chương 1: Nhu vậy sự ra đời của để chế Majapahit đã tác động lớn tới các dé quốc đảo nói riêng và Đóng Nam A nói chung. Từ vương quốc Mataram đến Singhasari, đảo Java đã xảy ra những biến động khiến cho chủ nhân của đất nước này liên tục thay đổi. Bên cạnh đó, làn sóng xâm lược của quân Mông - Nguyên xuống Đông Nam Á, các vương quốc trên đảo Java cũng bị tác động lớn, từ đó đưa tới sự ra đời của vương quốc mới — vương quốc Majapahit. Majapahit ra đời đã gây ảnh hướng đến các tiểu quốc hải đảo.
Nó đã kiểm soát phan lớn các quốc gia hải đảo, kiểm soát trung tâm thương mại ở Java, các thương nhân khắp nơi dé về đây trao đổi buôn bán. Dan dân, Majapahit trở nên hùng mạnh, là một dé chế hàng hải kiêm soát thương mại ở Đông Nam A hai dao lúc bay giờ. * Cái tên Majapahit bắt nguồn từ tiếng Java địa phương, "maja” có nghĩa là “cay đắng", Nhà đông phương học người Đức Berthold Laufer cho ring maja bắt nguồn tử tên tiếng Java của Acgk marmelos, một loại cây của Indonesia (Tap chí Bao tàng Brunei, Tập 4, Số 1 — Trang 192). Thong lệ phủ biên ở Java là đặt tên cho một khu vực, một ngôi làng hoặc khu định cư có các loài cây hoặc trái cây để thay và phong phú nhất được tìm thay ở khu vực đó, Cái tên này ban đầu được ding đẻ chỉ khu Yực trong và xung quanh Trowulan, cát nội của Majapahit, có liên quan đến việc thành lập một ngôi làngở vùng đất gb Tarik bởi Raden Wijaya.
Người ta nói rằng những người dan khai phá vùng đất ở lang đó đã bắt gặp một số cay và ăn trái có vị đẳng của nó, sau đó dit tên cho ngõ: làng = sau này trở thành tên thủ 46. Ở Java cổ đại. người ta thường gọi vương quốc bang tên thủ đô của nó. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIEN CUA DE CHE MAJAPAHIT Như vậy, trung tâm quyền lực của Java tập trung về Majapahit ở Đông Java.
Kinh đô được xây dựng trong một thung lũng xanh tươi, phì nhiêu bởi dòng sông Brantas. Majapahit có một cơ cấu phong kiến với số lượng lớn chư hau. Một số chư hau, trong đó có Sumatra phải công nạp hang năm và phải dé chiến thuyền của quân đội Majapahhit đóng quân, canh phòng bờ biển của họ. Nhưng phan lớn các chư hau này cũng có thê là những lãnh chúa địa phương cai quản một vùng nhỏ chứ không nhất thiết là những ông vua cai trị một vùng đất rộng lớn.
Có thé phân chia các lãnh chúa chư hầu như sau: Thứ nhất, họ là một tù trưởng được mọi người công nhận quyên thế. Lãnh chúa này sẽ đại diện và bảo vệ các lợi ích, đảm bảo thong nhat địa phương của minh. Khi vị lãnh chúa địa phương này già yếu đi, một trong những người trẻ đã giúp sức cho ông trước đây sẽ dan dan nam lay quyên thé. Lúc 46, quyền lãnh chúa trở nên di truyền, lãnh chúa ấy trở thành một “vi vua” của địa phương.
Thứ hai, họ có thẻ là dong đối một nhà buôn Mã Lai đã từ ban đảo Mã Lai, Sumatra hay Java tới lập thương điểm trong một hòn đảo nhỏ của quan dao. Sau khi có quyên lực về kinh tế, họ đã thiết lập một đội quân thị vệ nơi đây và bắt những thuyền bè lưu thông nơi ấy phải đóng thuế, đồng thời thu thuế thân của dân địa phương nơi đây. Dan dan, họ cũng sẽ trở thành lãnh chúa nơi đó. Majapahit trong buổi đầu thành lập Ngay từ những ngày đầu tạo dựng vương triều, tân vương Ketanarajasa đã luôn phải đương đầu với những cuộc phiến loạn diễn ra trong nước.
