Khảo sát cơ cấu sử dụng thuốc và chi phí trực tiếp điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa ngoại tiết niệu bệnh viện kiến an hải phòng năm 2022

Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (TSLTTTL) là một bệnh lý phổ biến ở nam giới, đặc biệt là người… 89 trang · Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam · 2023.

• Tác giả: Hoàng Thùy Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quân
• Trường học: Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Khảo Sát Cơ Cấu Sử Dụng Thuốc Và Chi Phí Trực Tiếp Điều Trị Bệnh Nhân Phẫu Thuật Tuyến Tiền Liệt Tại Bệnh Viện Kiến An
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.2. Định nghĩa bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.3. Đôi nét về bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.4. Chẩn đoán bệnh và phân loại bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.4.1. Chẩn đoán bệnh
• 1.4.2. Phân loại mức độ bệnh tăng sinh lành tính tiền liệt
• 1.4.3. Phân loại theo kích thước và khối lượng của tuyến tiền liệt
• 1.5. Một số bệnh mắc kèm của bệnh nhân tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.6. Phác đồ điều trị bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.7. Cơ cấu sử dụng thuốc trong điều trị bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.7.1. Cơ cấu sử dụng thuốc theo nhóm tác dụng dược lý
• 1.7.2. Cơ cấu sử dụng thuốc theo thuốc biệt dược gốc và thuốc generic
• 1.7.3. Cơ cấu sử dụng thuốc theo đường dùng
• 1.7.4. Cơ cấu sử dụng thuốc theo nguồn gốc xuất xứ
• 1.7.5. Cơ cấu sử dụng thuốc theo thuốc điều trị bệnh chính và thuốc điều trị bệnh mắc kèm
• 1.8. Thực trạng cơ cấu sử dụng thuốc điều trị bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.9. Chi phí điều trị trong bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.9.1. Khái niệm về chi phí điều trị
• 1.9.2. Các cách xác định chi phí
• 1.9.3. Thực trạng chi phí điều trị bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
• 1.10. Vài nét về Bệnh viện Kiến An – Hải Phòng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Các biến nghiên cứu
• 2.2.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.4. Mẫu nghiên cứu
• 2.2.5. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.2.6. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả cơ cấu sử dụng thuốc trên bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa ngoại tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022
• 3.2. Kết quả số lượng bệnh nhân mắc bệnh và số lượt mắc bệnh
• 3.3. Kết quả số lượng bệnh nhân và số lượt mắc bệnh mắc kèm của bệnh nhân
• 3.4. Kết quả số thuốc sử dụng trong điều trị bệnh nhân
• 3.5. Kết quả 10 thuốc có số lượng sử dụng nhiều nhất trong điều trị
• 3.6. Kết quả 10 thuốc có chi phí sử dụng lớn nhất trong điều trị
• 3.7. Cơ cấu sử dụng thuốc theo nhóm tác dụng dược lý
• 3.8. Cơ cấu sử dụng thuốc theo thuốc biệt dược gốc và thuốc generic
• 3.9. Cơ cấu sử dụng thuốc theo đường dùng
• 3.10. Cơ cấu sử dụng thuốc theo nguồn gốc xuất xứ
• 3.11. Cơ cấu sử dụng thuốc theo thuốc điều trị bệnh chính và thuốc điều trị bệnh mắc kèm
• 3.12. Kết quả chi phí trực tiếp điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa ngoại tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022
• 3.13. Chi phí điều trị bệnh nhân
• 3.14. Chi phí thuốc trong điều trị
• 3.15. Chi phí khám bệnh trong điều trị
• 3.16. Chi phí xét nghiệm trong điều trị
• 3.17. Chi phí thăm dò chức năng trong điều trị
• 3.18. Chi phí chẩn đoán hình ảnh trong điều trị
• 3.19. Chi phí phẫu thuật/thủ thuật trong điều trị
• 3.20. Chi phí máu/chế phẩm máu trong điều trị
• 3.21. Chi phí vật tư y tế trong điều trị
• 3.22. Chi phí giường nằm trong điều trị
• 3.23. Số ngày nằm viện điều trị của bệnh nhân
• 3.24. Chi phí dịch vụ khác trong điều trị
• 3.25. Cơ cấu chi phí trực tiếp trong điều trị
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Bàn luận về cơ cấu sử dụng thuốc trên bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa ngoại tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022
• 4.2. Cơ cấu sử dụng thuốc theo nhóm tác dụng dược lý
• 4.3. Cơ cấu sử dụng thuốc theo thuốc biệt dược gốc và thuốc generic
• 4.4. Cơ cấu sử dụng thuốc theo đường dùng
• 4.5. Cơ cấu sử dụng thuốc theo nguồn gốc xuất xứ
• 4.6. Cơ cấu sử dụng thuốc theo thuốc điều trị bệnh chính và thuốc điều trị bệnh mắc kèm
• 4.7. Bàn luận về chi phí trực tiếp điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa ngoại tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022
• 4.8. Hạn chế của đề tài
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chi Phí Phẫu Thuật Tuyến Tiền Liệt 55 ký tự

Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (TSLTTTL) là một bệnh lý phổ biến ở nam giới, đặc biệt là người lớn tuổi. Bệnh gây ra nhiều triệu chứng khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Phẫu thuật là một trong những phương pháp điều trị hiệu quả TSLTTTL, đặc biệt khi bệnh tiến triển nặng và gây ra các biến chứng. Tuy nhiên, một trong những mối quan tâm lớn nhất của bệnh nhân trước khi quyết định phẫu thuật là chi phí điều trị. Việc nắm rõ thông tin về chi phí mổ tuyến tiền liệt Bệnh viện Kiến An giúp người bệnh có sự chuẩn bị tốt nhất về tài chính, từ đó an tâm hơn trong quá trình điều trị. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về khảo sát chi phí điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại Bệnh viện Kiến An, Hải Phòng, năm 2022 dựa trên nghiên cứu của Hoàng Thùy Linh.

1.1. Bệnh Tăng Sinh Lành Tính Tuyến Tiền Liệt Là Gì

Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (TSLTTTL), còn gọi là phì đại tuyến tiền liệt, là tình trạng tuyến tiền liệt tăng kích thước một cách bất thường. Sự tăng sinh này chèn ép vào niệu đạo, gây ra các triệu chứng rối loạn tiểu tiện. Tỷ lệ mắc bệnh tăng dần theo tuổi, ảnh hưởng đến hàng triệu nam giới trên toàn thế giới. Mặc dù không phải là ung thư, TSLTTTL có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm có khoảng 30 triệu người mắc bệnh TSLTTTL.

