Hoạt Động Du Lịch Văn Hóa Tâm Linh Tại Quần Thể Di Tích Đền Trần, Thái Bình

Thái Bình, vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du… 96 trang · Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội · 2022.

• Tác giả: Phan Thị Thêu
• Người hướng dẫn: THS. Nguyễn Quang Trung
• Trường học: Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Hóa Du Lịch
• Đề tài: Hoạt Động Du Lịch Văn Hóa Tâm Linh Tại Đền Trần Thái Bình
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Nội dung nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Cấu trúc khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VĂN HÓA TÂM LINH
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài
• 1.2. Một số khái niệm liên quan
• 1.2.1. Văn hóa và du lịch văn hóa
• 1.2.2. Khái niệm hoạt động du lịch
• 1.2.3. Khái niệm tâm linh
• 1.2.4. Phân biệt tâm linh tín ngưỡng và mê tín dị đoan
• 1.2.5. Khái niệm về lễ hội
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VĂN HÓA TÂM LINH TẠI QUẦN THỂ DI TÍCH ĐỀN TRẦN XÃ TIẾN ĐỨC, HUYỆN HƢNG HÀ, TỈNH THÁI BÌNH
• 2.1. Khái quát về tỉnh Thái Bình
• 2.2. Vị trí địa lý tự nhiên
• 2.3. Tài nguyên du lịch văn hóa
• 2.4. Các lễ hội tại tỉnh Thái Bình
• 2.5. Văn hóa lịch sử nhà Trần và những ảnh hưởng tới vùng đất Thái Bình
• 2.5.1. Văn hóa lịch sử nhà Trần với lịch sử Việt Nam
• 2.5.2. Nhà Trần tại mảnh đất Long Hưng tỉnh Thái Bình
• 2.6. Khái quát đền Trần xã Tiến Đức, huyện Hƣng Hà, tỉnh Thái Bình
• 2.6.1. Lịch sử hình thành
• 2.6.2. Hệ thống đền thờ
• 2.7. Thực trạng hoạt động du lịch tại quần thể di tích đền Trần, xã Tiến Đức, huyện Hƣng Hà, tỉnh Thái Bình
• 2.7.1. Giá trị tín ngưỡng và tinh thần
• 2.7.2. Giá trị văn hóa lịch sử và huyền thoại
• 2.7.3. Giá trị nghệ thuật
• 2.7.4. Giá trị tự nhiên, không gian, cảnh quan, môi trường
• 2.8. Thực trạng tổ chức hoạt động du lịch tại quần thể di tích đền Trần, xã Tiến Đức, huyện Hƣng Hà, tỉnh Thái Bình
• 2.8.1. Thị trường và khách du lịch
• 2.8.2. Thực trạng về cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất
• 2.8.3. Đội ngũ nhân lực phục vụ du lịch
• 2.8.4. Tổ chức quản lý khai thác
• 2.8.5. Đầu tư và quy hoạch
• 2.9. Sản phẩm du lịch văn hóa
• 2.10. Hoạt động xúc tiến và quảng bá du lịch
• 2.10.1. So sánh hoạt động du lịch tại một số di tích đền Trần khác
• 2.10.1.1. Hoạt động du lịch tại di tích đền Trần Côn Sơn - Kiếp Bạc (Hải Dương)
• 2.10.1.2. Hoạt động du lịch tại di tích đền Trần (Nam Định)
• 2.10.1.3. Hoạt động du lịch tại đền Trần Nhương (Hà Nam)
• 2.11. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VĂN HÓA TÂM LINH TẠI QUẦN THỂ DI TÍCH ĐỀN TRẦN, XÃ TIẾN ĐỨC HUYỆN HƢNG HÀ, TỈNH THÁI BÌNH
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 3.2. Giải pháp phát triển hoạt động du lịch văn hóa tâm linh tại quần thể di tích đền Trần, xã Tiến Đức, huyện Hƣng Hà, tỉnh Thái Bình
• 3.2.1. Đề cao trách nhiệm của quản lý khu di tích
• 3.2.2. Đa dạng hóa về các sản phẩm du lịch, chú trọng phát triển sản phẩm du lịch đặc thù hơn
• 3.2.3. Nâng cao nhận thức của người dân địa phương và ý thức bảo tồn nguồn tài nguyên du lịch văn hóa
• 3.2.4. Nâng cao giải pháp về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.5. Giải pháp về thông tin truyền thông, tăng cường quảng bá xúc tiến về du lịch
• 3.2.5.1. Sở văn hóa và thể thao du lịch tỉnh Thái Bình
• 3.2.5.2. Với ban quản lý khu di tích
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Đền Trần Thái Bình Khám Phá Du Lịch Tâm Linh

Thái Bình, vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch Việt Nam, đặc biệt là du lịch văn hóa tâm linh. Trong đó, Đền Trần Thái Bình nổi lên như một điểm sáng, thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái, tìm hiểu về lịch sử hào hùng của triều đại nhà Trần. Quần thể di tích Đền Trần không chỉ là nơi thờ tự các vị vua Trần mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của dân tộc. Việc khám phá hoạt động du lịch Thái Bình tại Đền Trần mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc về văn hóa Trần, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và những giá trị lịch sử vô giá. Theo nghiên cứu, huyện Hưng Hà, Thái Bình, nơi tọa lạc Đền Trần, là quê hương của 4 đời vua Trần và là đất phát tích của vương triều (Trích dẫn từ khóa luận).

