Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn huyện thủy nguyên thành phố hải phòng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý kinh tế hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn huyện thủy, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Đặng Thị Ngọc Bích
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường Đại Học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Cải Thiện Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Cấp Xã Tại Huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước cấp xã

Trong bối cảnh hiện nay, quản lý ngân sách nhà nước cấp xã đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Việc hiểu rõ về ngân sách nhà nước và các khái niệm liên quan đến quản lý ngân sách là cần thiết để có thể áp dụng hiệu quả tại huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng. Ngân sách nhà nước cấp xã không chỉ là công cụ tài chính mà còn là phương tiện để thực hiện các chính sách của nhà nước tại địa phương. Theo Nghị định số 60/2003/NĐ-CP, ngân sách nhà nước được phân cấp rõ ràng, trong đó ngân sách cấp xã là một phần không thể thiếu trong hệ thống ngân sách. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một hệ thống quản lý ngân sách hiệu quả để đảm bảo các nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp xã

Ngân sách nhà nước cấp xã là một bộ phận của ngân sách nhà nước bao gồm các khoản thu, chi được quản lý theo quy định của pháp luật. Đặc điểm của ngân sách cấp xã là nó không chỉ là quỹ tiền tệ mà còn là đơn vị dự toán đặc biệt. Hoạt động thu, chi ngân sách cấp xã phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật, đồng thời phải phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương. Việc quản lý ngân sách cấp xã không chỉ đơn thuần là thực hiện các khoản thu, chi mà còn phải đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng ngân sách.

II. Thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã tại huyện Thủy Nguyên

Trong giai đoạn 2018-2022, huyện Thủy Nguyên đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế cần khắc phục. Cụ thể, việc phân cấp quản lý ngân sách chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến tình trạng một số xã không cân đối được thu - chi. Ngoài ra, công tác kiểm tra, thanh tra cũng chưa được thực hiện thường xuyên, gây khó khăn trong việc giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách. Những hạn chế này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời nhằm đảm bảo quản lý ngân sách nhà nước cấp xã được thực hiện một cách hiệu quả và bền vững.

2.1. Đánh giá thực trạng quản lý ngân sách tại huyện Thủy Nguyên

Đánh giá tổng thể cho thấy, mặc dù huyện Thủy Nguyên đã có những bước tiến trong việc quản lý ngân sách, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện. Các khoản thu từ ngân sách nhà nước cấp xã chủ yếu phụ thuộc vào nguồn thu từ các doanh nghiệp và dịch vụ, trong khi đó nguồn thu từ tài nguyên thiên nhiên vẫn chưa được khai thác triệt để. Điều này dẫn đến việc thiếu hụt ngân sách trong một số thời điểm, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Cần có những biện pháp cụ thể để tăng cường hiệu quả quản lý ngân sách, như rà soát lại các khoản thu, chi và cải cách quy trình lập dự toán ngân sách.

III. Biện pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã

Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã tại huyện Thủy Nguyên, cần thực hiện một số biện pháp chủ yếu. Đầu tiên, cần tăng cường kỷ cương trong thu, chi ngân sách, đảm bảo mọi hoạt động đều tuân thủ theo quy định của pháp luật. Thứ hai, hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách xã nhằm đảm bảo tính chính xác và khả thi. Cuối cùng, cần đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý ngân sách để nâng cao năng lực và trách nhiệm trong công việc. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình tài chính của cấp xã mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Thủy Nguyên.

3.1. Tăng cường kỷ cương thu chi ngân sách

Việc tăng cường kỷ cương trong thu, chi ngân sách là cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính. Cần có các quy định cụ thể về quy trình thu, chi và kiểm soát ngân sách, đồng thời áp dụng các biện pháp giám sát chặt chẽ hơn từ phía các cơ quan chức năng. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng tham nhũng, lãng phí mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm của các cán bộ công chức trong việc sử dụng ngân sách nhà nước. Những biện pháp này sẽ góp phần tạo ra một môi trường quản lý ngân sách minh bạch và hiệu quả hơn tại huyện Thủy Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước cấp xã. Chương 2: Thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã tại huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Chương 3: Biện pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã tại huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ 1.

Những vấn đề chung về quản lý ngân sách nhà nước cấp xã 1. Lý luận về ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước Khái niệm ngân sách nhà nước được hiểu như sau: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Hệ thống ngân sách nhà nước Theo Điều 5, Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 6/6/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật NSNN xác định NSNN gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương và được tổ chức theo mô hình phân cấp. HỆ THỐNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ngân sách trung ương Ngân sách địa phương Ngân sách Tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương Ngân sách Huyện (Quận), Thành phố, Thị xã thuộc tỉnh Ngân sách xã (phường), Thị trấn Sơ đồ 1.1: Hệ thống ngân sách nhà nước Việt Nam ( Nguồn: Luật NSNN 2015) 7 1.