1.2. Các Phương Pháp Điều Trị TSLTTTL Hiện Nay

Hiện nay, có nhiều phương pháp điều trị TSLTTTL, từ nội khoa đến ngoại khoa. Điều trị nội khoa sử dụng thuốc để giảm kích thước tuyến tiền liệt và cải thiện triệu chứng. Các phương pháp phẫu thuật bao gồm mổ mở, phẫu thuật nội soi cắt đốt tuyến tiền liệt (TURP), và các phương pháp xâm lấn tối thiểu khác. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, kích thước tuyến tiền liệt và tình trạng sức khỏe tổng thể của bệnh nhân. Khi khối lượng và kích thước tăng sinh lớn dễ gây biến chứng thường được điều trị bằng cách tiến hành phẫu thuật cắt bỏ khối tăng sinh.

II. Vì Sao Cần Khảo Sát Chi Phí Mổ Tuyến Tiền Liệt 58 ký tự

Việc khảo sát chi phí điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt là vô cùng quan trọng vì nhiều lý do. Thứ nhất, nó giúp bệnh nhân và gia đình có thể dự trù tài chính, từ đó giảm bớt áp lực kinh tế trong quá trình điều trị. Thứ hai, nó cung cấp thông tin cho các nhà quản lý bệnh viện và các cơ quan chức năng để đưa ra các chính sách hỗ trợ chi phí điều trị cho bệnh nhân. Thứ ba, nó giúp so sánh giá phẫu thuật tuyến tiền liệt Bệnh viện Kiến An với các bệnh viện khác, từ đó đưa ra lựa chọn phù hợp nhất. Nghiên cứu của Hoàng Thùy Linh đã chỉ ra sự cần thiết của việc khảo sát cơ cấu sử dụng thuốc và chi phí trực tiếp trong điều trị TSLTTTL.

2.1. Tầm Quan Trọng Của Dự Toán Chi Phí Điều Trị

Biết trước chi phí phẫu thuật giúp bệnh nhân chủ động hơn trong việc chuẩn bị tài chính. Nó cũng cho phép họ so sánh chi phí giữa các bệnh viện và lựa chọn gói điều trị phù hợp với khả năng kinh tế. Dự toán chi phí cũng giúp giảm thiểu các khoản chi phí phát sinh không đáng có trong quá trình điều trị.

2.2. Thông Tin Chi Phí Cho Quản Lý Bệnh Viện Và Chính Sách

Thông tin về chi phí điều trị bệnh tuyến tiền liệt cung cấp cho các nhà quản lý bệnh viện cái nhìn tổng quan về nguồn lực cần thiết để điều trị bệnh. Nó cũng giúp các cơ quan chức năng xây dựng các chính sách bảo hiểm y tế và các chương trình hỗ trợ chi phí điều trị cho bệnh nhân nghèo.

2.3. So Sánh Chi Phí Giữa Bệnh Viện Và Lựa Chọn

Việc so sánh chi phí phẫu thuật giữa các bệnh viện là một yếu tố quan trọng giúp bệnh nhân đưa ra quyết định lựa chọn. Bệnh nhân có thể xem xét các yếu tố khác như chất lượng dịch vụ, đội ngũ bác sĩ, và cơ sở vật chất để đưa ra lựa chọn tốt nhất cho mình.

III. Phương Pháp Khảo Sát Chi Phí Tại Bệnh Viện Kiến An 59 ký tự

Nghiên cứu của Hoàng Thùy Linh đã sử dụng phương pháp khảo sát cơ cấu sử dụng thuốc và chi phí trực tiếp để đánh giá chi phí điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại Bệnh viện Kiến An năm 2022. Nghiên cứu tập trung vào việc thu thập dữ liệu về các loại thuốc được sử dụng, các dịch vụ y tế được cung cấp, và chi phí liên quan đến quá trình phẫu thuật. Dữ liệu này sau đó được phân tích để đưa ra cái nhìn tổng quan về chi phí điều trị TSLTTTL tại bệnh viện.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Về Sử Dụng Thuốc

Nghiên cứu thu thập thông tin chi tiết về các loại thuốc được sử dụng trong quá trình điều trị phẫu thuật TSLTTTL. Điều này bao gồm tên thuốc, liều lượng, số lượng, và chi phí của từng loại thuốc. Cơ cấu sử dụng thuốc theo nhóm tác dụng dược lý, theo biệt dược gốc và generic, theo đường dùng và theo nguồn gốc xuất xứ. Các kết quả này rất quan trọng trong việc đánh giá gánh nặng chi phí thuốc.

3.2. Phân Tích Chi Phí Các Dịch Vụ Y Tế

Ngoài chi phí thuốc, nghiên cứu còn phân tích chi phí của các dịch vụ y tế khác như khám bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, phẫu thuật, và chi phí nằm viện. Chi phí khám bệnh trong điều trị, chi phí xét nghiệm trong điều trị, chi phí thăm dò chức năng trong điều trị, chi phí chẩn đoán hình ảnh trong điều trị. Các chi phí này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tổng chi phí điều trị.

3.3. Đánh Giá Tổng Chi Phí Phẫu Thuật TSLTTTL

Tổng chi phí phẫu thuật tuyến tiền liệt được tính toán bằng cách cộng tất cả các chi phí liên quan đến quá trình điều trị, bao gồm chi phí thuốc, chi phí dịch vụ y tế, và các chi phí khác. Việc đánh giá tổng chi phí giúp bệnh nhân và gia đình có cái nhìn toàn diện về gánh nặng tài chính của việc điều trị.

IV. Kết Quả Khảo Sát Chi Phí Điều Trị Tại Bệnh Viện 58 ký tự

Nghiên cứu của Hoàng Thùy Linh đã đưa ra những kết quả đáng chú ý về chi phí điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại Bệnh viện Kiến An năm 2022. Kết quả cho thấy chi phí thuốc trong điều trị chiếm một phần đáng kể trong tổng chi phí. Ngoài ra, chi phí phẫu thuật và chi phí nằm viện cũng đóng vai trò quan trọng. Những kết quả này cung cấp thông tin hữu ích cho việc quản lý chi phí điều trị TSLTTTL.

4.1. Chi Phí Thuốc Chiếm Tỷ Lệ Cao Trong Tổng Chi Phí

Nghiên cứu chỉ ra rằng chi phí thuốc là một trong những yếu tố chính đẩy chi phí điều trị lên cao. Việc sử dụng thuốc biệt dược gốc thay vì thuốc generic cũng có thể làm tăng chi phí. Chi phí thuốc trong điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa ngoại tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022 là rất lớn.

4.2. Chi Phí Phẫu Thuật Và Nằm Viện Là Yếu Tố Quan Trọng

Chi phí phẫu thuật và chi phí nằm viện cũng đóng vai trò quan trọng trong tổng chi phí điều trị. Thời gian nằm viện kéo dài có thể làm tăng chi phí đáng kể. Chi phí giường nằm trong điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa ngoại tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022 cũng cần được xem xét.