1.1. Vị Trí và Ý Nghĩa Lịch Sử của Đền Trần Thái Bình

Đền Trần Thái Bình tọa lạc tại xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, là nơi thờ tự các vị vua Trần và các vị tướng có công với đất nước. Nơi đây được xem là di tích lịch sử Thái Bình quan trọng, gắn liền với sự hình thành và phát triển của triều đại nhà Trần. Lịch sử Đền Trần gắn liền với những chiến công hiển hách, những dấu ấn văn hóa đặc sắc của triều đại này. Việc tìm hiểu về vị trí và ý nghĩa lịch sử của Đền Trần giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa, tâm linh của di tích.

1.2. Giá Trị Văn Hóa Tâm Linh Đặc Sắc Tại Đền Trần

Đền Trần Thái Bình không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là một trung tâm văn hóa tâm linh Thái Bình quan trọng. Nơi đây diễn ra nhiều nghi lễ Đền Trần truyền thống, thể hiện tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt. Du khách đến Đền Trần không chỉ để chiêm bái, cầu may mắn mà còn để tìm hiểu về những giá trị văn hóa, tâm linh đặc sắc của dân tộc. Văn hóa Trần được thể hiện qua kiến trúc, lễ hội và các hoạt động tín ngưỡng tại đền.

II. Thách Thức Phát Triển Du Lịch Văn Hóa Tâm Linh Đền Trần

Mặc dù Đền Trần Thái Bình sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển du lịch văn hóa tâm linh, song vẫn còn tồn tại một số thách thức cần giải quyết. Cơ sở hạ tầng du lịch chưa đồng bộ, sản phẩm du lịch còn đơn điệu, công tác quảng bá, xúc tiến du lịch chưa hiệu quả là những rào cản lớn đối với sự phát triển của hoạt động du lịch Thái Bình. Bên cạnh đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử Thái Bình cũng đặt ra nhiều bài toán khó, đòi hỏi sự chung tay của các cấp, các ngành và cộng đồng địa phương. Theo tác giả khóa luận, cần có sự đầu tư và quy hoạch bài bản để phát triển Đền Trần thành điểm du lịch hấp dẫn.

2.1. Cơ Sở Hạ Tầng và Dịch Vụ Du Lịch Còn Hạn Chế

Một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển du lịch tâm linh Thái Bình tại Đền Trần là cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch còn hạn chế. Hệ thống giao thông kết nối đến Đền Trần chưa thuận tiện, các dịch vụ lưu trú, ăn uống, mua sắm còn thiếu và chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách. Việc nâng cấp cơ sở hạ tầng và phát triển các dịch vụ du lịch chất lượng cao là yếu tố then chốt để thu hút du khách đến với Đền Trần.

2.2. Sản Phẩm Du Lịch Đơn Điệu Thiếu Tính Đặc Trưng

Sản phẩm du lịch tại Đền Trần Thái Bình còn đơn điệu, chủ yếu tập trung vào các hoạt động tham quan, chiêm bái. Thiếu các sản phẩm du lịch mang tính trải nghiệm, khám phá văn hóa Trần, lịch sử Đền Trần và ẩm thực Thái Bình. Việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tạo ra những sản phẩm độc đáo, hấp dẫn là yếu tố quan trọng để tăng sức cạnh tranh cho Đền Trần trên thị trường du lịch.

2.3. Công Tác Quảng Bá Xúc Tiến Du Lịch Chưa Hiệu Quả

Công tác quảng bá, xúc tiến du lịch Thái Bình nói chung và Đền Trần nói riêng chưa được đầu tư đúng mức, chưa tiếp cận được đông đảo du khách tiềm năng. Các kênh truyền thông, quảng bá còn hạn chế, chưa tận dụng được sức mạnh của công nghệ thông tin và mạng xã hội. Việc tăng cường quảng bá, xúc tiến du lịch, giới thiệu Đền Trần đến với du khách trong và ngoài nước là yếu tố quan trọng để nâng cao nhận diện thương hiệu và thu hút du khách.

III. Cách Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Văn Hóa Đền Trần Thái Bình

Để phát triển du lịch văn hóa tâm linh tại Đền Trần Thái Bình một cách bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trong đó, việc phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, mang đậm dấu ấn văn hóa Trần là yếu tố then chốt. Các sản phẩm du lịch có thể tập trung vào khai thác lễ hội Đền Trần Thái Bình, kiến trúc Đền Trần Thái Bình, ẩm thực Thái Bình gần Đền Trần và các hoạt động trải nghiệm văn hóa địa phương. Theo khóa luận, cần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, chú trọng phát triển sản phẩm du lịch đặc thù.

3.1. Khai Thác Lễ Hội Đền Trần Điểm Nhấn Du Lịch Tâm Linh

Lễ hội Đền Trần Thái Bình là một sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng, thu hút hàng nghìn du khách mỗi năm. Việc khai thác lễ hội Đền Trần thành một sản phẩm du lịch đặc sắc sẽ góp phần quảng bá văn hóa Trần, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và thu hút du khách đến với Thái Bình vào mùa lễ hội. Cần chú trọng đến việc bảo tồn các nghi lễ truyền thống, tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc và đảm bảo an ninh, trật tự cho du khách.

3.2. Tìm Hiểu Kiến Trúc Đền Trần Nét Đẹp Văn Hóa Triều Trần

Kiến trúc Đền Trần Thái Bình mang đậm dấu ấn văn hóa Trần, thể hiện sự tinh xảo, độc đáo của nghệ thuật kiến trúc Việt Nam. Việc tổ chức các tour tham quan, giới thiệu về kiến trúc Đền Trần sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa, lịch sử của di tích. Cần chú trọng đến việc bảo tồn, tu bổ các công trình kiến trúc cổ và phát huy giá trị của di sản văn hóa.

