Khai Thác Giá Trị Văn Hóa Trong Phát Triển Du Lịch Tại Tỉnh Hà Giang

Khóa luận phân tích giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang, góp phần nâng cao nhận thức và bảo tồn di sản văn hóa.

• Tác giả: Đỗ Thị Thúy
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Quang Trung
• Trường học: Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Hóa Du Lịch
• Đề tài: Khai Thác Giá Trị Văn Hóa Trong Phát Triển Du Lịch Tại Tỉnh Hà Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• BẢNG KÍ HIỆU
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 0.5. Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm liên quan
• 1.2.1. Du lịch
• 1.2.2. Văn hóa
• 1.2.3. Văn hóa Vật thể
• 1.2.4. Văn hóa Phi vật thể
• 1.2.5. Khai thác giá trị văn hóa
• 1.2.6. Di sản
• 1.2.7. Văn hóa Du lịch
• 1.2.8. Du lịch văn hóa
• 1.2.9. Lễ hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG PHONG TỤC TẬP QUÁN TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI TỈNH HÀ GIANG
• 2.1. Khái quát về tỉnh Hà Giang
• 2.2. Lịch sử hình thành
• 2.3. Vị trí địa lí
• 2.4. Con người và xã hội
• 2.5. Tài nguyên du lịch
• 2.6. Điều kiện kinh tế- xã hội
• 2.7. Khái quát về Du lịch tỉnh Hà Giang
• 2.8. Các giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang
• 2.8.1. Di sản văn hóa Phi vật thể
• 2.8.2. Di sản văn hóa vật thể
• 2.8.3. Các giá trị văn hóa gắn với hoạt động du lịch hiện tại của tỉnh Hà Giang
• 2.9. Đánh giá thực trạng khai thác giá trị văn hóa trong du lịch tại tỉnh Hà Giang
• 2.9.1. Thị trường khách du lịch Hà Giang
• 2.9.2. Cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ du lịch
• 2.9.3. Nguồn nhân lực du lịch
• 2.9.4. Sản phẩm du lịch văn hóa tỉnh Hà Giang
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TẠI TỈNH HÀ GIANG
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp chiến lược phát triển du lịch
• 3.2. Giải pháp phát triển du lịch văn hóa tại tỉnh Hà Giang
• 3.3. Giải pháp nâng cao, phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật
• 3.4. Giải pháp về tổ chức quản lí hoạt động du lịch văn hóa
• 3.5. Giải pháp về phát triển nhân lực du lịch văn hóa
• 3.6. Giải pháp về sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù
• 3.7. Giải pháp về công tác giáo dục và tuyên truyền nâng cao nhận thức về du lịch
• 3.8. Một số khuyến nghị
• 3.8.1. Khuyến nghị với chính quyền địa phương
• 3.8.2. Khuyến nghị đề xuất với doanh nghiệp lữ hành
• 3.8.3. Khuyến nghị đối với cộng đồng địa phương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại Hà Giang

Tỉnh Hà Giang, với sự đa dạng về văn hóa của 22 dân tộc, là một trong những điểm đến hấp dẫn cho du lịch văn hóa. Việc khai thác giá trị văn hóa không chỉ giúp phát triển kinh tế mà còn bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Du lịch tại đây không chỉ đơn thuần là tham quan mà còn là trải nghiệm văn hóa sâu sắc. Các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể tại Hà Giang đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút du khách.

1.1. Đặc điểm văn hóa dân tộc tại Hà Giang

Hà Giang là nơi sinh sống của nhiều dân tộc như Mông, Dao, Tày, và Giáy. Mỗi dân tộc mang đến những phong tục tập quán, lễ hội và di sản văn hóa riêng biệt. Những giá trị này không chỉ tạo nên bản sắc văn hóa mà còn là nguồn tài nguyên quý giá cho phát triển du lịch.

1.2. Tầm quan trọng của văn hóa trong phát triển du lịch

Văn hóa đóng vai trò trung tâm trong việc phát triển du lịch bền vững. Nó không chỉ giúp bảo tồn các giá trị truyền thống mà còn tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách. Việc kết hợp giữa văn hóa và du lịch sẽ tạo ra những trải nghiệm phong phú cho du khách.

II. Thách thức trong việc khai thác giá trị văn hóa tại Hà Giang

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại Hà Giang vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu cơ sở hạ tầng, nhận thức của cộng đồng về du lịch văn hóa còn hạn chế, và sự bảo tồn các giá trị văn hóa đang bị đe dọa. Những thách thức này cần được giải quyết để phát triển du lịch bền vững.

2.1. Thiếu cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch

Cơ sở hạ tầng du lịch tại Hà Giang còn yếu kém, ảnh hưởng đến khả năng thu hút du khách. Đường giao thông, cơ sở lưu trú và dịch vụ hỗ trợ cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của du khách.

2.2. Nhận thức của cộng đồng về du lịch văn hóa

Nhiều người dân địa phương chưa nhận thức rõ về lợi ích của du lịch văn hóa. Việc nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng là rất cần thiết để phát triển du lịch bền vững.

III. Phương pháp khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch

Để khai thác hiệu quả giá trị văn hóa trong phát triển du lịch, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và sáng tạo. Việc kết hợp giữa bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch sẽ tạo ra những sản phẩm du lịch hấp dẫn và bền vững.

