Khảo Sát Nguyện Vọng Chăm Sóc Giảm Nhẹ Tại Nhà Cho Người Cao Tuổi Bệnh Ung Thư Giai Đoạn IV

Tài liệu nghiên cứu Khảo sát nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà cho người cao tuổi bệnh ung thư giai đoạn iv tại, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Lương Văn Đến
• Người hướng dẫn: TS. Thân Hà Ngọc Thể
• Trường học: Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lão Khoa
• Đề tài: Khảo Sát Nguyện Vọng Chăm Sóc Giảm Nhẹ Tại Nhà Cho Người Cao Tuổi Bệnh Ung Thư Giai Đoạn IV
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Người cao tuổi
• 1.3. Bệnh ung thư
• 1.4. Chăm sóc giảm nhẹ
• 1.5. Dịch tễ học ung thư
• 1.6. Quá trình tiến triển tự nhiên của ung thư
• 1.7. Điều trị ung thư đa mô thức
• 1.8. Chăm sóc giảm nhẹ
• 1.9. Tổng quan về chăm sóc giảm nhẹ
• 1.10. Thực trạng chăm sóc giảm nhẹ ở Việt Nam
• 1.11. Những nguyên tắc trong chăm sóc giảm nhẹ
• 1.12. Đánh giá chung về thể trạng của người bệnh cần được CSGN
• 1.13. Khái niệm chăm sóc giảm nhẹ tại nhà
• 1.14. Các nguyên nhân của người bệnh muốn được CSGN tại nhà
• 1.15. Quy trình CSGN tại nhà
• 1.16. Khó khăn và rào cản của CSGN tại nhà
• 1.17. Các nghiên cứu về chăm sóc giảm nhẹ
• 1.17.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.17.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Dân số mục tiêu
• 2.4. Dân số chọn mẫu
• 2.5. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.6. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.7. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.8. Cỡ mẫu của nghiên cứu
• 2.9. Các biến số dùng trong nghiên cứu
• 2.9.1. Các biến số độc lập
• 2.9.2. Các biến số kết cục
• 2.10. Quy trình nghiên cứu
• 2.11. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 2.12. Đạo đức trong nghiên cứu
• 2.13. Tính ứng dụng và khả thi của đề tài
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm dân số, xã hội học và bệnh lý của nhóm nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm dân số học
• 3.1.2. Đặc điểm xã hội học
• 3.1.3. Đặc điểm hoàn cảnh gia đình
• 3.1.4. Đặc điểm tài chính của nhóm nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm ung thư và điều trị của nhóm nghiên cứu
• 3.3. Đặc điểm thể chất của nhóm nghiên cứu
• 3.4. Đặc điểm nguyện vọng chăm sóc sức khoẻ tại nhà
• 3.4.1. Than phiền về triệu chứng khó chịu nhất hiện tại và mong muốn được CSGN
• 3.4.2. Đặc điểm lý do và khó khăn của CSGN tại nhà
• 3.4.3. Nguyện vọng về hình thức và chi trả cho CSGN tại nhà
• 3.4.4. Đặc điểm nguyện vọng CSGN ở những ngày cuối đời
• 3.4.5. Nguyện vọng CSGN trong giai đoạn cuối đời
• 3.4.6. Đặc điểm những lo lắng nhất trong giai đoạn cuối đời
• 3.4.7. Đặc điểm mong muốn về y tế trong giai đoạn cuối đời
• 3.5. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội, lâm sàng, hiểu biết bệnh lý và tài chính với các nguyện vọng CSGN trong giai đoạn cuối đời
• 3.6. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội học với nguyện vọng hỗ trợ về mặt tâm lý
• 3.7. Liên quan giữa đặc điểm bệnh lý và chi trả với nguyện vọng hỗ trợ về mặt tâm lý
• 3.8. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội với nguyện vọng hồi sức và duy trì sự sống trong giai đoạn cuối đời
• 3.9. Liên quan giữa đặc điểm hiểu biết bệnh lý và tài chính với nguyện vọng hồi sức và duy trì sự sống trong giai đoạn cuối đời
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm dân số, xã hội học và bệnh lý học
• 4.2. Đặc điểm dân số, xã hội của NCT tham gia nghiên cứu
• 4.3. Đặc điểm lâm sàng, hiểu biết bệnh lý và tài chính của mẫu nghiên cứu. Nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà
• 4.4. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội, lâm sàng, hiểu biết bệnh lý và tài chính với nguyện vọng CSGN tại nhà
• 4.5. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội, lâm sàng, hiểu biết bệnh lý và tài chính với nguyện vọng hỗ trợ tinh thần trong CSGN
• 4.6. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội, lâm sàng, hiểu biết bệnh lý và tài chính với nguyện vọng hỗ trợ dinh dưỡng trong CSGN
• 4.7. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội, lâm sàng, hiểu biết bệnh lý và tài chính với nguyện vọng hồi sức và duy trì sự sống trong giai đoạn cuối đời
• 4.8. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội, lâm sàng, hiểu biết bệnh lý và tài chính với nguyện vọng hỗ trợ tâm linh trong giai đoạn cuối đời
• 4.9. Liên quan giữa đặc điểm dân số, xã hội, lâm sàng, hiểu biết bệnh lý và tài chính với nơi tử vong mong muốn
• 4.10. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. BẢNG THU THẬP SỐ LIỆU
• Phụ lục 2. KẾ HOẠCH THỰC HIỆN
• Phụ lục 3. DANH SÁCH BỆNH NHÂN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chăm Sóc Giảm Nhẹ Tại Nhà Cho NCT Ung Thư

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), chăm sóc giảm nhẹ là cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh và gia đình khi đối mặt với các vấn đề liên quan đến bệnh tật đe dọa tính mạng. Điều này bao gồm ngăn ngừa và giảm gánh nặng thông qua nhận biết sớm, đánh giá toàn diện và điều trị đau cùng các vấn đề khác về thể chất, tâm lý, xã hội và tinh thần. Mục đích của chăm sóc giảm nhẹ không chỉ giới hạn ở việc mang lại sự thoải mái cho người bệnh giai đoạn cuối mà còn làm giảm quá trình chịu đựng trong tất cả các giai đoạn của bệnh. Các tổ chức như Hiệp hội Ung thư học Hoa Kỳ cũng khuyến nghị áp dụng chăm sóc giảm nhẹ sớm hơn cho người bệnh ung thư. Khuynh hướng hiện nay là chăm sóc tại nhà để giảm tải cho hệ thống y tế, thực hiện ý nguyện của người bệnh được mất thanh thản tại nơi thân thuộc. Nhiều nghiên cứu cho thấy giảm chi phí điều trị khi chăm sóc giảm nhẹ tại nhà so với bệnh viện.

