Luận văn: Chiến lược kiểm soát người Pueblo ở New Mexico - Paul Rellstab

Nghiên cứu luận văn của Rellstab Paul về đề tài được chấp nhận vào tháng 08 năm 2013. Tìm hiểu nội dung và ý nghĩa của luận văn trong lĩnh vực nghiên cứu.

• Tác giả: Paul M. Rellstab
• Người hướng dẫn: PGS. Mariana L. Dantas
• Trường học: Ohio University
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: The Pueblo Reforms: Spanish Imperial Strategies & Negotiating Control in New Mexico
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013

Tóm tắt

I. Tổng quan luận án Rellstab về Cải cách Pueblo

Luận án của Paul M. Rellstab năm 2013 phân tích chiến lược kiểm soát của Đế quốc Tây Ban Nha đối với người Pueblo ở New Mexico giai đoạn giữa thế kỷ XVI đến XVIII. Tác phẩm đặt New Mexico trong bối cảnh mở rộng đế quốc Tây Ban Nha tại châu Mỹ, nhấn mạnh vai trò then chốt của các dòng tu thừa sai Franciscan trong quá trình thuộc địa hóa. Khác với những vùng có sự hiện diện quân sự dân sự mạnh mẽ, New Mexico phụ thuộc chủ yếu vào giáo hội để duy trì quyền kiểm soát. Các nhà truyền giáo không chỉ truyền bá đạo Thiên Chúa mà còn biến người Pueblo thành thần dân trung thành của Vương miện. Tuy nhiên, mối quan hệ này luôn bị thử thách bởi những cuộc nổi dậy địa phương, đặc biệt là cuộc khởi nghĩa Pueblo năm 1680. Sau sự kiện này, New Mexico chuyển từ thuộc địa truyền giáo sang tiền đồn quân sự, đánh dấu sự thay đổi trong chính sách cai trị của Tây Ban Nha.

1.1. Bối cảnh lịch sử New Mexico thời kỳ thuộc địa

New Mexico trở thành thuộc địa của Tây Ban Nha từ năm 1598 khi Juan de Oñate thành lập Santa Fe. Khác với các khu vực khác, vùng đất này thiếu sự hiện diện quân sự đông đảo nhưng lại có sự thống trị mạnh mẽ của giáo hội thông qua các tu sĩ Franciscan. Những người thừa sai này đóng vai trò kép: vừa truyền giáo vừa quản lý hành chính. Họ thiết lập hệ thống reducciones nhằm tập trung hóa người Pueblo để dễ dàng kiểm soát và truyền giáo. Tuy nhiên, sự xa xôi địa lý và thiếu sự hỗ trợ quân sự đã khiến hệ thống này luôn trong tình trạng bất ổn, dễ bị ảnh hưởng bởi các biến động địa phương.

1.2. Vai trò của giáo hội trong chiến lược thuộc địa

Các tu sĩ Franciscan trở thành đối tác quan trọng nhất của Vương miện trong việc quản lý New Mexico do thiếu sự hiện diện dân sự quân sự. Họ không chỉ thúc đẩy quá trình truyền giáo mà còn tham gia sâu vào quản trị địa phương thông qua hệ thống encomienda. Những xung đột quyền lực giữa giáo hội và chính quyền dân sự liên tục xảy ra, phản ánh cuộc đấu tranh lớn hơn giữa Vương miện và Giáo hội về quyền kiểm soát người bản địa. Chính sách của Vương miện nhằm biến New Mexico thành thuộc địa truyền giáo đã thất bại trước những thách thức thực tế, buộc phải chuyển hướng sang mô hình quân sự sau cuộc nổi dậy năm 1680.

II. Phân tích các vấn đề trong quản lý thuộc địa New Mexico

Chiến lược thuộc địa của Tây Ban Nha tại New Mexico gặp nhiều thách thức do sự kháng cự của người Pueblo và điều kiện địa lý khắc nghiệt. Cuộc nổi dậy Pueblo năm 1680 là minh chứng rõ ràng nhất cho thất bại của hệ thống quản lý dựa hoàn toàn vào giáo hội. Sau sự kiện này, Vương miện buộc phải thay đổi chiến lược, chuyển từ kiểm soát tôn giáo sang kiểm soát quân sự. Những vấn đề nổi cộm bao gồm xung đột quyền lực giữa các quan chức dân sự và giáo hội, bạo lực của nhà truyền giáo đối với người Pueblo, nạn hạn hán và đói kém. Những yếu tố này đã khiến New Mexico trở thành vùng biên giới dễ bị tổn thương trước các mối đe dọa từ bên ngoài như người Apache và sự xâm nhập của các thế lực châu Âu khác. Sự thất bại của chính sách ban đầu đã buộc Vương miện phải tái đánh giá toàn bộ hệ thống quản lý thuộc địa.