3.1. Phát triển sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù

Các sản phẩm du lịch văn hóa cần được phát triển dựa trên các giá trị văn hóa đặc sắc của từng dân tộc. Điều này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra những trải nghiệm độc đáo cho du khách.

3.2. Tăng cường giáo dục và tuyên truyền về du lịch

Giáo dục và tuyên truyền về giá trị văn hóa và lợi ích của du lịch là rất quan trọng. Cần tổ chức các chương trình đào tạo cho cộng đồng địa phương để họ hiểu rõ hơn về vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hà Giang

Nghiên cứu cho thấy việc khai thác giá trị văn hóa đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho phát triển du lịch tại Hà Giang. Sự gia tăng lượng khách du lịch và doanh thu từ du lịch văn hóa là minh chứng cho sự thành công này. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và phát triển các sản phẩm du lịch để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.

4.1. Tăng trưởng lượng khách du lịch

Trong những năm gần đây, lượng khách du lịch đến Hà Giang đã tăng đáng kể. Điều này cho thấy sự quan tâm của du khách đối với văn hóa và cảnh quan thiên nhiên của tỉnh.

4.2. Doanh thu từ du lịch văn hóa

Doanh thu từ du lịch văn hóa đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương. Các sản phẩm du lịch văn hóa không chỉ tạo ra nguồn thu mà còn tạo việc làm cho người dân địa phương.

V. Kết luận và tương lai của du lịch văn hóa tại Hà Giang

Khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại Hà Giang là một hướng đi đúng đắn. Tương lai của du lịch văn hóa tại đây hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ nếu có sự đầu tư và quản lý hợp lý. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để phát huy tối đa tiềm năng du lịch văn hóa.

5.1. Định hướng phát triển du lịch bền vững

Cần xây dựng các chiến lược phát triển du lịch bền vững, kết hợp giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế. Điều này sẽ giúp Hà Giang trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước.

5.2. Khuyến nghị cho chính quyền và cộng đồng

Chính quyền địa phương cần có các chính sách hỗ trợ cho cộng đồng trong việc phát triển du lịch văn hóa. Cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động du lịch để họ có thể hưởng lợi từ sự phát triển này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang" được thực hiện bởi sinh viên Đỗ Thị Thúy (ngành Văn hóa Du lịch, Khoa Quản lý Xã hội, Trường Đại học Nội vụ Hà Nội) dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Quang Trung vào năm 2022.

Về bối cảnh thực tiễn, du lịch được xác định là ngành kinh tế dịch vụ tổng hợp ("ngành công nghiệp không khói") gắn liền mật thiết với việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát huy các di sản văn hóa. Tỉnh Hà Giang là địa bàn địa đầu cực Bắc của Tổ quốc, nơi có địa hình núi cao hiểm trở xen kẽ cao nguyên đá, đồng thời là địa bàn cư trú của 22 dân tộc anh em. Mỗi cộng đồng dân tộc tại đây đều lưu giữ các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể riêng biệt từ kiến trúc, trang phục, ẩm thực, phong tục tập quán đến hệ thống lễ hội truyền thống phong phú. Nhận thức được tầm quan trọng của nguồn lực văn hóa đối với tăng trưởng kinh tế địa phương và việc duy trì bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu đề tài này nhằm làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa bảo tồn văn hóa và khai thác du lịch bền vững.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Tìm hiểu và đánh giá việc khai thác các giá trị văn hóa tín ngưỡng, di sản văn hóa của các dân tộc trên địa bàn tỉnh Hà Giang phục vụ phát triển du lịch; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả khai thác du lịch văn hóa.
2. Giới thiệu, hệ thống hóa và góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa lịch sử, tín ngưỡng, lễ hội truyền thống của địa phương.

Để hoàn thành mục đích trên, tác giả đề ra 3 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Đưa ra cơ sở lý luận về du lịch, du lịch văn hóa và đánh giá thực tiễn tài nguyên du lịch trên địa bàn tỉnh Hà Giang.
2. Nghiên cứu thực trạng giá trị văn hóa, đặc biệt là tín ngưỡng và phong tục tập quán của các dân tộc trong hoạt động du lịch tại địa phương.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp và khuyến nghị cụ thể nhằm đẩy mạnh hiệu quả khai thác các giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch tỉnh Hà Giang.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các giá trị văn hóa của cộng đồng các dân tộc tại tỉnh Hà Giang gắn với hoạt động khai thác du lịch và các giải pháp phát triển du lịch văn hóa.
• Phạm vi không gian: Tỉnh Hà Giang, trọng tâm là các địa bàn lưu giữ giá trị văn hóa phong tục tập quán, tín ngưỡng và lễ hội tiêu biểu.
• Phạm vi thời gian: Khóa luận thu thập dữ liệu và tiến hành nghiên cứu từ tháng 01/2022 đến tháng 04/2022.
• Phạm vi nội dung: Khai thác các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể trong phát triển du lịch văn hóa.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên việc tiếp cận các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Việt Nam và các công trình nghiên cứu chuyên ngành:

• Khái niệm du lịch: Căn cứ theo Luật Du lịch Việt Nam năm 2017 và giáo trình Địa lý du lịch của PGS. Nguyễn Minh Tuệ.
• Khái niệm văn hóa và di sản văn hóa: Vận dụng quan điểm lý luận của GS. Trần Ngọc Thêm; định nghĩa văn hóa của Federico Mayor (nguyên Tổng Giám đốc UNESCO); quy định tại Luật Di sản văn hóa số 28/2001/QH10 (Điều 73, 74) phân định rõ di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể.
• Khái niệm văn hóa du lịch và du lịch văn hóa: Sử dụng định nghĩa chuẩn hóa của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS) và Luật Du lịch 2017.
• Khái niệm lễ hội, tín ngưỡng và phong tục tập quán: Dẫn xuất từ sách Phát triển lễ hội Việt Nam của TS. Dương Văn Sáu; giáo trình của PGS. Nguyễn Minh Tuệ; khoản 1 Điều 2 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016; khoản 1 Điều 5 Bộ luật Dân sự 2015; và giáo trình Văn hóa và Du lịch của TS. Nguyễn Phạm Hùng.