1.1. Định Nghĩa Chăm Sóc Giảm Nhẹ và Tầm Quan Trọng

Chăm sóc giảm nhẹ là một phương pháp tiếp cận toàn diện nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và gia đình họ khi đối mặt với các vấn đề liên quan đến bệnh tật đe dọa tính mạng. Nó tập trung vào việc giảm đau, các triệu chứng khó chịu khác, và cung cấp hỗ trợ tâm lý, xã hội và tinh thần. Tầm quan trọng của chăm sóc giảm nhẹ nằm ở việc giúp bệnh nhân duy trì sự thoải mái và phẩm giá trong suốt quá trình điều trị và trong giai đoạn cuối đời. Theo Bộ Y tế Việt Nam, chăm sóc giảm nhẹ cho người bệnh ung thư và AIDS là sự kết hợp nhiều biện pháp để làm giảm sự đau khổ và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh thông qua sự phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị đau và những vấn đề tâm lý & thực thể khác, và cung cấp sự tư vấn và hỗ trợ nhằm giải quyết những vấn đề xã hội và tâm linh mà người bệnh và gia đình đang phải gánh chịu.

1.2. Ưu Điểm Của Chăm Sóc Giảm Nhẹ Tại Nhà Cho Người Cao Tuổi

Chăm sóc giảm nhẹ tại nhà mang lại nhiều lợi ích cho người cao tuổi mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối. Nó cho phép người bệnh được ở trong môi trường quen thuộc, gần gũi với gia đình và bạn bè, giúp giảm căng thẳng và lo lắng. Chăm sóc tại gia cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc đáp ứng các nhu cầu cá nhân của người bệnh, từ việc ăn uống, vệ sinh cá nhân đến các hoạt động giải trí. Ngoài ra, chăm sóc giảm nhẹ tại nhà có thể giúp giảm chi phí điều trị so với việc nằm viện dài ngày. Nhiều nghiên cứu ở các nước cho thấy giảm rất nhiều chi phí điều trị khi CSGN tại nhà so với chăm sóc tại bệnh viện.

II. Thực Trạng và Nhu Cầu Chăm Sóc Giảm Nhẹ Cho NCT Ung Thư

Nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ ngày càng tăng, đặc biệt với sự gia tăng số lượng ca mắc ung thư. Tại Việt Nam, số ca mắc mới ung thư tăng từ 68.000 năm 2010 và dự kiến vượt qua 190.000. Một nghiên cứu gần đây cho thấy 81% người bệnh ung thư giai đoạn IV có nhu cầu chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, sự khác biệt về kinh tế, xã hội, văn hóa và khả năng đáp ứng dịch vụ là rào cản để áp dụng mô hình chăm sóc giảm nhẹ tại nhà từ các nước khác vào Việt Nam. Các nghiên cứu hiện tại chủ yếu khảo sát nguyện vọng của người bệnh khi đang điều trị tại cơ sở y tế, chưa hiểu rõ nguyện vọng của người cao tuổi ung thư giai đoạn IV khi được chăm sóc tại nhà.

2.1. Tỷ Lệ Mắc Ung Thư và Nhu Cầu Chăm Sóc Giảm Nhẹ Tăng Cao

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số ca mắc ung thư trên toàn cầu đang gia tăng nhanh chóng. Tại Việt Nam, tình hình cũng tương tự, với số ca mắc mới và tử vong do ung thư ngày càng tăng. Điều này dẫn đến nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ ngày càng lớn, đặc biệt là cho người cao tuổi mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối. Theo Viện nghiên cứu phòng chống ung thư tại Việt Nam, ung thư mắc mới tăng từ 68.000 năm 2010 và dự kiến sẽ vượt qua 190.

2.2. Rào Cản Trong Triển Khai Chăm Sóc Giảm Nhẹ Tại Nhà Ở Việt Nam

Mặc dù nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ tại nhà rất lớn, việc triển khai dịch vụ này ở Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn. Các rào cản bao gồm: thiếu nguồn lực tài chính, nhân lực y tế được đào tạo chuyên sâu về chăm sóc giảm nhẹ, hệ thống y tế chưa đồng bộ, và nhận thức của cộng đồng về chăm sóc giảm nhẹ còn hạn chế. Bên cạnh đó, sự khác biệt về đặc điểm kinh tế, xã hội, văn hóa và khả năng đáp ứng dịch vụ là rào cản để áp dụng nguyên bản mô hình CSGN tại nhà ở các nước vào tình hình thực tế tại Việt Nam.

III. Phương Pháp Khảo Sát Nguyện Vọng Chăm Sóc Giảm Nhẹ Tại Nhà

Nghiên cứu "Khảo sát nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà cho người cao tuổi bệnh ung thư giai đoạn IV tại khoa Lão khoa – Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh" được thực hiện để hiểu rõ hơn về nguyện vọng, nhu cầu và các yếu tố liên quan đến chăm sóc giảm nhẹ tại nhà. Câu hỏi nghiên cứu đặt ra là: "Nguyện vọng, nhu cầu và các yếu tố liên quan đến chăm sóc giảm nhẹ tại nhà cho người cao tuổi bệnh ung thư giai đoạn IV là như thế nào?". Thông tin thu thập được có thể ứng dụng để đánh giá và xây dựng mô hình chăm sóc y tế giai đoạn cuối đời tại nhà ở Việt Nam, phù hợp với văn hóa và giá trị của người bệnh.

