Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua Kho bạc Nhà nước. Chương 2: Thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn tỉnh Đắk Nông. Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN trên địa bàn tỉnh Đắk Nông. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Với gần 25 năm, Hệ thống Kho bạc Nhà nƣớc chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/04/1990, trong quá trình hoạt động của Hệ thống Kho bạc Nhà nƣớc luôn có những chính sách đổi mới và hoàn thiện về cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý, chức năng, nhiệm vụ và các chính sách chế độ của Nhà nƣớc, để đáp ứng với sự phát triển toàn diện của Đất nƣớc.
Điều đó thể hiện thông qua Luật ngân sách Nhà nƣớc sửa đổi bổ sung, đã đƣợc Quốc hội khóa 11, kỳ họp thứ hai thông qua ngày 16/12/2002, có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2004; chiến lƣợc phát triển hệ thống Kho bạc Nhà nƣớc; các hội thảo, đề tài khoa học; những nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài ngành; 5 các luận văn, bài báo viết về Kho bạc Nhà nƣớc với nhiều góc độ khác nhau, có thể nêu một số nghiên cứu với các nội dung sau: PGS.TS Hà Đức Trụ (2000), “Đổi mới cơ chế quản lý quỹ ngân sách Nhà nước trong hệ thống KBNN giai đoạn 2001- 2010” nêu lên: Để quản lý quỹ Ngân sách Nhà nƣớc cho phù hợp với sự phát triển của Việt Nam trong giai đoạn 2001-2010 và những năm tiếp theo, trƣớc hết phải có cơ chế, chính sách những định hƣớng cơ bản; đồng thời phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý NSNN, trong đó cơ quan Tài chính và Kho bạc Nhà nƣớc là hai cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc thực hiện đổi mới cơ chế quản lý quỹ ngân sách Nhà nƣớc. Bài viết của Thạc sĩ Nguyễn Thị Nhơn, Tổng Giám đốc Kho bạc Nhà nƣớc viết về chiến lƣợc của Hệ thống KBNN “Triển khai chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020”, nêu lên: Cần phải tăng cƣờng công tác quản lý quỹ Ngân sách Nhà nƣớc và các quỹ tài chính với mục tiêu đổi mới toàn diện cơ chế chính sách, quy trình nghiệp vụ theo hƣớng đơn giản, hiện đại, công khai, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Trong bài viết của tác giả Nguyễn Đình Linh - Dƣơng Công Trinh (2013), đăng trên tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia nói về “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN” tác giả đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua KBNN cụ thể, là kiểm tra, kiểm soát việc tuân thủ của các chủ thể thƣờng xuyên NSNN đối với các cơ chế, chính sách, quy trình thủ tục, điều kiện để thực hiện chi thƣờng xuyên, đồng thời đã nêu những giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên Ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc, để thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN, đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên của KBNN đòi hỏi phải tinh thông nghiệp vụ, nắm rõ các quy định, chế 6 độ tiêu chuẩn, định mức do các cấp có thẩm quyền ban hành, từ đó nâng cao tính chuyên nghiệp, hiệu quả. Thạc sĩ Hoàng Thị Xuân có bài viết đăng trên tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia, “Đề xuất và giải pháp quy trình kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước”, nêu lên tầm quan trọng của Ngân sách Nhà nƣớc tác động đến tình hình kinh tế- xã hội nói chung và nền tài chính nói riêng, từ đó xác định việc quản lý và sử dụng hiệu quả các khoản chi ngân sách có ý nghĩa hết sức to lớn, góp phần nâng cao nguồn lực tài chính, thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
Vì vậy, để thực hiện nhiệm vụ đó đòi hỏi Kho bạc Nhà nƣớc phải có quy trình kiểm soát chi hợp lý, chặt chẽ và đƣợc thực hiện nghiêm túc. Thạc sĩ Vĩnh Sang (2014) có bài đăng trên tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia nói về “Quản lý và kiểm soát cam kết chi ngân sách Nhà nước qua KBNN - Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện”, nhận định quản lý và kiểm soát cam kết chi ngân sách Nhà nƣớc trong quá trình chấp hành ngân sách là rất cần thiết. Quản lý và kiểm soát cam kết chi sẽ hỗ trợ nâng cao chất lƣợng của công tác kiểm soát, thanh toán các khoản chi NSNN qua KBNN. Và còn có một số luận văn đề cập đến công tác kiểm soát chi ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc nhƣ Luận văn Thạc sĩ kinh tế của Lƣơng Ngọc Tuyền, trƣờng Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh về: “ Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên của ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước”, Luận văn đã đi sâu vào nghiên cứu hoạt động của Kho bạc Nhà nƣớc trong công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc; tuy nhiên tác giả mới chỉ đi sâu vào phần cơ sở lý luận, phần thực trạng mới chỉ nêu chung chung công tác kiểm soát chi trƣớc khi có luật ngân sách nhà nƣớc và sau khi có luật ngân sách nhà nƣớc, chƣa có số liệu phân tích cụ thể về công tác kiểm soát chi của Kho bạc Nhà nƣớc.