Khóa luận kết hợp 3 phương pháp nghiên cứu chuyên ngành:

1. Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các văn bản, báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang, Cục Thống kê tỉnh Hà Giang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Giang, Bộ Văn hóa Thông tin, cùng các ấn phẩm khoa học đã xuất bản.
2. Phương pháp thực địa: Tác giả thực hiện chuyến đi thực tế khảo sát trực tiếp tại các huyện, thị trấn, các điểm di tích và làng văn hóa du lịch của tỉnh Hà Giang nhằm tìm hiểu địa hình, ghi nhận phong tục tập quán, lễ hội và điều kiện phục vụ du lịch.
3. Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê: Phân loại, tổng hợp số liệu về di tích, dân tộc học, lưu lượng du khách và hiện trạng cơ sở hạ tầng để đánh giá tiềm năng và rào cản phát triển.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm tư liệu thực địa do tác giả thu thập (giai đoạn 01/2022 – 04/2022) kết hợp tài liệu thứ cấp giai đoạn 2011–2020 do cơ quan chuyên môn địa phương cung cấp.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận của đề tài

Chương 1 khái quát lịch sử nghiên cứu các công trình văn hóa và du lịch tại Hà Giang, như nghiên cứu kiến trúc dinh họ Vương của Nguyễn Bình và Nguyễn Bắc Quang (2010), nghiên cứu văn hóa người Dao của Phạm Quang Hoan và Hùng Đình Quý, nghề dệt lanh người Mông của Vương Thị Bình (1998), cùng các đề tài xây dựng mô hình làng văn hóa du lịch cộng đồng giai đoạn 2008–2020 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Giang.

Tác giả hệ thống hóa định nghĩa về du lịch, văn hóa (vật thể, phi vật thể), văn hóa du lịch và du lịch văn hóa; làm rõ ranh giới giữa tín ngưỡng và tôn giáo (tín ngưỡng gắn với văn hóa dân gian, không có hệ thống giáo lý chặt chẽ như tôn giáo). Đồng thời, chương này phân tích vai trò biện chứng giữa văn hóa và du lịch: văn hóa cung cấp tài nguyên, thổi hồn cốt vào sản phẩm du lịch; ngược lại, du lịch tạo nguồn thu tái đầu tư, bảo tồn và làm sống lại các giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.

Chương 2: Thực trạng khai thác các giá trị văn hóa tín ngưỡng phong tục tập quán trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang

Chương 2 chiếm dung lượng lớn nhất của khóa luận, mô tả điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tài nguyên văn hóa của tỉnh:

• Điều kiện tự nhiên và phân vùng: Hà Giang có diện tích 7.884,37 km2, đường biên giới 274 km giáp Trung Quốc. Địa bàn được chia thành 3 vùng sinh thái - nhân văn rõ rệt:
  1. Vùng cao núi đá phía Bắc (Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh, Quản Bạ): Chiếm 34,3% dân số tỉnh, khí hậu mang tính chất ôn đới, địa hình cao nguyên đá vôi.
  2. Vùng cao núi đất phía Tây (Hoàng Su Phì, Xín Mần): Chiếm 15,9% dân số, thế mạnh ruộng bậc thang, rừng chè Shan tuyết cổ thụ và du lịch sinh thái.
  3. Vùng núi thấp (Bắc Quang, Vị Xuyên, Bắc Mê, Quang Bình, TP. Hà Giang): Chiếm 49,8% dân số, trung tâm kinh tế - dịch vụ của toàn tỉnh.
• Di sản văn hóa phi vật thể:
  • Khóa luận mô tả chi tiết các lễ hội tiêu biểu: Lễ hội Lồng Tồng (dân tộc Tày - cúng cầu mùa, ném còn, kéo co); Lễ Gầu Tào (dân tộc Mông - tạ ơn thần linh, cầu phúc cầu mệnh, thổi khèn, đua ngựa); Lễ hội Cầu Trăng (dân tộc Tày - tổ chức rằm tháng Tám); Lễ Cấp Sắc (dân tộc Dao - ghi nhận sự trưởng thành, tính giáo dục hướng thiện); Lễ hội Chợ tình Khâu Vai (tổ chức ngày 27 tháng 3 âm lịch tại Mèo Vạc, tôn vinh tình yêu đôi lứa); Lễ hội Nhảy Lửa (dân tộc Dao Đỏ - trừ tà, cầu bình an); Lễ hội Khu Cù Tê (dân tộc La Chí - Tết tháng Bảy uống rượu, xem bói chân gà).
  • Khảo sát hệ thống tín ngưỡng: Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên (đặc trưng phụ hệ); tín ngưỡng thờ các loại ma theo quan niệm vạn vật hữu linh (ma phòng, thần bếp, thần cửa); tín ngưỡng chu kỳ đời người (hôn nhân, tang ma); tín ngưỡng nông nghiệp (lễ cúng cơm mới, ngô mới).
  • Phân tích phong tục tập quán 7 dân tộc thiểu số tiêu biểu về ẩm thực, trang phục, nhà ở, tín ngưỡng và hoạt động sản xuất:

Dân tộc	Ẩm thực đặc trưng	Trang phục truyền thống	Kiểu thức nhà ở	Hoạt động sản xuất chính
H'Mông	Mèn mén (bột ngô), thắng cố, rượu ngô	Váy lanh thêu, in sáp ong; áo cánh ngắn, quần ống rộng	Nhà trệt 3 gian 2 chái, vách ván/trình tường, tường đá bao quanh	Trồng ngô, lúa nương, đại mạch, trồng lanh dệt vải
Tày	Xôi ngũ sắc, xôi trứng kiến, cá lăng, thịt trâu xào măng	Vải nhuộm chàm không thêu hoa văn, trang sức bạc đồng	Nhà sàn 3 gian 2 chái lợp tranh gỗ	Canh tác lúa nước, làm thủy lợi máng mương, chăn nuôi
Dao	Cơm nương, măng ngâm chua, các loại rượu chưng cất	Áo dài/váy thêu mặt trái, in hoa văn sáp ong nhúng chàm	Nhà trệt, nhà sàn hoặc nhà nửa sàn nửa đất	Làm nương rẫy, ruộng bậc thang, nghề rèn, làm trang sức bạc
Lô Lô	Bột ngô đồ, dùng bát và thìa bằng gỗ	Ghép vải màu khổ lớn, in sáp ong, quấn xà cạp	Nhà trệt, nhà sàn hoặc nhà nửa sàn nửa đất	Ruộng nước định canh, trồng lanh, dệt thổ cẩm
Phù Lá	Thịt cá ướp gạo rang giã nhuyễn, đồ nếp	Áo xẻ ngực viền vải đỏ (nam); áo cổ vuông 5 mảnh đính hạt (nữ)	Nhà rông 3 cột, có nhà kho nhỏ chứa lương thực phụ	Làm nương, ruộng bậc thang, đan lát mây trúc
La Chí	Cơm hấp xả hơi, da trâu khô, thịt ướp chua	Áo ngũ thân (nam); áo dài xẻ 4 tà viền chàm đen (nữ)	Kiến trúc kết hợp nhà sàn (ở) và tầng trệt (bếp)	Trồng lúa nước ruộng bậc thang, trồng bông dệt vải chàm
Cờ Lao	Bột men ngô, dùng đồ gia dụng gỗ, thịt treo gác bếp	Áo 5 thân cài khuy nách phải, trang trí nẹp vải màu	Nhà 3 gian 2 chái lợp cỏ tranh hoặc ống nứa chẻ đôi	Trồng ngô, đậu Hà Lan, lúa mạch; đan lát nong nia

• Di sản văn hóa vật thể: Toàn tỉnh có 56 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh (gồm 27 di tích cấp quốc gia và 29 di tích cấp tỉnh). Tác giả tổng hợp danh mục 25 di tích cấp quốc gia:

Tên di tích / Danh thắng	Vị trí hành chính	Phân loại	Năm xếp hạng	Quyết định công nhận
Căng Bắc Mê	Yên Cường, Bắc Mê	Lịch sử	1992	—
Chùa Nậm Dầu	Ngọc Linh, Vị Xuyên	Khảo cổ	2009	—
Cột cờ Lũng Cú	Lũng Cú, Đồng Văn	Lịch sử	2009	—
Tiểu khu Trọng Con	Bằng Hành, Bắc Quang	Lịch sử	1996	—
Phố cổ Đồng Văn	TT. Đồng Văn, Đồng Văn	Văn hóa nghệ thuật	2009	—
Hang Nà Luông	Yên Minh & Đồng Văn	Danh thắng	2014	3087/QĐ-BVHTTDL
Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì	Hoàng Su Phì	Danh thắng	2011	—
Núi Đôi Quản Bạ	TT. Tam Sơn, Quản Bạ	Danh thắng	2010	—
Kỳ đài Quảng Trường	TP. Hà Giang	Lịch sử	1993	—
Dinh thự họ Vương	Sà Phìn, Đồng Văn	Kiến trúc nghệ thuật	1993	—
Bãi đá cổ Nấm Dẩn	Nấm Dẩn, Xín Mần	Khảo cổ	2008	—
Đèo Mã Pí Lèng	Mèo Vạc & Đồng Văn	Danh thắng	2009	4194/QĐ-BVHTTDL
Hang Rồng, Tà Lủng & Pả Vi	Mèo Vạc	Danh thắng	2014	3088/QĐ-BVHTTDL
Thác Tiên Đèo Gió	Nấm Dẩn, Xín Mần	Danh thắng	2009	—
Bia Sùng Khánh - Chuông Bình Lâm	Phú Linh, Vị Xuyên	Lịch sử	1993	—
Hang Đán Cúm - Nà Chảo	Yên Cường, Bắc Mê	Khảo cổ	2001	—
Hang Khố Mỷ	Tùng Vài, Quản Bạ	Danh thắng	2013	—
Hang Thiên Thủy	Nàn Ma, Xín Mần	Danh thắng	2013	—
Hang Khâu Đôn	Đức Xuân, Bắc Quang	Danh thắng	2020	45/QĐ-BVHTTDL
Hang Nậm Tan	Đức Xuân, Bắc Quang	Danh thắng	2020	45/QĐ-BVHTTDL
Thác Nậm Tạu	Đức Xuân, Bắc Quang	Danh thắng	2018	—
Hóa thạch Huệ Biển	Lũng Pù, Mèo Vạc	Khảo cổ danh thắng	2014	3087/QĐ-BVHTTDL
Hóa thạch Tay Cuộn	Ma Lé, Đồng Văn	Khảo cổ danh thắng	2013	—
Thác Luồng	Nà Chì, Xín Mần	Danh thắng	2021	—
Thác Trăn	Khuôn Lùng, Xín Mần	Danh thắng	2021	—

