Luận án tiến sĩ lịch sử phong trào nhân dân thế giới phản đối mỹ xâm lược việt nam 1954 1975 nghiên cứu trường hợp một số nước tây âu

Luận án tiến sĩ lịch sử về phong trào nhân dân thế giới phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1954-1975), tập trung nghiên cứu trường hợp các nước Tây Âu.

• Tác giả: Nguyễn Thế Hưởng
• Người hướng dẫn: GS.NGND Vũ Dương Ninh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử Thế giới
• Đề tài: Phong trào Nhân dân Tây Âu Phản đối Chiến tranh Việt Nam của Mỹ (1954-1975)
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nhóm công trình nghiên cứu về lịch sử thế giới hiện đại, tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, đường lối đối ngoại của Đảng và tổng kết ngoại giao
• 1.2. Nhóm công trình nghiên cứu liên quan đến phong trào đấu tranh của nhân dân thế giới và các nước Tây Âu
• 1.3. Nhóm công trình nghiên cứu về phong trào đấu tranh của nhân dân các nước Tây Âu phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam
• 1.4. Nhận xét chung và những vấn đề mới luận án cần giải quyết
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHÂN TỐ DẪN TỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN PHONG TRÀO NHÂN DÂN TÂY ÂU PHẢN ĐỐI MỸ TIẾN HÀNH CHIẾN TRANH XÂM LƯỢC VIỆT NAM
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản và khái quát cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam
• 2.2. Khái niệm “Phong trào nhân dân”
• 2.3. Bản chất cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam
• 2.4. Khái quát các giai đoạn quá trình xâm lược Việt Nam của Mỹ
• 2.5. Nhân tố khách quan dẫn tới sự hình thành và phát triển phong trào nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam
• 2.6. Sự phân hóa hai cực trên thế giới
• 2.7. Quan hệ giữa một số nước Tây Âu với Mỹ về chiến tranh ở Việt Nam
• 2.8. Tính phi nghĩa và tàn bạo của Mỹ trong cuộc “Chiến tranh Việt Nam”
• 2.9. Khái quát sự phát triển chung của phong trào nhân dân thế giới phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1954 - 1975)
• 2.10. Nhân tố chủ quan thúc đẩy phong trào nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam
• 2.11. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế và chủ trương của Đảng về vận động nhân dân thế giới phản đối Mỹ xâm lược, ủng hộ Việt Nam
• 2.12. Tính chất chính nghĩa và nhân đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ
• 2.13. Thắng lợi của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ
• 2.14. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG CỦA PHONG TRÀO NHÂN DÂN TÂY ÂU PHẢN ĐỐI MỸ XÂM LƯỢC VIỆT NAM (1954 - 1975)
• 3.1. Phong trào nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ can thiệp vào miền Nam và chính quyền Sài Gòn tàn sát nhân dân (1954 - 1964)
• 3.2. Nhân dân Tây Âu đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Geneva 1954
• 3.3. Phản đối Mỹ và chính quyền Sài Gòn tàn sát nhân dân Việt Nam
• 3.4. Phong trào nhân dân Tây Âu đấu tranh phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1964 - 1975)
• 3.5. Phản đối Mỹ tiến hành “chiến tranh cục bộ” ở miền Nam và chiến tranh phá hoại ở miền Bắc (1964 - 1968)
• 3.6. Hoan nghênh Hội nghị Paris, đòi Mỹ ký hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (1968 - 1973)
• 3.7. Phản đối Mỹ vi phạm Hiệp định Paris, đòi chính quyền Mỹ chấm dứt can thiệp vào miền Nam (1973 - 1975)
• 3.8. Phong trào quyên góp và giúp đỡ vật chất cho nhân dân Việt Nam
• 3.9. Các diễn đàn nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam
• 3.10. Một số diễn đàn và hội nghị quốc tế nhân dân ở Tây Âu
• 3.11. Hoạt động của Tòa án quốc tế Bertrand Russell
• 3.12. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VỀ PHONG TRÀO NHÂN DÂN TÂY ÂU PHẢN ĐỐI MỸ XÂM LƯỢC VIỆT NAM (1954-1975) VÀ SUY NGHĨ VẬN DỤNG KINH NGHIỆM ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ VÀO CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ TỔ QUỐC NGÀY NAY
• 4.1. Mục tiêu đấu tranh của phong trào nhân dân các nước Tây Âu
• 4.2. Phản đối chính phủ Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam
• 4.3. Đấu tranh vì hòa bình, công lý và nhân đạo
• 4.4. Đặc điểm phong trào đấu tranh của nhân dân các nước Tây Âu
• 4.5. Về lực lượng và thành phần xã hội tham gia phong trào
• 4.6. Về hình thức hoạt động và phương pháp đấu tranh
• 4.7. Về quy mô và mức độ đấu tranh của phong trào
• 4.8. Ảnh hưởng tích cực và hạn chế của phong trào nhân dân Tây Âu
• 4.9. Nguyên nhân dẫn tới sự phát triển của phong trào nhân dân Tây Âu
• 4.10. Trên bình diện quốc tế
• 4.11. Về phía Việt Nam
• 4.12. Một vài suy nghĩ về việc vận dụng kinh nghiệm đoàn kết quốc tế vào cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc ngày nay
• 4.13. Về phía Việt Nam
• 4.14. Về phía quốc tế
• 4.15. Tiểu kết chương 4
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phong Trào Phản Chiến Việt Nam 1954 1975