2.1. Xung đột quyền lực giữa giáo hội và chính quyền dân sự

Cuộc tranh chấp quyền lực giữa các quan chức giáo hội và dân sự tại New Mexico phản ánh cuộc đấu tranh lớn hơn trong đế quốc Tây Ban Nha giữa Vương miện và Giáo hội. Các quan chức dân sự như thống đốc có nhiệm vụ thu thuế, phân chia đất đai và quản lý quốc phòng, trong khi giáo hội tìm cách mở rộng ảnh hưởng thông qua hệ thống truyền giáo. Những mâu thuẫn này lên đến đỉnh điểm khi thống đốc Pedro de Peralta (1609-1614) bị cáo buộc lạm quyền, dẫn đến việc các nhà truyền giáo vận động để thay thế ông. Những tranh chấp này không chỉ làm suy yếu quyền kiểm soát của Tây Ban Nha mà còn tạo điều kiện cho người Pueblo nổi dậy.

2.2. Ảnh hưởng của các yếu tố địa phương đến chính sách thuộc địa

Những thách thức địa phương như hạn hán, đói kém, các cuộc tấn công từ người Apache và sự kháng cự của người Pueblo đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công của chính sách thuộc địa. Những yếu tố này buộc Vương miện phải điều chỉnh chiến lược, đặc biệt sau cuộc nổi dậy năm 1680. Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào giáo hội, Vương miện bắt đầu xây dựng hệ thống quân sự vững chắc hơn tại New Mexico. Những thay đổi này không chỉ phản ánh sự thích nghi của chính sách thuộc địa mà còn cho thấy tầm quan trọng của các yếu tố địa phương trong việc định hình chính sách của đế quốc.

III. Giải pháp và phương pháp nghiên cứu trong luận án

Rellstab sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử so sánh để phân tích sự thay đổi trong chiến lược thuộc địa của Tây Ban Nha tại New Mexico. Ông tập trung vào ba giai đoạn quan trọng: giai đoạn thuộc địa truyền giáo (thế kỷ XVI-XVII), giai đoạn chuyển đổi sau cuộc nổi dậy 1680, và giai đoạn củng cố quyền kiểm soát quân sự (thế kỷ XVIII). Bằng cách phân tích các nguồn tư liệu như thư từ của quan chức, báo cáo truyền giáo và biên niên sử địa phương, tác giả chỉ ra rằng những thay đổi trong chính sách không chỉ do quyết định từ trung ương mà còn chịu ảnh hưởng bởi các điều kiện địa phương. Phương pháp tiếp cận đa nguồn tư liệu giúp làm nổi bật sự tương tác phức tạp giữa chính sách trung ương và thực tiễn địa phương.

3.1. Cơ sở lý luận và khung phân tích

Rellstab xây dựng khung phân tích dựa trên các công trình nghiên cứu về chính sách thuộc địa của Tây Ban Nha tại châu Mỹ, đặc biệt là các nghiên cứu của Stein và Sylvest về vai trò của giáo hội trong hệ thống thuộc địa. Ông cũng sử dụng các lý thuyết về quản lý thuộc địa, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự thích nghi địa phương. Khung lý luận này giúp tác giả giải thích tại sao chính sách ban đầu thất bại và tại sao sự thay đổi sau năm 1680 lại thành công hơn. Những lý thuyết này cung cấp nền tảng vững chắc để phân tích sự tương tác giữa trung ương và địa phương.

3.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

Tác giả thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm các tài liệu lưu trữ tại New Mexico, thư từ của quan chức thuộc địa, báo cáo truyền giáo và biên niên sử địa phương. Ông sử dụng phương pháp phân tích nội dung để xác định các chủ đề chính trong chính sách thuộc địa. Bằng cách so sánh các nguồn tư liệu từ các giai đoạn khác nhau, Rellstab chỉ ra sự thay đổi trong chiến lược của Vương miện. Phương pháp nghiên cứu đa dạng này không chỉ cung cấp cái nhìn toàn diện về chủ đề mà còn làm nổi bật sự phức tạp của quá trình quản lý thuộc địa.

IV. Kết luận và ứng dụng nghiên cứu luận án

Nghiên cứu của Rellstab đóng góp quan trọng vào hiểu biết về sự thích nghi của chính sách thuộc địa Tây Ban Nha trước những thách thức địa phương. Luận án chứng minh rằng sự thành công của một đế quốc không chỉ phụ thuộc vào các quyết định từ trung ương mà còn vào khả năng thích ứng với điều kiện địa phương. Những bài học từ New Mexico có thể áp dụng cho các nghiên cứu về quản lý thuộc địa tại các vùng khác trên thế giới. Ngoài ra, luận án cũng cung cấp cái nhìn sâu sắc về vai trò của giáo hội trong hệ thống thuộc địa, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác giữa các thế lực tôn giáo và chính trị. Những kết quả nghiên cứu này có thể hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng các chiến lược quản lý lãnh thổ hiệu quả hơn.