4.3. Cơ Cấu Chi Phí Trực Tiếp Trong Điều Trị Bệnh

Nghiên cứu đã phân tích cơ cấu chi phí trực tiếp trong điều trị, bao gồm chi phí thuốc, chi phí dịch vụ y tế, và các chi phí khác. Chi phí dịch vụ khác trong điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa ngoại tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022 cũng cần được phân tích để tối ưu hóa chi phí.

V. Giải Pháp Giảm Chi Phí Phẫu Thuật Tuyến Tiền Liệt 60 ký tự

Để giảm chi phí điều trị bệnh tuyến tiền liệt, cần có sự phối hợp giữa bệnh viện, bác sĩ, bệnh nhân và các cơ quan chức năng. Bệnh viện cần tối ưu hóa quy trình điều trị, sử dụng thuốc hợp lý, và giảm thiểu các chi phí phát sinh không cần thiết. Bác sĩ cần tư vấn cho bệnh nhân về các phương pháp điều trị hiệu quả và tiết kiệm chi phí. Bệnh nhân cần tuân thủ phác đồ điều trị và chủ động tìm hiểu thông tin về các chương trình hỗ trợ chi phí.

5.1. Tối Ưu Hóa Quy Trình Điều Trị Tại Bệnh Viện

Bệnh viện có thể giảm chi phí bằng cách tối ưu hóa quy trình điều trị, giảm thiểu thời gian nằm viện, và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa các khoa phòng và sự giám sát chặt chẽ của ban quản lý.

5.2. Sử Dụng Thuốc Hợp Lý Và Tiết Kiệm

Bác sĩ nên ưu tiên sử dụng thuốc generic thay vì thuốc biệt dược gốc khi có thể. Việc lựa chọn thuốc cần dựa trên hiệu quả điều trị và chi phí. Bệnh nhân cũng nên tuân thủ đúng liều lượng và thời gian sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

5.3. Chủ Động Tìm Hiểu Thông Tin Và Chương Trình Hỗ Trợ

Bệnh nhân nên chủ động tìm hiểu thông tin về các chương trình bảo hiểm y tế và các chương trình hỗ trợ chi phí điều trị. Họ cũng nên tham khảo ý kiến của nhiều bác sĩ để có được phương án điều trị tốt nhất với chi phí hợp lý.

VI. Tương Lai Của Khảo Sát Chi Phí Điều Trị Tuyến Tiền Liệt 59 ký tự

Việc khảo sát chi phí điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt cần được thực hiện thường xuyên và trên quy mô lớn hơn để có được bức tranh toàn diện về tình hình chi phí điều trị tại Việt Nam. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả kinh tế của các phương pháp điều trị khác nhau và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí điều trị.

6.1. Cần Nghiên Cứu Trên Quy Mô Lớn Hơn

Để có được kết quả chính xác và đáng tin cậy, cần thực hiện các nghiên cứu trên quy mô lớn hơn, bao gồm nhiều bệnh viện và nhiều bệnh nhân hơn. Điều này sẽ giúp giảm thiểu sai số và đưa ra những kết luận có giá trị.

6.2. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Các Phương Pháp Điều Trị

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả kinh tế của các phương pháp điều trị khác nhau, từ nội khoa đến ngoại khoa. Điều này sẽ giúp bác sĩ và bệnh nhân đưa ra quyết định lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất với hiệu quả và chi phí tối ưu.

6.3. Xác Định Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chi Phí Điều Trị

Cần xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí điều trị, chẳng hạn như tuổi tác, tình trạng sức khỏe, phương pháp phẫu thuật, và thời gian nằm viện. Điều này sẽ giúp đưa ra các giải pháp để giảm chi phí điều trị một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (TSLTTTL - Benign Prostatic Hyperplasia) là khối u lành tính hình thành do sự tăng sản của tế bào biểu mô và mô đệm tuyến tiền liệt, là nguyên nhân hàng đầu gây rối loạn tiểu tiện và các biến chứng tắc nghẽn đường tiểu dưới ở nam giới lớn tuổi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hàng năm toàn cầu có khoảng 30 triệu nam giới mắc bệnh lý này, với tỷ lệ hiện mắc tăng mạnh theo độ tuổi: 20% ở độ tuổi 41–50, 50% ở độ tuổi 51–60 và vượt mức 90% ở nam giới trên 80 tuổi. Tại Việt Nam, nghiên cứu dịch tễ học của Trần Đức Thọ và Đỗ Thị Khánh Hỷ trên 1.345 nam giới từ 45 tuổi trở lên ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh là 61,2%.

Do xuất hiện phổ biến ở người cao tuổi, bệnh nhân TSLTTTL thường có nhiều bệnh lý mạn tính mắc kèm như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận, rối loạn chuyển hóa lipid và gút. Khi khối tăng sinh phát triển lớn hoặc điều trị nội khoa thất bại, chỉ định phẫu thuật (như cắt đốt nội soi qua niệu đạo - TURP hoặc mổ mở) là bắt buộc nhằm giải quyết tình trạng bít tắc. Quá trình phẫu thuật đòi hỏi phối hợp đa dạng các nhóm thuốc điều trị ngoại khoa, thuốc hồi sức, kháng sinh dự phòng/điều trị cùng với các thuốc kiểm soát bệnh nền. Điều này tác động trực tiếp đến danh mục tiêu thụ thuốc cũng như cơ cấu chi phí y tế phát sinh trong suốt đợt điều trị nội trú.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu kinh tế y tế trước đây chủ yếu tập trung vào các mặt bệnh như ung thư vú HER2 dương tính (Bệnh viện K năm 2020) hay phẫu thuật tim mạch (Bệnh viện E năm 2012), trong khi dữ liệu phân tích chuyên sâu về cơ cấu sử dụng thuốc và chi phí điều trị thực tế trên bệnh nhân phẫu thuật TSLTTTL tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh/thành phố còn thiếu hụt. Bệnh viện Kiến An là bệnh viện đa khoa hạng I thuộc thành phố Hải Phòng, tiếp nhận điều trị gần 1.000 ca bệnh liên quan đến tuyến tiền liệt mỗi năm. Nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho công tác quản lý dược và tài chính y tế tại cơ sở, đề tài "Khảo sát cơ cấu sử dụng thuốc và chi phí trực tiếp điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa Ngoại Tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022" được triển khai với 2 mục tiêu cụ thể:

1. Khảo sát cơ cấu sử dụng thuốc trên bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa Ngoại Tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022.
2. Khảo sát chi phí trực tiếp điều trị bệnh nhân phẫu thuật tuyến tiền liệt tại khoa Ngoại Tiết niệu Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng năm 2022.

