Mở đầu l Xác định nhiệm vụ, vấn đề học tập học sinh cần giải quyết. l Kết nối với những điều học sinh đã biết. l Nêu vấn đề nhằm kích thích tư duy, tạo hứng thú đối với bài mới. Kiến thức mới Gồm các thông tin liên quan đến chủ đề, các hoạt động học tập giúp học sinh khai thác, chiếm lĩnh kiến thức mới.
Luyện tập Gồm các câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ, hoạt động để học sinh củng cố, rèn luyện các kĩ năng gắn với kiến thức vừa học. Vận dụng Học sinh sử dụng các kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết các tình huống, vấn đề trong thực tiễn, gắn với địa phương. Hãy bảo quản, giữ gìn cuốn tài liệu này để dành tặng các em học sinh lớp sau nhé! 4 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 Mục lục Trang Chủ đề 1 Văn hoá ẩm thực Nghệ An 6 Chủ đề 2 Truyện kể dân gian ở Nghệ An 10 Chủ đề 3 Dấu tích thời nguyên thuỷ trên đất Nghệ An 14 Chủ đề 4 Nghệ An trong thời kì đấu tranh chống Bắc thuộc (179 TCN – 938) 21 Chủ đề 5 Tự nhiên tỉnh Nghệ An 27 Chủ đề 6 Phân hoá tự nhiên ở Nghệ An 38 Chủ đề 7 An toàn khi tham gia giao thông ở Nghệ An 48 Chủ đề 8 Bảo vệ môi trường tự nhiên ở Nghệ An 55 5 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 CHỦ ĐỀ VĂN HOÁ ẨM THỰC NGHỆ AN 1 Sau chủ đề, em sẽ: l Nêu được những nét tiêu biểu trong văn hoá ẩm thực của Nghệ An. l Làm được một sản phẩm để giới thiệu, tôn vinh những giá trị văn hoá ẩm thực đặc sắc của Nghệ An như: vẽ tranh, làm poster, sổ tay ẩm thực Nghệ An,… ? Quan sát các hình ảnh sau, kể tên các món ăn, đồ uống và cho biết các món ăn, đồ uống đó phổ biến ở địa phương (xã, huyện) nào của Nghệ An.
6 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 Hình 1. 7 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 1 Tìm hiểu món ăn, đồ uống theo vùng miền ở Nghệ An a. Tìm hiểu các món ăn, đồ uống ở Nghệ An và vẽ sơ đồ vào vở theo mẫu sau: Món ăn, đồ uống Món ăn, đồ uống miền biển miền đồng bằng. MÓN ĂN, ĐỒ UỐNG NGHỆ AN Món ăn, đồ uống miền núi.
Nêu nhận xét của em về món ăn, đồ uống của Nghệ An. 2 Tìm hiểu một số món ăn, đồ uống của Nghệ An a. Nêu các nguyên liệu cần thiết để làm một số món ăn, đồ uống ở Nghệ An. Chia sẻ với các bạn những thông tin sau: – Trong số các món ăn, đồ uống trên, gia đình em đã từng làm món ăn, đồ uống nào? – Các món ăn, đồ uống đó được dùng hằng ngày hay trong những dịp đặc biệt nào? c.
Tìm hiểu về các bước trong quá trình làm một món ăn, đồ uống ở quê hương em (có thể vẽ hình hoặc dùng ảnh để minh hoạ cho các bước đó). Chia sẻ cảm nhận của em về giá trị nổi bật của món ăn, đồ uống ở quê hương em. 8 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 Giới thiệu về món ăn, đồ uống ở Nghệ An a. Vẽ tranh hoặc làm thẻ giới thiệu một trong các món ăn, đồ uống ở Nghệ An mà em thích.
Mẫu thẻ giới thiệu món ăn TÊN MÓN ĂN, ĐỒ UỐNG Nguyên liệu: Cách chế biến: 1…………………………. Cách thưởng thức tốt nhất: – Thời gian: ……………………………………………………………. Từ tranh hoặc thẻ đã làm, hãy giới thiệu bằng lời về món ăn, đồ uống đó. Vì sao em lại lựa chọn món ăn, đồ uống đó để giới thiệu? Nêu cảm xúc của em về món ăn, đồ uống đó.