3.1. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Nguyện Vọng Chăm Sóc Giảm Nhẹ

Mục tiêu chính của nghiên cứu là khảo sát nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà cho người cao tuổi mắc ung thư giai đoạn IV. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định tỷ lệ nguyện vọng và các nhu cầu cụ thể như thăm khám, hỗ trợ tâm lý, dinh dưỡng, giảm nhẹ triệu chứng, và nguyện vọng hồi sức trong những ngày cuối đời. Ngoài ra, nghiên cứu cũng nhằm khảo sát mối liên quan giữa các yếu tố như dân số học, đặc điểm lâm sàng, hiểu biết về bệnh, khả năng tài chính và nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà.

3.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn Chăm Sóc

Kết quả của nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng mô hình chăm sóc giảm nhẹ tại nhà phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và văn hóa của Việt Nam. Thông tin thu thập được sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách và các chuyên gia y tế đưa ra các quyết định dựa trên bằng chứng, nhằm cải thiện chất lượng chăm sóc giảm nhẹ cho người cao tuổi mắc ung thư giai đoạn cuối. Mô hình chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm.

IV. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Nguyện Vọng Chăm Sóc Tại Nhà

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà của người cao tuổi mắc ung thư giai đoạn IV. Các yếu tố này bao gồm đặc điểm dân số học (tuổi, giới tính, trình độ học vấn), đặc điểm xã hội (tình trạng hôn nhân, nghề nghiệp), đặc điểm lâm sàng (loại ung thư, giai đoạn bệnh, triệu chứng), hiểu biết về bệnh và khả năng tài chính. Việc xác định các yếu tố này giúp các chuyên gia y tế và gia đình người bệnh đưa ra các quyết định phù hợp về kế hoạch chăm sóc.

4.1. Ảnh Hưởng Của Yếu Tố Dân Số Học và Xã Hội Đến Nguyện Vọng

Các yếu tố dân số học và xã hội có thể ảnh hưởng đáng kể đến nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà. Ví dụ, người cao tuổi sống một mình có thể có ít khả năng được chăm sóc tại nhà hơn so với những người sống cùng gia đình. Tương tự, trình độ học vấn và tình trạng kinh tế cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và chi trả cho các dịch vụ chăm sóc tại gia.

4.2. Vai Trò Của Hiểu Biết Bệnh Lý và Khả Năng Tài Chính

Hiểu biết về bệnh lý và khả năng tài chính là hai yếu tố quan trọng khác ảnh hưởng đến nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà. Người cao tuổi có hiểu biết sâu sắc về bệnh tình của mình có thể đưa ra các quyết định sáng suốt hơn về kế hoạch chăm sóc. Khả năng tài chính cũng đóng vai trò quan trọng, vì nó quyết định khả năng chi trả cho các dịch vụ chăm sóc tại gia, bao gồm thuê nhân viên y tế, mua thuốc men và thiết bị hỗ trợ.

V. Nguyện Vọng Chăm Sóc Cuối Đời và Hỗ Trợ Tâm Lý Cho NCT

Nghiên cứu cũng tập trung vào nguyện vọng chăm sóc trong giai đoạn cuối đời và nhu cầu hỗ trợ tâm lý cho người cao tuổi mắc ung thư giai đoạn IV. Nhiều người bệnh mong muốn được ra đi thanh thản tại nhà, bên cạnh những người thân yêu. Hỗ trợ tâm lý đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người bệnh đối phó với căng thẳng, lo lắng và trầm cảm, đồng thời giúp họ duy trì tinh thần lạc quan và hy vọng.

5.1. Mong Muốn Về Chăm Sóc Y Tế và Nơi Tử Vong Mong Muốn

Trong giai đoạn cuối đời, người cao tuổi mắc ung thư thường có những mong muốn cụ thể về chăm sóc y tế, chẳng hạn như kiểm soát cơn đau, duy trì sự thoải mái và phẩm giá. Nhiều người cũng có nguyện vọng được qua đời tại nhà, trong vòng tay của gia đình và bạn bè. Việc tôn trọng và đáp ứng những mong muốn này là rất quan trọng để đảm bảo một cái chết thanh thản và ý nghĩa.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Hỗ Trợ Tâm Lý và Tinh Thần

Hỗ trợ tâm lý và tinh thần đóng vai trò then chốt trong chăm sóc giảm nhẹ cho người cao tuổi mắc ung thư giai đoạn cuối. Các chuyên gia tâm lý có thể giúp người bệnh đối phó với những cảm xúc tiêu cực, tìm kiếm ý nghĩa trong cuộc sống và chuẩn bị cho cái chết. Hỗ trợ tinh thần cũng có thể giúp người bệnh tìm thấy sự an ủi và hy vọng trong những thời điểm khó khăn.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Chăm Sóc Giảm Nhẹ Tại Nhà

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà của người cao tuổi mắc ung thư giai đoạn IV. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình chăm sóc phù hợp với nhu cầu và mong muốn của người bệnh, đồng thời giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của họ trong giai đoạn cuối đời. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các mô hình chăm sóc giảm nhẹ tại nhà và để phát triển các giải pháp sáng tạo nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của cộng đồng.

6.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện Dịch Vụ Chăm Sóc Tại Nhà

Để cải thiện dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ tại nhà cho người cao tuổi mắc ung thư, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan y tế, tổ chức xã hội và gia đình người bệnh. Các giải pháp có thể bao gồm: tăng cường đào tạo nhân lực y tế về chăm sóc giảm nhẹ, xây dựng mạng lưới chăm sóc tại nhà rộng khắp, cung cấp hỗ trợ tài chính cho người bệnh và gia đình, và nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của chăm sóc giảm nhẹ.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Chăm Sóc Giảm Nhẹ

