Chương I: Gốm Chu Đậu hiện tại. Phản kết luận. Tai liệu tham khao.FẹF— Luận văn tốt nghiệp Trang 12 Bước dâu tim hiệu g6m Chu Dau tử quả khử đến hiện tại. LỊCH SỬ LANG CHU DAU VÀ NGHẺ GOM CHU DAU Sự thành công của nghé thu công luôn luôn gan chat với sự hưng thịnh của các làng nghé.
Nghẻ làm gốm cũng thé. Trên khắp đất nước ta hau hết nơi nao có nghẻ gốm thi nơi đó có làng gốm. Có thẻ kẻ đến một số lang tiêu biểu như làng Bat Tràng (Gia Lam - Hà Nội). Phù Lang (Qué Võ - Bắc Ninh) và lang gốm Chu Đậu.
— Vị trí địa lý và lịch sử làng Chu Đậu [rước hết cẳn nói vẻ tên gọi Chu Đậu: theo ngữ nghĩa thi Chu là thuyền, Đậu là bến (bến thuyén) => Chu Đậu có nghĩa lả bên thuyền đậu. Lang Chu Dau có từ thế ký XI ' “, Thời Trần - Hồ. Chu Đậu thuộc huyện Thanh Lâm, châu Nam Sách, lộ Lang Giang. Thời Hậu Lê (TK XV - XVHI) là một xã nhỏ thuộc huyện Thanh Lam, đến TK XIX thuộc tong Thượng Triệt, huyện Thanh Lâm.
* Huyện Thanh Lâm: 'Thời Lê sơ thuộc Nam Sách châu. Thời Diên Ninh (1454-1459) thuộc Nam Sách lộ. Năm Quang Thuận thứ 7 (1466) thuộc Nam Sách thừa tuyên. năm thir 10 (1469) thuộc phủ Nam Sách.
Cuối TK XIX, bỏ cắp phú, Thanh Lâm đổi thành huyện Nam Sách “”. Huyện Thanh Lam (Nam Sách) phía Đông giáp Chi Linh, phía Tây giáp Lang Tai, phía Nam giáp Cam Giảng, phía Bắc giáp Chi Linh '°* Nam 1979. huyện Nam Sách vả huyện Thanh Ha hợp nhất thành huyện Nam Thanh. '9 Quy woe làng van hóa thon Che Dau năm 1999 '®“ Ha Bach Dang (Chu tịch Hội déng biến soạn), Dia chí Hải Dương (2008) - NXB Chính trị quốc gia, trang 54 TM Đào Duy Anh (2006), Dat nước Việt Nam qua các đời -NXB Thuận Hoa.
trang 320 Luận văn tốt nghiệp Trang 13 Bue đâu tìm hiểu gom Chu Dau từ qua khứ đến hiện tại. Nam 1997, huyện Nam Thanh đã tách ra thánh huyện Nam Sách và huyện Thanh Ha, Chu Dau nay thuộc xã Thái Tan huyện Nam Sách tinh Hai Duong với diện tích 59. Lang Chu Dau có 7 dong họ củng nhau chung sông. Qua thời gian tới nay da có 18 thé hệ với 328 hộ (1238 khẩu).
Nguồn sống chu yếu của dan làng là sản xuất nông nghiệp và nghẻ dét chiếu cô truyền. Chu Đậu từ lâu nôi tiếng vẻ nghẻ dệt chiếu. Trước đây, ở ngoài Bắc khi trong nhà có người lấy vợ. người khá tiền thường mua mút vai cập “chiéu Đậu” cho cô đâu cha rẻ.
Chu Đậu là vùng một vùng quê yên bình nam ớ bên ta ngạn sông Thái Bình. Lang Chu Đậu giáp làng Dang Xá (nay là Mỹ Xá) ở phía Tây. Song Kẻ Đá là sông nhỏ chảy qua phía Bắc Chu Đậu. qua Mỹ Xá và đồ ra sông Thái Binh tạo nên đường giao thông thuận lợi, khiến làng quê này trù phú, trên bến dưới thuyền sớm phát đạt kinh tẻ, thương mại.
Như chúng ta đều biết sông Thái Binh la sông lớn thử hai sau sông Hỏng ở miền Bắc. nó giữ vai trò quan trọng trong hệ thông giao thông đường thủy của Bắc Bộ. Vào dau thể ky XVIII, do biến động về địa lý nên sông Hồng ở miền Bắc bị đắp chặn dòng chảy nên sông Kè Đá này đã bị phù sa bỏi lắp °”. Hỏi thế ky XIII - XIV, từ Chu Đậu đến Trúc Sơn (Chí Linh).