7 Luận văn thạc sĩ Trần Trọng Sơn: “Hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi thường xuyên của ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước quận Cầu giấy”, trƣờng Đại học kinh tế- Đại học quốc gia Hà Nội. Tác giả đánh giá khá sát thực cơ chế kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc, đồng thời đã đề ra những giải pháp để hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi Ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Cầu giấy. Luận văn thạc sĩ Huỳnh Bá Tƣởng: “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Cẩm Lệ”, trƣờng Đại học Đà Nẵng. Tác giả đánh giá sát công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc, đồng thời đã đề ra những giải pháp để hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Cẩm Lệ.
Về lý luận và thực tiễn, các tác giả đã đƣa ra nhiều những vấn đề quan trọng liên quan đến công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nƣớc. Đánh giá kết quả đạt đƣợc, nêu lên những hạn chế, từ đó tìm ra những giải pháp hiệu quả, đề xuất những kiến nghị để hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên của ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc. Tác giả thấy rằng tất cả các công trình nghiên cứu, các bài viết trên tạp chí đã công bố nói trên là những tài liệu hết sức quý giá về lý luận và thực tiễn. Tuy nhiên những nghiên cứu trên lại ở những thời điểm khác nhau, có những đề tài nghiên cứu đến nay đã khá lâu, các văn bản chế độ về công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nƣớc lại có những thay đổi cơ bản.
Do vậy đề tài mà tác giả lựa chọn hiện nay không trùng với bất cứ công trình khoa học hay luận văn nào đã công bố. Các công trình nghiên cứu, các bài báo, tạp chí, tài liệu có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đề tài đƣợc tác giả tiếp thu, chọn lọc trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1. NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.
Tổng quan về chi NSNN 1. Khái niệm Ngân sách Nhà nước Có rất nhiều quan niệm khác nhau về ngân sách Nhà nƣớc, tùy thuộc vào từng thời kỳ và từng quốc gia. Theo quan niện của các nhà nghiên cứu kinh tế cổ điển thì: “Ngân sách Nhà nƣớc là một văn kiện tài chính mô tả các khoản thu, chi của Chính Phủ, đƣợc thiết lập hàng năm”. Theo các nhà nghiên cứu kinh tế hiện đại thì cho rằng: “Ngân sách Nhà nƣớc là bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền mặt trong một giai đoạn nhất định của Nhà nƣớc”.
Ngân sách Nhà nƣớc là phạm trù kinh tế và là phạm trù lịch sử. Sự hình thành và phát triển của NSNN gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phƣơng thức sản xuất của các cộng đồng và Nhà nƣớc của từng cộng đồng. Hay nói cách khác, sự ra đời của Nhà nƣớc, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa - tiền tệ là những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của NSNN. NSNN luôn gắn liền với Nhà nƣớc, nó đƣợc dùng để chỉ các khoản thu nhập và các khoản chi tiêu của Nhà nƣớc đƣợc thể chế hóa bằng pháp luật.
Cho đến nay, các Nhà nƣớc khác nhau đều tạo lập và sử dụng NSNN. Tuy còn có nhiều ý kiến khác nhau nhƣng nội dung khái niệm NSNN thể hiện ở các điểm chủ yếu sau: 9 Thứ nhất, NSNN là bản dự toán thu, chi tài chính của Nhà nƣớc trong một khoảng thời gian nhất định, thƣờng là một năm. Thứ hai, NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc, là kế hoạch tài chính cơ bản của Nhà nƣớc. Thứ ba, NSNN là những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình Nhà nƣớc huy động và sử dụng các nguồn tài chính khác nhau.
Các ý kiến trên xuất phát từ cách tiếp cận vấn đề khác nhau và có yếu tố hợp lý song chƣa đầy đủ. Khái niệm NSNN là khái niệm trìu tƣợng, nhƣng NSNN là một hoạt động tài chính cụ thể của Nhà nƣớc, vì vậy nó phải thể hiện đƣợc nội dung kinh tế - xã hội của NSNN, phải đƣợc xem xét trên các mặt hình thức, thực thể và quan hệ kinh tế chứa đựng trong NSNN. Ở Việt Nam hiện nay, Theo luật ngân sách Nhà nƣớc (Luật số 01/2002/QH11) đƣợc thông qua tại kỳ họp thứ hai Quốc Hội khóa 11, ngày 16/12/2002 định nghĩa: Ngân sách nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Chu trình quản lý chi NSNN Chu trình quản lý chi NSNN đƣợc hiểu là một vòng tròn khép kín lặp đi lặp lại từ khâu lập dự toán chi NSNN, chấp hành dự toán đến quyết toán chi NSNN, đƣợc cụ thể nhƣ sau: a.