3.3. Trải Nghiệm Ẩm Thực Thái Bình Hương Vị Quê Lúa

Ẩm thực Thái Bình gần Đền Trần là một phần không thể thiếu trong trải nghiệm du lịch tại vùng đất này. Việc giới thiệu các món ăn đặc sản của Thái Bình, như bánh cáy, gỏi nhệch, nem chạo, sẽ giúp du khách khám phá thêm về văn hóa ẩm thực địa phương. Cần khuyến khích các nhà hàng, quán ăn phục vụ các món ăn truyền thống, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và tạo không gian ẩm thực hấp dẫn.

IV. Hướng Dẫn Cầu May Mắn Tại Đền Trần Thái Bình Hiệu Quả

Đền Trần Thái Bình là địa điểm linh thiêng, nơi du khách thường đến để cầu may mắn tại Đền Trần, bình an và tài lộc. Để việc cầu may mắn được hiệu quả, du khách cần tìm hiểu kỹ về các nghi lễ, văn hóa thờ cúng tại đền. Nên chuẩn bị lễ vật chu đáo, ăn mặc lịch sự và thành tâm cầu nguyện. Ngoài ra, việc giữ gìn vệ sinh, trật tự và tôn trọng các quy định của đền cũng là yếu tố quan trọng để thể hiện lòng thành kính. Theo kinh nghiệm, nên đến Đền Trần vào các dịp lễ hội để cảm nhận không khí trang nghiêm và linh thiêng.

4.1. Chuẩn Bị Lễ Vật và Trang Phục Khi Đến Đền Trần

Khi đến Đền Trần Thái Bình để cầu may mắn, du khách cần chuẩn bị lễ vật chu đáo, bao gồm hương, hoa, quả, trầu cau và tiền vàng. Lễ vật nên được chọn lựa kỹ càng, đảm bảo tươi ngon và sạch sẽ. Trang phục nên lịch sự, kín đáo, tránh mặc quần áo hở hang hoặc phản cảm. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng thể hiện sự tôn trọng đối với các vị thần và tổ tiên.

4.2. Nghi Lễ Cầu May Mắn Tại Đền Trần Văn Hóa Tín Ngưỡng

Nghi lễ cầu may mắn tại Đền Trần thường bao gồm các bước: thắp hương, dâng lễ, khấn vái và xin lộc. Du khách nên tìm hiểu kỹ về các nghi lễ này để thực hiện đúng cách, thể hiện lòng thành kính. Khi khấn vái, nên thành tâm cầu nguyện những điều tốt đẹp cho bản thân, gia đình và xã hội. Việc tham gia vào các nghi lễ truyền thống giúp du khách hiểu rõ hơn về văn hóa tín ngưỡng của người Việt.

4.3. Lưu Ý Khi Tham Quan và Cầu Nguyện Tại Đền Trần

Khi tham quan và cầu nguyện tại Đền Trần Thái Bình, du khách cần lưu ý giữ gìn vệ sinh, trật tự, không gây ồn ào, mất trật tự. Không nên xả rác bừa bãi, viết vẽ lên tường hoặc các công trình kiến trúc. Tôn trọng các quy định của đền, không tự ý chạm vào các hiện vật cổ. Việc tuân thủ các quy định giúp bảo vệ di sản văn hóa và tạo không gian trang nghiêm, thanh tịnh cho du khách khác.

V. Khách Sạn Gần Đền Trần Thái Bình Lựa Chọn Lưu Trú Tốt Nhất

Để thuận tiện cho việc tham quan Đền Trần Thái Bình, du khách có thể lựa chọn các khách sạn gần Đền Trần Thái Bình. Có nhiều lựa chọn lưu trú khác nhau, từ các khách sạn bình dân đến các khách sạn cao cấp, đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng du khách. Việc lựa chọn khách sạn phù hợp sẽ giúp du khách có một chuyến đi thoải mái và trọn vẹn. Nên đặt phòng trước, đặc biệt là vào mùa lễ hội, để đảm bảo có chỗ ở tốt nhất.

5.1. Tiêu Chí Chọn Khách Sạn Gần Đền Trần Thái Bình

Khi chọn khách sạn gần Đền Trần Thái Bình, du khách nên xem xét các tiêu chí: vị trí thuận tiện, giá cả phù hợp, chất lượng dịch vụ tốt, tiện nghi đầy đủ và đánh giá của khách hàng trước đó. Nên tìm hiểu kỹ thông tin về khách sạn trước khi đặt phòng để tránh những rủi ro không đáng có.

5.2. Gợi Ý Một Số Khách Sạn Uy Tín Gần Đền Trần

Có nhiều khách sạn uy tín gần Đền Trần Thái Bình mà du khách có thể tham khảo. Nên tìm hiểu thông tin chi tiết về các khách sạn này, so sánh giá cả và dịch vụ để lựa chọn khách sạn phù hợp nhất với nhu cầu của mình.

VI. Du Lịch Thái Bình Mùa Lễ Hội Trải Nghiệm Văn Hóa Tâm Linh

Du lịch Thái Bình mùa lễ hội là thời điểm lý tưởng để trải nghiệm văn hóa tâm linh đặc sắc của vùng đất này. Ngoài lễ hội Đền Trần Thái Bình, còn có nhiều lễ hội truyền thống khác diễn ra trong năm, thu hút đông đảo du khách. Việc tham gia vào các lễ hội giúp du khách hiểu rõ hơn về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, văn hóa Trần và các giá trị văn hóa truyền thống của người Việt. Theo Sở Văn hóa –Thông tin Thái Bình, các lễ hội là dịp để quảng bá văn hóa, lịch sử và các giá trị tín ngưỡng tại vùng đất nơi đây.