Khái niệm, đặc điểm ngân sách nhà nước cấp xã Ngân sách Nhà nước cấp xã là một bộ phận của ngân sách nhà nước bao gồm thu, chi ngân sách được quản lý theo quy định của Luật ngân sách, là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền nhà nước cấp xã để phục vụ cho việc thực hiện nhiệm vụ, chức năng quản lý nhà nước được giao. Ngân sách cấp xã có đặc điểm sau: - Ngân sách cấp xã là một loại quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấp cơ sở (cấp xã). - Hoạt động thu, chi ngân sách cấp xã phải chấp hành nghiêm theo quy định của pháp luật. - Ngân sách cấp xã vừa là một cấp ngân sách, vừa là đơn vị dự toán đặc biệt vì nó không có đơn vị dự toán trực thuộc nào, phải tạo nguồn thông qua các khoản thu ngân sách cấp xã được phân cấp; chi trực tiếp và tổng hợp các khoản chi đó vào chi ngân sách.

Chính các đặc điểm này đã ảnh hưởng chi phối lớn đến quá trình tổ chức, chấp hành, kế toán và quyết toán ngân sách cấp xã. Hoạt động của ngân sách nhà nước cấp xã được thể hiện trên hai phương diện là huy động nguồn thu (thu ngân sách cấp xã) và phân phối, sử dụng quỹ (chi ngân sách cấp xã). - Thu ngân sách nhà nước cấp xã là quá trình chính quyền Nhà nước cấp xã dùng quyền lực chính trị để huy động một bộ phận giá trị của xã hội hình thành quỹ ngân sách nhằm đảm bảo chức năng và nhiệm vụ của bộ máy chính quyền cấp xã là phục vụ lợi ích công cộng và duy trì sự tồn tại của bộ máy. Thu ngân sách nhà nước cấp xã là hoạt động có vai trò quan trọng, sự tồn tại và phát triển của bộ máy chính quyền cấp xã là điều kiện xuất hiện các khoản thu ngân sách nhà nước cấp xã.

Thu ngân sách nhà nước cấp xã có các đặc điểm sau: + Thu ngân sách nhà nước cấp xã gắn liền với quyền lực chính trị và việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền Nhà nước cấp xã. 8 + Các hoạt động thu ngân sách nhà nước cấp xã được tiến hành trên cơ sở những quy định của pháp luật. Việc dựa trên cơ sở pháp luật để tổ chức các hoạt động thu ngân sách nhà nước cấp xã là một yêu cầu có tính bắt buộc bởi vì thu ngân sách nhà nước cấp xã tác động tới nhiều ngành, lĩnh vực của đời sống KT-XH và có liên quan tới lợi ích của nhiều chủ thể trong nền kinh tế. - Chi ngân sách nhà nước cấp xã thể hiện các quan hệ tiền tệ hình thành trong quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước cấp xã nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của bộ máy chính quyền cấp xã theo những nguyên tắc nhất định.

Chi ngân sách nhà nước cấp xã là là phân chia tài chính của cấp huyện xuống các xã theo đúng các mục chi ngân sách nhà nước, đúng pháp luật, đúng mục đích sử dụng. Do đó, chi ngân sách nhà nước cấp xã là những việc cụ thể không chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc thuộc chức năng, nhiệm vụ của bộ máy chính quyền cấp xã. Bao gồm: chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên. Chi ngân sách nhà nước cấp xã có các đặc điểm: Gắn với bộ máy nhà nước cấp xã và những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội trên địa bàn xã mà chính quyền đảm đương lãnh đạo trong từng thời kỳ; Gắn với quyền lực nhà nước, mang tích chất pháp lý cao.

Các khoản chi của ngân sách nhà nước cấp xã có tính chất không hoàn trả trực tiếp. Vị trí, vai trò ngân sách nhà nước cấp xã Ngân sách cấp xã là một bộ phận của ngân sách nhà nước, có vị trí, vai trò của ngân sách nhà nước trong phạm vi hoạt động thu hẹp trên từng địa bàn của đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn cụ thể: Ngân sách nhà nước cấp xã tạo lập các nguồn tài chính cần thiết để chính quyền cấp xã tái đầu tư khai thác các thế mạnh về kinh tế xã hội nông thôn đảm bảo nguồn tài chính cho chính quyền Nhà nước cấp xã có tiền để triển khai các nhiệm vụ kinh tế, xã hội trên địa bàn xã. 9 Khi thực hiện tốt vai trò ngân sách cấp xã sẽ góp phần thúc đẩy một cách hiệu quả cho công tác quản lý xã hội của chính quyền cấp huyện trong giám sát hoạt động tài chính của cấp xã. Ngân sách xã góp phần quản lý xã hội, đảm bảo sự ổn định về chính trị từ đó tạo môi trường thúc đẩy kinh tế phát triển, nâng cao mọi mặt đời sống nhân dân trong xã, thị trấn… 1.