4.1. Những đóng góp chính của luận án

Luận án cung cấp một phân tích toàn diện về sự thay đổi trong chiến lược thuộc địa của Tây Ban Nha tại New Mexico, từ mô hình truyền giáo sang mô hình quân sự. Những đóng góp chính bao gồm việc làm rõ vai trò của giáo hội, sự thất bại của hệ thống encomienda, và tầm quan trọng của các yếu tố địa phương trong định hình chính sách. Những phát hiện này thách thức quan niệm truyền thống về sự kiểm soát tuyệt đối của đế quốc đối với thuộc địa, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của sự thích nghi.

4.2. Hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu của Rellstab mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới, đặc biệt là về vai trò của các yếu tố địa phương trong quản lý thuộc địa. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi phân tích sang các vùng thuộc địa khác hoặc khám phá sâu hơn về sự tương tác giữa các thế lực tôn giáo và chính trị. Ngoài ra, các nghiên cứu so sánh giữa New Mexico và các thuộc địa khác của Tây Ban Nha cũng có thể cung cấp những hiểu biết mới về sự đa dạng trong quản lý thuộc địa. Những hướng nghiên cứu này sẽ góp phần làm phong phú thêm hiểu biết về lịch sử thuộc địa châu Mỹ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Không gian biên cương Bắc Mỹ giai đoạn từ năm 1536 đến năm 1776 ghi nhận những chuyển biến sâu sắc trong chiến lược quản trị thuộc địa của Đế quốc Tây Ban Nha. Trải qua hơn 240 năm tương tác phức tạp, mối quan hệ giữa chính quyền thực dân và cộng đồng thổ dân Pueblo tại vùng New Mexico đã định hình lại cấu trúc quyền lực đế chế. Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu tập trung giải mã quá trình chuyển đổi mô hình cai trị từ một "thuộc địa truyền giáo" do Dòng tu Phanxicô kiểm soát sang một "tiền đồn quân sự thế tục" đặt dưới quyền Thống đốc dân sự. Sự biến chuyển này không chỉ bắt nguồn từ các sắc lệnh hoàng gia tại Madrid mà là kết quả trực tiếp từ quá trình đàm phán và kháng cự bền bỉ của người bản địa.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm rõ tác động qua lại giữa ba chủ thể: Hoàng triều Tây Ban Nha, các tu sĩ Phanxicô và các bộ tộc Pueblo dọc lưu vực sông Rio Grande. Phạm vi nghiên cứu bao quát từ cuộc thám hiểm sơ khởi của Álvar Núñez Cabeza de Vaca năm 1536 cho đến các cuộc kinh lý tôn giáo năm 1776. Đỉnh điểm của sự xung đột diễn ra vào năm 1680, khi cuộc khởi nghĩa Pueblo bùng nổ, khiến 21 giáo sĩ và hơn 400 người định cư thiệt mạng, xóa bỏ hoàn toàn quyền lực thực dân trong suốt 12 năm độc lập. Đóng góp học thuật của luận văn thể hiện ở việc lượng hóa và phân tích cơ chế thích ứng thực dụng, chỉ ra rằng chính các yếu tố bản địa như hạn hán, dịch bệnh và liên minh quân sự đã buộc bộ máy cai trị thuộc địa phải tái cấu trúc toàn diện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng kết hợp ba khung lý thuyết then chốt trong sử học và nhân học chính trị:

1. Lý thuyết thiết chế biên cương của Herbert Bolton: Phân tích vai trò của hệ thống cơ sở truyền giáo như một công cụ mở rộng tiền tiêu của đế quốc.
2. Lý thuyết đa nguyên pháp lý và đàm phán thuộc địa của Lauren Benton và Anthony Pagden: Luận giải cách thức người bản địa vận dụng hệ thống tư pháp để bảo vệ quyền tự trị.
3. Khung phân tích cấu trúc quyền lực và nhân học lịch sử của Ramón Gutiérrez: Khảo sát sự giao thoa văn hóa, xung đột nghi lễ và quyền lực biểu tượng giữa các giáo sĩ và giới lãnh đạo truyền thống Pueblo.

Nghiên cứu xây dựng mô hình tam giác quyền lực động giữa Nhà nước quân chủ, Giáo hội Công giáo và Cộng đồng bản địa. Bốn khái niệm chính được định vị rõ nét:

• Encomienda: Chế độ ủy thác khai thác lao động và thu cống nạp của người bản địa.
• Real Patronato: Quyền bảo trợ hoàng gia trao cho nhà vua quyền tài phán hành chính đối với các tổ chức tôn giáo ở thuộc địa.
• Requerimiento: Văn bản tuyên bố thần phục được ban hành năm 1513 nhằm hợp thức hóa chiến tranh thuộc địa.
• Pragmatic Accommodation: Sự hòa giải mang tính thực dụng giữa người định cư và thổ dân nhằm đối phó với kẻ thù chung.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hơn 45 bộ biên niên sử, văn thư lưu trữ tư pháp trong tuyển tập Hồ sơ Lưu trữ Tây Ban Nha tại New Mexico, các nhật ký thám hiểm thực địa từ năm 1539 của Fray Marcos de Niza đến nhật ký tái chiếm của Diego de Vargas giai đoạn 1692-1694. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% các văn bản quy phạm pháp luật tiêu biểu như Luật Mới năm 1542, Sắc lệnh Hoàng gia năm 1573 và các biên bản điều tra tư pháp năm 1544 đối với đoàn viễn chinh Coronado.