6.1. Các Lễ Hội Truyền Thống Khác Tại Thái Bình

Ngoài lễ hội Đền Trần Thái Bình, còn có nhiều lễ hội truyền thống khác diễn ra tại Thái Bình, như lễ hội chùa Keo, lễ hội làng Mẹo, lễ hội Đồng Xâm. Mỗi lễ hội mang một nét đặc trưng riêng, thể hiện văn hóa tâm linh và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người dân địa phương.

6.2. Lưu Ý Khi Tham Gia Lễ Hội Tại Thái Bình

Khi tham gia lễ hội tại Thái Bình, du khách cần lưu ý giữ gìn vệ sinh, trật tự, tôn trọng các phong tục tập quán địa phương. Nên ăn mặc lịch sự, kín đáo và tránh gây ồn ào, mất trật tự. Việc tuân thủ các quy định giúp bảo vệ di sản văn hóa và tạo không gian trang nghiêm, thanh tịnh cho du khách khác.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Hoạt động du lịch văn hóa tâm linh tại quần thể di tích đền Trần xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình" được thực hiện bởi sinh viên Phan Thị Thêu (ngành Văn hóa Du lịch, Khoa Quản lý Xã hội – Trường Đại học Nội vụ Hà Nội, năm 2022) dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Quang Trung. Đề tài bắt nguồn từ thực tiễn phát triển du lịch tại tỉnh Thái Bình – địa phương thuộc vùng duyên hải Đông Bắc Bộ, nơi có mật độ di tích lịch sử văn hóa dày đặc nhưng hoạt động du lịch và công nghiệp nhìn chung vẫn đang trong quá trình định hình, hoàn thiện hạ tầng.

Huyện Hưng Hà (xưa là đất Long Hưng) được giới sử học và khảo cổ học khẳng định là đất phát tích, dựng nghiệp và nơi đặt tôn miếu, lăng mộ của các vị vua đầu triều Trần (1226–1400). Nhận thức rõ giá trị của quần thể di tích đền Trần tại xã Tiến Đức trong việc xây dựng thương hiệu điểm đến văn hóa tâm linh cấp tỉnh và cấp quốc gia, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tỉnh Thái Bình đã triển khai nhiều quy hoạch, dự án tu bổ. Khóa luận được triển khai nhằm phân tích toàn diện các giá trị lịch sử - văn hóa, đánh giá thực trạng khai thác du lịch tâm linh tại điểm đến, từ đó xác lập luận cứ cho các giải pháp quản lý và xúc tiến du lịch bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Tìm hiểu và hệ thống hóa các giá trị du lịch văn hóa tâm linh tại quần thể di tích đền Trần (xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình).
2. Cung cấp luận cứ khoa học và thông tin cụ thể về giá trị lịch sử, tín ngưỡng phục vụ khách tham quan.
3. Đề xuất các giải pháp phát triển du lịch thông qua khai thác hợp lý các giá trị văn hóa tâm linh và bảo tồn di tích.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Xây dựng nền tảng cơ sở lý luận về loại hình du lịch văn hóa tâm linh.
2. Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động du lịch văn hóa tâm linh và công tác tổ chức du lịch tại quần thể di tích đền Trần Hưng Hà.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp phát triển hoạt động du lịch, nâng cao hiệu quả quảng bá và bảo tồn di tích.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động kinh doanh du lịch, hoạt động du lịch văn hóa tâm linh cùng các giá trị văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng tại quần thể di tích đền Trần.
• Phạm vi không gian: Quần thể di tích đền Trần tại xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình (có mở rộng so sánh với các di tích đền Trần tại Nam Định, Hải Dương, Hà Nam).
• Nội dung nghiên cứu: Khai thác giá trị văn hóa tâm linh phục vụ phát triển du lịch tại di tích.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận sử dụng hệ thống khung lý thuyết của ngành du lịch học, văn hóa học và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Nhà nước:

• Khung lý thuyết và khái niệm chuyên ngành:

  • Khái niệm du lịch, hoạt động du lịch, sản phẩm du lịch, khách du lịch: Trích xuất trực tiếp theo quy định tại Điều 3 Chương 1 Luật Du lịch năm 2017.
  • Khái niệm văn hóa và văn hóa du lịch: Dẫn chiếu định nghĩa văn hóa của UNESCO (Federico Mayor), khái niệm văn hóa vật thể/phi vật thể, cùng bài giảng môn Nghiệp vụ Văn hóa Du lịch của PGS. Trần Thúy Anh về mối quan hệ tương tác hai chiều giữa văn hóa và du lịch.
  • Khái niệm tâm linh và văn hóa tâm linh: Tiếp cận công trình "Tâm linh Việt Nam" của GS. Nguyễn Duy Hinh (xác định tâm linh là thể nghiệm của con người về cái Thiêng qua sống trải) và tác phẩm "Văn hóa tâm linh" của tác giả Nguyễn Đăng Duy (tâm linh là cái thiêng liêng cao cả trong đời sống thực tế và tín ngưỡng tôn giáo).
  • Phân định ranh giới: Tác giả thiết lập tiêu chí phân biệt giữa hoạt động tâm linh tín ngưỡng chính đáng và mê tín dị đoan, làm rõ cấu trúc không gian điểm đến du lịch tâm linh (chùa, nhà thờ, đền, đình, miếu, phủ/điện).
  • Đặc trưng du lịch tâm linh Việt Nam: Phân tích các yếu tố gắn liền với đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, thờ cúng tổ tiên dòng họ, thờ Mẫu Tam Phủ và Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

• Khung pháp lý và quản lý di tích:

  • Quyết định số 1214/QĐBT ngày 30/10/1990 của Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận Khu di tích Khảo cổ học và Di tích Lịch sử Quốc gia Tam Đường.
  • Quyết định số 2408/QĐ-TTg ngày 31/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích Lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần tại huyện Hưng Hà.
  • Chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2014 dành cho Lễ hội Đền Trần Thái Bình.

