PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TRUNG HỌC ………. --- ² --- SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: BIỆN PHÁP NÂNG CAO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH THÔNG QUA TỔ CHỨC TRÒ CHƠI KHI DẠY PHÂN MÔN SINH HỌC KHTN 6 (Sách Chân trời sáng tạo) Lĩnh vực: … Họ và tên tác giả: …. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Nghiên cứu lý thuyết. Nghiên cứu thực tế.
Thực nghiệm sư phạm. Điều tra sư phạm. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM. Cơ sở lý luận về trò chơi trong dạy học sinh học.
Khái niệm và vai trò của trò chơi trong dạy học sinh học. Tổ chức trò chơi trong giờ dạy Sinh học phải đạt được những yêu cầu gì?. Cấu trúc của trò chơi học tập. Thực trạng trước khi áp dụng SKKN.
Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề. 6 Trò chơi 1: Giải ô chữ. 12 Trò chơi 2: Gắn chú thích cho tranh, mô hình nhanh nhất. 17 Trò chơi 3: Tiếp sức.
20 Trò chơi 4: Hái hoa ghi điểm. 23 Trò chơi 5: Trắc nghiệm Đúng/Sai. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân , đồng nghiệp và nhà trường. Bài học kinh nghiệm.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Lý do chọn đề tài. Muốn phát huy tính tích cực và chủ động của học sinh, làm cho học sinh phải suy nghĩ nhiều hơn, làm việc nhiều hơn, đồng thời tác động đến tâm tư, tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú, đó là mục đích của việc đổi mới phương pháp dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm”. Muốn vậy người giáo viên phải linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động dạy học, sử dụng tích hợp các phương pháp dạy học đem lại hiệu quả cao nhất.
[7] Để giờ dạy phân môn Sinh học 6 đạt kết quả tốt hơn, gây được hứng thú học tập và phát huy được tính tích cực, tự tin và tự nhiên của học sinh, giáo viên phải thường xuyên đổi mới phương pháp dạy học và hình thức tổ chức các hoạt động dạy học. Một trong những hình thức dạy học đem lại hiệu quả cao là kết hợp tổ chức các trò chơi học tập trong giờ dạy phân môn Sinh học. Với vai trò là người làm công tác quản lý, trực tiếp giảng dạy bộ môn sinh học nhiều năm và được tham dự thao giảng ở các trường THCS trong huyện như THCS …, …, …, …, …, ……theo tôi được biết, việc tổ chức trò chơi trong giờ học phân môn Sinh học ở các trường THCS chưa được nhiều giáo viên quan tâm. Nhiều giáo viên quan niệm rằng giờ học phân môn Sinh học không nên tổ chức trò chơi vì gây ồn ào dễ ảnh hưởng đến việc học tập của lớp khác.
Giáo viên phải chuẩn bị vất vả mất nhiều thời gian, có thể gây cháy giáo án. Đôi khi giáo viên còn cho rằng học sinh THCS đặc biệt là học sinh lớp 6 đã lớn không như học sinh mẫu giáo, tiểu học hay các em học sinh lớp 6 đầu cấp, mà còn tổ chức trò chơi. Với đặc thù của phân môn Sinh học 6, là bộ môn khoa học thực nghiệm. Việc xây dựng tổ chức các trò chơi học tập phù hợp với nội dung bài học trong phân môn Sinh học cũng không phải là vấn đề quá khó, đặc biệt là đối với chương trình phân môn Sinh học 6 thì chỉ phải cần 5- 7 phút là giáo viên có thể tổ chức được một trò chơi phù hợp để dẫn dắt học sinh tiếp thu kiến thức, củng cố kiến thức đã học hoặc thực hiện trong những buổi ngoại khóa Sinh học.
Ngoài ra, còn giáo dục được thái độ của học sinh trong việc học tập phân môn Sinh học, gây được hứng thú học tập bộ môn từ đó đem lại thành công cho tiết dạy Sinh học. 1 Về đặc trưng tâm lý của lứa tuổi này là tò mò, ham hiểu biết, thích tìm tòi cái mới, muốn khẳng định mình, các em tự cho mình là người lớn và cũng muốn mình được coi là người lớn, muốn được tham gia vào các hoạt động một cách độc lập, muốn thử sức mình…, thích “Học mà chơi - Chơi mà học” nên việc tổ chức các trò chơi trong dạy học phân môn Sinh học 6 chắc chắn sẽ gây được hứng thú học tập của học sinh, phát triển ở học sinh kỹ năng quan sát, phân tích tổng hợp khái quát hoá kiến thức, khả năng suy luận phán đoán, rèn luyện tác phong nhanh nhẹn của học sinh. [1] Mặt khác phân môn Sinh học 6 nghiên cứu về đơn vị cơ sở của sự sống là tế bào và sự đa dạng về thế giới sống,.đây là những kiến thức tuy gần gũi với các em nhưng tương đối khó đòi hỏi các em phải suy nghĩ, tư duy cao, dễ gây ra căng thẳng, mệt mỏi. Vì vậy cần có một hoạt động nào đó nhẹ nhàng vừa mang lại hiệu quả học tập vừa kích thích, khích lệ tinh thần học tập của các em là điều rất cần thiết.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên và để góp phần hoàn thiện và nâng cao các phương pháp dạy học tích cực trong học tập, chính vì vậy tôi đã mạnh dạn nghiên cứu hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm với nội dung: “Biện pháp nâng cao hứng thú học tập cho học sinh thông qua tổ chức trò chơi khi dạy phân môn sinh học KHTN 6” theo bộ sách Chân trời sáng tạo. Mục đích nghiên cứu - Hướng dẫn thiết kế, xây dựng và tổ chức được một số trò chơi học tập trong dạy phân môn Sinh học để nâng cao chất lượng hiệu quả giảng dạy bộ môn. - Rèn tư duy nhanh nhạy, kỹ năng quan sát, phân tích tổng hợp, khái quát hoá kiến thức, phát triển kỹ năng phán đoán của học sinh. - Vận dụng và thực hiện được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là giáo viên thực sự là người tổ chức, hướng dẫn, điều khiển hoạt động của học sinh còn học sinh là đối tượng tham gia trực tiếp, chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong hoạt động học tập của mình tạo ra một không khí phấn khởi, hào hứng trong học tập phân môn Sinh học.