• Đánh giá thực trạng hoạt động du lịch: Phân tích các chỉ số về thị trường khách (giai đoạn 2011–2020 và 2015–2020), hiện trạng cơ sở lưu trú, thực trạng nguồn nhân lực du lịch năm 2020 phân theo trình độ chuyên môn, và cơ cấu các sản phẩm du lịch văn hóa hiện hành.

Chương 3: Một số khuyến nghị và giải pháp phát triển du lịch văn hóa tại tỉnh Hà Giang

Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả xây dựng 5 nhóm giải pháp chiến lược và 3 nhóm khuyến nghị:

1. Giải pháp nâng cao, phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Cải thiện mạng lưới giao thông liên huyện, trạm dừng nghỉ, hệ thống cấp điện, cấp nước và viễn thông tại các điểm du lịch vùng cao.
2. Giải pháp tổ chức quản lý hoạt động du lịch văn hóa: Tăng cường sự phối hợp liên ngành giữa cơ quan quản lý văn hóa - du lịch với chính quyền các cấp; quản lý chặt chẽ quy hoạch các làng văn hóa cộng đồng.
3. Giải pháp phát triển nhân lực du lịch văn hóa: Đào tạo nghiệp vụ hướng dẫn viên, thuyết minh viên tại điểm là người bản địa; bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp và ngoại ngữ cho người dân tham gia làm dịch vụ homestay.
4. Giải pháp xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù: Xây dựng các tour trải nghiệm làng nghề truyền thống (dệt lanh Lùng Tám, đan lát, làm khèn), thưởng thức ẩm thực dân tộc gắn với không gian biểu diễn lễ hội nguyên bản.
5. Giải pháp về công tác giáo dục và tuyên truyền nâng cao nhận thức: Tuyên truyền cho đồng bào giữ gìn nếp sống văn hóa, loại bỏ các hủ tục lạc hậu nhưng kiên quyết không làm biến dạng các phong tục truyền thống tốt đẹp phục vụ thương mại hóa.

• Các khuyến nghị: Đề xuất cụ thể đối với chính quyền địa phương (hoàn thiện chính sách hỗ trợ vốn, quy hoạch), doanh nghiệp lữ hành (trách nhiệm chia sẻ lợi nhuận, thiết kế tour có trách nhiệm) và cộng đồng địa phương (giữ gìn vệ sinh môi trường, văn minh thương mại).

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu chính: Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở tài nguyên du lịch văn hóa tỉnh Hà Giang, bao gồm số liệu kiểm kê 56 di tích văn hóa - danh thắng cấp tỉnh và quốc gia; định hình không gian văn hóa theo 3 tiểu vùng sinh thái. Công trình lập danh mục và phân tích tập quán sinh hoạt, nghi lễ đời người, trang phục, kiến trúc của 7 dân tộc tiêu biểu (H'Mông, Tày, Dao, Lô Lô, Phù Lá, La Chí, Cờ Lao).
• Hệ thống giải pháp và kiến nghị: Đưa ra 5 nhóm giải pháp đồng bộ và 3 nhóm khuyến nghị hướng tới các chủ thể trực tiếp tham gia chuỗi giá trị du lịch (nhà nước, doanh nghiệp lữ hành, cộng đồng dân cư).
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Tác giả tự đánh giá đây là công trình bước đầu tiếp cận tương đối toàn diện chuyên sâu về việc khai thác giá trị văn hóa phục vụ du lịch trên địa bàn tỉnh Hà Giang, trong bối cảnh các công trình đi trước chủ yếu tiếp cận theo từng lát cắt đơn lẻ (từng di tích cụ thể, từng dân tộc riêng biệt hoặc mô hình làng văn hóa du lịch cộng đồng giai đoạn ngắn hạn).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Tác giả thừa nhận do nguồn lực cá nhân và giới hạn thời gian nghiên cứu thực địa (4 tháng, từ tháng 01/2022 đến tháng 04/2022), khóa luận chưa thể bao quát toàn diện nét văn hóa của tất cả 22 dân tộc trên địa bàn tỉnh Hà Giang; một số cộng đồng dân tộc thiểu số khác như Pà Thẻn, Bố Y, Pu Péo, Hoa chưa được phân tích sâu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát thực địa đối với các nhóm dân tộc thiểu số rất ít người còn lại; đi sâu lượng hóa mức độ tác động của du lịch hóa đối với sự biến đổi phong tục tập quán truyền thống tại các làng du lịch cộng đồng.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên các ngành Văn hóa Du lịch, Du lịch học, Quản trị Dịch vụ Du lịch và Lữ hành, Việt Nam học, Nhân học và Dân tộc học cần tài liệu tham khảo về phương pháp phân loại, khảo cứu phong tục tập quán gắn với tài nguyên du lịch.
• Cơ quan quản lý nhà nước về du lịch và doanh nghiệp lữ hành trong việc tra cứu danh mục di tích cấp quốc gia trên địa bàn tỉnh Hà Giang, từ đó quy hoạch điểm đến và xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm văn hóa bản địa.
• Phần đáng tham khảo nhất của công trình là chương 2, nơi tác giả thống kê chi tiết danh mục di tích, lễ hội dân gian và mô tả cụ thể phong tục tập quán sinh hoạt của 7 nhóm tộc người vùng cao Đông Bắc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Theo khóa luận, tỉnh Hà Giang có bao nhiêu di tích đã được xếp hạng và cơ cấu di tích cấp quốc gia thế nào?
Toàn tỉnh Hà Giang có 56 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh được xếp hạng, gồm 27 di tích cấp quốc gia và 29 di tích cấp tỉnh. Khóa luận đã lập bảng thống kê chi tiết 25 di tích cấp quốc gia tiêu biểu thuộc các loại hình: lịch sử, khảo cổ, kiến trúc nghệ thuật và danh lam thắng cảnh.