• Phương pháp nghiên cứu:

  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Xử lý các nguồn tài liệu thứ cấp, văn bản lịch sử chính sử (Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Nam nhất thống chí, Đồng Khánh ngự lãm địa dư chí lược), giáo trình và công trình nghiên cứu chuyên ngành để xây dựng cơ sở lý luận.
  • Phương pháp điều tra điền dã: Thu thập dữ liệu thực tế tại thực địa xã Tiến Đức, ghi nhận thông tin từ Ban quản lý khu di tích và các nghệ nhân, bô lão địa phương.
  • Phương pháp thống kê, so sánh: Xử lý số liệu quy mô kiến trúc, lượng khách, cơ cấu nhân sự; đối chiếu hoạt động du lịch đền Trần Thái Bình với các di tích Đền Trần Côn Sơn - Kiếp Bạc (Hải Dương), Đền Trần (Nam Định) và Đền Trần Thương/Nhượng (Hà Nam).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về du lịch văn hóa tâm linh

Chương 1 hệ thống hóa tổng quan tình hình nghiên cứu với các công trình tiêu biểu: nghiên cứu lịch sử kháng chiến chống Nguyên - Mông của Hà Văn Tấn và Đặng Thị Tâm; công trình "Trần miếu di sản và tín ngưỡng dân gian" (NXB Văn hóa Thông tin, 2006); các nghiên cứu địa phương như "Đất và người Thái Bình" (Phạm Minh Đức, Bùi Duy Lan), "Ngàn năm đất và người Thái Bình" (Sở Văn hóa - Thông tin Thái Bình, 1990), cùng các luận văn chuyên khảo của Phạm Văn Duy, Trần Thị Dung.

Tác giả làm rõ nội hàm các khái niệm:

• Du lịch văn hóa tâm linh: Loại hình du lịch văn hóa khai thác các đối tượng tôn giáo, tín ngưỡng nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, củng cố đức tin, hướng thiện và giải tỏa căng thẳng tinh thần.
• Điểm đến du lịch tâm linh: Nơi tập trung tài nguyên du lịch gắn với di tích tôn giáo (chùa thờ Phật, nhà thờ Thiên Chúa/Hồi giáo) và di tích tín ngưỡng (đền thờ Thần/Thánh/Nhân thần, đình thờ Thành hoàng làng, miếu thờ Hoàng tộc/tiểu thần, phủ/điện thờ Mẫu).
• Mối tương tác giữa văn hóa và du lịch: Hoạt động du lịch tạo điều kiện quảng bá các giá trị bản địa nhưng nếu thiếu định hướng quản lý có thể dẫn tới nguy cơ thương mại hóa, biến dạng nghi lễ và xâm hại văn hóa truyền thống.

Chương 2: Thực trạng hoạt động du lịch văn hóa tâm linh tại quần thể di tích đền Trần xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình

Chương 2 trình bày bức tranh toàn cảnh về địa bàn nghiên cứu qua các nội dung trọng tâm:

1. Khái quát tài nguyên du lịch tỉnh Thái Bình: Tỉnh có diện tích 1.546,54 km², địa hình đồng bằng ven biển bằng phẳng với độ dốc <1%, bao bọc bởi sông Hóa (35,3 km), sông Luộc (53 km), hạ lưu sông Hồng (67 km), sông Trà Lý và 5 cửa biển lớn (Văn Úc, Diêm Điền, Ba Lạt, Trà Lý, Lân). Tài nguyên văn hóa đa dạng với hệ thống di tích các thời kỳ (Hai Bà Trưng, Lý Nam Đế, nhà Đinh, nhà Lý, nhà Trần), 66 vị Tiến sĩ đại khoa được thờ tự, nghệ thuật chèo (ba vùng chèo: Hà Xá, Khuốc, Sáo Đền), múa rối nước (7 phường hội cổ truyền, tiêu biểu là làng Nguyên Xá) và các lễ hội dân gian đặc sắc.

STT	Tên lễ hội	Thời gian (Âm lịch)	Địa điểm
1	Lễ hội chùa Keo	Hội xuân: 4/1; Hội thu: 13-15/9	Xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư
2	Lễ hội Đền Trần	13 - 18/1	Xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà
3	Lễ hội Đình, đền, bến tượng A Sào	10/2	Thôn A Sào, xã An Thái, huyện Quỳnh Phụ
4	Lễ hội Đền Tiên La	17/3	Xã Đoan Hùng, huyện Hưng Hà
5	Lễ hội đền Đồng Bằng	20/8	Xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ
6	Lễ hội làng Lộng Khê	23 - 25/3	Xã An Khê, huyện Quỳnh Phụ
7	Lễ hội làng Quang Lang	14/4	Xã Thụy Vân, huyện Thái Thụy
8	Lễ hội Sáo Đền	20 - 27/3	Xã Song An, huyện Vũ Thư

2. Vị thế phát tích Long Hưng và chứng cứ khảo cổ: Khóa luận làm rõ luận điểm của GS. Lê Văn Lan về công thức "Đất lăng mộ = Đất phát tích", khẳng định vùng Tam Đường (hương Tinh Cương, phủ Long Hưng xưa) là nơi khởi nghiệp và đặt mộ tổ họ Trần từ đời Trần Hấp, Trần Lý, Trần Thừa trước khi vương triều chính thức thành lập năm 1225.