Hoàng Thạch (Kinh Môn) khoảng 25-30 km '), nhưng nhở có đường thủy qua sông Kinh Thay và Thái Bình nên việc chuyên chở nguyên vật liệu dat sét về nơi sản xuất dé dang hơn. Đến Chu Đậu mua sản phẩm hoặc từ Chu Đậu đến các thị trường ở Thăng Long. Phế Hiến, các chợ ở đồng bằng châu thé hoặc ra biển cũng rất an toàn. Để một làng nghé phát triển cần nhiều nhân tổ nhưng nhân tế con người.
nguyên liệu, giao thông đi lại lá rat quan trọng. Ngay từ tên gọi Chu Đậu cũng cho thấy việc giao thông di lại ở đây khá thuận lợi cùng với vị trí gin các mỏ đất sét thi đây chính là một lợi thé dé làng gồm Chu Đậu trong quá khứ phát triền. ' Tang Ba Hoành (chu biến) (1999). Gom Chu Dau.
NX Bào tang Hai Duong. trang 20 Tange Bá Hoành (chủ bien) (1999). Gam Chu Đậu. NXB Bao tàng Hai Duong.
trang 30 Luận van tốt nghiệp Trang 14 Bước đâu tìm hiệu gom Chu Dau từ quá khứ đến hiện tại. Lịch sử gồm Chu Đậu Khác với các làng gôm cô truyền như lang gom Bat Trang - nghề gồm đã tôn tại cùng với dòng chay cua thời gian nên lịch sử cua nó cũng liên tục. không bị giản đoạn còn số phận của làng gốm Chu Đậu thi kém may min hơn. Do hoàn cảnh lịch sử mà lang góm cô nay đã biến mắt hoàn toán và nghé sản xuất gdm nơi đây đã that truyền cách đây hơn 3 thé kỷ, truyền thuyết về nghẻ nay cũng không được mọi người nhắc tới.
Chi có một di tích gọi là Đồng lò được nhiều người biết tới nhưng cũng không ai giai thích được đó là lò gi. Tim trong thư tịch tại địa phương. có vai dong trong gia pha họ Vương ở Đặng Xá ghi “vao đâu thé ky nay, có một chi của dong họ chuyên về Bát Trang dé làm bát”), tai liệu ghi lại lịch sử của gôm Chu Đậu xưa là rất hiểm. Khái quát các chang đường phát triển của gém Chu Đậu Việc xác định thời gian sản xuất đồ gdm Việt Nam là một van dé khó khăn, ngay ca trong việc xếp thử tự thời gian của các loại gồm.
Một số ít dữ kiện cho phép chúng ta đoán được thời gian dưới hình thức so sánh với một mẫu gồm có dé năm hoặc phỏng định dựa trên những hiện vật khác cing khám pha được trong một di tích. Qua các tư liệu trong và ngoài nước đã viết; xét về mặt di tích va mat cắt hd khai quật: căn cử diễn biến của ting van hóa cing với những hiện vật thu được trong hỗ khai quật; kết hợp với tư liệu điền đã và các tư liệu trong các kho bảo tang, các nha khoa học đã nhận định rằng: Chu Dau là một trong những trung tâm sản xuất gốm str cao cấp xuất hiện vào cudi thé ky XIV. phát triển rực rỡ vào thé ky XV-XVI va lụi tàn vào thể ky XVI", Vào thời Tran - một trong các triều đại phát triển thịnh đạt nên những thành tựu vẻ kiến trúc. trang trí trên dé gốm phat triển rất rực rỡ.
Gốm men ngọc, gôm hoa nâu kiêu dang to khoẻ, cốt gốm day với các dé tải trang trí như hoa sen, hoa cúc, hoa đây hay con rủa tượng trưng cho sự sông lâu, đôi cá tượng trưng cho hạnh phúc .và gêm men lam thanh manh hơn. Có lẽ do đưới thời Trân. Phat giáo phát “ Tăng Ba Hoành (chủ biển) (1999), Gom Chu Đầu. NXB Bao tang Hai Duong.
trang 2! "Tang Ba Hoành (chu biếnX 1999). Gốm Chu Đậu , NXB Bao tang Hai Duong. >: Luận văn tốt nghiệp Trang 15 Bước đâu tìm hiểu gốm Chu Dau tir quá khử đến hiện tai. triển nén dé tải trang trí hoa sen (tượng trưng cho Phật) khả nhiều Gốm thời kỷ này đã giữ được truyền thông sản xuất tir lâu đời và đặt nén móng cho sự phát trién nghé gốm thời Lê - Mạc.