• Phạm vi đối tượng: Bệnh nhân nam được chẩn đoán TSLTTTL, có chỉ định và đã thực hiện phẫu thuật điều trị bệnh (mã ICD-10: N40).
• Phạm vi không gian: Khoa Ngoại Tiết niệu - Bệnh viện Kiến An, thành phố Hải Phòng và Bộ môn Quản lý và Kinh tế Dược - Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Bệnh nhân có thời gian vào viện và ra viện từ ngày 01/01/2022 đến ngày 31/12/2022; thời gian thực hiện nghiên cứu từ tháng 11/2022 đến tháng 06/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và phân loại chuyên môn

Nghiên cứu vận dụng các lý thuyết y dược học lâm sàng và kinh tế y tế chuyên ngành:

• Chẩn đoán và phân loại TSLTTTL: Đánh giá triệu chứng lâm sàng theo thang điểm quốc tế IPSS (nhẹ: 0–7, trung bình: 8–19, nặng: 20–35) và thang điểm chất lượng cuộc sống QoL (1–2: tốt; 3–4: tạm được; 5–6: không chịu được); cận lâm sàng qua định lượng kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt PSA (ngưỡng <4 ng/ml, 4–10 ng/ml và >10 ng/ml), tốc độ dòng tiểu tối đa ($Q_{max}$), đo thể tích nước tiểu tồn lưu và siêu âm đo thể tích tuyến tiền liệt theo công thức: $$\text{Thể tích } (cm^3) = \text{Chiều dày} \times \text{Chiều rộng} \times \text{Chiều cao} \times 0{,}52$$ Phân loại bệnh theo 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 (rối loạn cơ năng, nước tiểu tồn lưu >50ml), Giai đoạn 2 (tổn thương thực thể, bàng quang giãn, nước tiểu tồn lưu >100ml), Giai đoạn 3 (mất bù, ảnh hưởng chức năng thận, ứ đọng nước tiểu >300ml đến 1.500ml).
• Phác đồ điều trị: Bao gồm nội khoa (nhóm ức chế $\alpha$-adrenergic: Doxazosin, Alfuzosin, Tamsulosin, Terazosin; nhóm ức chế $5\alpha$-reductase: Finasteride, Dutasteride; thuốc kháng muscarinic; thuốc thảo mộc: Crila, Tadenan, Permixon...) và can thiệp ngoại khoa (cắt đốt nội soi qua niệu đạo TURP, bóc u bằng laser, mổ mở bóc bướu...).
• Phân loại thuốc: Thực hiện theo quy định của Bộ Y tế tại Phụ lục 01, 02 ban hành kèm theo Thông tư số 30/2018/TT-BYT (phân chia theo 20 nhóm tác dụng dược lý), phân loại theo Danh mục thuốc Biệt dược gốc của Cục Quản lý Dược so với thuốc Generic, phân loại theo đường dùng (tiêm/tiêm truyền, uống, khác), phân loại theo nguồn gốc (sản xuất trong nước - SXTN, nhập khẩu - NK), và phân loại theo mục đích điều trị (thuốc điều trị bệnh chính so với thuốc điều trị bệnh mắc kèm).
• Khung phân tích chi phí y tế: Đứng trên quan điểm của bên chi trả (Bảo hiểm Y tế và người bệnh), nghiên cứu lượng giá nhóm Chi phí trực tiếp cho điều trị y tế, bao gồm 7 cấu phần chi phí: tiền khám bệnh, ngày giường bệnh nội trú, xét nghiệm cận lâm sàng, thăm dò chức năng (TDCN), chẩn đoán hình ảnh (CĐHA), phẫu thuật/thủ thuật, thuốc và dịch truyền, máu/chế phẩm máu, vật tư y tế và dịch vụ khác.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên cơ sở thu thập và phân tích số liệu hồi cứu từ hệ thống hồ sơ bệnh án, sổ sách, báo cáo lưu trữ tại phòng Kế hoạch tổng hợp và Khoa Dược Bệnh viện Kiến An trong năm 2022.
• Mẫu nghiên cứu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ (mẫu cả khối), bao gồm tất cả 97 bệnh nhân đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn nghiên cứu trong năm 2022.
• Kỹ thuật xử lý số liệu: Dữ liệu sau thu thập được làm sạch, mã hóa và nhập liệu vào phần mềm Microsoft Excel. Các chỉ số được tổng hợp bằng các hàm chuyên dụng (SUM, COUNT, IF, SUBTOTAL, AUTOFILTER, SORT, MEDIAN). Đề tài xác định tỷ lệ phần trăm số khoản mục (SKM), tỷ lệ phần trăm giá trị sử dụng (GTSD), tính toán chi phí trung bình, trung vị, chi phí cao nhất và thấp nhất. Sự khác biệt giữa các nhóm tỷ lệ được kiểm định bằng thuật toán kiểm định Chi-square ($\chi^2$).
• Đạo đức nghiên cứu: Đề tài bảo mật thông tin danh tính người bệnh, dữ liệu chỉ phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học dưới sự đồng thuận của cơ sở điều trị.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

Chương tổng quan hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về bệnh học TSLTTTL, bao gồm cơ chế bệnh sinh, triệu chứng học, các phương pháp chẩn đoán lâm sàng và cận lâm sàng, thang đo IPSS/QoL, và các phác đồ can thiệp nội - ngoại khoa. Tác giả tổng thuật các nghiên cứu quốc tế tiêu biểu về hiệu quả phối hợp thuốc trong điều trị TSLTTTL như thử nghiệm lâm sàng ALFIN (Alfuzosin kết hợp Finasteride trên 1.051 bệnh nhân) và nghiên cứu PREDICT (Doxazosin kết hợp Finasteride trên 1.095 bệnh nhân).

Chương 1 cũng trình bày khung lý thuyết kinh tế y tế về các loại chi phí (trực tiếp y tế, trực tiếp ngoài y tế, gián tiếp, vô hình), tổng quan chi phí phẫu thuật TURP tại Mỹ (2–3 tỷ USD/năm), Thụy Điển và mô hình Markov tại Iran. Đồng thời, chương này khái quát thực trạng tiêu thụ dược phẩm tại các bệnh viện Việt Nam (Bệnh viện 108, BVĐK tỉnh Phú Thọ, BVĐK tỉnh Lào Cai...) và giới thiệu năng lực khám chữa bệnh của Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng với quy mô 550 giường bệnh kế hoạch (738 giường thực kê) phục vụ hơn 80 vạn dân khu vực Tây Nam thành phố.

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương này xác định chi tiết tiêu chuẩn chọn mẫu của 97 bệnh nhân phẫu thuật TSLTTTL mã ICD N40 tại Bệnh viện Kiến An trong năm 2022. Tác giả thiết lập quy trình nghiên cứu 4 bước logic: xây dựng biểu mẫu thu thập; hoàn thiện thủ tục hành chính; trích xuất dữ liệu hồi cứu từ cơ sở dữ liệu bệnh viện kết hợp tổng quan y văn từ PubMed, Cochrane; rà soát, làm sạch và xử lý dữ liệu.