Các cuộc khai quật khảo cổ học tại Tam Đường (năm 1968 tại Phần Mao; 1969; 1972; 1973 tại Phần Bia; 1979–1980 tại Cồn Nhãn và Phần Bia trên diện tích hơn 600 m²) đã phát hiện 296 hiện vật lớn cùng hàng ngàn mảnh gốm sứ, ngói bò nóc, ngói mũi hài gắn lá đề, đầu rồng đất nung và các hàng gạch in chữ nổi "Vĩnh Ninh Trường" có niên đại thời Trần - Lê.

3. Quy mô kiến trúc và tổ chức thờ tự: Quần thể di tích trải rộng trên diện tích hơn 32 ha với trục cảnh quan "Tiền Tam thai, hậu Thất tinh":

• Tứ trụ Nghi môn (Nghinh môn): Dài 11m, cao 6,5m, kết cấu tam quan cuốn vòm, mái chồng diêm hai tầng.
• Sân đền: Diện tích 550 m², bố trí hai giếng ngọc đối xứng.
• Tòa Bái Đường (Đại Bái): Rộng 330 m², 7 gian, 2 tầng mái chồng diêm, lưu giữ chuông đồng nặng gần 300kg (đường kính 80cm, cao 1,1m).
• Sân Chầu: Rộng 400 m², lát gạch, hai bên là hai tòa Giải vũ (Đông - Tây) mỗi tòa 5 gian bằng gỗ lim.
• Tòa Đệ Nhị: Rộng 270 m², 5 gian chữ Đinh, đặt khám thờ và tượng vua Trần Thái Tông (chính giữa), Trần Thánh Tông (bên trái), Trần Nhân Tông (bên phải).
• Tòa Hậu Cung: Rộng 90 m², nền cao hơn 1m, chính cung thờ linh vị cụ Trần Kinh, Trần Hấp, Nguyên tổ Trần Lý, tượng Thái tổ Trần Thừa; bên phải thờ tượng Thái sư Trần Thủ Độ, bên trái thờ tượng Linh từ Quốc mẫu Trần Thị Dung.
• Các hạng mục bổ trợ: Thư viện Đền Trần (khánh thành 10/12/2009, lưu trữ 1.500 đầu sách), Ngũ Tiền Môn (khởi công 31/12/2009), đường trục thần đạo và khu lăng mộ ba ngôi vua đầu triều.

4. Thực trạng tổ chức lễ hội và sản phẩm du lịch: Lễ hội Đền Trần diễn ra thường niên từ 13 đến 18 tháng Giêng. Điểm nhấn là Lễ Khai ấn lúc 23h00 đêm 13/1, màn sử thi "Âm vang hào khí Đông A", biểu diễn chầu văn (8 huyện, thành phố tham gia với hơn 20 bài hát văn, ca trù), trò chơi dân gian (kéo co, cờ người, chọi gà, vật, thả diều).

Khóa luận phân tích chi tiết quy trình thực hành Tục thi cỗ cá truyền thống làng Thái Đường (Tam Đường):

• Cỗ kép: 1 con cá trắm đen (≥3 kg), 4 con cá mè (≥1 kg). Cá được xát muối, treo ráo 2 tiếng, nhồi lá sung, bọc lá chuối, nẹp phên rọ và luộc chín trong thời gian đúng một tuần hương đen to. Bày trên gắng gỗ với hoa mẫu đơn, lá đinh lăng. Tầng dưới gồm 4 bát thịt lợn luộc thái phay hình chiếc lược đỡ 4 góc, 2 đĩa giò lụa, 2 đĩa giò pha, 1 đĩa chả chìa rán, 1 đĩa nem (4 quả), dưa hành, mọc miến, ninh chân giò và 1 đĩa xôi.
• Cỗ đơn: Sử dụng 1 cá chép (≥3 kg) và 4 cá mè (≥1 kg), cơ cấu phụ trợ tương tự cỗ kép.

5. Đối chiếu với các di tích Đền Trần trong khu vực: Khóa luận so sánh hoạt động du lịch của Đền Trần Hưng Hà với Đền Trần Côn Sơn - Kiếp Bạc (Hải Dương - thế mạnh cảnh quan danh thắng), Đền Trần Nam Định (thế mạnh trung tâm hành cung Thiên Trường và thương hiệu Lễ khai ấn lâu đời) và Đền Trần Thương/Nhượng (Hà Nam - không gian kho lương thời Trần).

Chương 3: Một số giải pháp đối với hoạt động du lịch văn hóa tâm linh tại quần thể di tích đền Trần, xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình

Trên cơ sở đánh giá thực trạng khai thác và định hướng quy hoạch của tỉnh, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Đề cao trách nhiệm quản lý khu di tích: Hoàn thiện quy chế phối hợp giữa Ban quản lý với chính quyền địa phương; kiểm soát chặt chẽ an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, bài trừ hiện tượng trục lợi, mê tín dị đoan.
2. Đa dạng hóa và đặc thù hóa sản phẩm du lịch: Khai thác sâu các giá trị phi vật thể đặc trưng (trình diễn cỗ cá, hát văn, chèo Hà Xá), xây dựng tuyến du lịch kết nối Đền Trần với Đền Tiên La, Đền Đồng Bằng, Chùa Keo.
3. Nâng cao nhận thức cộng đồng: Tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân địa phương trong việc bảo vệ cảnh quan, giữ gìn môi trường văn hóa du lịch văn minh.
4. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Bồi dưỡng kiến thức lịch sử thời Trần, kỹ năng thuyết minh và văn hóa ứng xử du lịch cho đội ngũ hướng dẫn viên, nhân viên phục vụ tại điểm di tích.
5. Đẩy mạnh truyền thông, quảng bá xúc tiến: Phân định nhiệm vụ giữa Sở VHTT&DL tỉnh Thái Bình (xây dựng chiến lược thương hiệu, ấn phẩm quảng bá, xúc tiến liên vùng) và Ban Quản lý di tích (nâng cấp website, cung cấp tài liệu hướng dẫn trực tiếp, tổ chức thuyết minh chuyên nghiệp).