Nhiệm vụ ngân sách nhà nước cấp xã HĐND và UBND ở cấp xã có nhiệm vụ quản lý ngân sách xã theo đúng quy định của pháp luật được quy định tại điều 31 của luật ngân sách nhà nước bao gồm. Lập dự toán ngân sách xã, phương án phân bổ ngân sách cấp xã theo các nội dung thu chi. Căn cứ vào nhiệm vụ thu chi ngân sách được UBND huyện giao và tình hình thực tế tại xã quyết định dự toán thu ngân sách trên địa bàn xã nhưng phải đảm bảo không thấp hơn chỉ tiêu dự toán ngân sách nhà nước cấp huyện giao cấp xã. Khi đã dự toán xong ngân sách cấp xã thì ra quyết định phân bổ dự toán ngân sách cấp xã cho các tổ chức, ban ngành, đoàn thể để thực hiện.

UBND xã căn cứ vào nghị quyết của HĐND xã để giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách cho từng tổ chức, ban ngành, cá nhân thực hiện nhiệm vụ thu, chi, ngân sách xã. UBND xã cũng đề ra các giải pháp để tổ chức thực hiện dự toán ngân sách xã, tiến hành kiểm tra, tổng hợp báo cáo việc thực hiện ngân sách xã đối với HĐND xã và UBND huyện. Phối hợp với các cơ quan nhà nước cấp huyện như Chi cục thuế, kho bạc nhà nước cấp huyện trong việc quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn xã. Đặc điểm quản lý ngân sách nhà nước cấp xã - Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã là quá trình lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm soát mọi hoạt động ngân sách nhà nước cấp xã thông qua hệ thống các công cụ chính sách, pháp luật về quản lý thuế và 10 các khoản thu ngoài thuế nhằm đảm bảo tính công bằng khuyến khích sản xuất kinh doanh phát triển.

- Mục tiêu chung của quản lý ngân sách nhà nước cấp xã là đem lại kết quả tốt nhất để phát triển KT-XH; đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích kinh tế giữa một bên là nhà nước và một bên là các chủ thể khác trong xã hội, đáp ứng được các nhiệm vụ phát triển KT-XH của xã. Mục tiêu cụ thể quản lý ngân sách nhà nước cấp xã : + Nhằm điều hành ngân sách nhà nước cấp xã một cách linh hoạt, đảm bảo nguồn thu để phục vụ chi ngân sách. + Đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng đơn giản, rõ ràng, minh bạch, dễ thực hiện. + Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã đảm bảo sự hoạt động có hiệu quả trong tổ chức ngân sách nhà nước cấp xã, các khoản thu ngân sách nhà nước cấp xã phải được thu đúng, thu đủ, chống thất thu và giảm nợ đọng thuế và được vận hành theo đúng quy định của pháp luật tránh các hiện tượng tiêu cực.

Đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về ý thức tự giác chấp hành ngân sách nhà nước cấp xã. + Đảm bảo thu đúng, thu đủ, chi kịp thời cho các nhiệm vụ, cân đối thu chi ngân sách trên địa bàn xã. + Hạn chế chi tiêu bằng tiền mặt. - Các tiêu chí đánh giá quản lý ngân sách nhà nước cấp xã + Tính hiệu lực: Thực hiện nghiêm túc trong quản lý ngân sách nhà nước cấp xã đảm bảo thu đúng, thu đủ, chống thất thu và kịp thời bố trí ngân sách nhà nước cấp xã cho các nhiệm vụ chi bảo đảm chi đúng mục đích, đúng kế hoạch, chi đủ, không bội chi ngân sách.

+ Tính bền vững: Tác động tích cực từ quản lý ngân sách nhà nước cấp xã có tác động lâu dài và ổn định đối với sự phát triển KT- XH, an ninh quốc phòng, thể hiện tăng trưởng kinh tế ở trên địa bàn xã. + Tính phù hợp: Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã phù hợp với đường 11 lối chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thực tiễn tình hình đặc thù của xã hội, từ đó đáp ứng được nhiệm vụ chính trị phát triển KT- XH trên địa bàn xã, góp phần thắng lợi vào nhiệm vụ của huyện trong thời kỳ hội nhập kinh tế thế giới. Nội dung quản lý ngân sách nhà nước cấp xã 1.