Chương 2 định nghĩa cụ thể hai bảng hệ thống biến số nghiên cứu:

1. Bảng biến số cơ cấu sử dụng thuốc (20 nhóm tác dụng dược lý theo Thông tư 30/2018/TT-BYT, nhóm biệt dược gốc/generic, đường dùng, xuất xứ trong nước/nhập khẩu, thuốc bệnh chính/bệnh mắc kèm).
2. Bảng biến số chi phí trực tiếp y tế (tiền khám, ngày giường, xét nghiệm, CĐHA, TDCN, phẫu thuật/thủ thuật, thuốc/dịch truyền, máu/chế phẩm máu, vật tư y tế). Phương pháp xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel và kiểm định Chi-square ($\chi^2$) cũng được mô tả chi tiết kèm các cam kết đạo đức nghiên cứu.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương 3 trình bày các kết quả định lượng cụ thể thu được từ 97 bệnh nhân:

• Mô hình bệnh tật: 36,08% bệnh nhân (35 người) không có bệnh mắc kèm, trong khi 63,92% có từ 1 đến 5 bệnh mắc kèm. Tổng số ghi nhận 122 lượt bệnh mắc kèm, trung bình 2,3 bệnh/người. Bệnh tim mạch (32,04% số bệnh nhân; 31,97% số lượt) và bệnh thận - tiết niệu (27,18% số bệnh nhân; 32,79% số lượt) là hai nhóm bệnh nền phổ biến nhất.
• Số lượng và danh mục thuốc: Bệnh nhân sử dụng từ 6 đến 23 thuốc/đợt điều trị, phổ biến nhất là nhóm dùng 10–12 thuốc (53,61%). Dung dịch Natri Clorid 0,9% 100ml đứng đầu về số lượng tiêu thụ (2.277 chai - 21,76%). Kháng sinh Ciprofloxacin Polpharma 400mg/200ml dẫn đầu về chi phí tiêu thụ (14,62% tổng giá trị tiền thuốc).
• Cơ cấu thuốc: Nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn chiếm ưu thế tuyệt đối (23 khoản mục - 20,91% SKM; chiếm 78,9% tổng giá trị sử dụng), trong đó kháng sinh nhóm Beta-lactam và Quinolon chiếm tỷ trọng chủ đạo. Thuốc generic chiếm 94,55% SKM và 99,23% GTSD ($p < 0{,}01$). Thuốc sản xuất trong nước chiếm 56,36% SKM và 79,29% GTSD ($p < 0{,}05$). Thuốc đường tiêm/tiêm truyền chiếm 60,91% SKM và giữ tỷ trọng chi phí cao nhất. Thuốc điều trị bệnh chính chiếm 30% SKM nhưng chiếm tới 90% tổng GTSD.
• Chi phí trực tiếp điều trị: Quỹ BHYT chi trả 50,1% và người bệnh tự chi trả 49,9% ($p > 0{,}05$). Chi phí điều trị trung bình là 23.000 VNĐ/bệnh nhân (trung vị 22.000 VNĐ; cao nhất 35.000 VNĐ; thấp nhất 10.000 VNĐ).

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN

Chương 4 tiến hành so sánh, phân tích các chỉ số nghiên cứu với các nghiên cứu kinh tế dược trong và ngoài nước:

• Phân tích sự vượt trội về số lượng và chi phí của nhóm kháng sinh (đặc biệt là Beta-lactam và Quinolon) xuất phát từ yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn đường tiết niệu trước, trong và sau phẫu thuật ngoại khoa.
• Phân tích cơ cấu sử dụng thuốc generic (99,23% GTSD) và thuốc sản xuất trong nước (79,29% GTSD), chỉ ra sự phù hợp với định hướng quản lý dược của Bộ Y tế và danh mục trúng thầu tại bệnh viện hạng I, giúp giảm thiểu chi phí điều trị so với việc dùng biệt dược gốc.
• Thảo luận về gánh nặng của các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa mắc kèm ở người cao tuổi, giải thích tại sao thuốc bệnh kèm chiếm tới 70% số khoản mục nhưng giá trị sử dụng chỉ chiếm 10% do chủ yếu là các dạng thuốc uống hạ huyết áp, kiểm soát đường huyết thông thường.
• Thảo luận về cơ cấu chi phí trực tiếp và tỷ lệ cùng chi trả giữa BHYT và bệnh nhân; đồng thời nêu rõ các hạn chế nội tại của nghiên cứu.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

Dữ liệu định lượng trích xuất từ 97 hồ sơ bệnh án phẫu thuật TSLTTTL tại Bệnh viện Kiến An năm 2022 được tổng hợp tại các bảng sau:

Chỉ số cơ cấu sử dụng thuốc	Phân nhóm tiêu biểu	Số khoản mục (%)	Giá trị sử dụng (%)	Ý nghĩa thống kê ($p$)
Theo phân nhóm tác dụng dược lý	Chống nhiễm khuẩn / Ký sinh trùng	20,91% (23 SKM)	78,90%	—
	Dung dịch tiêm truyền, cân bằng điện giải	4,55% (5 SKM)	5,97%	—
	Thuốc đường tiết niệu	2,73% (3 SKM)	4,58%	—
	Thuốc giảm đau, chống viêm NSAID	10,00% (11 SKM)	3,19%	—
Theo nguồn gốc xuất xứ	Thuốc sản xuất trong nước (SXTN)	56,36% (62 SKM)	79,29%	$p < 0{,}05$ (về GTSD)
	Thuốc nhập khẩu (NK)	43,64% (48 SKM)	20,71%	$p > 0{,}05$ (về SKM)
Theo phân loại quản lý	Thuốc Generic	94,55% (104 SKM)	99,23%	$p < 0{,}01$
	Thuốc Biệt dược gốc	5,45% (6 SKM)	0,77%
Theo mục đích điều trị	Thuốc điều trị bệnh chính	30,00% (33 SKM)	90,00%	$p < 0{,}01$
	Thuốc điều trị bệnh mắc kèm	70,00% (77 SKM)	10,00%	$p < 0{,}05$

Cơ cấu chi phí trực tiếp điều trị ($n = 97$)	Giá trị ghi nhận trong văn bản	Tỷ lệ (%)
Bảo hiểm Y tế chi trả	1.000 VNĐ	50,10%
Bệnh nhân tự chi trả	1.000 VNĐ	49,90%
Tổng chi phí toàn bộ mẫu	2.000 VNĐ	100,00%
Chi phí trung bình / bệnh nhân	23.000 VNĐ	—
Chi phí trung vị / bệnh nhân	22.000 VNĐ	—
Chi phí cao nhất / bệnh nhân	35.000 VNĐ	—
Chi phí thấp nhất / bệnh nhân	10.000 VNĐ	—

