể; chi về công tác người có công với cách mạng và xã hội; chi lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội; các khoản thanh toán khác cho cá nhân. - Nhóm các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn gồm: thanh toán dịch vụ công cộng; vật tư văn phòng; thông tin tuyên truyên liên lạc; hội nghị; công tác phí; chi phí thuê mướn; chi sửa chữa thường xuyên; chi phí nghiệp vụ chuyên môn của ngành. - Nhóm các khoản chi mua sắm, sửa chữa lớn tài sản cố định và xây dựng nhỏ gồm: sửa chữa nhỏ tài sản cố định phục vụ chuyên môn và các công trình cơ sở hạ tầng; chi mua tài sản vô hình; mua sắm tài sản dùng cho chuyên môn. - Nhóm các khoản chi thường xuyên khác.

Căn cứ theo lĩnh vực chi, chi thường xuyên bao gồm: - Chi cho các đơn vị sự nghiệp: Đây là các khoản chi cho các đơn vị sự nghiệp công lập nhằm cung cấp các dịch vụ đáp ứng nhu cầu nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tạo động lực để nâng cao năng suất lao động, th c đẩy phát triển kinh tế theo chiều sâu. Cụ thể: Chi cho hoạt động của các đơn vị sự nghiệp kinh tế của nhà nước; Chi cho hoạt động các đơn vị sự nghiệp văn hóa – xã hội; Chi cho hoạt động khoa học công nghệ; Chi cho hoạt động giáo dục, đào tạo; Chi cho hoạt động sự nghiệp y tế; Chi cho hoạt động sự nghiệp văn hóa, thể dục thể thao; Chi cho hoạt động xã hội. - Chi cho các hoạt động quản lý nhà nước (chi quản lý hành chính): à các khoản chi để đảm bảo hoạt động của hệ thống các cơ quan quản lý nhà 10 nước t trung ương đến địa phương như chi cho hệ thống cơ quan quyền lực, cơ quan hành chính, cơ quan chuyên môn các cấp, viện kiểm sát và tòa án. - Chi cho hoạt động an ninh, quốc phòng và trật tự an toàn xã hội: Khoản chi cho an ninh nhằm đảm bảo trật tự an toàn xã hội, tạo ra sự yên bình cho người dân.

Chi quốc phòng nhằm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, chống lại sự xâm lấn của các thế lực bên ngoài. - Chi khác: ngoài các khoản chi trên, một số khoản chi không phát sinh đều đặn và liên tục trong các tháng của năm nhưng vẫn thuộc về chi thường xuyên như chi trợ giá theo chính sách của nhà nước, chi trả lãi tiền vay do chính phủ vay, chi h trợ quỹ bảo hiểm xã hội. 1 1 1 4 Chi thường xuyên ngân sách xã Ngân sách xã là một cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống NSNN, nó đại diện và đảm bảo tài chính cho chính quyền xã có thể chủ động khai thác những thế mạnh có sẵn để phát triển kinh tế, thực hiện các chính sách xã hội, giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn xã. Ngân sách xã do Ủy ban Nhân dân (UBND) xã xây dựng, quản lý; Hội đồng Nhân dân (HĐND) xã quyết định, giám sát.

Chi ngân sách xã bao gồm các khoản chi nhằm duy trì hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng, đoàn thể cấp xã và các khoản chi về quản lý và phát triển kinh tế - xã hội thuộc chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã. Việc phân cấp nhiệm vụ chi cho ngân sách xã phải căn cứ vào chế độ phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng của Nhà nước, các chính sách chế độ về hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội; đồng thời phải phù hợp với trình độ, khả năng quản lý của chính quyền xã. Chi thường xuyên ngân sách xã là quá trình ủy ban nhân dân và hội đồng nhân dân xã phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của Nhà nước nhằm 11 trang trải những nhu cầu của bộ máy quản lý hành chính nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc sự quản lý của xã, qua đó thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác theo sự phân công nhiệm vụ của cấp trên. Cơ cấu chi thường xuyên ngân sách xã bao gồm: + Chi cho hoạt động của các cơ quan nhà nước ở xã: - Tiền lương, tiền công cho cán bộ, công chức cấp xã; - Sinh hoạt phí đại biểu Hội đồng nhân dân; - Các khoản phụ cấp khác theo quy định của Nhà nước; - Công tác phí; - Chi về hoạt động, văn phòng, như: chi phí điện, nước, văn phòng phẩm, phí bưu điện, điện thoại, hội nghị, chi tiếp tân, khánh tiết; - Chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở, phương tiện làm việc; - Chi khác theo chế độ quy định.