2. Tác giả phân chia không gian địa hình và kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Giang thành mấy vùng du lịch?
Địa bàn tỉnh được phân thành 3 vùng tự nhiên rõ rệt: vùng cao núi đá phía Bắc (gồm Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh, Quản Bạ - chiếm 34,3% dân số); vùng cao núi đất phía Tây (gồm Hoàng Su Phì, Xín Mần - chiếm 15,9% dân số); và vùng núi thấp (gồm Bắc Quang, Vị Xuyên, Bắc Mê, Quang Bình, TP. Hà Giang - chiếm 49,8% dân số).

3. Khóa luận phân tích phong tục tập quán của những dân tộc cụ thể nào tại Hà Giang?
Tác giả đi sâu phân tích đời sống văn hóa, ăn uống, trang phục, nhà ở, tín ngưỡng và hoạt động sản xuất của 7 dân tộc: H'Mông, Tày, Dao, Lô Lô, Phù Lá, La Chí và Cờ Lao.

4. Khái niệm "Du lịch văn hóa" được tác giả tiếp cận dựa trên những cơ sở lý thuyết nào?
Khái niệm này được xây dựng trên định nghĩa của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO - nhấn mạnh động cơ nghiên cứu, khám phá nghệ thuật biểu diễn, lễ hội, di tích), Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS - nhấn mạnh mục đích khám phá di tích, danh thắng gắn liền trách nhiệm duy trì và bảo tồn), và định nghĩa tại Luật Du lịch Việt Nam 2017 (hình thức du lịch dựa vào bản sắc văn hóa dân tộc có sự tham gia của cộng đồng).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Thúy là công trình nghiên cứu chuyên ngành Văn hóa Du lịch, tiếp cận một cách có hệ thống nguồn tài nguyên văn hóa phong phú của 22 dân tộc tại tỉnh Hà Giang. Công trình cung cấp bức tranh tổng thể từ cơ sở lý luận, dữ liệu kiểm kê di sản vật thể, lễ hội phi vật thể cho đến đặc trưng phong tục tập quán của 7 nhóm tộc người tiêu biểu. Trên cơ sở đối chiếu thực trạng giai đoạn 2011–2020, nghiên cứu đã đề xuất các nhóm giải pháp và khuyến nghị thiết thực nhằm kết hợp hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế du lịch và công tác bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống vùng cực Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu được tác giả lựa chọn nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản về những vấn đề cơ bản của tổ chức hoạt động du lịch văn hóa và các nội dung liên quan đến sử dụng văn hóa trong phát triển du lịch tỉnh Hà Giang nhằm lý giải và hỗ trợ nội dung được rõ ràng hơn, các chương tiếp theo là chương 2, chương 3 và các nội dung khác liên quan đến công tác nghiên cứu. 14 Chương 2 THỰC TRẠNG KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG PHONG TỤC TẬP QUÁN TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI TỈNH HÀ GIANG 2.Khái quát về tỉnh Hà Giang Hà Giang là vùng núi phía đông bắc với địa hình chủ yếu là cao nguyên đá trập trùng. Phía đông tỉnh Hà Giang giáp với tỉnh Cao Bằng, phía tây giáp tỉnh Yên Bái và Lào Cai, phía tây giáp tỉnh Tuyên Quang. Ở phía bắc, Hà Giang giáp với các quận tự trị Choang và Miêu Văn Sơn của tỉnh Vân Nam và địa cấp thị Bách Sắc thuộc tỉnh Quảng Tây của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Hà Giang có diện tích tự nhiên 7.884,37 km2, nơi rộng nhất là 115 km về phía tây đông và 137 km theo hướng bắc nam. Mũi cực bắc của địa phận Hà Giang, cực bắc của Tổ quốc, cách Lũng Cú khoảng 3km về phía đông, vĩ độ 2310’00 ’. Điểm cực Tây cách Sín Mần khoảng 10km về phía Tây Nam, có kinh độ là 104024'05. Điểm cực đông cách huyện Mèo Vạc 16 km theo hướng đông nam, với kinh độ 105030’04”.Lịch sử hình thành Vào thời các Vua Hùng, Hà Giang đã là một trong 15 quần thể của dân tộc Lạc Việt.