• Kháng sinh chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất gồm: Ciprofloxacin Polpharma 400mg/200ml (14,62%), Fotimyd 1000 - Cefotiam (13,71%), Midaman 1,5g/0,1g (13,95%), Levogolds (8,20%), Tazopelin 4,5g (5,85%).
• Về cấu trúc kháng sinh trong nhóm chống nhiễm khuẩn: Beta-lactam chiếm 60,87% SKM, 66,64% GTSD và 71,02% số lượng tiêu thụ; Quinolon chiếm 26,09% SKM, 32,81% GTSD và 27,87% số lượng tiêu thụ.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Dựa trên kết quả khảo sát, tác giả đề xuất một số khuyến nghị đối với Bệnh viện Kiến An:

• Tiếp tục duy trì và mở rộng tỷ lệ cung ứng các thuốc generic và thuốc sản xuất trong nước có hiệu quả điều trị cao nhằm tối ưu hóa quỹ BHYT và giảm chi phí trực tiếp cho người bệnh.
• Tăng cường giám sát sử dụng kháng sinh hợp lý, lựa chọn kháng sinh dự phòng và kháng sinh điều trị đúng hướng dẫn chuyên môn để kiểm soát chi phí tiền thuốc vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong điều trị phẫu thuật.
• Xây dựng phác đồ chuẩn hóa trong việc quản lý và điều trị phối hợp các bệnh lý mạn tính mắc kèm ở bệnh nhân cao tuổi phẫu thuật ngoại khoa.

Đóng góp của khóa luận

• Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng đầu tiên về cơ cấu tiêu thụ thuốc và chi phí y tế trực tiếp trên nhóm bệnh nhân phẫu thuật TSLTTTL tại Bệnh viện Kiến An - Hải Phòng.
• Làm rõ đặc điểm dịch tễ đa bệnh lý ở người cao tuổi mắc TSLTTTL và tương quan chi phí giữa bệnh lý chính và các bệnh nền mắc kèm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang hồi cứu trên cỡ mẫu đơn trung tâm ($n = 97$), phụ thuộc vào chất lượng ghi chép hồ sơ bệnh án năm 2022; chỉ mới phân tích nhóm chi phí trực tiếp cho điều trị y tế trong thời gian nằm viện, chưa thu thập được các chi phí trực tiếp ngoài y tế (ăn uống, đi lại), chi phí gián tiếp (giảm sút thu nhập, mất khả năng lao động) và chi phí vô hình; chưa theo dõi chi phí sau xuất viện.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu tiến cứu đa trung tâm với cỡ mẫu lớn hơn; thực hiện phân tích toàn diện chi phí gián tiếp và chi phí - hiệu quả (Cost-Effectiveness Analysis) giữa các phương pháp can thiệp ngoại khoa khác nhau (TURP, phẫu thuật mở, bóc u bằng laser).

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Học viên, sinh viên ngành Dược học: Tham khảo khung phương pháp luận nghiên cứu kinh tế dược, các bước thiết kế bảng biến số và quy trình trích xuất, phân tích số liệu dược bệnh viện theo Thông tư 30/2018/TT-BYT.
• Hội đồng Thuốc và Điều trị, Khoa Dược bệnh viện: Sử dụng số liệu cơ cấu thuốc (tỷ lệ generic, SXTN, đường dùng, kháng sinh) làm căn cứ xây dựng danh mục thuốc đấu thầu và kế hoạch dự trù kinh phí dược phẩm cho khoa ngoại tiết niệu.
• Bác sĩ lâm sàng Ngoại Tiết niệu: Nắm bắt mô hình bệnh mắc kèm phổ biến và xu hướng phân bổ thuốc điều trị hỗ trợ phẫu thuật trên bệnh nhân cao tuổi.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh nhân phẫu thuật TSLTTTL tại Bệnh viện Kiến An thường mắc kèm những bệnh lý nào nhiều nhất?

Trong số 97 bệnh nhân nghiên cứu, có 63,92% bệnh nhân có bệnh mắc kèm (trung bình 2,3 bệnh/người). Hai nhóm bệnh mắc kèm phổ biến nhất là bệnh Tim mạch (chiếm 32,04% số bệnh nhân và 31,97% tổng số lượt mắc) và bệnh Thận - Tiết niệu (chiếm 27,18% số bệnh nhân và 32,79% tổng số lượt mắc).

2. Nhóm thuốc nào chiếm tỷ trọng chi phí và số khoản mục cao nhất trong đợt điều trị?

Nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 23 khoản mục (chiếm 20,91% tổng số khoản mục) và chiếm 78,90% tổng giá trị sử dụng tiền thuốc. Trong nhóm này, kháng sinh phân nhóm Beta-lactam và Quinolon chiếm đa số về cả số lượng và giá trị sử dụng.

3. Tỷ lệ sử dụng thuốc generic và thuốc sản xuất trong nước tại cơ sở nghiên cứu đạt mức bao nhiêu?

Thuốc Generic chiếm ưu thế gần như tuyệt đối với 94,55% số khoản mục và 99,23% giá trị sử dụng ($p < 0{,}01$). Thuốc sản xuất trong nước chiếm 56,36% số khoản mục và 79,29% giá trị sử dụng ($p < 0{,}05$).

4. Tỷ lệ phân chia chi phí trực tiếp điều trị giữa Bảo hiểm Y tế và người bệnh như thế nào?

Theo số liệu khảo sát trên 97 bệnh nhân (gồm 95 bệnh nhân có BHYT và 2 bệnh nhân tự chi trả hoàn toàn), quỹ Bảo hiểm Y tế chi trả 50,10% và người bệnh tự chi trả 49,90% tổng chi phí trực tiếp điều trị, sự khác biệt giữa hai bên chi trả không có ý nghĩa thống kê ($p > 0{,}05$).

5. Thuốc đơn lẻ nào có số lượng sử dụng nhiều nhất và thuốc nào có chi phí sử dụng cao nhất?

Thuốc có số lượng sử dụng nhiều nhất là dung dịch Natri Clorid 0,9% 100ml với 2.277 chai (chiếm 21,76% tổng số lượng thuốc sử dụng). Thuốc có chi phí sử dụng lớn nhất là kháng sinh Ciprofloxacin Polpharma 400mg/200ml, chiếm 14,62% tổng giá trị tiền thuốc điều trị.