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận mang lại các kết quả khảo cứu và đóng góp học thuật cụ thể:

• Hệ thống hóa luận cứ lịch sử - khảo cổ học: Tổng hợp toàn diện các tư liệu thư tịch cổ và số liệu khảo cổ thực địa (kết quả 296 hiện vật thu được từ đợt khai quật Cồn Nhãn - Phần Bia 1979–1980; dấu tích gạch "Vĩnh Ninh Trường"; dấu tích các lăng mộ Phần Trung, Phần Bụt, Phần Đa, Phần Cựu, Phần Mao), củng cố vững chắc cơ sở khẳng định Hưng Hà là đất phát tích và đặt tôn miếu của nhà Trần.
• Tư liệu hóa chi tiết di sản kiến trúc và nghi lễ bản địa: Khóa luận ghi nhận chính xác các thông số kiến trúc (tổng diện tích 32 ha, Bái Đường 330 m², Đệ Nhị 270 m², Hậu Cung 90 m², thư viện 1.500 cuốn) và mô tả chi tiết, bài bản quy trình kỹ thuật chế biến, sắp đặt mâm cỗ cá Thái Đường (cỗ đơn, cỗ kép) – một nét văn hóa ẩm thực tâm linh độc đáo gắn với lịch sử nhà Trần.
• Đánh giá khách quan thực trạng du lịch: Chỉ rõ những chuyển biến tích cực về lượng khách (đặc biệt sau khi đón nhận danh hiệu Di tích quốc gia đặc biệt năm 2014 và Di sản văn hóa phi vật thể năm 2014) cùng những bất cập còn tồn tại trong cơ sở hạ tầng phụ trợ, tính thời vụ của lễ hội và chất lượng nguồn nhân lực.
• Đóng góp giải pháp ứng dụng: Xây dựng hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ, có tính phân định rõ ràng giữa trách nhiệm quản lý nhà nước của Sở VHTT&DL tỉnh và trách nhiệm vận hành trực tiếp của Ban Quản lý di tích đền Trần.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát thực địa chủ yếu tập trung vào không gian đền Trần tại xã Tiến Đức (huyện Hưng Hà); các dữ liệu về lượng khách và kinh tế du lịch còn mang tính chất thống kê hành chính, chưa đi sâu phân tích cơ cấu chi tiêu và mức độ hài lòng của du khách bằng các mô hình định lượng phức tạp.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu liên kết tour, tuyến du lịch tâm linh chuyên đề thời Trần theo trục Thái Bình – Nam Định – Hải Dương – Quảng Ninh; khảo sát định lượng nhu cầu của du khách ngoại tỉnh để hoàn thiện chuỗi dịch vụ lưu trú, ẩm thực đặc thù cho vùng đất Hưng Hà.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên ngành Văn hóa Du lịch, Quản trị Dịch vụ Du lịch & Lữ hành, Quản lý Văn hóa, Lịch sử, Việt Nam học khi tìm kiếm tư liệu về di sản thời Trần và loại hình du lịch tâm linh vùng Đồng bằng sông Hồng.
• Cán bộ quản lý văn hóa, thuyết minh viên tại các khu di tích lịch sử trong việc biên soạn đề cương thuyết minh, thiết kế chương trình du lịch văn hóa - lễ hội.
• Các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian quan tâm đến quy cách thực hành nghi lễ và tập tục ẩm thực cổ truyền (tiêu biểu là tục cỗ cá làng Tam Đường).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở lịch sử và khảo cổ nào khẳng định Hưng Hà (Thái Bình) là đất phát tích của nhà Trần?
Sử sách cổ (Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Nam nhất thống chí) ghi nhận mộ tổ họ Trần đặt tại hương Tinh Cương (thôn Tam Đường, xã Tiến Đức ngày nay) từ đời cụ Trần Hấp. Kết quả khảo cổ học (các đợt khai quật 1968, 1973, 1979–1980) đã phát hiện hệ thống mộ phần quy mô lớn, gạch in chữ "Vĩnh Ninh Trường", chân tảng hoa sen, đồ gốm men ngọc thời Trần và dấu tích kiến trúc hành cung, khẳng định đây là nơi đặt lăng mộ và tôn miếu của các vị vua đầu triều.

2. Quần thể di tích đền Trần Thái Bình được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào thời gian nào?
Di tích được Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 2408/QĐ-TTg xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt vào ngày 31/12/2014. Trước đó, năm 1990, di tích đã được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là Di tích Khảo cổ học và Di tích Lịch sử Quốc gia.

3. Không gian thờ tự bên trong Tòa Hậu Cung Đền Trần được bài trí như thế nào?
Chính giữa Hậu Cung thờ linh vị cụ Trần Kinh (Mục Tổ), Trần Hấp (Linh Tổ), Nguyên Tổ Trần Lý và tượng Thái Tổ Trần Thừa. Gian bên phải thờ tượng Thống quốc Thái sư Trần Thủ Độ; gian bên trái thờ tượng Linh từ Quốc mẫu Trần Thị Dung.