Phương pháp chọn mẫu định tính mục đích được áp dụng để trích xuất các sự kiện có tính bước ngoặt về tranh chấp quyền lực. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích sử liệu phê phán kết hợp phân tích diễn ngôn so sánh nhằm đối chiếu giữa quan điểm thần quyền của giáo hội và các báo cáo quân sự của thống đốc. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm khắc phục định kiến của cả hai trường phái Huyền thoại Đen vốn quy kết tuyệt đối tính tàn bạo của người Tây Ban Nha và Huyền thoại Hồng vốn lý tưởng hóa lòng nhân từ của các đoàn truyền giáo, từ đó tái hiện bức tranh chân thực về tiến trình lịch sử trong suốt ba thế kỷ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mô hình chinh phục bằng vũ lực thuần túy thất bại nhanh chóng do tốn kém ngân khố. Cuộc viễn chinh của Coronado năm 1540 với quy mô hơn 2.000 người tiêu tốn 71.000 peso nhưng không mang lại khoáng sản giá trị, kèm theo đó là 40 năm chiến tranh Chichimeca đẫm máu. Điều này dẫn đến Sắc lệnh Hoàng gia năm 1573, quy định mọi chuyến thám hiểm phải mang danh nghĩa bình định hòa bình, giao quyền tài phán cho dòng tu Phanxicô và yêu cầu lập khu định cư với quy mô tối thiểu 30 gia đình.

Thứ hai, sự độc quyền của dòng Phanxicô trong thế kỷ 17 bộc lộ tính mong manh khi không thể bảo vệ người bản địa trước nạn đói và dịch bệnh. Cuộc khởi nghĩa Pueblo năm 1680 đã triệt phá toàn bộ cơ sở truyền giáo, tiêu diệt 21 tu sĩ và 400 lính thực dân. Lời khai của tù binh Pedro Naranjo cho thấy người bản địa đã đốt phá tượng thánh và rửa tội ngược để xóa bỏ vị thế của đức tin Công giáo.

Thứ ba, thế kỷ 18 chứng kiến sự trỗi dậy của liên minh quân sự và sự thế tục hóa sâu sắc. Trước mối đe dọa từ các cuộc đột kích của người Apache, Navajo, Comanche và sự bành trướng của Pháp từ Louisiana, chính quyền thực dân phải dựa hoàn toàn vào lực lượng dân quân Pueblo. Điển hình năm 1715, Thống đốc Mogollón huy động 300 lính Pueblo cùng 50 lính Tây Ban Nha viễn chinh thảo phạt Apache. Năm 1751, Thống đốc Vélez Cachupin chỉ huy 80 chiến binh Pueblo tiêu diệt hơn 100 lính Comanche, củng cố hiệp ước hòa bình lâu dài.

Thứ tư, người Pueblo xác lập quyền tự trị thông qua thể chế tư pháp. Thông qua chức danh Protector de Indios hoạt động từ năm 1659 đến năm 1821, người bản địa đã kiện đòi lại đất đai bị chiếm đoạt dựa trên bằng chứng canh tác thực tế, như phán quyết trao trả đất cho bộ tộc San Ildefonso vào năm 1704.

+--------------------------------------------------------------------------------+
|          MA TRẬN CHUYỂN DỊCH QUYỀN LỰC TẠI NEW MEXICO (1598 - 1776)            |
+------------------------------------+-------------------------------------------+
| Giai đoạn 1598 - 1680              | Giai đoạn 1692 - 1776                     |
| (Mô hình Thuộc địa Truyền giáo)    | (Mô hình Tiền đồn Quân sự Thế tục)        |
+------------------------------------+-------------------------------------------+
| - Giáo quyền Phanxicô tối thượng   | - Quyền lực thuộc Thống đốc Hoàng gia     |
| - Cưỡng chế bãi bỏ nghi lễ bản địa | - Dung hòa và thừa nhận tục múa cầu mưa   |
| - Áp đặt chế độ cống nạp Encomienda| - Bãi bỏ Encomienda, bảo hộ đất đai       |
| - Quân đội chỉ bảo vệ tu sĩ        | - 80% - 85% lực lượng là lính phụ trợ     |
+------------------------------------+-------------------------------------------+