Vào thời Thục Phán An Dương Vương, lập nước Âu Lạc, Hà Giang thuộc bộ tộc Tây Vu. Trong thời kỳ phong kiến phương bắc kéo dài hàng nghìn năm, vùng đất Hà Giang vẫn nằm trong phủ Tây Vu của quận Giao Chỉ. Từ năm 1075 (thời Lý), đất Hà Giang thuộc tỉnh Bình Nguyên lúc bấy giờ. Thời Trần, vùng Hà Giang và Tuyên Quang lúc bấy giờ được gọi là châu Tuyên Quang trên lộ Quốc Oai.

Năm 1397, đặt thành trấn Tuyên Quang. Hà Giang đã được nhắc tên trên tấm bia khắc trên chuông chùa Sùng Khánh (xã Đạo Đức, Vị Xuyên) đúc trong lần trùng tu chùa vào đầu đời vua Lê Dụ Tông, năm thứ l Quý Dậu 1707. 15 Năm Năm Minh Mệnh thứ 16 (năm 1835) nhà Nguyễn bỏ phủ Bảo Lạc, chia thành 2 huyện: Vĩnh Điện (quanh Bắc Mê, Yên Minh và một phần Quản Bạ ngày nay và huyện Đế Đình, trên huyện Bảo Lạc, Cao Bằng và một phần nhỏ của huyện Quản Bạ ngày nay). phần Đồng Văn và Mèo Vạc ngày nay).

Lấy sông Lô làm ranh giới chia cắt tả ngạn sông Lô là huyện Vị Xuyên. Năm 1842, nhà Nguyễn chia Tuyên Quang thành: Hà Giang, Bắc Quang và Tuyên Quang. Hà Giang có một phủ là Tương Yên với huyện: Vị Xuyên, Vĩnh Tuy, Vĩnh Điện và một phần Đế Đình. Năm Thiệu Trị thứ (18), nhà vua lại phê chuẩn các châu ở các tỉnh biên giới phía Bắc và Tây Bắc, trong đó có Hà Giang, vẫn giữ chức quan Tư đồ.

Dưới thời Tự Đức, hệ thống quan lại ruộng đất bị bãi bỏ trong cả nước. Năm 1858, sau khi đánh chiếm hầu hết các tỉnh Nam Kỳ và Bắc Kỳ, năm 1887, thực dân Pháp chiếm Hà Giang và thay đổi tình hình bằng việc thành lập các đạo quân sự. Năm 1893, trong cuộc cải tổ quân khu Hà Giang trở thành trung tâm của quân khu và thành lập Tuyên Quang là chi họ Đào thứ (quân khu 3). Ngày 17 tháng 9 năm 1895, Toàn quyền Đông Dương ra Quyết định số 1432 chia quân khu 3 thành 3 tỉnh: Tuyên Quang, Bắc Quang và Hà Giang.

Trong đó, Hà Giang bao gồm huyện Vị Xuyên (không bao gồm tổng của Phú Loan và Bằng Hành), cộng với tổng của Phương Độ và Tương Yên. Ngày 28/4/1908 Toàn quyền Đông Dương lại ra quyết định hợp nhất hai tỉnh Bắc Quang và Hà Giang thành tỉnh lỵ Hà Giang. Binh đoàn 3 của Hà Giang được xác định rõ ràng và tương đối ổn định. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, Hà Giang có 4 châu và 01 thành phố (Bắc Quang, Vị Xuyên, Đồng Văn, Hoàng Su Phì, Thành phố Hà Giang).

Ngày 23 tháng 3 năm 1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh giải thể khu Lào Hạ Yên, hợp nhất tỉnh Hà Giang vào Khu tự trị Việt Bắc. Đầu tháng 4 năm 1976, thành lập tỉnh Hà Tuyên trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang. 16 Ngày 12 tháng 8 năm 1991, kỳ họp thứ 9, khóa VIII, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quyết định chia tỉnh Hà Tuyên thành hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang. Tỉnh Hà Giang hợp thành 9 tỉnh và 1 thành phố, tổng cả gồm 10 đơn vị hành chính được đặt trụ sở tại thành phố Hà Giang.

Ngày 01 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 146 / NĐCP về việc thành lập Huyện Quang Bình, Tỉnh Hà Giang. Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị quyết số 35 / NQCP về việc Thành lập thành phố Hà Giang thuộc tỉnh Hà Giang vào ngày 27 tháng 9 năm 2010, 2.Vị trí địa lí Hà Giang được biết đến là một tỉnh thuộc vùng núi phía Bắc, nằm ở biên giới cực Bắc của Tổ quốc. Địa hình là núi cao và giữa núi cao. Là đường biên giới dài 274 km tiếp giáp với nước Cộng hòa nhân dân nước ta, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của nước ta.

Đến nay, Hà Giang có 01 thành phố, 10 huyện, 05 huyện, 13 thị xã và 177 xã.  Đặc điểm địa hình - Địa hình ở Hà Giang hết sức đồ sộ với nhiều dãy núi cao và các cao nguyên đá. Nơi đây được ưu ái ban cho các nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng phong phú về khí hậu, khoáng sản, địa mạo, đất đai. Ở Hà Giang khí hậu thổ nhưỡng và địa hình được chia thành ba vùng mỗi vùng có nét riêng biệt và có những tiềm năng riêng.

