TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN HẢI VÂN NGỌC VẬN DỤNG QUY TRÌNH DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG DẠY - HỌC NHÓM BÀI VĂN BẢN NHẬT DỤNG (SGK NGỮ VĂN 8, TẬP 1) KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: SƯ PHẠM NGỮ VĂN kk DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN STT Danh mục viết tắt Ý nghĩa 1 GV Giáo viên 2 HS Học sinh 3 MC Người dẫn chương trình 4 NV Ngữ văn 5 SGK Sách giáo khoa 6 SP Sản phẩm 7 THCS Trung học cơ sở DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tiến trình dạy học theo dự án và các hoạt động chính của giáo viên và học sinh. Bảng kết quả khảo sát giáo viên. Bảng kết quả khảo sát học sinh.
Danh sách học sinh lớp 8A tham gia thực nghiệm. Danh sách và phân công công việc nhóm 1. Danh sách và phân công công việc nhóm 2. Danh sách phân công công việc nhóm 3.
Tiến hành làm việc của dự án.45 Bảng 9: Tiến hành trình bày sản phẩm dự án. Kết quả đánh giá giữa các thành viên trong nhóm. Kết quả đánh giá giữa các nhóm.50 Bảng 12: Kết quả đánh của giáo viên.50 MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.1 LỜI CAM ĐOAN. 2 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN.3 DANH MỤC BẢNG.
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUY TRÌNH DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC NHÓM BÀI VĂN BẢN NHẬT DỤNG, SGK NGỮ VĂN 8, TẬP 1. Những vấn đề chung về dạy học dự án. Một số điểm cơ bản về nhóm bài văn bản nhật dụng trong sách Ngữ văn 8 tập 1. Đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh lớp 8 ở trường THCS.
Cơ sở thực tiễn. Khảo sát thực trạng về việc vận dụng hình thức dạy học dự án trong nhóm bài văn bản nhật dụng sách Ngữ văn 8, tập 1. VẬN DỤNG QUY TRÌNH DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC NHÓM BÀI VĂN BẢN NHẬT DỤNG, SÁCH NGỮ VĂN 8, TẬP 1. Vận dụng quy trình dạy học dự án trong dạy học nhóm văn bản nhật dụng Ngữ Văn 8, tập 1.
Bước 1: Quyết định chủ đề dự án. Bước 2: Triển khai và hoàn hiện dự án. Bước 3:Giới thiệu sản phẩm dự án. Bước 4: Đánh giá sản phẩm của dự án.36 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.37 CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM.
Đối tượng, địa bàn, thời gian thực nghiệm. Đối tượng thực nghiệm. Địa bàn thực nghiệm. Thời gian thực nghiệm.
Nội dung và cách thức tiến hành thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm. Cách thức tiến hành thực nghiệm. 53 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
Lí do chọn đề tài Trong quá trình dạy học, người dạy có thể đưa ra rất nhiều những hình thức tổ chức dạy học và những phương pháp dạy học khác nhau nhưng dù làm gì thì ta đều hướng về một mục tiêu giúp đó là người học phát huy được tính tích cực trong quá trình tiếp nhận kiến thức từ người dạy. Dạy học dự án là một hình thức tổ chức dạy học với mục tiêu cuối cùng là đưa ra các sản phẩm của dự án. Và từ đó, người học sẽ có thể phát huy những năng lực bản thân trong quá trình hoàn thiện sản phẩm dự án. Dạy học dự án không phải là một hình thức dạy học mới mẻ, nó đã được nhiều giáo viên lựa chọn để áp dụng bởi nó là phương cách hiệu quả để gắn nội dung kiến thức với thực tiễn cuộc sống, gắn lí thuyết với thực hành, gắn kết môi trường trong phạm vi nhà trường với môi trường ngoài xã hội.
Trong quá trình thực hiên dự án, học sinh có cơ hội vân dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn, thực hiện công việc “học đi đôi với hành’’. Hiện nay văn bản nhật dụng đã được đưa vào chương trình giảng dạy với các khối lớp 6, 7, 8, 9 với thời lượng là 13 tiết chiếm khoảng 10% số tiết học ở mỗi khối lớp bao gồm rất nhiều những lĩnh vực khác nhau như: thiên nhiên, môi trường, dân số, quyền trẻ em, ma túy, nhà trường với học sinh, sự hội nhập và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc… đó đều là những nội dung hết sức gần gũi, bức thiết với cuộc sống hàng ngày của mỗi chúng ta. Với mục tiêu nhằm giảm bớt tính hàn lâm, tạo cơ hội rõ rệt hơn cho việc dạy văn phải gắn với đời sống, nhằm giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân nên các văn bản nhật dụng không phải là những tác phẩm tiêu biểu của các tác giả tiêu biểu. Tuy vậy vấn đề nội dung, tư tưởng của nó lại rất sâu sắc và giàu ý nghĩa nhân văn.
[15] Tuy nhiên văn bản nhật dụng hầu như không được chú trọng trong việc giảng dạy ở các trường phổ thông có lẽ bởi văn bản nhật dụng thường ít khi được đưa vào các bài kiểm tra và nội dung cũng như đề tài đều là những vấn đề mà các em học sinh đã biết hoặc từng được nghe qua nên nó khó mà hấp dẫn được học sinh quan tâm đến. Chính vì vậy nếu người dạy chỉ truyền đạt những kiến thức ở trong SGK 1 thì giờ học thường nhàm chán khó thể thu hút học sinh hợp tác trong quá trình chuyển giao kiến thức giữa người dạy và người học. Để giải quyết vấn đề này, người dạy có thể sử dụng những hình thức dạy học khác nhau để tạo động lực cũng như sự hứng thú của học sinh khi tiếp cận các văn bản nhật dụng. Nhóm văn bản nhật dụng trong chương trình Ngữ văn (NV) lớp 8, tập 1 là nhóm văn bản có yếu tố thời sự cập nhật và nó có tác dụng giúp cho người học nhận thức rõ hơn những hiểm họa đang đe dọa tới cuộc sống con người.