Phong trào phản chiến Việt Nam (1954-1975) là một hiện tượng lịch sử toàn cầu, phản ánh sự bất bình của dư luận quốc tế đối với cuộc chiến tranh do Mỹ tiến hành tại Việt Nam. Tại Tây Âu, phong trào này diễn ra mạnh mẽ với sự tham gia của nhiều tầng lớp nhân dân, từ sinh viên, trí thức đến công nhân và các tổ chức xã hội. Sự phản đối này không chỉ xuất phát từ tinh thần yêu chuộng hòa bình mà còn từ nhận thức về tính phi nghĩa và tàn bạo của cuộc chiến. Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Nước ta là một bộ phận của thế giới. Tình hình của nước ta có ảnh hưởng đến thế giới, mà tình hình thế giới cũng có quan hệ đến nước ta” [127, tr. Đây là một phần nguyên nhân thúc đẩy sự hình thành của một làn sóng phản đối mạnh mẽ trên toàn thế giới, trong đó có Tây Âu. Phong trào đã tạo áp lực lên chính phủ các nước phương Tây và góp phần vào việc thay đổi chính sách của Mỹ đối với Việt Nam.

1.1. Lịch sử phong trào phản chiến trên thế giới

Phong trào phản chiến Việt Nam không chỉ giới hạn trong phạm vi Tây Âu mà lan rộng khắp thế giới, bao gồm cả Mỹ. Các cuộc biểu tình, tuần hành, và các hoạt động phản đối khác đã diễn ra ở nhiều quốc gia, thể hiện sự đoàn kết quốc tế với nhân dân Việt Nam. Các tổ chức hòa bình, các nhóm sinh viên và trí thức đã đóng vai trò quan trọng trong việc vận động dư luận và gây áp lực lên chính phủ các nước. Sự phản đối này không chỉ tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh mà còn lên án các hành động tàn bạo và phi nhân tính của quân đội Mỹ.

1.2. Vai trò của các tổ chức hòa bình quốc tế

Các tổ chức hòa bình quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc điều phối và hỗ trợ các hoạt động phản chiến trên toàn cầu. Họ cung cấp thông tin, tài trợ và hỗ trợ pháp lý cho các nhà hoạt động, đồng thời tổ chức các sự kiện lớn như hội nghị, diễn đàn và các cuộc biểu tình quy mô lớn. Sự phối hợp giữa các tổ chức này đã tạo ra một mạng lưới đoàn kết quốc tế mạnh mẽ, góp phần vào việc gây áp lực lên Mỹ và các đồng minh.

1.3. Ảnh hưởng của truyền thông đối với phong trào phản chiến

Truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc đưa tin về cuộc chiến tranh Việt Nam và phong trào phản chiến. Các phóng viên, nhà báo và nhà làm phim đã ghi lại và phát sóng những hình ảnh về sự tàn khốc của chiến tranh, gây sốc cho dư luận và thúc đẩy sự phản đối. Các bài báo, phóng sự và phim tài liệu đã giúp người dân hiểu rõ hơn về bản chất của cuộc chiến và hậu quả của nó đối với nhân dân Việt Nam.

II. Cách Chiến Tranh Việt Nam Ảnh Hưởng Đến Chính Trị Tây Âu

Chiến tranh Việt Nam đã gây ra những chia rẽ sâu sắc trong xã hội Tây Âu, làm gia tăng sự bất mãn của người dân đối với chính phủ và các thể chế chính trị. Sự ủng hộ của một số chính phủ Tây Âu đối với chính sách của Mỹ đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ dư luận. Phong trào phản chiến đã trở thành một lực lượng chính trị quan trọng, góp phần vào sự trỗi dậy của các phong trào xã hội mới và sự thay đổi trong hệ thống chính trị của các nước Tây Âu. Nguyễn Cơ Thạch từng đề cập đến tầm nhìn chiến lược và sự cần thiết của việc đổi mới tư duy trong đường lối ngoại giao, phản ánh sự thay đổi nhận thức về thế giới và sự thích ứng của Việt Nam.

2.1. Phân hóa chính trị do ảnh hưởng của chiến tranh Việt Nam

Chiến tranh Việt Nam đã làm gia tăng sự phân hóa chính trị trong xã hội Tây Âu. Một số đảng phái chính trị, đặc biệt là các đảng cánh tả, đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ cuộc chiến, trong khi các đảng cánh hữu thường ủng hộ hoặc im lặng trước chính sách của Mỹ. Sự phân hóa này đã dẫn đến những cuộc tranh luận gay gắt trong nghị viện và trên các phương tiện truyền thông.

2.2. Sự trỗi dậy của các phong trào xã hội mới

Phong trào phản chiến đã góp phần vào sự trỗi dậy của các phong trào xã hội mới ở Tây Âu, bao gồm phong trào sinh viên, phong trào nữ quyền và phong trào bảo vệ môi trường. Các phong trào này đã chia sẻ những giá trị chung về hòa bình, công bằng xã hội và bảo vệ quyền con người, và đã cùng nhau đấu tranh cho những mục tiêu này.

2.3. Thay đổi trong hệ thống chính trị của các nước Tây Âu

Phong trào phản chiến đã tạo ra áp lực lên các chính phủ Tây Âu, buộc họ phải điều chỉnh chính sách đối ngoại và đối nội. Một số chính phủ đã lên tiếng chỉ trích chính sách của Mỹ, trong khi những chính phủ khác đã tăng cường viện trợ cho Việt Nam. Phong trào cũng đã góp phần vào sự thay đổi trong hệ thống chính trị của các nước Tây Âu, khi các đảng phái cánh tả giành được nhiều sự ủng hộ hơn từ cử tri.