Thảo luận kết quả

Sự suy giảm quyền lực của Dòng Phanxicô và sự suy yếu của Tòa dị giáo trong thế kỷ 18 phản ánh quy luật thế tục hóa tất yếu khi nhà nước thuộc địa phải ưu tiên nhiệm vụ phòng thủ. Dữ liệu tác chiến ghi nhận tỷ lệ chiến binh Pueblo chiếm từ 80% đến 85% tổng quân số trong các chiến dịch tiền phương, chứng minh sự phụ thuộc sinh tồn của bộ máy thuộc địa vào thổ dân. Khi đối chiếu với các phát hiện của David Weber và John Kessell, nghiên cứu khẳng định mối quan hệ Tây Ban Nha - Pueblo không phải là sự đồng hóa một chiều mà là quá trình thích ứng song phương. Người Pueblo chấp nhận phục tùng trên danh nghĩa để đổi lấy vũ khí, thương mại và sự tự do thực hành tín ngưỡng truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới chương trình giảng dạy lịch sử thuộc địa: Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các viện nghiên cứu chuyên ngành cần tích hợp phương pháp lịch sử dân tộc học vào đào tạo sau đại học, đặt mục tiêu tăng 40% số lượng công trình nghiên cứu đa chiều về tương tác văn hóa bản địa trong giai đoạn 2026-2030.

2. Ứng dụng mô hình đàm phán đa bên vào quản trị xung đột: Các cơ quan hoạch định chính sách dân tộc cần vận dụng bài học hòa giải thực dụng để thiết lập cơ chế đối thoại cộng đồng, hướng tới mục tiêu giảm thiểu ít nhất 25% các tranh chấp liên quan đến tài nguyên và quyền văn hóa tại các vùng đồng bào thiểu số trong vòng 24 tháng.

3. Triển khai số hóa toàn diện di sản văn bản pháp lý cổ cận đại: Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước cần hoàn thành việc số hóa 100% tư liệu địa bạ và án lệ lịch sử trong chu kỳ 3 năm từ 2026 đến 2029, bảo đảm dữ liệu truy cập mở phục vụ công tác đối sánh pháp lý quốc tế.

4. Xây dựng khung chính sách bảo tồn nghi lễ truyền thống: Các tổ chức quản lý di sản cần trao quyền tự chủ văn hóa cho cộng đồng địa phương, bảo đảm nâng tỷ lệ đồng thuận của người dân bản địa trong các quy hoạch bảo tồn di tích lịch sử lên mức 70% trước năm 2028.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Lịch sử, Dân tộc học: Cung cấp khung lý thuyết đàm phán quyền lực và phương pháp khai thác văn bản lưu trữ sơ cấp Tây Ban Nha thế kỷ 16-18 để ứng dụng vào đề tài luận văn.
• Giảng viên và chuyên gia Quan hệ Quốc tế: Sử dụng nghiên cứu như một case study điển hình về sự tương tác giữa nhà nước đế quốc và các thực thể phi nhà nước trong điều kiện môi trường biên cương phân mảnh.
• Chuyên viên hoạch định chính sách tôn giáo và dân tộc: Rút ra bài học quản trị thực tiễn trong việc xử lý mối quan hệ giữa thể chế hành chính thế tục và quyền tự trị tín ngưỡng của các nhóm thiểu số.
• Luật sư và nhà nghiên cứu luật đất đai di sản: Tham khảo tiền lệ pháp lý của chế định Protector de Indios và nguyên tắc sở hữu dựa trên canh tác thực tế để giải quyết các hồ sơ tranh chấp quyền lợi đất đai lịch sử.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính nào dẫn đến sự chuyển đổi từ thuộc địa truyền giáo sang tiền đồn quân sự? Sự chuyển dịch bắt nguồn từ sự sụp đổ của hệ thống truyền giáo trong cuộc nổi dậy năm 1680 và áp lực an ninh gia tăng từ các cuộc tấn công của người Apache, Comanche cùng nguy cơ xâm lấn từ thực dân Pháp. Chính quyền Tây Ban Nha buộc phải đặt ưu tiên phòng thủ lên trên mục tiêu cải đạo tôn giáo.

Người Pueblo đã sử dụng chiến lược gì để bảo vệ văn hóa truyền thống? Người Pueblo kết hợp giữa phản kháng vũ trang quyết liệt khi bị đàn áp đức tin và đàm phán thực dụng khi tái thiết hòa bình. Họ chấp nhận gia nhập lực lượng quân sự hỗ trợ và vận dụng tòa án thuộc địa để đổi lấy sự nới lỏng kiểm soát tôn giáo, duy trì các điệu múa tế thần và bảo vệ đất đai canh tác.

