Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiến của việc thiết kế và tổ chức dự án học tập trực tuyến trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 6 theo hướng phát triển năng lực. - Chương 2: Thiết kế và tô chức một số dự án học tập trực tuyên trong dạy học phân môn Địa lí lớp 6 theo hướng phát triển năng lực. - Chương 3: Thực nghiệm sư phạm. PHAN NOI DUNG CHUONG 1.
CO SO Li LUAN VA THUC TIEN CUA VIEC THIET KE VA TO CHUC DY AN HOC TAP TRUC TUYEN TRONG MON LICH SU VA DIA Li LỚP 6 THEO HƯỚNG PHAT TRIEN NANG LUC 1. Day học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 1. Khái niệm Chương trình giáo dục định hướng năng lực (định hướng phát trién năng lực) còn gọi là dạy học “định hướng kết quả dau ra” duoc ban đến nhiều từ những năm 90 của thế kỉ XX và ngày nay đã trở thành xu hướng giáo dục quốc tế. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực là mô hình day học nhằm phát trién tôi đa năng lực của người học, trong đó, người học tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức dưới sự tô chức hướng dẫn của người dạy.
Quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triên toàn diện năng lực và phâm chất người học trên nguyên lý: Học đi đôi với hành — Lí luận gắn với thực tiễn - Giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội. Như vậy, có thé định nghĩa Day học phát triển năng lực là quá trình thiết kế, tổ chức và phổi hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học, tập trung vào kết qua dau ra của quá trình này. Trong đó nhấn mạnh người học can đạt được các mức năng lực nhự thé nào sau khi kết thúc một giai đoạn (hay một quá trình) dạy học. Đặc điểm quan trọng nhất của day học phát triển năng lực là xác định và do lường được “năng luc” dau ra của học sinh.
Dựa trên mức độ làm chủ kiến thức, kĩ nding va thái độ của học sinh trong quá trình học tập. Đặc điểm dạy học theo định hướng phát triển năng lực Theo Deb Everhart (2014) đã chi ra ba đặc điểm chính của học tập dựa trên năng lực là: - Đặc điểm thứ nhất lay người học lam trung tâm: Đầu tiên và trước hết học tập dựa trên năng lực tập trung vào người học. Nó cung cấp cơ hội cho mỗi cá nhân đề phát triển các kĩ năng theo tốc độ của riêng mình, cộng tác với những người khác thu thập chứng cứ của việc học và trở thành người học thành công suốt đời. Học tập dựa trên năng lực trao quyền cho người học.
- Đặc điểm thứ hai là dựa trên kết quả học tập (kết quả đầu ra): Học tập dựa trên năng lực bắt đầu với kết quả học tập được xác định rõ. - Đặc điểm thứ ba là sự khác biệt Sự khác biệt của học tập dựa trên năng lực dé cap đến thực hành nhận biết và dé đáp ứng nhu cầu của cá nhân người học. Sự khác biệt là đa dạng và áp dụng đối với người học hỗ trợ thông tin liên lạc và can thiệp quá trình học. Đặc trưng của day học phát trién năng lực Khác với chương trình định hướng nội dung, chương trình định hướng phát triển năng lực có những đặc trưng sau: - Mục tiêu giáo đục: chương trình đạy học định hướng năng lực tập trung vào việc mô tả chất lượng đầu ra, kết quả học tập cần đạt được m6 tả chi tiết và có thể quan sát, đánh giá được; thẻ hiện được mức độ tiên bộ của học sinh một cách liên tục.
- Nội dung giáo dục: lựa chọn nội dung nhằm đạt được kết quả đầu ra đã quy định, gắn với các tình huéng thực tiễn. Chương trình chỉ quy định những nội dung chính, không quy định chỉ tiết. - Phương pháp đạy học: trong chương trình này giáo viên chủ yếu là người tô chức, hỗ trợ học sinh tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức. Chú trọng sự phát triên khả năng giải quyết vấn đẻ, kha năng giao tiếp,.Chú trọng sử dụng các quan điểm, phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực, các phương pháp dạy học thí nghiệm, thực hành.
- Hình thức day học: Tô chức hình thức học tập đa dạng: chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo; đây mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong đạy và học. - Đánh giá kết quả học tập của học sinh: Tiêu chí đánh giá dựa vào năng lực đầu ra, có tính đến sự tiến bộ trong quá trình học tập, chú trọng kha năng vận dụng trong các tình huồng thực tiễn. Các phương pháp giáo dục day học theo định hướng phát triển năng lực Có nhiều phương pháp day học tích cực có thẻ áp dụng trong môn Địa lí, bao gồm cả các phương pháp day học truyền thông và phương pháp day học hiện dai, đòi hỏi người giáo viên phải linh hoạt trong việc lựa chọn. kết hợp các phương pháp.