III. Hướng Dẫn Nghiên Cứu Phong Trào Phản Chiến Từ Tài Liệu Gốc

Nghiên cứu về phong trào phản chiến cần tiếp cận các nguồn tài liệu gốc để có được cái nhìn sâu sắc và toàn diện. Các tài liệu lưu trữ tại các trung tâm lưu trữ lớn của Việt Nam, bao gồm các văn bản, báo cáo, văn kiện về sự chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, là những nguồn thông tin vô giá. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu báo Nhân Dân và các tài liệu lịch sử đương thời cũng cung cấp những thông tin quan trọng về diễn biến và tác động của phong trào. Các tác phẩm viết về sự chỉ đạo của các nhà lãnh đạo Đảng và hồi ký của các nhà ngoại giao cũng là những nguồn tài liệu quan trọng. Lưu ý rằng: Tất cả các số liệu trong luận án có cơ sở rõ ràng, trung thực, chính xác, bảo đảm tính khách quan và khoa học.

3.1. Tiếp cận các nguồn tài liệu lưu trữ của Việt Nam

Các trung tâm lưu trữ lớn của Việt Nam lưu giữ nhiều tài liệu quan trọng về phong trào phản chiến, bao gồm các văn bản, báo cáo, văn kiện về sự chỉ đạo của Đảng và Chính phủ. Việc nghiên cứu các tài liệu này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về chính sách của Việt Nam đối với phong trào phản chiến và vai trò của Việt Nam trong việc vận động sự ủng hộ quốc tế.

3.2. Nghiên cứu báo Nhân Dân và các tài liệu lịch sử đương thời

Báo Nhân Dân và các tài liệu lịch sử đương thời cung cấp những thông tin quan trọng về diễn biến và tác động của phong trào phản chiến. Các bài báo, phóng sự và hình ảnh đã phản ánh những hoạt động phản đối chiến tranh, sự ủng hộ của dư luận đối với Việt Nam và những tác động của chiến tranh đối với xã hội Tây Âu.

3.3. Đọc các tác phẩm và hồi ký của các nhà lãnh đạo và ngoại giao

Các tác phẩm viết về sự chỉ đạo của các nhà lãnh đạo Đảng và hồi ký của các nhà ngoại giao cung cấp những thông tin quý giá về chính sách đối ngoại của Việt Nam và vai trò của các nhà lãnh đạo trong việc vận động sự ủng hộ quốc tế. Những tác phẩm này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tư duy chiến lược và những nỗ lực của Việt Nam trong việc chấm dứt chiến tranh.

IV. Tổ Chức Phản Chiến Lực Lượng Nòng Cốt Phong Trào Tây Âu

Các tổ chức phản chiến đóng vai trò quan trọng trong việc tập hợp và điều phối các hoạt động phản đối chiến tranh ở Tây Âu. Các tổ chức này bao gồm các nhóm sinh viên, các tổ chức hòa bình, các tổ chức tôn giáo và các tổ chức chính trị. Họ tổ chức các cuộc biểu tình, tuần hành, hội thảo và các hoạt động khác để vận động dư luận và gây áp lực lên chính phủ. Tòa án quốc tế Bertrand Russell là một ví dụ điển hình. Các tổ chức này đã đóng góp lớn vào việc nâng cao nhận thức về cuộc chiến và thúc đẩy sự phản đối.

4.1. Vai trò của các nhóm sinh viên trong phong trào phản chiến

Các nhóm sinh viên đóng vai trò quan trọng trong phong trào phản chiến ở Tây Âu. Họ tổ chức các cuộc biểu tình, tuần hành, hội thảo và các hoạt động khác để phản đối chiến tranh và ủng hộ Việt Nam. Các sinh viên cũng tích cực tham gia vào việc vận động dư luận và gây áp lực lên chính phủ.

4.2. Hoạt động của các tổ chức hòa bình và tôn giáo

Các tổ chức hòa bình và tôn giáo cũng đóng vai trò quan trọng trong phong trào phản chiến. Họ tổ chức các buổi cầu nguyện, các cuộc biểu tình và các hoạt động khác để phản đối chiến tranh và kêu gọi hòa bình. Các tổ chức này cũng cung cấp hỗ trợ nhân đạo cho nhân dân Việt Nam.

4.3. Sự tham gia của các tổ chức chính trị cánh tả

Các tổ chức chính trị cánh tả cũng tích cực tham gia vào phong trào phản chiến. Họ sử dụng các kênh chính trị để phản đối chiến tranh và ủng hộ Việt Nam. Các tổ chức này cũng vận động cử tri bỏ phiếu cho các ứng cử viên phản đối chiến tranh.

V. Ảnh Hưởng Phong Trào Phản Chiến Đến Quan Hệ Việt Nam Tây Âu

Phong trào phản chiến đã góp phần vào việc tăng cường quan hệ giữa Việt Nam và các nước Tây Âu. Sự ủng hộ của người dân Tây Âu đối với Việt Nam đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho quan hệ ngoại giao và kinh tế giữa hai bên. Sau khi chiến tranh kết thúc, các nước Tây Âu đã tăng cường viện trợ cho Việt Nam và hỗ trợ Việt Nam trong quá trình tái thiết đất nước. Việt Nam luôn coi trọng sự ủng hộ của bạn bè quốc tế trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

5.1. Tăng cường quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Tây Âu

Phong trào phản chiến đã góp phần vào việc tăng cường quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và các nước Tây Âu. Sự ủng hộ của người dân Tây Âu đối với Việt Nam đã tạo ra một bầu không khí thuận lợi cho việc thiết lập và phát triển quan hệ ngoại giao giữa hai bên.

5.2. Hợp tác kinh tế và viện trợ sau chiến tranh

Sau khi chiến tranh kết thúc, các nước Tây Âu đã tăng cường hợp tác kinh tế và viện trợ cho Việt Nam. Các nước này đã cung cấp vốn, công nghệ và kinh nghiệm để giúp Việt Nam tái thiết đất nước và phát triển kinh tế.