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về chăm sóc giảm nhẹ để đánh giá hiệu quả của các mô hình chăm sóc tại nhà, xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh, và phát triển các giải pháp sáng tạo nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của cộng đồng. Các nghiên cứu nên tập trung vào việc đánh giá tác động của chăm sóc giảm nhẹ đến sức khỏe thể chất, tâm lý và xã hội của người bệnh và gia đình họ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ Tổ chức Ung thư Toàn cầu (GLOBOCAN) năm 2020, Việt Nam ghi nhận 182.563 ca mắc mới và 122.690 ca tử vong do ung thư, đưa căn bệnh này trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu chỉ sau bệnh lý tim mạch. Đi cùng với tốc độ già hóa dân số nhanh chóng, số lượng người cao tuổi mắc ung thư giai đoạn tiến triển (giai đoạn IV) ngày càng gia tăng, tạo áp lực nặng nề lên hệ thống khám chữa bệnh nội trú. Đa số bệnh nhân ở giai đoạn muộn phải chịu đựng những cơn đau thể xác dữ dội cùng gánh nặng khủng hoảng tâm lý, trong khi các cơ sở y tế thường xuyên trong tình trạng quá tải từ 150% đến 200% công suất giường bệnh.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm thế nào để đáp ứng toàn diện mong muốn được điều trị, chăm sóc giảm nhẹ trong không gian gia đình thân thuộc của người bệnh cao tuổi. Luận văn chuyên khoa cấp II của tác giả Lương Văn Đến, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Thân Hà Ngọc Thể tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung xác định tỷ lệ nguyện vọng, nhu cầu cụ thể (kiểm soát triệu chứng, hỗ trợ tâm lý, dinh dưỡng, chăm sóc cận tử) và phân tích các yếu tố nhân khẩu, bệnh lý, tài chính liên quan.

Được triển khai tại Khoa Lão – Chăm sóc giảm nhẹ thuộc Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 11/2020 đến tháng 05/2021, công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học và lâm sàng quan trọng, giúp tối ưu hóa mô hình chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm, góp phần giảm tỷ lệ nhập viện không cần thiết tới hơn 30% và nâng cao rõ rệt chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư những ngày cuối đời.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng mô hình sức khỏe cộng đồng về chăm sóc giảm nhẹ do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ban hành, bao gồm 4 trụ cột cốt lõi: chính sách y tế đồng bộ, nguồn thuốc thiết yếu sẵn có (đặc biệt là Opioids giảm đau), chương trình đào tạo chuyên sâu và hệ thống triển khai thực tế. Khung lý thuyết này khẳng định chăm sóc giảm nhẹ không chỉ giới hạn ở việc chăm sóc cuối đời (end-of-life care) mà phải can thiệp sớm ngay từ thời điểm chẩn đoán bệnh nan y nhằm cải thiện tối đa chất lượng sống của cả bệnh nhân lẫn thân nhân.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng mô hình phối hợp đa chuyên khoa giữa ung bướu học, lão khoa và chăm sóc giảm nhẹ tích hợp theo hướng dẫn của Mạng lưới Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCCN). Bốn khái niệm chính được định nghĩa và chuẩn hóa xuyên suốt nghiên cứu gồm:

1. Chăm sóc giảm nhẹ tại nhà (Home-based Palliative Care): Dịch vụ y tế đa ngành định kỳ tại gia đình nhằm kiểm soát triệu chứng thể chất và hỗ trợ tâm thần - xã hội.
2. Lập kế hoạch chăm sóc y tế trong tương lai (Advance Care Planning - ACP): Tiến trình thảo luận chủ động giữa nhân viên y tế, bệnh nhân và người nhà về các quyết định điều trị khi người bệnh mất năng lực nhận thức.
3. Di chúc sức khỏe (Living Will): Văn bản pháp lý ghi nhận nguyện vọng điều trị y tế hoặc từ chối các phương tiện duy trì sự sống.
4. Thang điểm thể trạng ECOG: Công cụ phân loại mức độ hoạt động chức năng từ 0 (hoạt động bình thường) đến 4 (bất động hoàn toàn tại giường).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang mô tả có phân tích (descriptive cross-sectional study). Cỡ mẫu được tính toán theo công thức ước lượng tỷ lệ trong quần thể, khảo sát trực tiếp trên 120 bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên được chẩn đoán xác định ung thư giai đoạn IV đang điều trị nội trú và ngoại trú tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM.

Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích được áp dụng dựa trên tiêu chuẩn lựa chọn khắt khe: bệnh nhân tỉnh táo, đạt điểm đánh giá tâm thần tối thiểu (MMSE) từ 24 điểm trở lên để đảm bảo năng lực hành vi và đồng thuận tham gia nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm các trường hợp rối loạn tri giác cấp tính, mê sảng hoặc suy kiệt quá nặng không thể hoàn thành bộ câu hỏi.

Dữ liệu được thu thập qua bộ câu hỏi cấu trúc chuẩn hóa, bao gồm thông tin dịch tễ, tiền sử điều trị, bảng đánh giá triệu chứng Edmonton (ESAS), thang đo hoạt động chức năng hàng ngày (ADL) và thang đánh giá dinh dưỡng tối thiểu (MNA). Toàn bộ dữ liệu được làm sạch, mã hóa và xử lý trên phần mềm thống kê chuyên dụng. Lý do lựa chọn kiểm định Chi-bình phương ($\chi^2$), kiểm định Fisher's exact và phân tích hồi quy logistic đa biến là nhằm kiểm soát các yếu tố gây nhiễu, xác định mối liên quan độc lập có ý nghĩa thống kê (với ngưỡng $p < 0,05$ và khoảng tin cậy 95% CI) giữa các yếu tố nhân khẩu học, trình độ hiểu biết bệnh lý, năng lực tài chính với các quyết định y khoa cuối đời.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ rất cao người cao tuổi mắc ung thư giai đoạn IV có nguyện vọng được chăm sóc giảm nhẹ tại nhà, đạt mức 81,7% trong tổng số đối tượng tham gia khảo sát. Đa số người bệnh bày tỏ sự thoải mái khi được ở trong không gian quen thuộc bên gia đình, trong khi chỉ có 18,3% lựa chọn tiếp tục nằm viện do lo ngại người thân không đủ kỹ năng y tế chăm sóc.

Triệu chứng than phiền gây khó chịu nhất được ghi nhận là đau mạn tính, chiếm tỷ lệ 68,3%, tiếp theo là suy kiệt/mệt mỏi chiếm 54,2%, chán ăn chiếm 48,3%, và khó thở chiếm 32,5%. Đáng chú ý, 71,7% bệnh nhân có nhu cầu cao về việc được nhân viên y tế hướng dẫn dinh dưỡng chuyên biệt tại nhà, và 65,0% mong muốn nhận được sự hỗ trợ tư vấn tâm lý để giải tỏa âu lo.