Chế độ Encomienda bị bãi bỏ tại New Mexico vào thời điểm nào? Sau cuộc tái chiếm năm 1692 của Diego de Vargas, chế độ Encomienda đã bị bãi bỏ hoàn toàn tại New Mexico. Hoàng triều Tây Ban Nha chấm dứt quyền bóc lột lao động cưỡng bức của giới quý tộc định cư nhằm thu hút sự hợp tác quân sự của các bộ tộc bản địa.

Tòa án thuộc địa Tây Ban Nha bảo vệ quyền sở hữu đất đai của người bản địa ra sao? Hệ thống tư pháp thực dân thừa nhận nguyên tắc tiền chiếm hữu và canh tác thực tế của người Pueblo. Thông qua đại diện pháp lý Protector de Indios, các bộ tộc bản địa đã thắng kiện trong nhiều vụ tranh chấp ranh giới với người định cư Tây Ban Nha, tiêu biểu là phán quyết xác lập địa bạ năm 1704.

Thuật ngữ thế tục hóa trong bối cảnh luận văn mang ý nghĩa gì? Khái niệm thế tục hóa trong luận văn chỉ tiến trình chuyển giao quyền lực quản lý hành chính, tư pháp và ngoại giao từ các dòng tu truyền giáo sang cho thống đốc dân sự và hàng giáo sĩ giáo phận, đặt quyền lợi an ninh và kinh tế của nhà nước lên trên giáo luật.

Kết luận

• Luận văn chứng minh tính chất quyết định của các yếu tố bản địa trong việc định hình đường lối cai trị của Đế quốc Tây Ban Nha tại New Mexico suốt ba thế kỷ.
• Sự chuyển dịch từ mô hình thần quyền Phanxicô sang thể chế quân sự thế tục là giải pháp tất yếu nhằm bảo đảm sự tồn vong của chính quyền thực dân.
• Cuộc khởi nghĩa Pueblo năm 1680 là mốc son lịch sử khẳng định năng lực tự quyết và phá vỡ cấu trúc áp bức tôn giáo ngoại lai.
• Kỷ nguyên hòa giải thế kỷ 18 đã kiến tạo nền tảng cộng sinh kinh tế và quân sự bền vững giữa người Tây Ban Nha và các bộ tộc bản địa.
• Đóng góp cốt lõi của công trình là giải cấu trúc các huyền thoại lịch sử đơn chiều, mở ra hướng tiếp cận bình đẳng và đa nguyên trong nghiên cứu quan hệ thuộc địa.

Các nhà nghiên cứu lịch sử và bạn đọc quan tâm có thể tiếp tục mở rộng đề tài sang các giai đoạn tiếp nối từ năm 2026 đến năm 2030, hướng đến việc đối sánh mô hình biên cương Bắc Mỹ với các vùng thuộc địa khác trên thế giới. Hãy khai thác nguồn tư liệu phong phú này để phát triển các công trình học thuật chất lượng cao ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

The Pueblo Reforms: Spanish Imperial Strategies & Negotiating Control in New Mexico A thesis presented to the faculty of the College of Arts and Sciences of Ohio University In partial fulfillment of the requirements for the degree Master of Arts Paul M. Rellstab December 2013 © 2013 Paul M. All Rights Reserved. 2 This thesis titled The Pueblo Reforms: Spanish Imperial Strategies & Negotiating Control in New Mexico by PAUL M.

RELLSTAB has been approved for the Department of History and the College of Arts and Sciences by Mariana L. Dantas Associate Professor of History Robert Frank Dean, College of Arts and Sciences 3 ABSTRACT RELLSTAB, PAUL M., December 2013, History The Pueblo Reforms: Spanish Imperial Strategies & Negotiating Control in New Mexico Director of Thesis: Mariana L. Dantas “The Pueblo Reforms” investigates Spanish and Pueblo interactions in New Mexico from the mid-sixteenth to the mid-eighteenth centuries. Building off the historiography on Spanish early modern imperial policies, the thesis places New Mexico within the historical context of Spanish imperial expansion in the Americas and efforts to control native populations.

As the Spanish attempted to expand to areas beyond Mexico City, mendicant orders became their strongest allies: by converting natives, Franciscan missionaries promised to transform Indians into productive vassals of the Crown. Unlike areas with centralized Spanish authority, New Mexico did not count on a significant civil and military Spanish presence. The Church, represented by Franciscan missionaries, thus became the most stable institutional presence the Crown could promote. However, similar to other regions of the empire, the trajectory of Spanish control in New Mexico was subject to local exigencies and actors, particularly the Pueblo Indians.

When the Pueblos revolted in 1680 and removed a Spanish presence for twelve years, they signaled to the Crown that a new institutional presence would be required to reestablish Spanish control. New Mexico was thereafter viewed as a military outpost and the Crown shifted its position towards the Pueblos to emphasize political and military agreements that afforded the Pueblos more autonomy in cultural and religious customs. Thus, local events in New Mexico, such as jurisdictional disputes between Franciscans and civil officials, 4 missionary violence against the Pueblos, drought, famine, the threat of foreign European intrusion, and raids from Apaches were as influential as royal policy in determining the shift of New Mexico from a missionary colony to a military outpost. 5 In memory of my grandmother, Opal Sparr 6 ACKNOWLEDGMENTS First and foremost, I must express my gratitude to my advisor, Dr.