5.3. Bài học kinh nghiệm về đoàn kết quốc tế ngày nay

Kinh nghiệm về phong trào phản chiến cho thấy tầm quan trọng của đoàn kết quốc tế trong việc bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Việt Nam cần tiếp tục tăng cường quan hệ với các nước trên thế giới và vận động sự ủng hộ quốc tế cho công cuộc bảo vệ chủ quyền biển đảo.

VI. Kết Luận Di Sản Phong Trào Phản Chiến Bài Học Lịch Sử

Phong trào phản chiến Việt Nam ở Tây Âu là một sự kiện lịch sử quan trọng, để lại những di sản sâu sắc và những bài học quý giá. Phong trào đã góp phần vào việc chấm dứt chiến tranh, tăng cường quan hệ giữa Việt Nam và các nước Tây Âu, và thúc đẩy các phong trào xã hội mới. Những bài học về đoàn kết quốc tế, vận động dư luận và đấu tranh cho hòa bình và công lý vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh thế giới ngày nay. Sự hình thành và phát triển của phong trào xuất phát từ tinh thần yêu chuộng hòa bình, công lý và nhân đạo của nhân dân thế giới.

6.1. Di sản về hòa bình và công lý

Phong trào phản chiến đã góp phần vào việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hòa bình và công lý. Phong trào đã thúc đẩy các chính phủ và tổ chức quốc tế phải hành động để ngăn chặn chiến tranh và bảo vệ quyền con người.

6.2. Bài học về vận động dư luận và đoàn kết quốc tế

Phong trào phản chiến đã cho thấy sức mạnh của dư luận và đoàn kết quốc tế. Phong trào đã chứng minh rằng, khi người dân trên toàn thế giới đoàn kết lại, họ có thể tạo ra sự thay đổi lớn.

6.3. Ứng dụng bài học vào cuộc đấu tranh bảo vệ tổ quốc

Những bài học từ phong trào phản chiến có thể được áp dụng vào cuộc đấu tranh bảo vệ tổ quốc ngày nay. Việt Nam cần tiếp tục tăng cường quan hệ với các nước trên thế giới, vận động sự ủng hộ quốc tế và sử dụng các kênh truyền thông để bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ lịch sử với đề tài "Phong trào nhân dân thế giới phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1954 - 1975): nghiên cứu trường hợp một số nước Tây Âu" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Nguyễn Thế Hưởng, chuyên ngành Lịch sử Thế giới (mã số: 62.11) tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2018, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.NGND Vũ Dương Ninh và TS. Nguyễn Văn Du.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong tiến trình cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định cách mạng Việt Nam là một bộ phận khăng khít của phong trào hòa bình, dân chủ thế giới. Sự ủng hộ của phong trào nhân dân quốc tế, đặc biệt là nhân dân các nước Tây Âu – nơi từng trải qua sự tàn bạo của chủ nghĩa phát xít trong Chiến tranh thế giới thứ hai – là một trong những nhân tố quan trọng đóng góp vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Trong bối cảnh hiện nay, công cuộc xây dựng đất nước và bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, biển đảo của Việt Nam tiếp tục đòi hỏi sự đồng tình, ủng hộ rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Mặc dù trật tự hai cực đã giải thể và cục diện thế giới có nhiều chuyển biến, những bài học lịch sử về vận động đối ngoại nhân dân, tập hợp lực lượng và đoàn kết quốc tế thời kỳ 1954 - 1975 vẫn giữ nguyên giá trị thực tiễn. Khoảng trống nghiên cứu mà luận án hướng tới là việc hệ thống hóa, phân tích chuyên sâu phong trào phản chiến dưới góc độ nghiên cứu trường hợp tại các quốc gia tư bản chủ nghĩa Tây Âu – vốn là khu vực đồng minh truyền thống có mối liên kết chặt chẽ với Mỹ.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là phân tích phong trào đấu tranh của nhân dân Tây Âu phản đối chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam thông qua các trường hợp điển hình, từ đó đúc kết kinh nghiệm lịch sử phục vụ công cuộc bảo vệ chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ hiện nay.

Luận án xác định 6 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu bối cảnh lịch sử dẫn tới sự hình thành và phát triển của phong trào nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam.
2. Phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế và chủ trương của Đảng trong việc vận động nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam.
3. Nghiên cứu có hệ thống quá trình hoạt động đấu tranh của phong trào nhân dân các nước Tây Âu qua các trường hợp cụ thể: Pháp, Anh, Cộng hòa Liên bang (CHLB) Đức, Ý, Thụy Điển và Hà Lan.
4. Đánh giá kết quả hoạt động trong phong trào đấu tranh phản đối chiến tranh của nhân dân các nước Tây Âu tiêu biểu.
5. Phân tích mục tiêu, đặc điểm, nguyên nhân phát triển và những hạn chế của phong trào.
6. Rút ra các bài học kinh nghiệm và suy nghĩ về việc vận dụng vào công tác bảo vệ an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ giai đoạn hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Phong trào nhân dân một số nước Tây Âu phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Khu vực Tây Âu theo quan điểm địa - chính trị sau Chiến tranh thế giới thứ hai (khu vực các nước tư bản chủ nghĩa), tập trung vào 6 quốc gia có phong trào phát triển mạnh: Pháp, Anh, CHLB Đức, Ý, Thụy Điển, Hà Lan.
• Phạm vi thời gian: Từ năm 1954 đến năm 1975, mốc thời gian bắt đầu từ khi ký kết Hiệp định Geneva về Đông Dương (20-7-1954) đến khi kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, giải phóng miền Nam (30-4-1975).
• Phạm vi nội dung: Phân tích hình thức, phương pháp, nội dung đấu tranh qua các sự kiện, diễn biến chính của phong trào qua nghiên cứu trường hợp.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả luận án đã phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu đi trước thành ba nhóm chính:

1. Nhóm công trình về lịch sử thế giới hiện đại, tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, đường lối đối ngoại của Đảng và tổng kết ngoại giao:

   • Lịch sử thế giới hiện đại (Nguyễn Anh Thái chủ biên, 1998), Lịch sử quan hệ quốc tế (1945-1990) (Trần Văn Đào - Phan Doãn Nam, 2001), Lịch sử quan hệ quốc tế hiện đại (1945-2000) (Trần Nam Tiến chủ biên, 2008), Lịch sử quan hệ quốc tế (Bogaturov A. D., Averkov V. V., 2013), Đông Tây Nam Bắc: Những diễn biến chính trong quan hệ quốc tế từ 1945 (Học viện Ngoại giao, 2009), Lịch sử quan hệ đối ngoại Việt Nam (1940-2010) và Việt Nam trong thế giới đang đổi thay (Vũ Dương Ninh, 2014, 2017).
   • Thế giới 50 năm qua và thế giới trong 25 năm tới (Nguyễn Cơ Thạch, 1998), Chính sách đối ngoại của một số nước lớn trên thế giới (Phạm Minh Sơn chủ biên, 2008), Một số vấn đề quan hệ quốc tế, chính sách đối ngoại và ngoại giao Việt Nam (Vũ Dương Huân, 2009), Hoạt động đối ngoại nhân dân Việt Nam (2003), Ngoại giao nhân dân trong quan hệ đối ngoại của Mỹ (Nguyễn Thị Thanh Thủy, 2010), Quan hệ công chúng của chính phủ trong văn hóa đối ngoại (Lê Thanh Bình chủ biên, 2011), nghiên cứu của Vũ Lê Thái Hoàng (2009).
   • Các công trình nghiên cứu tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh của Viện Quan hệ quốc tế (1990), Phùng Hữu Phú - Vũ Dương Ninh - Lê Mậu Hãn - Phạm Xanh (1995), Phan Ngọc Liên (1995), Nguyễn Phúc Luân (1999), Lê Văn Yên (2010), Nguyễn Dy Niên (2001, 2002), Vũ Dương Huân (2002, 2005), Lê Văn Tích (2010).
   • Hồi ký và tổng kết ngoại giao của Đinh Nho Liêm (2007), Lưu Văn Lợi - Nguyễn Anh Vũ (2002), Nguyễn Duy Trinh (1979), Nguyễn Thị Bình (2012), Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị (2015), luận án tiến sĩ của Trần Thị Ngọc Thúy (2016).

2. Nhóm công trình liên quan đến phong trào đấu tranh của nhân dân thế giới và các nước Tây Âu:

   • Bộ sách Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại (5 tập, NXB Sự thật), Miền Nam giữ vững thành đồng (Trần Văn Giàu, 5 tập), các công trình của Lưu Văn Lợi, Nguyễn Đình Bin (2002), Nguyễn Phúc Luân (2005), Nguyễn Khắc Huỳnh (2010, 2011, 2014), Nguyễn Mai Hoa (2013), Trần Hữu Đính (1985), Ngô Phương Bá (1995), Sĩ Phan (1978), Nguyễn Văn Khoan (2013), Chu Văn Chúc (2003), Trịnh Ngọc Thái (2008), đề tài nghiên cứu của Trần Kim Đỉnh (2013).
   • Sách của các tác giả nước ngoài: H. Schandler, Peter A. Poole, Joseph A. Ameter, Gabriel Kolko, Jeffrey Kimball, Pierre Asselin, Antoliy Dobrynin, Thomas J. McCormick, Nigel Cawthorne, Allen Hassan, George C. Herring.

3. Nhóm công trình chuyên sâu về phong trào đấu tranh của nhân dân Tây Âu:

   • Thế giới lên án và tố cáo tội ác chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam (Tập II, 1974), Tình đoàn kết chiến đấu vô sản Việt - Pháp (Viện Mác-Lênin, 1986), Cộng hòa Pháp - bức tranh toàn cảnh (Nguyễn Quang Chiến, 1997), các bài viết của Vũ Sơn Thủy (2004), Phạm Tiến Nhiên (2004), Bùi Đình Thanh (2007), Võ Văn Sung (2015), Sư tử và rồng: Bốn thế kỷ quan hệ Hà Lan - Việt Nam (2008).
   • Các công trình chuyên khảo của Nguyễn Thị Hạnh (2011, 2013), Phạm Hồng Tung (2009), Giăng Piero Đêbrai và Ăngđrê Măngrắc (1974), Peter de Goeje (2012), Sylvia A., Nick Thomas, Carl-Gustaf Scott (2017), Andrew Wiest.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù các tài liệu trước đây đã phản ánh diện mạo chung của phong trào phản chiến quốc tế, luận án xác định tập trung giải quyết 5 vấn đề mới:

1. Đặt phong trào vào bối cảnh cụ thể của Tây Âu – khu vực tư bản chủ nghĩa đồng minh của Mỹ nhưng phong trào phản chiến lại phát triển rất mạnh mẽ.
2. Làm rõ các khái niệm cơ bản và phân tích toàn diện hai nhóm nhân tố khách quan và chủ quan dẫn tới sự hình thành phong trào.
3. Trình bày có hệ thống các sự kiện, hoạt động của nhân dân 6 nước Tây Âu tiêu biểu (Pháp, Anh, CHLB Đức, Ý, Thụy Điển, Hà Lan).
4. Đưa ra nhận xét khách quan về mục tiêu, đặc điểm, quy mô, nguyên nhân phát triển và hạn chế của phong trào.
5. Gợi mở việc vận dụng bài học tập hợp lực lượng quốc tế vào bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khái niệm