Trong tác phẩm “Hindoe- Javaansche Geschiedenis”, tác giả N. Krom đã nhận định về cuộc phiền loạn này như sau: Năm dau tiên của triều dai, Jayanagara, triểu đại này thường xuyên có các cuộc phiến loạn đều là những người đã từng phd tá thái tử Vijaya giành lẫy ngôi báu và sau nay đã thất vọng vì không được thưởng công thích đáng. Việc ông vua Kertanagara Jayavajana đã có thé không chẻ tắt cả những con người này cho thấy đức vua rat hùng mạnh. Tuy nhiên, nhiều tác giả khác lại cho rằng việc xung đột giữa phái ủng hộ liên minh thần thánh của Kertanagara và phái phản đối liên minh giữa phái liên Java với phái bài ngoại chính là nguyên nhân của cuộc xung đột này (D.
17 Năm 1295 là năm mở màn cho cuộc phiến loạn. Langa Lawe — một chiến hữu cũ của Kertanaraja Jayavajana đã nôi lên ở Tuban. Nguyên nhân là do con trai của hoàng hau Dara Petak (người vợ của Kertanaraja Jayavajana xuất thân từ Mã Lai) là Jayanagara được lập làm thái tử (Đặng Thị Hiền, 2013, tr. Duong nhiên, việc một người có dòng máu từ nơi khác đến làm vua, cai trị Majapahit là điều mà phái bài ngoại cực kì phản đối.
Việc nỗi lên cuộc phiền loạn này chính là sự căm phan của người Java đối với hoàng hậu mang dòng máu ngoại bang. Cudi cùng, cuộc nôi loạn bị đập tắt nhanh chóng. Tiếp đó là cuộc nồi loạn của Viraraja, nổi lên trong lúc Jayanagara đau 6m rồi qua đời (1295-1328). Ông là một vị quan đại than của vương triều cũ Singhasari vừa mới bị sụp đô.
Ông nôi dậy ở Madura và sau đó tuyên bé độc lập. Từ năm 1298-1300 diễn cuộc nổi loạn của Sora — một chiến hữu khác của Jayavajana đã nôi lên ở Majapahit. Cuộc khởi nghĩa của Sora là cuộc khởi nghĩa đáng sợ nhất, mạnh mẽ nhất đã gây ra nhiều khó khăn cho vương triều mới (D. Nhưng sau đó đã bị tran áp ngay và bị giết.
Nam 1302, một người trong phe cánh của Sora là Demung đã tiép tục cuộc khởi - é .2 2 ˆ , £ nghĩa chong lại vương triéu mới. Jayanagara đã phải điều nhiêu quan lính dén dep loan ngày đêm và sau đó mới bị dập tắt vào năm 1313. Năm 1309, Nambi — con trai của Viraraja - quan tê tướng của Majapahit - đã kêu gọi người Java chồng lại Jayanagara — một ông vua ngoại bang mang dòng máu Mã Lai. Do Nambi không đồng thuận với những chính sách của Kertarajasa nên đã xin phép rút lui về Đông Java’.
Sau đó ông đã lơ là nhiệm vụ. không còn cống nạp với tư cách chư hầu của mình nữa. Ngay sau đó, hai cha con Nambi đã tăng cường phòng thủ dinh lũy. Cũng vào năm nay, vua Kertanaraja layavajana — vị vua sáng lập ra vương triều Majapahit băng hàế, Nhân cơ hội đó, Nambi đã cắt đứt mọi quan hệ với Majapahit.
Khi cha ông là Viraraja mat, ông vẫn tiếp tục chống lại uy quyên của hoàng gia cho tới khi bị dập tắt bởi Jayanagara vào năm 1316. Yên dn được vài năm, Jayanagara lại tiếp tục đương đầu với cuộc phiến loạn nguy hiểm nhất vào năm 1319. Lãnh tu của cuộc nôi dậy lần này là Kuti — một quý tộc Š Do cha ông là Viraraja có đắt ở quận Lumajang tại Đông Java, k Ông được chôn cất tại điện thở ở Simping vả tượng của ông được tac dudi dang điện mạo Harihara (hình tượng kết hợp giữa hai vị than Siva và Visnu của An Độ giáo), Con trai ông là Jayanagara lên thay lay vương hiệu là Sn Sundarapandyadevadysvara, tiếp tục wan áp các cuộc nổi loạn thay cha mình. 18 Java, Kuti đã chiếm được kinh đô buộc nhà vua phải bỏ chạy sang Badander’ cùng với một đội quân hộ vệ gồm 25 người do Gaja MadaŠ chỉ huy.