Trong đó bao gồm ba văn bản: “Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000”; “Ôn dịch, thuốc lá” và “Bài toán dân số”. Với vai trò là một sinh viên sắp tốt nghiệp ra trường tôi lựa chọn và thực hiện nghiên cứu nhóm văn bản này với quy trình dạy học dự án - một quy trình lấy người học làm trung tâm trong quá trình hình thành kiến thức và phát huy toàn bộ năng lực của người học. Qua việc thực hiện quy trình của dạy học dự án học sinh rèn được khả năng tư duy, giải quyết vấn đề, rèn kĩ năng sống và có phương pháp học bộ môn Ngữ văn một cách đúng đắn. Xuất phát từ những lí do trên, qua việc tìm hiểu các tài liệu, thực tế làm quen với dạy học dự án ở nhà trường phổ thông và học tập trong quá trình rèn luyện tại trường Đại học, tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “VẬN DỤNG QUY TRÌNH DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG DẠY - HỌC NHÓM BÀI VĂN BẢN NHẬT DỤNG (SGK NGỮ VĂN 8, TẬP 1 – THCS)” 2.
Lịch sử vấn đề Từ những năm 30 của thế kỉ trước J. Kilpatrick đã khởi xướng phương pháp dạy học theo dự án trên cơ sở lí luận về tính tích cực của người học. Ở đó người học sẽ được coi là trung tâm; sẽ được lĩnh hội tất cả các kĩ năng, kiến thức liên quan đến việc thực hiện dự án, xây dựng các nhiệm vụ, giải quyết những vấn đề phát sinh khi thâm nhập thực tiễn. Kết quả của dự án sẽ phản ánh mức độ tiếp thu kiến thức, kĩ năng và thái độ của người học.
Người dạy lúc này chỉ đóng vai trò là người giám sát, gợi ý các nguồn tư liệu tham khảo… cho người học Ở Việt Nam đề tài nghiên cứu về việc áp dụng quy trình dạy học dự án tương đối lớn với nhiều đề tài khác nhau. Trong lĩnh vực giáo dục Việt Nam đang từng 2 bước nghiên cứu, khai thác vấn đề này qua nhiêu góc độ khác nhau. Ta có thể kể đến: Chuyên đề: Tác giả Lê Khoa (2015) – Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục Tổ chức một số dự án học tập gắn với thực tiễn trong dạy học môn Toán ở trường trung học phổ thông; Đinh Thị Hồng Minh (2012) Áp dụng dạy học theo dự án trong bài ancol, Tạp chí Giáo dục, số đặc biệt, tháng 12/2012; Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án để dạy học môn giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông của tác giả Đào Ngọc Minh (2010); Bước đầu vận dụng dạy học theo dự án trong học phần phương pháp dạy học lịch sử của Thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Hằng được đăng trên trang chính thức của trường Đại học Khánh Hòa (2018); … Bên cạnh những bài viết và những luận văn kể trên, có Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục của tác giả Trần Thị Thùy Dung trường Đại học Vinh (2014) nghiên cứu đề tài Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học Ngữ văn 9 đã đề cập đến vấn đề xây dựng quy trình vân dụng phương pháp dạy học theo dự án cho chương trình Ngữ văn lớp 9, thiết kế một số giáo án dạy hoc Ngữ văn 9 theo phương pháp dạy học dự án; đề tài đã góp phần nhận diện và khái quát về một phương pháp dạy học hiện đại kiểu mới đồng thời tạo ra một định hướng về quy trình dạy học dự án. Vấn đề dạy học theo hướng đi mới trong môn Ngữ Văn đã được chú ý nghiên cứu trên bình diện lí thuyết và thực hành.
Ngoài việc khai thác vấn đề này ở trong các luận văn, khóa luận, tiểu luận, các bài nghiên cứu khoa học… thì vấn đề này còn được các thầy cô đưa vào trong nhà trường phổ thông. Điển hình là trường Tiểu học – THCS Pascal đã thực hiện một dự án “Sống & Viết” với chủ đề “Trung Thực để Sống” (2018) do tác giả Nguyễn Thị Vĩnh Hà phụ trách đã tạo ra trong quá trình nhận thức của học sinh về tính trung thực trong cuộc sống. Đây là một hoạt động ý nghĩa để học sinh có thể trải nghiệm nhiều hơn trong góc nhìn của mình về một cuộc sống “Trung Thực”. Trong dự án này, các em đã được đến các làng nghề nổi tiếng, những khu chợ đông đúc, thậm chí là bệnh viện để có những trải nghiệm thực tế nhất về cuộc sống về thái độ làm việc trung thực của những người lao động, 3 những y bác sĩ để tạo ra sản phẩm cuối cùng là những bài viết về tính trung thực, những hình ảnh thực tế.
Từ những sản phẩm tưởng chừng như vô hình ấy mà dự án này mang lại – sự “trưởng thành” trong lối suy nghĩ và nhân cách của các em khi tham gia dự án trải nghiệm thực tế từ nhà trường mang lại.