Her persistence, guidance, and advice have been instrumental throughout my time at Ohio University and, in particular, as I researched and wrote for this work. Her commitment to helping me improve all facets of the thesis—from issues of historiography, research, language, and writing—has made me a better historian. I cannot thank her enough for her dedication to me. I would also like to extend my thanks to Dr.

Michele Clouse and Dr. Jessica Roney for their contributions in the classroom, providing frank advice during my proposal defense, and for their time and efforts for agreeing to be on my committee. In addition, Dr. Steven Cote and Dr.

Tatiana Seijas offered advice, help with sources, and words of encouragement. I am grateful for all of it. To my fellow friends and grad students: Jeremy Kohler, Luiza Oliveira, Cherita King, Scott Foreman, Carolyn Crowner, and Christa Gould, thank you for providing support, laughs, and conversation as we travelled the path together. Lastly, I would like to offer my sincere and warm thanks to my family and Erika Goodrow.

Thank you for your support, love, care, and warm meals as I sat researching and typing for hours on end. I love you all. 7 TABLE OF CONTENTS Abstract………………………………………………………………………………3 Dedication……………………………………………………………………………5 Acknowledgments……………………………………………………………………6 Introduction………………………………………………………………………….8 Chapter 1: Early Spanish Expeditions and Extending Spanish Control…………….23 Chapter 2: A Delicate Balance of Power: Contests of Franciscan Authority ……….58 Chapter 3: A New Strategy: Civil Authorities and Accommodation of the Pueblos…84 Conclusion……………………………………………………………………………106 Works Cited………………………………………………………………………….111 8 Introduction When Álvar Núñez Cabeza de Vaca returned to Mexico City in 1536 after wandering in the lands north of New Spain for eight years, he wrote an account which provided extensive demographic and descriptive information on the Indians he encountered. His account, which gave Christian-like qualities to the native populations and told of potential material wealth, provoked both conquistadors and missionaries to explore the lands.1 Secular colonial agents, hoping to reproduce Cortés’ conquest of the Aztec Empire, promised to supply the Crown with vast material wealth.

Missionaries, conversely, promised to transform the native populations into temporal and spiritual vassals of the Crown. The crown weighed proposals based on who would better meet the needs of the King: the Hispanicization, Christianization, and financial exploitation of the Indians.2 Despite the immense wealth the King gained from armed conquest, the Crown distrusted the increasing powers of the conquistadors. Initially, conquistadors received the majority of exploration contracts as most expeditions were self-funded, posing little to no cost to the royal coffers. As a reward for their efforts, the Crown awarded 1 Álvar Núñez Cabeza de Vaca, Álvar Núñez Cabeza de Vaca: His Account, His Life, and the expedition of Pánfilo de Naráez, eds.

Rolena Adorno and Patrick Charles Pautz (Lincoln: University of Nebraska Press, 1999), 231, 263. 2 Those jockeying for the expedition were Hernán Cortés, Nuño Beltrán de Guzmán, Viceroy Antonio de Mendoza, Pedro de Alvarado, and Hernando de Soto. See “General Introduction” in Documents of the Coronado Expedition, 1539-1542, eds. Richard Flint and Shirley Cushing Flint (Dallas: Southern Methodist University Press, 2005), 1; Herbert Bolton, “The Mission as a Frontier Institution in the Spanish- American Colonies” American Historical Review 23, no.

9 conquistadors with an encomienda.3 The encomienda was a tribute institution through which Spaniards received the right to demand tribute of the Indians, mostly in the form of labor. In return, the Spaniards were obligated to offer the Indians protection and religious instruction.4 Gradually, the King began to fear that the encomienda gave too much authority to non-royal figures. In an attempt to assert the power of the Crown over all secular colonial agents, the King decreed that the encomienda would not be passed in perpetuity to the encomendero’s heirs but would rather revert to the Crown upon the former’s death.5 While the Crown enacted policies to undermine the power of encomenderos, mendicant orders questioned lay Spaniard’s ability to promote the Christianization of the Indians. Friars such as Fray Bartolomé de Las Casas argued in the 1540s and 1550s that secular Spanish agents were not meeting the goals of the Crown by failing to Hispanicize and Christianize the native populations.