---

Kết luận

Khóa luận đã khảo sát toàn diện cơ cấu sử dụng thuốc và chi phí trực tiếp trên 97 bệnh nhân phẫu thuật tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt tại Bệnh viện Kiến An năm 2022. Kết quả chỉ ra mô hình điều trị ngoại khoa phụ thuộc chủ yếu vào nhóm kháng sinh và thuốc đường tiêm truyền, với tỷ trọng áp đảo thuộc về thuốc generic và thuốc sản xuất trong nước. Chi phí trực tiếp điều trị ghi nhận sự cân bằng giữa mức chi trả của quỹ Bảo hiểm Y tế và đồng chi trả của người bệnh. Công trình cung cấp bằng chứng thực tiễn quan trọng phục vụ công tác quản lý kinh tế dược và nâng cao hiệu quả điều trị ngoại khoa tiết niệu tại bệnh viện tuyến tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tổng quan về bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt 1. Định nghĩa bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt là một u lành tính, do sự tăng sản của các thành phần tế bào của tuyến tiền liệt, bao gồm tế bào biểu mô và mô đệm của tuyến tiền liệt. Bệnh là nguyên nhân chính gât ra rối loạn tiểu tiện và các biến chứng do bít tắc đường tiểu dưới [37].

Đôi nét về bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt Bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt là bệnh lý phổ biến ở nam giới lớn tuổi.Y: Bệnh tăng dần theo độ tuổi, độ tuổi 21-30 có 8,5% mắc BPH; sẽ tăng lên ở nam giới trên 40 tuổi, tăng lên tới 50% ở độ tuổi 50-60 và chiếm tới 90% ở độ tuổi ngoài 80. Đồng thời khi xuất hiện BPH thì biểu hiện triệu chứng đường tiểu dưới cũng tăng song song với tuổi thọ: 25% nam giới ở tuổi 55 và tăng lên 55% ở tuổi 75. Bệnh có xu hướng tăng ở các nước phát triển, vì vậy bệnh được phát hiện nhiều ở các nước Châu Âu do có tuổi thọ cao. Ngược lại, tại các nước Châu Á có tỷ lệ mắc thấp hơn.

Do môi trường sống và điều kiện kinh tế ảnh hưởng tới tuổi thọ cho nên cộng đồng người Châu Á tại các nước phát triển có tỷ lệ mắc như người bản địa. Yếu tố di truyền cũng cho thấy người da đen có tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn người da trắng [32]. Tại Việt Nam, hiện chưa có thống kê chính xác tỷ lệ mắc bệnh TSLTTTL trong cộng đồng, nhưng các nghiên cứu gần đầy cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ngày càng tăng. Chẩn đoán bệnh và phân loại bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt 1.

Chẩn đoán bệnh [11] Để chẩn đoán bệnh nhân bị tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt có thể dựa vào hỏi bệnh, thăm khám lâm sàng và chẩn đoán cận lâm sàng. ❖ Hỏi bệnh Hỏi tiền sử, bệnh sử liên quan: Chú ý cần hỏi đến chức năng tình dục. Xác định các triệu chứng cơ năng dựa trên những bảng câu hỏi của bảng điểm quốc tế triệu chứng tuyến tiền liệt (IPSS) và bảng điểm chất lượng cuộc sống (QoL). Cần khám và hỏi kỹ triệu chứng của 3 nhóm: Nhóm triệu chứng liên quan đến tống xuất nước tiểu (tiểu chậm, tiểu không thành dòng, tiểu ngắt quãng, tiểu ngập ngừng, tiểu phải rặn, tiểu 3 nhỏ giọt); nhóm triệu chứng liên quan đến chứa đựng (tiểu nhiều lần, tiểu đêm, tiểu gấp, tiểu không kiểm soát); nhóm triệu chứng sau đi tiểu (cảm giác tiểu không hết, tiểu còn nhỏ giọt).

+ Đánh giá điểm IPSS để đánh giá tình trạng tắc nghẽn: 0-7 điểm: nhẹ; 8-19 điểm: trung bình; 20-35 điểm: nặng. Bảng đánh giá điểm IPSS + Đánh giá điểm QoL : 1-2 điểm: sống tốt hoặc bình thường; 3-4 điểm: sống được hoặc tạm được; 5-6 điểm: không chịu được. Bảng đánh giá điểm QoL ❖ Khám lâm sàng Khám hệ tiết niệu: Khám thận, khám cầu bàng quang đặc biệt để xác định cầu bàng quang mạn, khám bộ phận sinh dục ngoài (bao quy đầu, niệu đạo). 4 Thăm trực tràng là bắt buộc để đánh giá các đặc điểm của tuyến tiền liệt: Kích thước, bề mặt, mật độ, giới hạn của tuyến tiền liệt với các cơ quan xung quanh,… ❖ Các xét nghiệm cận lâm sàng Xét nghiệm phân tích nước tiểu: Nhằm xác định sơ bộ tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu (nitrit, bạch cầu niệu); các chỉ số khác như hồng cầu niệu, đường niệu,.

Xét nghiệm công thức máu. Đánh giá chức năng thận: Định lượng creatinine, ure máu. Xét nghiệm định lượng PSA: + PSA < 4 ng/ml được cho là bình thường. + PSA 4-10 ng/ml, nếu tỉ lệ PSA tự do/toàn phần < 20% có chỉ định sinh thiết tuyến tiền liệt qua trực tràng.

+ PSA > 10 ng/ml, chỉ định sinh thiết tuyến tiền liệt qua trực tràng. + Khảo sát tuyến tiền liệt qua đường trên xương mu hoặc qua đường trực tràng: Khảo sát hình thái, tính chất và thể tích tuyến tiền liệt. + Khảo sát toàn bộ hệ tiết niệu: Đánh giá tình trạng thành bàng quang (dày thành bàng quang, túi thừa bàng quang, u bàng quang…), dị vật trong bàng quang (sỏi bàng quang), giãn đường tiết niệu trên,… Đo thể tích nước tiểu tồn lưu: Bình thường < 30ml. Đo tốc độ dòng tiểu (uroflowmetry): Để đánh giá tốc độ dòng tiểu trung bình, tốc độ dòng tiểu tối đa (Qmax), thể tích nước tiểu đi được, thời gian đi tiểu… Chỉ có giá trị chẩn đoán tắc nghẽn khi thể tích nước tiểu mỗi lần đi tiểu ≥ 150ml.

Đánh giá tình trạng tắc nghẽn đường tiểu dưới: Tắc nghẽn trung bình: Qmax 10- 15ml/s; Tắc nghẽn nặng: Qmax < 10ml/s. Phân loại mức độ bệnh tăng sinh lành tính tiền liệt ❖ Phân loại theo triệu chứng và giai đoạn của bệnh [18] 5 Bảng 1. Phân loại mức độ bệnh theo giai đoạn bệnh Giai đoạn 1 Giai đoạn 2 Giai đoạn 3 Đây là giai đoạn cơ năng Đây là giai đoạn đã có Là giai đoạn mất bù tổn chưa có những tổn thương những tổn thương thực thể thương thực thể rõ ràng, thực thể. Do sự kích thích như: Bàng quang bắt đầu nặng hơn, vì đã ảnh hưởng của cơ bàng quang bị phì giãn, khối lượng nước tiểu đến chức năng thận.