Luận án vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế và đường lối đối ngoại của Đảng Lao động Việt Nam. Đồng thời, tác giả làm rõ các khái niệm công cụ:

• Phong trào: Hoạt động chính trị, văn hóa, xã hội lôi cuốn đông đảo quần chúng tham gia.
• Nhân dân: Toàn thể cư dân của một nước mang tính lịch sử cụ thể, không bao hàm giai cấp thống trị thi hành chính sách chống nhân dân.
• Quần chúng nhân dân: Bộ phận cùng chung lợi ích căn bản, liên kết thành tập thể dưới sự lãnh đạo để giải quyết các yêu cầu kinh tế, chính trị, xã hội của thời đại.
• Phong trào nhân dân (trong luận án): Các cuộc vận động của các tầng lớp quần chúng không phân biệt giới tính, lứa tuổi, nghề nghiệp, địa vị, chính kiến, đảng phái (những người không nắm giữ quyền lực nhà nước). Đối với các phát ngôn của người đứng đầu chính phủ như Tổng thống Pháp Charles de Gaulle hay Thủ tướng Thụy Điển Olof Palme, luận án xem xét như những yếu tố đồng điệu tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào quần chúng.
• Bản chất chiến tranh: Phân tích tính chất phi nghĩa, thực dân mới của cuộc chiến tranh do Mỹ tiến hành đối lập với tính chính nghĩa, tự vệ của nhân dân Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp	Nội dung và phạm vi áp dụng trong luận án
Phương pháp lịch sử và logic	Tái hiện tiến trình phong trào theo dòng thời gian (1954-1975) gắn liền với các giai đoạn chiến lược của chiến tranh, rút ra bản chất và quy luật vận động.
Nghiên cứu trường hợp (Case study)	Khảo sát sâu phong trào tại 6 quốc gia tiêu biểu: Pháp, Anh, CHLB Đức, Ý, Thụy Điển, Hà Lan.
Phân tích, thống kê và tổng hợp	Xử lý các nguồn tư liệu lưu trữ, báo chí đương thời, số liệu viện trợ và tư liệu sự kiện.
Phương pháp nghiên cứu khu vực	Đánh giá tính tương đồng và nét đặc thù của Tây Âu qua hai cấp độ: so sánh nội vùng giữa các nước Tây Âu và so sánh ngoại vi với phong trào thế giới.

Nguồn tư liệu nghiên cứu

• Tài liệu lưu trữ gốc: Các văn bản, báo cáo, văn kiện chỉ đạo của Đảng, Chính phủ và các tổ chức đoàn thể tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, Thư viện Ban Tuyên giáo Trung ương, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam.
• Báo chí và tư liệu đương thời: Báo Nhân Dân, các tài liệu xuất bản thời kỳ 1954 - 1975, sách ảnh tư liệu chiến tranh.
• Tác phẩm của lãnh đạo và hồi ký ngoại giao: Tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Duy Trinh, hồi ký của Nguyễn Thị Bình, Lưu Văn Lợi...
• Tài liệu nước ngoài: Các công trình nghiên cứu, bài báo khoa học bằng tiếng Anh, tài liệu dịch sang tiếng Việt và tài liệu của các tổ chức quốc tế (Tòa án Bertrand Russell, Ủy ban Y tế Hà Lan - Việt Nam...).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 1 phân tích bức tranh tổng thể về tình hình nghiên cứu lịch sử đối ngoại, phong trào nhân dân thế giới và phong trào Tây Âu ủng hộ Việt Nam. Tác giả đánh giá những thành tựu của các học giả trong và ngoài nước, chỉ rõ những nội dung đã được giải quyết và xác lập các khoảng trống học thuật mà luận án tập trung thực hiện.

Chương 2: Nhân tố dẫn tới sự hình thành và phát triển phong trào nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam

Chương này làm sáng tỏ các điều kiện lịch sử, nhân tố khách quan và chủ quan dẫn tới phong trào:

• Khái niệm và các giai đoạn chiến tranh của Mỹ: Làm rõ tính phi nghĩa của cuộc chiến tranh xâm lược thực dân mới qua các giai đoạn từ viện trợ cho Pháp, can thiệp thời Eisenhower, Ngô Đình Diệm bác bỏ tổng tuyển cử (1955), đến các chiến lược chiến tranh của Kennedy, Johnson, Nixon và Ford.
• Nhân tố khách quan:
  • Sự phân hóa hai cực: Trật tự thế giới hai cực Yalta, mâu thuẫn Xô - Mỹ trong Chiến tranh Lạnh.
  • Quan hệ giữa Tây Âu và Mỹ: Sự phụ thuộc ban đầu qua Kế hoạch Marshall và khối NATO (1949); sự vươn lên cạnh tranh kinh tế từ nửa sau thập niên 1950. Xu hướng ly tâm độc lập của Pháp dưới thời De Gaulle (rút căn cứ quân sự Mỹ năm 1966, phản đối độc quyền đồng USD); quan hệ đồng minh truyền thống của Anh; vị trí "xung kích" của CHLB Đức; sự phụ thuộc của Ý và Hà Lan; chính sách trung lập lên án chiến tranh của Thụy Điển.
  • Tính phi nghĩa và tàn bạo của Mỹ: Tội ác ném bom phá hoại miền Bắc; chính sách khủng bố đàn áp ở miền Nam như thảm sát Duy Xuyên (1-1955), Hướng Điền (7-1955), trại giam Phú Lợi (1-12-1958), Luật 10/59, vụ thảm sát Sơn Mỹ (16-3-1968), Ba Làng An (1-1969); chế độ lao tù tàn bạo (5 nhà tù trung ương, 44 nhà tù tỉnh, 176 nhà tù quận, giam giữ trên 20 vạn người); tội ác rải 75 triệu lít chất độc hóa học (1961-1972).
  • Sự phát triển của phong trào thế giới: Hoạt động đoàn kết rộng lớn tại Liên Xô (Tháng đoàn kết, phong trào thanh niên tình nguyện); Trung Quốc (các cuộc mít tinh triệu người như đợt 8 đến 11-2-1965 với 11 triệu người, 14-2-1971 với hơn 1 triệu người); Cuba (Fidel Castro tuyên bố năm 1967: "Việt Nam đang chiến đấu cho toàn thể loài người"); các nước Đông Âu và phong trào Á - Phi - Mỹ Latinh (quyết định lấy ngày 20-7 làm "Ngày ủng hộ nhân dân Việt Nam").
• Nhân tố chủ quan: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế; đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng; tính chất chính nghĩa, nhân đạo của cuộc kháng chiến và những chiến thắng quân sự của quân dân Việt Nam.