Gaja Mada đã ding một mưu kế đó là quay trở lại kinh đô, tung tin với dan Java rằng Kuti đã giết chết vị vua Majapahit khiến dân căm phan Kuti, dẫn đến Kuti không được lòng dân. Tir đó ông đã dé dàng trong việc kêu gọi người dân chống lại Kuti, lấy lại ngai vàng cho nhà vua. Do đó ông được được nhà vua tin tướng và giao cho chức đứng dau chư hau của Majapahit, được gọi là Patih (tê tướng). Vài năm sau, ông trở thành Patih của Kediri.
Như vậy, tình hình của vương triều Majapahit đã dan được ôn định và phát trién. Thời kỳ được cho là đạt đến điểm cực thỉnh đó là dưới thời Nữ hoàng Tribhuwana Wijayatunggadewi và sau đó là vua Hayam Wuruk đã có những chính sách đưa Majapahit phát triển rực rỡ. Majapahit dưới thời vua Hayam Wuruk và cuộc chỉnh phạt của Gaja Mada Năm 1328, Jayanagara bị ám sat’. Sự việc xảy ra bat ngờ khiến triều đình chưa tìm được người nối ngôi do ông không có con trai.
Vì thể, ngai vàng đã được trao quyền nhiếp chính tạm thời cho Thái hậu Gayatri — vợ của vua Kertanagara (vua của vương triệu Singhasari). Nhưng chỉ một thời gian sau, Thái hậu đã nhường quyền nhiệp chính của mình cho con gái dé vào tu viện sông (Ngô Văn Doanh, 1995, tr. Nữ hoàng mới lên ngôi, lay vương hiệu là Tribhuwana Wijayatunggadewi. Tribhuwana Wijayatunggadewi kết hôn với một quý tộc người Java — sau được phong là hoàng tử Singhasari với tước hiệu là Kertavarddhana.
Tuy là chồng của nữ hoàng nhưng ông không hé có quyền lực trong gia đình. Đến năm 1350, nữ hoàng Tribhuwana Wijayatunggadewi đã nhường ngôi cho con trai mình là Hayam Wuruk. ° Badander là một tiều huyện ở Bojonegoro Regency , tinh Dong Java , Indonesia ngày nay. Tiểu huyện này cách thủ phú huyện Bojonegoro khoáng 12 km vẻ phía nam.
Trung tâm của chính phủ là ở làng Dander. * Nhân vật quan trọng giúp vua cái trị Majapahit sau nay, Ong có công lớn trong việc giúp vua Hayam Wuruk thông nhất quản đáo Indonesia. được nhà thơ Prapanca ca ngợi trong Biên niên sử Nagarakertagama. Gaja Mada xinh ra trong một gia đình thường dân, nhờ trí thông minh, lòng đũng cám và trung thành, ông được các Ong vua Majapahit đặc sting.
Sau này, mọi quyền hành thực chất là ông năm giữ \nhiều hơn cả vua. Ông đã có một lời thé danh dự, còn gọi là Papala, tức làông ta sẽ không động đến gia vị cho đến khi chinh phục được toàn hộ quản dao cho Majapahit. ’ Nguyên nhân làông đã ngoại tình với với vợ của Tế tướng Gaja Mada. Trong một lan bị hệnh (không rõ bệnh sib, ông được thay thuốc tien hành phau thuật, nhưng Gaja Mada đã xúi giục thấy thuốc đâm dao vào sâu hơn mức cần thiết khiến nhà vua chết.
Sau dé Gaja Mada bén giết chết thay thuốc nay và đỏ tội choông (D. 19 Dưới thời vị quốc vương này, lãnh thé của Majapahit đã mở rộng đến cực đỉnh, cùng với đó là nhiêu thành tựu về kinh tê, văn hóa, xã hội phát triên rực rỡ. Như đã nhắc đến ở trên, một vị tế tướng có vai trò quan trong doi với dé chế Majapahit — tướng Gaja Mada, nhất là về việc mở rộng lãnh thô.