4. Tục thi cỗ cá làng Thái Đường tại Lễ hội Đền Trần có quy chuẩn thực hiện đặc thù gì?
Cỗ cá kép gồm 1 cá trắm đen (≥3 kg) và 4 cá mè (≥1 kg). Cá phải giữ nguyên vảy và vây, nhồi lá sung, bọc lá chuối, nẹp phên rọ và luộc đúng thời gian tàn một tuần hương đen dài. Cá bày trên gắng gỗ với hoa mẫu đơn, rải lá đinh lăng; tầng dưới đặt 4 bát thịt lợn luộc thái phay hình chiếc lược, 2 đĩa giò lụa, 2 đĩa giò pha, 1 đĩa chả chìa, 1 đĩa nem, dưa hành, bát mọc miến, ninh chân giò và đĩa xôi.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thị Thêu đã làm sáng tỏ giá trị lịch sử, văn hóa và khảo cổ học đặc biệt của quần thể di tích Đền Trần (xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà) với tư cách là đất phát tích vương triều Trần. Công trình đã phản ánh chân thực hiện trạng tổ chức hoạt động du lịch văn hóa tâm linh tại địa phương, đồng thời ghi nhận chi tiết các di sản kiến trúc và thực hành lễ hội tiêu biểu. Các giải pháp do tác giả đề xuất mang tính hệ thống, gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển du lịch, cung cấp cơ sở tư liệu hữu ích cho công tác quản lý và nghiên cứu chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 là chương kiến thức nền tảng với vấn đề cơ bản của tổ chức hoạt động du lịch văn hóa tâm linh và nội dung liên quan đến văn hóa tâm linh tại đền Trần, nhằm mục đích giải thích, hỗ trợ nội dung rõ hơn các chương tiếp theo là chương 2, chương 3, cùng phần nội dung khác trong đề tài khóa luận nghiên cứu. 16 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VĂN HÓA TÂM LINH TẠI QUẦN THỂ DI TÍCH ĐỀN TRẦN XÃ TIẾN ĐỨC, HUYỆN HƢNG HÀ, TỈNH THÁI BÌNH 2. Khái quát về tỉnh Thái Bình 2. Vị trí địa lý tự nhiên Thái bình là tỉnh thuộc ven biển và thuộc khu vực Đồng bằng Sông Hồng, nằm trong vùng ảnh hưởng trực tiếp của tam giác tăng trưởng kinh tế: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh.

Vị trí địa lý: Nằm ở phía đông nam đồng bằng sông Hồng. Phía bắc giáp các tỉnh Hưng Yên, Hải Dương và Hải Phòng, phía tây và tây nam giáp các tỉnh Nam Định, Hà Nam; phía đông giáp Vịnh Bắc Bộ. Diện tích tự nhiên: 1.546,54 km và địa hình: Thái Bình là tỉnh đồng bằng có địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 1%, độ cao phổ biến từ 1 đến 2m so với mực nước biển, thấp dần từ tây bắc xuống đông nam. Thái Bình được bao quanh bởi hệ thống sông và biển khép kín.

Đường bờ biển dài hơn 50 km, có 4 con sông lớn chảy qua tỉnh: sông Hóa dài 35,3 km ở phía bắc và đông bắc, sông Luộc (một phụ lưu của sông Hồng) ở phía bắc và tây bắc, với tổng chiều dài 53 km, và hạ lưu sông Hồng ở phía tây và nam., với tổng chiều dài 67 km. Sông Trà Lý (phụ lưu chính của sông Hồng) chảy qua miền trung của tỉnh từ từ tây sang đông, với tổng chiều dài khoảng 1000 mét. Đồng thời có 5 cửa biển lớn (Văn Úc, Diêm Điền, Ba Lạt, Trà Lý, Lân). Tài nguyên du lịch văn hóa 2.

Tài nguyên du lịch văn hóa vật thể Hiện nay tại Thái Bình có một số di tích nổi tiếng như: Di tích cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng: Một trong những di tích lịch sử tiêu biểu thời kỳ lịch sử này là đền Tiên La tại huyện Hưng Hà thờ Bát Nạn Đại tướng quân Vũ Thị Thục. Di tích về vua Lý Nam Đế và nhà nước Vạn Xuân: Đình Tử Các - miếu Đồn tại huyện Thái Thụy, miếu Hai Thôn tại huyệnVũ Thư… 17 Di tích nhà Đinh: Các di tích phản ánh về thời kỳ này tiêu biểu là đình Lạc Đạo tại thành phố Thái Bình, từ đường Bùi Quang Dũng tại huyện Vũ Thư… Di tích nhà Lý: chùa làng Riệc tại huyện Hưng Hà, chùa Keo tại huyện Vũ Thư, chùa Phúc Thắng tại huyện Vũ Thư… là những địa danh tiêu biểu còn lại từ thời Lý. Di tích thời nhà Trần: Các di tích lịch sử phản ánh về thời đại nhà Trần chiếm tỉ lệ lớn nhất ở Thái Bình, chủ yếu tập trung tại xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà. Tiêu biểu khu di tích là: khu lăng tẩm - đền thờ các vua Trần, lăng mộ, đền thờ Thái sư Trần Thủ Độ và Linh từ Trần Thị Dung… Di tích lịch sử của các danh nhân: Theo như thống kê của tỉnh Thái Bình có 111 vị đỗ Tiến sĩ và các di tích còn lại đến nay thờ tự 66 vị Tiến sĩ đại khoa tại từ đường, đền và miếu tại Thái Bình.

Di tích khảo cổ Thái Bình Thái Bình hiện nay còn khá nhiều di tích khảo cổ học chưa được nghiên cứu và khai quật. Tập trung phân bố nhiều ở vùng ven sông Luộc, sông Hồng, sông Hóa.