Chương 3: Quá trình vận động của phong trào nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1954 - 1975)

Chương 3 trình bày các giai đoạn phát triển cụ thể của phong trào tại 6 quốc gia Tây Âu:

• Giai đoạn 1954 - 1964: Nhân dân Tây Âu biểu tình đòi thi hành Hiệp định Geneva 1954, phản đối sự can thiệp của Mỹ và chính sách đàn áp, khủng bố của chính quyền Ngô Đình Diệm.
• Giai đoạn 1964 - 1975:
  • 1964 - 1968: Phong trào phản đối Mỹ leo thang "Chiến tranh cục bộ" ở miền Nam và tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân, hải quân sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ (1964).
  • 1968 - 1973: Các tầng lớp nhân dân hoan nghênh và theo dõi sát sao Hội nghị Paris, biểu tình đòi Mỹ ký hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình.
  • 1973 - 1975: Đấu tranh lên án Mỹ và chính quyền Sài Gòn vi phạm Hiệp định Paris, yêu cầu chấm dứt can thiệp quân sự vào miền Nam Việt Nam.
• Phong trào quyên góp và ủng hộ vật chất: Thành lập các tổ chức cứu trợ nhân đạo tiêu biểu như "Ủy ban Y tế Hà Lan - Việt Nam", phong trào quyên góp thuốc men, thiết bị y tế, thực phẩm; chuyến tàu hữu nghị của nhân dân Italia vận chuyển hàng hóa xuất phát cuối năm 1973 cập cảng Việt Nam tháng 1-1974.
• Các diễn đàn và Tòa án quốc tế: Các hội nghị quốc tế của nhân dân Tây Âu; hoạt động của Tòa án quốc tế Bertrand Russell (1967) với sự tham gia của Bertrand Russell, Jean-Paul Sartre, Laurent Schwartz nhằm điều tra và xét xử tội ác chiến tranh của đế quốc Mỹ.

Chương 4: Nhận xét về phong trào nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1954-1975) và suy nghĩ vận dụng kinh nghiệm đoàn kết quốc tế vào cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc ngày nay

• Mục tiêu đấu tranh: Phản đối chính sách xâm lược của chính phủ Mỹ; đấu tranh vì hòa bình, công lý, quyền tự quyết dân tộc và các giá trị nhân đạo.
• Đặc điểm phong trào:
  • Lực lượng: Thu hút rộng rãi công nhân, nông dân, thanh niên, học sinh, sinh viên, phụ nữ, trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, chức sắc tôn giáo và các đảng phái cánh tả (nòng cốt là các đảng cộng sản).
  • Hình thức và phương pháp: Mít tinh, tuần hành biểu tình, bãi công, hội thảo khoa học, triển lãm tranh ảnh, chiếu phim, viết thư/điện phản đối, thành lập tòa án nhân dân và quyên góp vật chất.
  • Quy mô: Phát triển từ các nhóm nhỏ lẻ thành các phong trào quần chúng rộng lớn, phối hợp liên quốc gia.
• Ảnh hưởng và hạn chế: Gây áp lực chính trị mạnh mẽ lên chính quyền Mỹ và các chính phủ Tây Âu, góp phần cô lập Mỹ trên trường quốc tế. Hạn chế chủ yếu do sự chi phối của ý thức hệ tư bản chủ nghĩa và sự kiềm chế của các chính phủ đồng minh của Mỹ.
• Nguyên nhân phát triển: Bắt nguồn từ sự thức tỉnh lương tri nhân loại trước tội ác chiến tranh (quốc tế) kết hợp với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và nghệ thuật ngoại giao nhân dân của Việt Nam.
• Vận dụng kinh nghiệm vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc ngày nay: Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; đẩy mạnh ngoại giao công chúng và ngoại giao nhân dân; kiên trì nguyên tắc độc lập tự chủ và bảo vệ chủ quyền biển đảo, toàn vẹn lãnh thổ dựa trên luật pháp quốc tế.

---

Kết quả và những đóng góp mới

1. Về mặt khoa học và lý luận:

   • Hệ thống hóa toàn diện quá trình hình thành, phát triển và phương thức hoạt động của phong trào nhân dân 6 nước Tây Âu tiêu biểu (Pháp, Anh, CHLB Đức, Ý, Thụy Điển, Hà Lan) giai đoạn 1954 - 1975.
   • Làm sáng tỏ vai trò của phong trào nhân dân Tây Âu như một bộ phận cấu thành quan trọng của mặt trận nhân dân thế giới đoàn kết với Việt Nam, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp đánh thắng chiến tranh xâm lược.
   • Phân tích sâu sắc các mối quan hệ đa chiều: giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; giữa phong trào quần chúng với chính sách đối ngoại của các chính phủ Tây Âu đối với Mỹ.