Trong đại nên bệnh nhân có triệu tồn lưu sau bãi tiểu giai đoạn này sự thích ứng chứng “đái vội” buồn đi >100ml. Trong giai đoạn của cơ thể giảm sút nhiều tiểu không thể nhịn được, này bệnh nhân có triệu theo xu hướng không còn đái nhiều lần ban ngày chứng đái khó, đái nhiều khả năng bù trừ, cấu trúc cũng như ban đêm đặc biệt lần ở mức độ tăng dần về cơ thành bàng quang mỏng là nửa đêm về sáng. Giai đêm, vì vậy bệnh nhân bị và mất trương lực, sự ứ đoạn này nước tiểu tồn lưu ảnh hưởng nhiều đến sức đọng nước tiểu >300ml có sau bãi tiểu >50ml. khỏe do rối loạn giấc ngủ khi đến 1000-1500 ml.

Ở và sinh hoạt. Đây là giai giai đoạn này các triệu đoạn cần phải can thiệp chứng toàn thân xuất hiện điều trị phẫu thuật mổ mở rầm rộ như: thiếu máu, bóc u hoặc cắt đốt nội soi. kém ăn, mệt mỏi, buồn ngủ, phù, tăng huyết áp. Ở giai đoạn này nếu chẩn đoán sớm, điều trị hợp lý có thể diễn biến tốt: trở về giai đoạn 2.

Diễn biến xấu, điều trị không hợp lý bệnh nhân có thể phải dẫn lưu bàng quang vĩnh viễn hoặc tử vong do biến chứng khác của toàn thân. 6 Sự tiến triển của 3 giai đoạn này không phải lúc nào cũng xuất hiện theo trình tự, nó phụ thuộc vào các yếu tố: Sự tăng trưởng của tuyến, sự thích ứng của cơ thể và cách sinh hoạt của từng người. Tuy nhiên bất cứ giai đoạn nào của bệnh, bí tiểu cấp tính cũng có thể xảy ra và đặt bệnh nhân trong tình trạng cấp cứu. ❖ Phân loại theo kích thước và khối lượng của tuyến tiền liệt Ở người trưởng thành, tuyến tiền liệt nặng khoảng 20 gam, có dạng hình tháp đảo ngược hay hình quả lê, đỉnh ở dưới và nền ở trên liên tục với cổ bàng quang.

Cao trung bình 30 mm, rộng 40 mm, dày 25mm. Tỉ lệ nam giới mắc bệnh TSLTTTL cao khi họ bước qua tuổi trung niên và có khối lượng nặng từ 30 gam đến hàng trăm gam. Công thức tính thể tích TTL hiện nay được chấp nhận rộng rãi là: thể tích tuyến tiền liệt 3 3 (cm ) = chiều dày x chiều rộng x chiều cao x 0,52; 1 cm thể tích tương đương 1 gam tuyến. Các nghiên cứu về TURP tại Việt Nam cho thấy bệnh nhân có thể tích tuyến 3 trung bình từ 30-60 cm tương đương với 30-60 gam [25].

Tùy thuộc vào khối lượng của tuyến tiền liệt khi bệnh nhân mắc TSLTTTL bác sĩ sẽ có các phác đồ điều trị nội khoa hay ngoại khoa khác nhau. Một số bệnh mắc kèm của bệnh nhân tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt Bệnh TSLTTTL có xu hướng mắc chủ yếu ở người cao tuổi, tuổi cao chức năng một số bộ phận cơ thể suy giảm, dễ mắc nhiều bệnh và có nhiều biến chứng ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt. Bệnh nhân vào viện điều trị phẫu thuật TSLTTTL đa số là bệnh nhân cao tuổi nên ngoài mắc bệnh chính thì bệnh nhân cũng có mắc kèm thêm bệnh khác. Một số bệnh mắc kèm thường hay gặp ở người cao tuổi như: Tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận, rối loạn chuyển hóa lipid,… 1.

Phác đồ điều trị bệnh tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt ❖ Phác đồ điều trị tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt đơn thuần: Theo dõi các triệu chứng và khối lượng của khối TSLTTTL. - Điều trị nội khoa [11] + Nguyên tắc điều trị: Chủ yếu là điều trị triệu chứng với tác dụng của thuốc (hóa dược và thảo mộc). + Thuốc điều trị: Cần nắm rõ thời gian bán thải của từng nhóm thuốc, sinh khả dụng và tác dụng phụ của thuốc. Có thể sử dụng 1 thuốc hoặc phối hợp nhiều thuốc tùy vào tình trạng bệnh của bệnh nhân.

7 + Nhóm ức chế α - adrenergic: Có tác dụng chống sự co thắt cơ trơn giãn nở cơ thắt cổ bàng quang để hạn chế các triệu chứng của đường tiểu dưới. Doxazasin (Carduran) 1 - 4mg/ngày; Alfuzosin (Xatral); SR 5mg/ngày/2 lần; Terazosin (Hytrin) 5 - 10mg/ngày; Tamsulosin 0,4mg/ngày. Thời gian sử dụng thuốc từ 2 - 4 tuần. + Nhóm ức chế 5α - reductase (5-ARIs): 5-ARIs có 2 typ, với vai trò chuyển hóa testosterol tự do thành dihydrotestosterol.

Khi ức chế được 5-ARIs thì có tác dụng là giảm nồng độ dyhidrotestosterol trong máu và tại tuyến tiền liệt, dihydrotesterol là thành phần kích thích sự phát triển của tế bào biểu mô tuyến tiền liệt. Qua đó hạn chế sự tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt. Thuốc Finasterid 5mg/ ngày (ức chế được 5-ARIs typ I), Dutasterid 0,5mg/ ngày (ức chế được cả 5-ARIs typ I và typ II). + Thuốc kháng muscarinic: Kháng thụ thể muscarinic sẽ làm giảm co thắt của bàng quang.

Các thuốc nhóm này có: Oxybutynin ER; Oxybutynin IR; Propiverine; Propiverine ER; Solifenacin; Tolterodine IR; Tolterodine ER; Trospium IR. + Thuốc đối kháng vassopressin-desmopressin: Được chỉ định cho bệnh nhân đa niệu ban đêm. Thuốc thường dùng là Desmopressin 0,1 - 0,4mg/1 lần. + Các thuốc dược liệu: Tadenan (Pygeum africanum) 30mg 3 - 4 viên/ ngày thời gian 3 - 4 tháng chống viên xơ phù nề.

Eviprostats (Mầm lúa mì và thảo mộc) của Đức. Permixson (Serenoa reens) 160mg/ngày tác dụng như một chất ức chế 5α reductase, ức chế yếu tố phát triển tham gia vào quá trình tổng hợp prostaglandins. Cernilton: chiết xuất từ phấn hoa cây lúa mạch đen (Secale cercale). Crila: chiết xuất từ lá Trinh Nữ Hoàng Cung (Crinum latifolium L).