Về nguyện vọng can thiệp y tế những ngày cuối đời, có tới 75,8% người bệnh từ chối sử dụng các phương tiện duy trì sự sống xâm lấn (như đặt nội khí quản, thở máy cơ học, ép tim ngoài lồng ngực) khi bệnh đã bước vào giai đoạn hấp hối. Đồng thời, 67,5% người bệnh mong muốn địa điểm tử vong cuối cùng là tại nhà riêng, tạo điều kiện tổ chức tang lễ trang nghiêm theo phong tục truyền thống.

Nhóm nội dung khảo sát	Tỷ lệ ghi nhận (%)	Ghi chú so sánh
Nguyện vọng CSGN tại nhà	81,7%	Cao gấp 4,4 lần so với nhóm muốn ở lại bệnh viện
Bệnh nhân than phiền triệu chứng đau	68,3%	Là triệu chứng thể chất phổ biến nhất
Nhu cầu hỗ trợ dinh dưỡng tại nhà	71,7%	Đứng đầu trong các nhu cầu hỗ trợ kỹ thuật
Nhu cầu hỗ trợ tâm lý chuyên sâu	65,0%	Tăng cao ở nhóm bệnh nhân sống một mình
Từ chối can thiệp hồi sức xâm lấn	75,8%	Phản ánh xu hướng ưu tiên chăm sóc êm dịu
Mong muốn tử vong tại nhà	67,5%	Cao gấp hơn 2 lần so với tử vong tại bệnh viện

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự dịch chuyển rõ nét trong nhận thức của người bệnh cao tuổi đối với chất lượng cuộc sống giai đoạn cuối. Kết quả 81,7% mong muốn chăm sóc tại nhà hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu tại Bệnh viện Trung ương Huế cơ sở 2 (ghi nhận 81,0%) và các phân tích tổng hợp quốc tế của Gomes cùng cộng sự (dao động từ 75% đến 87%). Tỷ lệ than phiền về đau ở mức 68,3% là minh chứng cho thấy kiểm soát đau bằng thang 3 bậc của WHO vẫn là ưu tiên sống còn trong quản lý lâm sàng.

Phân tích đa biến cho thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa mức độ hiểu biết chính xác về tình trạng bệnh với việc lập kế hoạch chăm sóc y tế tương lai ($p = 0,011$). Những bệnh nhân được bác sĩ giải thích cặn kẽ về tiên lượng sống (tính bằng tháng) có xu hướng từ chối các can thiệp hồi sức xâm lấn cao gấp 3,2 lần ($OR = 3,2; 95% CI: 1,45 - 7,05$) so với nhóm không nắm rõ bệnh cảnh. Điều này tương đương với nghiên cứu của Shin Hye Yoo tại 9 bệnh viện đại học ở Hàn Quốc, khẳng định sự minh bạch thông tin giúp người bệnh đưa ra quyết định thực tế và thanh thản hơn.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những rào cản mang tính hệ thống tại Việt Nam: việc tiếp cận Morphine đường uống tan nhanh còn hạn chế, các quy định thanh toán Bảo hiểm Y tế (BHYT) chưa bao phủ dịch vụ khám tại nhà, và thiếu hụt mạng lưới điều dưỡng chuyên trách. Điều này dẫn đến khoảng trống lớn giữa nhu cầu thực tế 81,7% và tỷ lệ bệnh nhân thực tế được thụ hưởng dịch vụ chuyên nghiệp tại gia đình.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thu thập được, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy mô hình chăm sóc giảm nhẹ tại nhà:

1. Hoàn thiện khung chính sách BHYT và thể chế hóa dịch vụ CSGN tại nhà:

   • Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế phối hợp với Bảo hiểm Xã hội Việt Nam.
   • Mục tiêu cụ thể: Xây dựng gói dịch vụ y tế cơ sở chi trả 100% cho thăm khám tại nhà và cấp phát thuốc giảm đau Opioids ngoại trú, hướng tới bao phủ tối thiểu 60% bệnh nhân ung thư giai đoạn IV trước quý IV năm 2024.

2. Chuẩn hóa quy trình quản lý và kê đơn Opioids ngoại trú:

   • Chủ thể thực hiện: Các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa ung bướu và Sở Y tế các tỉnh/thành.
   • Mục tiêu cụ thể: Bãi bỏ các thủ tục hành chính phức tạp trong việc mua Morphine đường uống, đảm bảo 100% nhà thuốc bệnh viện tuyến quận/huyện có sẵn nguồn thuốc giảm đau bậc 3 đạt chuẩn trong giai đoạn 2023–2025.

3. Phát triển chương trình đào tạo nhân lực y tế Lão khoa - Chăm sóc giảm nhẹ:

   • Chủ thể thực hiện: Đại học Y Dược TP.HCM và các trường y dược trên toàn quốc.
   • Mục tiêu cụ thể: Nhân rộng khóa đào tạo chuẩn 35 giờ cho 1.000 bác sĩ gia đình và điều dưỡng cộng đồng, nâng cao năng lực đánh giá triệu chứng theo thang 5A và kỹ năng giao tiếp cận tử trước năm 2026.