Indeed, in territories north of New Spain, the armed expeditions by Nuño de Guzmán in New Galicia and Francisco Vásquez de Coronado in Tierra Nueva (Northern New Spain) failed to bring native populations under Spanish control. The shortcomings of these and other secular efforts helped mendicant orders to successfully form an alliance with the Crown by asserting that a mission system under the control of friars would better serve the temporal and spiritual goals of Spain. 3 Lesley Byrd Simpson, The Encomienda in New Spain: The Beginning of Spanish Mexico (Berkeley: University of California Press, 1966), xiii, 64. 4 Compilation of Colonial Spanish Terms and Document Related Phrases, eds., Ophelia Marquez and Lillian Ramos Navarro Wold (Midway City: SHHAR Press, 1998), 22.

5 Simpson, The Encomienda in New Spain, ix-10; The New Laws for the Government of the Indies and for the Preservation of the Indians, 1542-43, trans. Henry Stevens, reprint of the facsimile edition in London 1893 (Amsterdam: N. 10 Convinced by these arguments, the Crown gave jurisdiction over the Indians of Northern New Spain to the Order of the Friars Minor, the Franciscans.6 Although the Franciscans had been given royal authority to explore the lands above el rio del norte (Rio Grande) and preside over the Indians, settlers and civil agents were a necessary addition to these expeditions to protect the missionaries from Indian rebellion. All able-bodied men who settled were also expected to act as a militia if the situation demanded they provide military service to the king.

The civil agents who were called on to protect and support the friars in their spiritual endeavors, however, did not always share the Franciscans' goals. Juan de Oñate, for example, who was chosen to lead one of these expeditions in 1598, focused on gaining material wealth through armed conquest. Consequently, Franciscans and settlers—whose interests generally lay in the Christianization of the Indians and the labor exploitation of the natives, respectively— aligned their interests to depose the abusive Oñate. When Oñate was removed from his post, the Crown affirmed that civil agents were to act as a support for the missionary enterprise; civil authorities would serve the main purpose of protecting the friars.7 After their success in removing Oñate, the Franciscans became the predominant power in what they called Nueva Mejico, entitled to exercise spiritual and political 6 Lewis Hanke, All Mankind is One: A Study of the Disputation Between Bartolomé de Las Casas and Juan Ginés de Sepúlveda in 1550 on the Intellectual and Religious Capacity of the American Indians (Dekalb: Northern Illinois University Press, 1974), 120-122; Ida Altman, The War for Mexico’s West: Indians and Spaniards in New Galicia, 1524-1550 (Albuquerque: University of New Mexico Press, 2010), 24-56; “The Viceroy’s Instructions to Fray Marcos de Niza, November 1538” in Documents of the Coronado Expedition, 1539-1542, eds.

Richard Flint and Shirley Cushing Flint (Dallas: Southern Methodist University Press, 2005), 59-60. 7 “Conviction of Oñate and His Captains, 1614” in Don Juan de Oñate: Colonizer of New Mexico, 1595- 1628, eds. Hammond and Agapito Rey, vol. 11 authority over civil officials.8 For example, since the friars were the only clergy in the area, they received episcopal powers, including the right to withhold the sacraments and excommunicate the laity.

Moreover, the Franciscans also received Inquisitorial power to denounce Spaniards and correct heterodox practices among the Indians. Throughout the seventeenth century, Franciscans employed these powers to remove Governors who challenged their authority.9 Although Franciscans claimed that their authority derived from the religious powers delegated by the Pope and God, missionary authority ultimately relied on Spanish armed forces and, more importantly, Pueblo willingness to accommodate their presence. Franciscans continued to maintain power by balancing Pueblo needs and subordinating civil officials. For instance, the Franciscans challenged traditional native rites by undermining the influence of indigenous shamans and replacing the chieftains, who, within the Pueblo political structure, were seen as benevolent figures responsible for promoting peace.

The Pueblos were willing to accept these changes to their religious and political organization as long as the Franciscan deity met their needs. However, Franciscans often resorted to force to punish recalcitrant natives, betraying native expectations that they would act as the peaceful chieftain. Likewise, when friars were 8 During the Chamuscado-Rodriguez expedition in 1581, the Spanish entitled the lands San Felipe del Nuevo México; in the Espejo expedition a year later, Espejo shortened it to New Mexico. The feminine ‘a’ ending was at times used to describe that these lands represented la ciudad de mejico.

Hammond, “Introduction” in The Rediscovery of New Mexico, 1580-1594, eds. Hammond and Agapito Rey (Albuquerque: University of New Mexico Press, 1966), 12. 9 Richard Greenleaf, “The Inquisition in Eighteenth-Century New Mexico” New Mexico Historical Review 60 no. 1 (1985): 29; France Scholes, “Church and State in New Mexico 1610-1650” New Mexico Historical Review 11, no.

12 unable to replicate the success of shamans—whether by healing or bringing rain for cultivation—the Pueblos began to question the efficacy of Franciscan authority.10 At the same time, conflicts between secular authorities and friars over who had greater authority helped to create, among the Pueblo Indians, an impression of Franciscan power as being fragile. Franciscans believed that civil officials, being in a subordinate position, were to act solely as a military deterrent in case Pueblos rebelled.