1 Chọn 3 trong số các từ ngữ dưới đây để miêu tả ẩm thực của Nghệ An: a. Chặt to kho mặn e. Thanh đạm 2 Từ những món ăn, đồ uống đã tìm hiểu, hãy viết hoặc nói về nét đặc sắc trong văn hoá ẩm thực Nghệ An. 3 Sưu tầm bài thơ, bài hát, bài văn giới thiệu về văn hoá ẩm thực của Nghệ An.
4 Đóng vai đầu bếp tại một khách sạn hàng đầu thế giới, em hãy chọn và giới thiệu một món ăn, đồ uống của Nghệ An với bạn bè quốc tế. 9 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 CHỦ ĐỀ TRUYỆN KỂ DÂN GIAN Ở NGHỆ AN 2 Sau chủ đề, em sẽ: l Kể được một số truyện dân gian tiêu biểu ở Nghệ An (truyện gắn với địa danh, phong tục, nhân vật ở địa phương,…). l Nêu được cảm nhận về vẻ đẹp con người, phong tục ở địa phương thể hiện qua truyện kể dân gian ở Nghệ An. l Sưu tầm và giới thiệu được một/một số truyện kể dân gian ở Nghệ An.
? Quan sát các hình ảnh sau và cho biết mỗi hình ảnh gắn với nhân vật hoặc câu chuyện nào. Đền Bạch Mã (xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương) Hình 2. Núi Hai Vai (xã Diễn Bình, Diễn Minh, Diễn Thắng, huyện Diễn Châu) 10 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 Hình 2. Đền Chín Gian (xã Châu Kim, huyện Quế Phong) Hình 2.
Đền Cờn (xã Quỳnh Phương, huyện Quỳnh Lưu) Hình 2. Đền thờ ông Hoàng Mười (xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên) 11 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 1 Đọc văn bản sau và thực hiện yêu cầu Ông Đùng là nhân vật khổng lồ, dấu chân của ông đi khắp đất Hồng Lam, ông bước những bước dài từ núi này sang núi nọ. Để sửa sang lại đất nước, ông Đùng dứt những sợi tóc của mình bện thành quang gánh để gánh đất đá lấp biển. Từ phía tây, ông quẩy hai hòn đá thả xuống phía đông, chặn ngoài biển, như bây giờ là Cửa Hội.
Vì hai hòn đá vừa cao vừa dài, biển không thể nhấn chìm được nên ngày nay ta vẫn còn thấy, đó gọi là Song Ngư. Một lần khác, ông gánh núi đi sắp đến biển không may quang gánh đứt, đá rơi bất ngờ làm con chó giật mình cắn ầm ĩ. Tức mình, ông bốc một nắm đá ném con chó, một cẳng của con chó bị đứt lìa, chỗ ấy bây giờ gọi là cồn Chân Chó, nơi hòn đá dừng lại là lèn Vĩnh Tuy. Gánh đá rơi, một thành hòn Hai Vai, một thành hòn Hồ Lĩnh đều thuộc Diễn Châu.
Ông Đùng thuộc kiểu nhân vật nào? 2. Liệt kê những hành động của ông Đùng. Những hành động đó liên quan như thế nào với các địa danh ở Nghệ An ngày nay? 3. Nêu ý nghĩa của truyện dân gian trên.
2 Đọc truyện về nhân vật Hầu Tạo và thực hiện yêu cầu HẦU TẠO (trích) Ở làng Tuần Lễ thuộc xứ Nghệ có một anh chàng tên là Tạo. Tạo sinh ra có một nốt đỏ trong vành tai, người ta cho là có tướng lạ. Chàng chẳng những có sức khoẻ như voi mà còn có mưu lược hơn người. Thuở nhỏ, Tạo đi học thường được thầy khen văn hay và viết nhanh.
Nhưng anh học trò ấy chẳng thích chuyện thi cử đỗ đạt mà chỉ muốn đua sức mạnh, nên sau đó bỏ văn sang học võ. Sau mấy năm luyện tập đủ nghề khiên mộc giáo roi và binh thư đồ trận, chàng để mẹ và vợ ở nhà, đi lang thang khắp mọi miền. Chàng kết giao với nhiều bạn ở các vùng sông La, sông Lam, đi lại khoảng Ngàn Trươi, Ngàn Hống. Và chàng đã tai nghe mắt thấy rất nhiều việc bất bình trong thiên hạ.