Một số phương pháp dạy học tích cực được gợi ý như: - Phương pháp dạy học giải quyết van dé Phương pháp day học giải quyết van đề là phương pháp dạy học dựa trên những quy luật của sự lĩnh hội tri thức và cách thức hoạt động một cách sáng tao, có những nét cơ bản của sự tìm tòi khoa học. Bản chất của nó là tạo nên một chuỗi những “tinh hudng van dé”, “tinh huống học tập” và điều khiển học sinh giải quyết những van đề học tập đó. Nhờ vậy, nó đảm bảo cho học sinh lĩnh hội vững chắc những cơ sở khoa học, phát triển năng lực tư duy sáng tạo và hình thành cơ sở thé giớt quan khoa học. 10 Tình huống có vấn dé bao gồm: tình huống nghịch lý.
tình huống bác bỏ. tình huống “tại sao”, các tình huống này doi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức và kỳ năng vốn có dé giải quyết van dé đặt ra. Học sinh phải tìm ra được các mối liên hệ, đặc biệt là mối liên hệ nhân qua, tìm ra được nguyên nhân dẫn đến kết quả đó, người học có thê thường xuyên giải thích các sự sai khác giữa lý thuyết và thực tiễn. từ đó việc vận dụng tri thức vào giải quyết các tình huồng thực tiễn sẽ được nâng cao.
- Phương pháp dam thoại Phương pháp đảm thoại (vẫn đáp) là phương pháp giáo viên khéo léo đặt hệ thong câu hỏi dé học sinh trả lời nhằm gợi mở cho học sinh sáng tỏ những van dé mới; tự khai phá những tri thức mới bằng sự tái hiện những tài liệu đã học hoặc từ những kinh nghiệm đã tích luỹ được trong cuộc sông. nhằm giúp học sinh củng cố. mở rộng, đào sâu, tông kết, hệ thống hoá tri thức đã tiếp thu được và nhằm mục đích kiêm tra, đánh giá và giúp học sinh tự kiêm tra, tự đánh gia việc lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỳ xảo trong quá trình day học. Chúng ta có thẻ sử dụng linh hoạt các hình thức đảm thoại sau: đàm thoại gợi mở (dùng khi day bài mới), đàm thoại củng cỗ (khi muốn học sinh đào sâu, mở rộng kiến thức, khắc phục các hiểu biết sai lệch), dam thoại tổng kết (khi muốn hệ thông hóa kiến thức).
đàm thoại kiểm tra, đảm thoại tai hiện. Trong phương pháp này hệ thông câu hỏi của giáo viên giữ vai trò chủ đạo, có tính chất quyết định đối với chất lượng lĩnh hội của cả lớp. hệ thống câu hỏi của giáo viên vừa là kim chỉ nam, vừa là bánh lái hướng tư duy của học sinh đi theo một logic hợp lý, nó kích thích cả sự tò mò khoa học và cả sự ham muốn giải đáp của học sinh. Vì thế, khi kết thúc đàm thoại.
học sinh có vẻ như tự lực tìm ra chân lý và chính khía cạnh nảy đã tạo ra cho học sinh niềm vui sướng của nhận thức, một tình cảm rất tốt đẹp cần phát triển ở học sinh. - Phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm Phương pháp dạy học theo nhóm là phương pháp đặt học sinh vào môi trường học tập theo các nhóm học sinh. Một trong những lí do chính để sử dụng phương pháp này là nhằm khuyến khích học sinh trao đôi và biết cách làm việc hợp tác với người khác. Tô chức học sinh hoc tập theo nhóm không chi phát huy tính tích cực.
tự giác, khả năng chủ động, sáng tạo trong hoạt động nhận thức của học sinh, tạo điều kiện dé mọi người cùng tham gia, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau, chuẩn bị cho lao động phân công hợp tác trong cộng đồng mà qua cách học này nhiều kĩ năng xã hội cũng được hình thành và phát trién. 1] - Phương pháp khảo sát, điều tra trong day học địa lí Phương pháp khảo sát, điều tra là một phương pháp đặc thù của việc day học địa lý. Vì đối tượng nghiên cứu của khoa học địa lý là các thé tong hợp lãnh thé tự nhiên, các thé tổng hợp sản xuất theo lãnh thé và các thành phan của chúng. Muốn cho học sinh hiểu được các thành phan và các mỗi quan hệ của các thành phan trong các thé tông hợp tự nhiên, các thể sản xuất theo lãnh thé, thì giáo viên phải hướng dẫn các em nghiên cứu trên một lãnh thô cụ thê - đó là địa phương nơi các em đang sinh sống và học tập.
Thông qua việc tiếp xúc, tìm tòi, điều tra thực tế địa phương sẽ cung cấp cho học sinh các biểu tượng, khái niệm, các mối quan hệ nhân quả về các đôi tượng địa lý mà các em đang và sẽ học. Giúp cho học sinh cách quan sat, tìm tôi, thu thập, phân tích, so sánh các đôi tượng địa lý trong môi trường thực tế, từ đó tìm ra cái mới cho mình; tập dượt cho học sinh làm quen với công tác nghiên cứu khoa học. Ngoài ra còn rất nhiều phương pháp day học tích cực khác mà giáo viên có thé vận dụng một cách linh hoạt như phương pháp hướng dẫn học sinh khai thác tri thức từ bản 46, phương pháp thảo luận, phương pháp học tập tinh huống, phương pháp đóng vai,. Bên cạnh đó, một yếu tô không thé thiếu trong môn Địa lí đó là các công cụ, phương tiện đạy học.
Từ lâu, bản đồ đã là một phương tiện dạy học, một cuốn sách giáo khoa thứ hai trong môn Địa lí, giúp học sinh hình thành tư duy lãnh thé rất hiệu quả.