2 Bước 5: Chơi: Học sinh tham gia trò chơi với sự giám sát, điều khiển của giáo viên hoặc học sinh do giáo viên hoặc lớp bầu ra. Khi chơi người giáo viên phải quan sát học sinh chơi để biết được thái độ, cử chỉ, phong cách. từ đó giáo dục điều chỉnh phong cách của mình cho phù hợp. Trong quá trình chơi, giáo viên có thể chuyển hướng khác với dự kiến ban đầu một ít, giáo viên nên linh động khéo léo dẫn đắt.
Đừng quá nguyên tắc, cứng nhắc quá làm mất vui, mất không khí lớp học. Người giáo viên đóng vai trò là người quản trò phải công bằng xử lý tình huống một cách khách quan, không thiên vị, không quá dễ dãi. Tác phong người quản trò phải chuẩn mực, ngôn ngữ phải sư phạm không thô thiển, phong cách vui tươi, dí dỏm. Trò chơi hình phạt (đảm bảo nhẹ nhàng): Hãy quan niệm hình phạt là một trò chơi nhỏ, đừng nên bắt ép quá đáng mà nên khuyến khích động viên người bị phạt tham gia.
Bước 6: Nhận xét, đánh giá: Cần phải biết lúc nào ngừng trò chơi (do kinh nghiệm quan sát, kinh nghiệm chơi). Đảm bảo thời gian của tiết học hoặc buổi ngoại khoá, đảm bảo sức khỏe cho người chơi, tạo sự luyến tiếc cho lần chơi sau và mang lại hiệu quả giáo dục cao. Tiến hành đánh giá nhận xét về kết quả của trò chơi học tập và rút kinh nghiệm những sai phạm, có thể tiến hành khen, phạt nhẹ nhàng (mang tính chất khích lệ học sinh). Tôi xin đưa ra cách thức tổ chức một số trò chơi trong dạy học một số bài sinh học 6.
Cụ thể sau: Trò chơi 1: Giải ô chữ. [9] Trò chơi này tổ chức vào cuối tiết học, tiết ôn tập để củng cố hoặc tái hiện kiến thức. Trong các tiết ngoại khoá có thể dùng trò chơi này vào một phần chơi cũng rất thú vị và cho hiệu quả cao. - Mục đích: 12 + Củng cố khắc sâu kiến thức của bài học, của chủ đề.
từ đó giáo dục ý thức, thái độ của học sinh qua bài dạy Sinh học. + Rèn luyện kỹ năng quan sát, nhớ, vận dụng kiến thức Sinh học đã học của học sinh. + Phát triển tư duy nhanh nhạy, sáng tạo, phán đoán thông tin qua nội dung câu hỏi của học sinh. - Chuẩn bị: + Bảng ô chữ, câu hỏi, đáp án.
+ Nếu nhà trường đủ cơ sở vật chất thì thiết kế trò chơi trên máy vi tính và chiếu lên màn hình qua máy chiếu đa năng thì trò chơi này sẽ rất hấp dẫn và thu hút nhiều học sinh tham gia. - Cách xây dựng ô chữ: Trong mỗi tiết, chủ đề, phần học đều có kiến thức trọng tâm hoặc các nội dung cần giáo dục thái độ cho học sinh. Ta lấy kiến thức đó làm chủ đề, từ hàng dọc hay chùm chìa khoá. Chọn các từ, các thuật ngữ, các nhân tố để lấy làm từ hàng ngang.
Các từ hàng ngang phải cô đọng, xúc tích, phải thể hiện được nội dung của bài trong vòng từ 5- 7 phút, thường số hàng ngang bằng số nhóm để mỗi nhóm có thể được trả lời ít nhất một lần hoặc có thể không chia nhóm và cho cả lớp cùng tham gia. Các ô chữ phải rõ ràng, chính xác, gợi ý phải đúng nội dung. Các chữ cái trong các hàng ngang được sắp xếp theo một trật tự nhất định để làm xuất hiện từ hàng dọc hoặc lựa chọn các chữ cái trong từ hàng ngang, để tìm ra từ chủ đề (hay chùm chìa khoá). Tiến hành: + Giáo viên là người nêu các gợi ý và tổ chức trò chơi.
+ Mỗi nhóm được trả lời một lần và lựa chọn từ hàng ngang, sau đó thảo luận 30 giây, nếu không có câu trả lời thì quyền trả lời dành cho nhóm khác, nếu trả lời đúng thì giáo viên bóc ô chữ đó ra (hoặc cho xuất hiện trên màn hình). + Mỗi từ hàng ngang giải đúng được tính 10 điểm, giải được từ hàng dọc hoặc từ chủ đề (hay chùm chìa khoá) thì được 20 điểm. Nếu giải từ chìa khoá khi chưa 13 mở hết các ô chữ thì nhóm đó được cộng 40 điểm (nhóm nào đưa ra tín hiệu trả lời trước thì nhóm đó giành được quyền trả lời). Sau đó các nhóm lại tiếp tục chơi để mở các ô chữ còn lại nhưng lúc này mỗi từ hàng ngang đúng chỉ được 5 điểm (vì đã lộ chữ cái của từ chìa khoá).