12 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 Thấy con nay đây mai đó, mẹ Tạo gọi con về, bắt phải chăm lo việc nhà. Chàng xưa nay rất thương mẹ và không muốn làm trái ý mẹ, đành trở về cày ruộng làm ăn. Sau vì không chịu được cảnh đàn áp của quan lại, Tạo đứng lên chống lại triều đình, xưng vương một cõi, gọi là Hầu Tạo. Triều trình sai Lê Văn Duyệt đến để đánh Hầu Tạo.
Quân triều đình bắt mẹ Hầu Tạo treo lên trước thành, vì hiếu thảo với mẹ mà Hầu Tạo ra đầu hàng. Truyện kể về nhân vật nào? Nhân vật đó có đặc điểm gì khác thường? 2. Liệt kê các hành động của nhân vật chính. Từ đó nhận xét về tính cách, phẩm chất của nhân vật.
Ở Nghệ An còn có chuyện kể về nhân vật Ba Vành cũng là một anh hùng nông dân khởi nghĩa. Em hãy tìm đọc câu chuyện đó. Chọn một truyện dân gian về địa danh, nhân vật, phong tục dân gian ở Nghệ An và thực hiện yêu cầu: – Kể tóm tắt lại câu chuyện đó cho bạn của em. – Tóm tắt lại nội dung câu chuyện bằng sơ đồ tư duy.
– Vẽ một tấm bưu thiếp hoặc poster giới thiệu về một truyện dân gian ở Nghệ An. 1 Chọn một trong hai hoạt động sau để thực hiện: – Đóng vai một phóng viên và viết bài giới thiệu về một truyện dân gian ở Nghệ An. – Đóng vai một hướng dẫn viên du lịch, sử dụng bưu thiếp hoặc poster giới thiệu về một địa danh ở Nghệ An có gắn với truyện dân gian. 2 Thi kể chuyện dân gian ở Nghệ An theo hướng dẫn: – Chia lớp thành nhiều đội, mỗi đội lựa chọn một truyện dân gian ở Nghệ An.
– Các đội chuẩn bị nội dung, tập luyện. Lưu ý: + Có thể thi kể bằng lời, khi kể chuyện có thể sử dụng nhạc nền, múa, hát minh hoạ phù hợp với câu chuyện. + Có thể lựa chọn hình thức sân khấu hoá: diễn hoạt cảnh, kịch nói, biểu diễn thời trang,… – Tổ chức thi kể chuyện dân gian và đánh giá kết quả của các đội. 13 Downloaded by Hoàng Minh Hi?u (hmhmythuat84.com) lOMoARcPSD|18803623 CHỦ ĐỀ DẤU TÍCH THỜI NGUYÊN THUỶ 3 TRÊN ĐẤT NGHỆ AN Sau chủ đề, em sẽ: − Nêu được tên một số di chỉ thời nguyên thuỷ trên đất Nghệ An.
− Trình bày được quá trình xuất hiện của người nguyên thuỷ trên đất Nghệ An qua một số di chỉ tiêu biểu ở Nghệ An; xác định được vị trí xuất hiện người nguyên thuỷ ở Nghệ An qua lược đồ. − Mô tả được một số nét chính về đời sống vật chất và tinh thần của người nguyên thuỷ trên đất Nghệ An. − Đề xuất được một số biện pháp giữ gìn và bảo vệ các di chỉ thời nguyên thuỷ trên đất Nghệ An. Thời nguyên thuỷ ở vùng đất Nghệ An được bắt đầu từ khi xuất hiện dấu tích của người nguyên thuỷ ở Thẩm Ồm (khoảng hơn 20 vạn năm trước) cho đến những người biết đúc đồng và rèn sắt ở Rú Trăn, Làng Vạc, Đồng Mỏm (từ 4 000 năm đến hơn 2 000 năm trước).
Người nguyên thuỷ trên đất Nghệ An đã từng bước đi từ xã hội mông muội, dã man tiến vào xã hội văn minh. Hang Thẩm Ồm (xã Châu Thuận, huyện Quỳ Châu) ?