4. Triển khai tư vấn Lập kế hoạch chăm sóc y tế tương lai (ACP) thường quy:

   • Chủ thể thực hiện: Khoa Ung bướu, Khoa Lão và Đơn vị Chăm sóc giảm nhẹ tại các bệnh viện tuyến trung ương.
   • Mục tiêu cụ thể: Thiết lập văn bản di chúc sức khỏe chuẩn hóa, lồng ghép vào quy trình hội đồng đa chuyên khoa nhằm nâng tỷ lệ người bệnh được chủ động ký cam kết y tế cuối đời lên trên 50% trong vòng 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Lão khoa, Ung bướu và Y học Gia đình:
   • Lợi ích & Use case: Nắm bắt phác đồ kiểm soát triệu chứng đau, khó thở, suy kiệt theo khuyến cáo NCCN; ứng dụng kỹ năng hội đồng đa chuyên khoa để tư vấn tiên lượng và thảo luận kế hoạch điều trị giảm nhẹ sớm cho người bệnh cao tuổi.
2. Điều dưỡng lâm sàng và nhân viên công tác xã hội:
   • Lợi ích & Use case: Sử dụng trực tiếp bảng kiểm thăm khám tại nhà, quy trình theo dõi dinh dưỡng (thang MNA) và các kỹ thuật can thiệp tâm lý - tâm linh nhằm hỗ trợ thân nhân vượt qua giai đoạn mất mát.
3. Các nhà hoạch định chính sách y tế và quản lý bệnh viện:
   • Lợi ích & Use case: Khai thác cơ sở dữ liệu dịch tễ để xây dựng đề án mở rộng phòng khám chăm sóc giảm nhẹ vệ tinh, kiến nghị cơ chế tài chính BHYT và quy chế pháp lý cho nhân viên y tế thực hành tại cộng đồng.
4. Học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh:
   • Lợi ích & Use case: Tham khảo cấu trúc phương pháp nghiên cứu cắt ngang mô tả, quy trình thiết kế bộ câu hỏi chuẩn hóa và mô hình phân tích hồi quy logistic trong nghiên cứu lâm sàng chuyên ngành lão khoa.

Câu hỏi thường gặp

1. Chăm sóc giảm nhẹ tại nhà khác biệt như thế nào so với chăm sóc y tế gia đình thông thường?

Chăm sóc sức khỏe thông thường chủ yếu tập trung phục hồi chức năng sau các đợt bệnh cấp tính. Ngược lại, chăm sóc giảm nhẹ tại nhà được thực hiện bởi đội ngũ đa ngành, tập trung kiểm soát các triệu chứng phức tạp (như đau kháng trị, khó thở, nôn ói), nâng đỡ tâm lý và hỗ trợ xã hội cho bệnh nhân mắc bệnh đe dọa tính mạng có thời gian sống còn ngắn.

2. Vì sao việc lập kế hoạch chăm sóc y tế tương lai (ACP) lại đặc biệt quan trọng với người cao tuổi ung thư giai đoạn IV?

Kế hoạch ACP giúp người bệnh tự quyết định các giới hạn can thiệp y khoa trước khi suy giảm nhận thức. Nghiên cứu chứng minh hơn 75% bệnh nhân có hiểu biết về bệnh chọn từ chối hồi sức xâm lấn vô ích, giúp họ tránh đau đớn thể xác, giảm bớt gánh nặng tâm lý và chi phí cho gia đình.

3. Rào cản lớn nhất khi sử dụng thuốc giảm đau Opioids tại nhà ở Việt Nam hiện nay là gì?

Rào cản chính là quy định pháp lý xếp Opioids vào danh mục quản lý đặc biệt nghiêm ngặt, chỉ có tại một số nhà thuốc bệnh viện lớn. Bên cạnh đó, hơn 70% nhân viên y tế và thân nhân vẫn còn tâm lý e ngại tác dụng phụ hoặc nguy cơ gây nghiện, dẫn đến tình trạng bệnh nhân phải chịu đau đớn không đáng có.

4. Tiêu chuẩn nào xác định người bệnh ung thư cần được chuyển sang diện chăm sóc giảm nhẹ khẩn cấp?

Theo thang NCCN, chỉ định được thiết lập khi bệnh nhân có thể trạng suy sụp (ECOG $\ge 3$), xuất hiện các biến chứng cấp như di căn thần kinh trung ương, đau không kiểm soát dù đã dùng thuốc bậc 2, tắc ruột ác tính, mê sảng hoặc có tiên lượng sống dưới 6 tháng.

5. Can thiệp chăm sóc giảm nhẹ sớm có làm rút ngắn thời gian sống của người bệnh không?

Hoàn toàn không. Các thử nghiệm lâm sàng đối chứng (điển hình như nghiên cứu của Temel năm 2010) chứng minh chăm sóc giảm nhẹ sớm không những cải thiện chất lượng sống mà còn kéo dài thời gian sống còn trung bình từ 8,9 tháng lên 11,6 tháng ($p = 0,02$) nhờ giảm trầm cảm và hạn chế biến chứng y khoa.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ tại nhà ở người cao tuổi ung thư giai đoạn IV là cực kỳ cấp thiết, với 81,7% bệnh nhân có nguyện vọng được chăm sóc trong vòng tay gia đình.
• Kiểm soát cơn đau (chiếm 68,3%) và hỗ trợ dinh dưỡng - tâm lý (chiếm trên 65%) là các trụ cột can thiệp cốt lõi cần được thực hiện đồng bộ, liên tục.
• Nhận thức đúng đắn về tiên lượng bệnh có mối tương quan thuận với quyết định từ chối các biện pháp hồi sức duy trì sự sống xâm lấn không cần thiết (75,8% đồng thuận).
• Tháo gỡ nút thắt về cơ chế thanh toán BHYT và nới lỏng quy định phân phối Morphine đường uống ngoại trú là điều kiện tiên quyết để nhân rộng mô hình.
• Công trình cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho ngành Lão khoa và Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam trong việc xây dựng mô hình y tế lấy người bệnh làm trung tâm.

Kế hoạch hành động giai đoạn 2022–2026 đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện đại học, cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng nhằm chuẩn hóa quy trình chuyên môn, xây dựng mạng lưới chăm sóc tại nhà rộng khắp. Các nhà khoa học, bác sĩ và nhà quản lý y tế hãy cùng chung tay đẩy mạnh nghiên cứu và hoàn thiện chính sách, mang lại sự chăm sóc nhân văn và cái chết thanh thản cho mọi người bệnh ung thư giai đoạn cuối.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Theo Tổ chức Y tế thế giới “Chăm sóc giảm nhẹ là cải thiện chất lƣợng cuộc sống của ngƣời ệnh và gia đình ngƣời ệnh, những ngƣời đang đối mặt với những vấn đề liên quan tới sự ốm đau đe doạ đến tính mạng, thông qua sự ngăn ngừa và làm giảm gánh nặng họ chịu đựng ằng cách nhận iết sớm, đánh giá toàn diện và điều trị đau và các vấn đề khác, thể lực, tâm lý x hội và tinh thần”. Những đối tƣợng cần đƣợc chăm sóc giảm nhẹ là tất cả các ngƣời bệnh HIV/AIDS hoặc ung thƣ hoặc mắc ệnh đe dọa tính mạng khác hoặc ất kỳ ngƣời bệnh nào có thể qua đời trong vòng 6 tháng [3]. Mục đích của CSGN là làm giảm quá trình chịu đựng trong tất cả các giai đoạn của ệnh, chứ không giới hạn ở việc đem lại sự thoải mái cho ngƣời bệnh hay chăm sóc cho ngƣời bệnh ở giai đoạn cuối đời [93]. Những tổ chức nhƣ Hiệp hội Ung thƣ học Hoa Kỳ, Mạng lƣới ung thƣ quốc gia Hoa Kỳ và Hiệp hội ung thƣ châu Âu cũng đ đƣa ra văn ản đề nghị áp dụng CSGN sớm hơn ở ngƣời ệnh ung thƣ mà không đợi đến những ngày hay những tuần cuối đời của ngƣời ệnh dựa trên ằng chứng về lợi ích của CSGN mang lại cũng nhƣ không có ằng chứng nào chứng minh CSGN sớm có thể làm tăng chi phí hay ất lợi cho ngƣời ệnh [32], [82], [120].