- Vùng núi đá phía Bắc Hà Giang gồm 4 huyện đó là Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh và Quản Bạ. Dân số ở khu vực này chiếm xấp xỉ 34,3% dân số toàn tỉnh Hà Giang. Khí hậu ôn đới rõ rệt, mùa hè khí hậu mát mẻ thuận lợi cho nhiều loại cây trồng ôn đới phát triển, mùa đông khí hậu khắc nghiệt giá rét. Địa hình thuận lợi cho việc chăn nuôi các loài gia súc lớn như bò, ngựa… - Vùng núi cao phía Tây Hà Giang gồm các huyện Hoàng Su Phì và Mín Xần.

Ở đây dân số chiếm khoảng 15,9 % dân số toàn tỉnh Hà Giang. Ở đây có cây lương thực chính là ngô và lúa nước trồng trên ruộng bậc thang. 17 Chăn nuôi chính vẫn là các loài gia súc lớn. - Vùng núi thấp khu vực tỉnh Hà Giang thuộc các huyện Bắc Quang và Vị Xuyên, Bắc Mê, Quang Bình và thị xã Hà Giang.

Mật độ dân số ở đây chiếm tới 49,8% dân số cả tỉnh và là vùng trọng điểm kinh tế của tỉnh Hà Giang. Ở đây khí hậu và điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển các loại cây nhiệt đới, địa hình , khí hậu và thổ nhưỡng ở đây phù hợp để trồng các loại cây ăn quả…  Khí hậu Khí hậu tỉnh Hà Giang chủ yếu là khí hậu nhiệt đới gió mùa mang tính chất khí hậu của vùng núi Việt Bắc - Hoàng Liên Sơn. Khí hậu ở đây lạnh và mát mẻ hơn các tỉnh thuộc miền Đông Bắc và ấm áp hơn các tỉnh thuộc miền Tây Bắc. Tỉnh Hà Giang có nhiệt độ trung bình khoảng 21,06 C – 23,90C.

Mùa đông khí hậu giá buốt nhiệt độ trung bình có khi xuống thấp dưới 2C, mùa hè có khi nóng nực đỉnh điểm lên đến trên 40C. Chế độ mưa thay đổi theo mùa, trung bình quân lượng mưa hàng năm của tỉnh khoảng 2. Độ ẩm cao có khi lên tới 85%.Con người và xã hội Tỉnh Hà Giang theo điều tra dân số năm 2019 có dân số là 854. Ở tỉnh Hà Giang có 22 dân tộc chung sống.

Hà Giang là một tỉnh vùng Đông Bắc với đa số dân sinh sống là những đồng bào dân tộc thiểu số. Hà Giang giáp với biên giới Việt – Trung có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Tổng dân số ở Hà Giang trên 730.000 người với 22 cộng đồng dân tộc cùng sinh sống. Dân tộc ít người sống chủ yếu tại các vùng núi cao tỉnh Hà Giang như Pà Thẻn, Lô Lô, La Chí, Pu Péo, Bố Y, Phù Lá.

Người Hà Giang có truyền thống yêu nước, đoàn kết, tương thân, tương ái, giúp nhau thoát nghèo và làm giàu chính đáng, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Mỗi dân tộc ở Hà Giang đều có những nét văn hóa dân gian đặc sắc, mang đậm bản sắc văn hóa Đông Bắc. Sở hữu kho tàng văn hóa vật chất và phi vật 18 chất phong phú, quý giá, đặc biệt được thể hiện qua các chất liệu, công cụ, nhà cửa, trang phục, trang sức, âm nhạc, ca múa, trò chơi, vở kịch, trình diễn, lễ hội dân gian.Tài nguyên du lịch 2.Tài nguyên thiên nhiên Địa hình ở tỉnh Hà Giang chủ yếu là đồi núi cao với các cao nguyên đá đồ sộ. Thiên nhiên ban tặng cho Hà Giang vẻ ngoài rắn rỏi gai góc với những dãy núi trập trùng và cảnh hoang sơ hùng vĩ, đó cũng là môt trong những điểm thu hút lượng khách du lịch lớn đến tham quan và du lịch tại đây.

Nơi đây có rất nhiều nguồn tài nguyên đa dạng phong phú.Thổ nhưỡng Hà Giang có nguồn tài nguyên thổ nhưỡng đa dạng với 9 nhóm đất chính, trong đó chủ yếu là nhóm đất xám. Diện tích đất xám lớn là 585.418 ha, chiếm 74,28% diện tích tự nhiên. Là nhóm đất rất thích hợp cho việc trồng và phát triển các loại cây ăn quả, cây công nghiệp, cây dược liệu (lạc tiên, thảo quả,.Tài nguyên khoáng sản Căn cứ vào tài liệu cấu tạo địa chất, các nhà khoa học dự đoán Hà Giang là vùng có nhiều tiềm năng và giàu có về các loại khoáng sản như sắt, chì, thiếc, antimon, vàng, đá quý. Sắt ở dạng manhetit- hematit- sunfua được tìm thấy ở nhiều nơi đặc biệt ở khu vực Tùng Bá - Bắc Mê, khu vực này còn có mỏ chì và kẽm.

Ở khu vực phía đông nam, Vòm nâng sông Chảy đã phát hiện ra các mỏ và gai quặng mangan. Ở Bắc Quang có quặng đồng (Cu Ni) có nguồn gốc magma. Vùng Cao Bồ ở Việt Lâm có nhiều vân quặng vàng đa kim. Đồng thời, dọc theo các vùng đồng bằng phù sa, nhất là từ điểm gặp nhau giữa sông Lô và sông Gâm trở lên thượng nguồn có rất nhiều vàng sa khoáng.