Vào cudi thé ky XIV một sự kiện da góp phan thúc day sự phát triển của gốm Chu Dau đó là sự phục hỏi của triéu đại bản xứ ở Trung Quốc - triểu Minh năm 1368 dan đến một sự thay đôi lớn lao và quan trọng trong lịch sứ buôn ban đỏ gồm ở Dong Nam A. Năm 1371 triều Minh ban hành sắc lệnh ngăn cam người Hoa ra khỏi hải phận Trung Hoa, buôn bán tư nhân giữa người Hoa va người ngoại quốc bị đình va hàng hóa ngoại quốc bị cắm dùng trong nước, Người Hoa không được phép tham gia vào thương mại quốc tế. Với chủ trương cắm tư nhân buôn bán với nước ngoài này làm cho việc xuất khâu gốm sứ nỏi tiếng của Trung Quốc bị hạn chế. Trong giai đoạn tử thé ky XIV đến thé ky XVI, đỗ gốm Việt Nam và Thái Lan xuất hiện nhiều ở thị trường Đông Nam A thay thé nguồn dé gồm Trung Quốc.
Năm 1428 với chiến thăng chống quân Minh, nha Lê sơ thành lập - mở ra một giai đoạn thịnh trị cua chế độ phong kiến Việt Nam. Dưới thời Lê việc buôn bán trong nước cũng như việc buôn bán với nước ngoải được mở rộng, thuyên bè các nước lang giêng vẫn thường xuyên qua lại trao đổi. Vân Đôn, Vạn Ninh (Quảng Ninh), Can Hải, Hội Thông (Nghệ An).vẫn là những khu chợ trao đổi hàng ?'Ð, điều nảy đã có tác động tích cực đến các hoat động thủ công nghiệp trong đó có nghề gốm. Các trung tâm sản xuất gốm nỗi tiếng như: Bát Tràng (Hà Nội), Thế Hà (Bắc Giang).trong đó có gốm Chu Đậu chuyên sản xuất sành xốp va sảnh trắng hoa lam, gốm men màu, gốm men tam sắc.
ngày cảng phát triển. Chúng ta không thẻ không nhắc đến chiếc bình gốm hoa lam độc đáo của Chu Đậu được lắm vào năm 1450 đang được trưng bày ở Bao tang Topkapi Saray ở Istanbul (Thô Nhĩ Kỷ) của tac giả Bai Thị Hy. Sang triều Mạc (1527 - 1592), gồm cả nước nói chung và gồm Chu Đậu nói tiếng cảng trở nên phat đạt. Chính sách của nhà Mạc đối với công thương nghiệp cởi mở hơn.
kinh tế hang hóa nhờ đó có điều kiện phát triển. Sản phẩm gốm Chu Dau "Truong Hữu Quynh. Phan Đại Doan. Nguyễn Cảnh Minh (2006), Dai cương lich su Việt Nam tập 1, NXB Gio đục.
trang 329 Luận văn tốt nghiệp Trang 16 Bước dau tim hiệu g6m Chu Dau từ quá khử dén hiện tại, được lưu thông rộng rai. Một đặc điểm nói bật trong sưu tập gôm Chu Đậu thời Mạc là có nhiều sản phẩm có minh văn ghi rõ năm chế tạo. họ tên người đặt hang va người sản xuất. Tiêu biểu là những tác phẩm của Dang Huyền Thông.
Chúng ta biết rang khi nghiên cứu gồm sứ cô có được những tiêu bản ghi rõ niên hiệu da là hiểm hoi. ma có những tác phẩm ghi tên tac giả. nơi va năm sản xuất thi cực kỷ quý báu. Trong 12 tiêu bản của Bao tàng lịch sử Việt Nam va 7 tiêu bản của bảo tảng Hai Hưng được sing tạo vào thời Mạc Mậu Hop đã có 10 tiêu ban của Đặng Huyền Thông trong đỏ có 3 bát hương va 7 chân đèn”): Một chân đèn ghi: Hồng Phúc tự.
Thượng Hong phủ, Đường An huyện. người dat hang là sai vai Nguyen Thi Lién, Vũ Thị Duong.