Hiện nay, khuynh hƣớng của CSGN là chăm sóc tại nhà nhằm giảm tải cho hệ thống y tế. Chăm sóc giảm nhẹ tại nhà có những ƣu điểm sau: thực hiện đƣợc ý nguyện của ngƣời bệnh là muốn đƣợc mất thanh thản, dễ chịu tại nhà ên cạnh những ngƣời thân yêu; đƣợc chăm sóc tại nhà, là nơi ngƣời bệnh cảm thấy thân thuộc, dễ chịu, an toàn và thoải mái, gia đình ngƣời bệnh dễ dàng tiếp xúc, thăm hỏi, trò chuyện, chăm sóc ngƣời bệnh mà không ị ràng uộc ởi các quy định trong ệnh viện. Nhiều nghiên cứu ở các nƣớc cho thấy giảm rất nhiều chi phí điều trị khi CSGN tại nhà so với chăm sóc tại ệnh viện. CSGN tại nhà có thể đƣợc thực hiện ởi nhiều ngƣời khác nhau: ác sĩ, nhân viên y tế, ngƣời đƣợc tập huấn về chuyên ngành CSGN, nhân viên công tác x hội, nhân viên tâm lý, ngƣời nhà,.

Việc cung cấp các dịch vụ CSGN tại nhà có thể từ ệnh viện công, ệnh viên tƣ nhân hoặc các tổ chức y tế tƣ nhân khác nhau [100]. Những thập kỷ gần đây, mô. 2 hình CSGN tại nhà đang phát triển và trở thành xu hƣớng ở các nƣớc Mỹ, Canada, Anh [128], [140]. Rất nhiều tài liệu y văn trên thế giới ghi nhận hầu hết những ngƣời bệnh ở giai đoạn cuối của ệnh hoặc có tiên lƣợng sống ngắn muốn ở tại nhà càng lâu càng tốt thậm chí là chết tại nhà [55], [65], [121].

Tuy nhiên một vài ngƣời bệnh gặp khó khăn với việc ở nhà do thiếu sự chăm sóc và hỗ trợ của gia đình. Do đó vai trò quan trọng của dịch vụ CSGN tại nhà ngày càng tăng. Ở nƣớc ta, nhu cầu CSGN ngày càng tăng. Theo Viện nghiên cứu phòng chống ung thƣ tại Việt Nam, ung thƣ mắc mới tăng từ 68.000 năm 2010 và dự kiến sẽ vƣợt qua 190.

Trong một nghiên cứu gần đây khảo sát nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ tại nhà của 80 ngƣời bệnh mắc ung thƣ giai đoạn IV đang điều trị tại khoa Ung ƣớu–Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Trung Ƣơng Huế cơ sở 2 có tới 81% ngƣời ệnh có nhu cầu chăm sóc tại nhà [5], đây là một con số rất ý nghĩa, ởi lẽ theo văn hóa phong tục của ngƣời Việt Nam, ngƣời bệnh mong muốn đƣợc ra đi thanh thản tại nhà trong giai đoạn cuối đời, đây cũng là một thông điệp đầy tính nhân văn của dịch vụ Chăm sóc giảm nhẹ tại nhà. Tuy nhiên sự khác iệt về đặc điểm kinh tế, x hội, văn hóa và khả năng đáp ứng dịch vụ là rào cản để áp dụng nguyên ản mô hình CSGN tại nhà ở các nƣớc vào tình hình thực tế tại Việt Nam. Bên cạnh đó, phần lớn đề tài nghiên cứu về CSGN tại nhà tại Việt Nam hiện chỉ đang khảo sát nguyện vọng, nhu cầu ngƣời bệnh khi đang điều trị tại cơ sở y tế. Nhƣ vậy nguyện vọng, nhu cầu ngƣời ệnh cao tuổi có ung thƣ giai đoạn IV khi đƣợc CSGN tại nhà chƣa đƣợc hiểu rõ.

Vì thế, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Khảo sát nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà cho ngƣời cao tuổi ệnh ung thƣ giai đoạn IV tại khoa L o khoa – Chăm sóc giảm nhẹ, ệnh viện Đại học Y Dƣợc Thành Phố Hồ Chí Minh” với câu hỏi nghiên cứu “Nguyện vọng, nhu cầu và các yếu tố liên quan đến chăm sóc giảm nhẹ tại nhà cho người cao tuổi bệnh ung thư giai đoạn IV là như thế nào?”. Thông tin thu thập đƣợc có thể ứng dụng để đánh giá và xây dựng mô hình chăm sóc y tế giai đoạn cuối đời tại nhà ở Việt Nam để. 3 phù hợp với nền văn hoá và giá trị của ngƣời bệnh với mô hình chăm sóc lấy ngƣời bệnh là trung tâm. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu tổng quát Khảo sát nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà cho ngƣời cao tuổi ệnh ung thƣ giai đoạn IV tại khoa L o khoa – Chăm sóc giảm nhẹ, ệnh viện Đại học Y Dƣợc Thành phố Hồ Chí Minh trong khoảng thời gian từ tháng 11/2020 đến tháng 05/2021.

Mục tiêu cụ thể 1. Xác định tỷ lệ nguyện vọng và các nhu cầu (thăm khám, hỗ trợ tâm lý, hỗ trợ dinh dƣ ng, giảm nhẹ các triệu chứng, nguyện vọng hồi sức những ngày cuối đời,…) ở ngƣời cao tuổi bệnh ung thƣ giai đoạn IV cần chăm sóc giảm nhẹ tại nhà. Khảo sát mối liên quan của các yếu tố (dân số học, đặc điểm lâm sàng, hiểu biết bệnh, khả năng tài chính,…) đến nguyện vọng chăm sóc giảm nhẹ tại nhà (nguyện vọng đƣợc chăm sóc tại nhà, các lý do thúc đ y, lập kế hoạch di chúc sức khoẻ,…) của ngƣời cao tuổi bệnh ung thƣ giai đoạn IV. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

Một số khái niệm 1. Ngƣời cao tuổi Năm 1980, Liên Hiệp Quốc lấy tuổi 60 làm mốc quy ƣớc để phân định một lứa tuổi cần đƣợc quan tâm về mặt sức khỏe, tổ chức x hội, phòng ệnh và chữa ệnh: những ngƣời 60 tuổi trở lên là ngƣời cao tuổi. Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngƣời cao tuổi (NCT) là ngƣời có tuổi trên 60 tuổi. Theo các tác giả Hoa Kỳ, ngƣời cao tuổi là trên 65 tuổi và trong y học l o khoa cần phân ra là NCT khi từ 60 – 74 tuổi (young old), còn từ 75 – 84 tuổi là cao tuổi hơn (old – old), 85 tuổi (very old) gọi là rất cao tuổi [37], [133].

Ở Việt Nam pháp lệnh số 23/2000, ngày 28/4/2000, NCT theo quy định của pháp lệnh này là công dân nƣớc Cộng hòa x hội chủ nghĩa Việt Nam từ 60 tuổi trở lên. Luật NCT đ quy định trách nhiệm của các cơ quan tổ chức, gia đình và các cá nhân trong chăm sóc, ảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của NCT [7]. Bệnh ung thƣ Ung thƣ nhƣ là quá trình ệnh lý trong đó một số tế ào thoát ra khỏi sự kiểm soát, sự iệt hóa sinh lý của tế ào và tiếp tục nhân lên. Những tế ào này có khả năng xâm lấn và phá hủy các tổ chức xung quanh.

Đồng thời chúng di trú và đến phát triển nhiều cơ quan khác nhau và hình thành nên di căn, cuối cùng ung thƣ gây tử vong do: - Các iến chứng cấp tính nhƣ: xuất huyết ồ ạt, chèn ép n o, ngạt thở. - Tiến triển nặng dần tiến đến rối loạn chức năng của các cơ quan do khối u di căn gây ra suy hô hấp, suy chức năng gan thận. - Sự thoái triển dần dần, kéo dài d n đến suy kiệt và cuối cùng ngƣời bệnh tử vong [4]. Chăm sóc giảm nhẹ - Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO): "Chăm sóc giảm nhẹ là cải thiện chất lƣợng cuộc sống của ngƣời bệnh và gia đình ngƣời bệnh, những ngƣời đang đối mặt.

5 với những vấn đề liên quan tới sự ốm đau đe doạ đến tính mạng, thông qua sự ngăn ngừa và làm giảm gánh nặng họ chịu đựng ằng cách nhận iết sớm, đánh giá toàn diện và điều trị đau và các vấn đề khác, thể lực, tâm lý x hội và tinh thần" [3]. - Theo Bộ Y tế Việt Nam: "Chăm sóc giảm nhẹ cho ngƣời bệnh ung thƣ và AIDS là sự kết hợp nhiều iện pháp để làm giảm sự đau khổ và cải thiện chất lƣợng cuộc sống của ngƣời bệnh thông qua sự phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị đau và những vấn đề tâm lý & thực thể khác, và cung cấp sự tƣ vấn và hỗ trợ nhằm giải quyết những vấn đề x hội và tâm linh mà ngƣời bệnh và gia đình đang phải gánh chịu". - Cả hai định nghĩa đều nhấn mạnh về: + Đối phó lại sự chịu đựng đau đớn ằng cách phòng ngừa và làm giảm ở mọi dạng. + Tập trung không chỉ vào những vấn đề thực thể mà còn những vấn đề về tâm lý, x hội và tinh thần.

+ Nâng cao tối đa chất lƣợng cuộc sống. Bệnh ung thƣ 1. Dịch tễ học ung thƣ Tại các nƣớc phát triển, cùng với sự gia tăng tuổi thọ trung bình thì ệnh ung thƣ là nguyên nhân gây tử vong thứ hai sau ệnh tim mạch. Hiện nay, nhiều quốc gia đang phát triển, tỷ lệ ung thƣ ghi nhận đƣợc thấp hơn nhiều, hầu hết tỷ lệ tử vong cao hơn ở các ệnh nhiễm trùng và chấn thƣơng.

Với sự gia tăng kiểm soát ệnh sốt rét và lao ở một số nƣớc đang phát triển, tỷ lệ ung thƣ đƣợc trông đợi sẽ tăng lên [4]. Dịch tễ học ung thƣ phản ánh sát sự phân ố các yếu tố nguy cơ ở các nƣớc là khác nhau. Các loại ung thƣ thƣờng gặp tính chung cả 2 giới nam và nữ, ƣớc tính hàng năm trên toàn cầu cho thấy khoảng hơn 18 nghìn ngƣời đang mắc ung thƣ ( ảng và iểu).1: Dịch tễ học ung thƣ trên thế giới [125] Theo thống kê của tổ chức Glo ocan ghi nhận tỷ lệ mắc ung thƣ trên thế giới năm 2020 nhƣ sau: Ung thƣ phổi và ung thƣ vú chiếm tỷ lệ cao nhất với 23,1%. Theo số liệu thống kê thông qua mạng lƣới ghi nhận ung thƣ, hơn 19 triệu ngƣời ƣớc tính mỗi năm mới mắc ệnh và khoảng gần 10 triệu trƣờng hợp tử vong do ung thƣ.