2. Về mặt thực tiễn và bài học kinh nghiệm:

   • Đúc kết các bài học kinh nghiệm lịch sử về nghệ thuật vận động quốc tế, tập hợp lực lượng nhân dân các nước tư bản ủng hộ sự nghiệp chính nghĩa.
   • Gợi mở phương hướng vận dụng linh hoạt kinh nghiệm đoàn kết quốc tế vào công cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập, an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, biển đảo của Việt Nam trong tình hình mới.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do tiếp cận theo phương pháp nghiên cứu trường hợp và điều kiện tư liệu, luận án tập trung khảo sát sâu 6 quốc gia có phong trào điển hình (Pháp, Anh, CHLB Đức, Ý, Thụy Điển, Hà Lan), chưa thể bao quát chi tiết toàn bộ các quốc gia khác trong khu vực Tây Âu. Nguồn tư liệu nước ngoài chủ yếu được khai thác qua các ấn phẩm tiếng Anh và tài liệu đã dịch sang tiếng Việt.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tiếp tục mở rộng khảo sát các nguồn tư liệu lưu trữ bản ngữ tại từng quốc gia Tây Âu; nghiên cứu sâu hơn về sự chuyển biến chính sách của chính phủ các nước tư bản dưới tác động trực tiếp của phong trào phản chiến quần chúng.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu nghiên cứu chuyên khảo phục vụ trực tiếp cho:

• Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên: Thuộc các chuyên ngành Lịch sử Thế giới, Lịch sử Quan hệ Quốc tế, Lịch sử Ngoại giao Việt Nam và Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Cán bộ đối ngoại và ngoại giao nhân dân: Tham khảo kinh nghiệm vận động quần chúng quốc tế, phương pháp kết hợp đối ngoại nhân dân với ngoại giao nhà nước từ Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các cơ quan đối ngoại.
• Phần đáng tham khảo nhất: Chương 3 (diễn biến cụ thể của phong trào tại 6 nước Tây Âu, hoạt động của Tòa án Bertrand Russell) và Chương 4 (các đặc điểm, nguyên nhân cùng định hướng vận dụng kinh nghiệm vào công cuộc bảo vệ chủ quyền biển đảo).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án lựa chọn khảo sát những quốc gia Tây Âu cụ thể nào và vì sao?

Luận án tập trung nghiên cứu 6 quốc gia: Pháp, Anh, Cộng hòa Liên bang Đức, Ý, Thụy Điển và Hà Lan. Đây là những nước tư bản chủ nghĩa tiêu biểu ở Tây Âu có phong trào nhân dân phản đối chiến tranh của Mỹ phát triển mạnh mẽ, có nhiều hoạt động đoàn kết, ủng hộ nhân dân Việt Nam với quy mô và hình thức phong phú.

2. Hai nhân vật lãnh đạo chính quyền Tây Âu nào được luận án nhắc đến như trường hợp đồng điệu với phong trào nhân dân?

Đó là Tổng thống Pháp Charles de Gaulle (với chính sách đối ngoại độc lập, lên án hành động chiến tranh của Mỹ) và Thủ tướng Thụy Điển Olof Palme (với lập trường công khai phê phán cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ, ủng hộ cuộc kháng chiến của Việt Nam).

3. Những tội ác chiến tranh nào của Mỹ ở Việt Nam được luận án phân tích như nhân tố thức tỉnh phong trào nhân dân Tây Âu?

Luận án dẫn chứng các tội ác: ném bom phá hoại miền Bắc; các vụ thảm sát dân thường (Duy Xuyên, Hướng Điền, Phú Lợi, Sơn Mỹ, Ba Làng An); ban hành Luật 10/59; chế độ giam giữ tra tấn tại các nhà tù (Côn Đảo, Phú Quốc) với trên 20 vạn tù nhân; và việc rải 75 triệu lít chất độc hóa học (1961-1972) hủy hoại con người và môi trường sống.

4. Tòa án quốc tế Bertrand Russell có vai trò gì trong phong trào phản chiến tại Tây Âu?

Tòa án quốc tế Bertrand Russell (thành lập năm 1967) do nhà bác học Bertrand Russell khởi xướng cùng sự tham gia của các triết gia Jean-Paul Sartre, Laurent Schwartz... đã tổ chức điều tra, xét xử và công bố trước dư luận thế giới các bằng chứng về tội ác chiến tranh của đế quốc Mỹ ở Việt Nam, tạo tiếng vang lớn thúc đẩy phong trào đấu tranh vì công lý.

5. Khối lượng chất độc hóa học mà Mỹ đã rải xuống miền Nam Việt Nam giai đoạn 1961 - 1972 được luận án ghi nhận là bao nhiêu?

Theo số liệu được luận án trích dẫn, trong vòng 11 năm (1961 - 1972), miền Nam Việt Nam đã phải hứng chịu 75 triệu lít chất độc hóa học các loại do Mỹ rải xuống, gây tác hại nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe con người, cây cối, mùa màng và để lại di chứng di truyền lâu dài.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thế Hưởng là công trình khoa học lịch sử nghiên cứu có hệ thống về phong trào nhân dân Tây Âu phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam (1954 - 1975). Qua việc khảo sát trường hợp 6 quốc gia tiêu biểu, luận án đã làm rõ mục tiêu, đặc điểm, phương thức đấu tranh và nguyên nhân phát triển của phong trào phản chiến quần chúng tại các nước tư bản phương Tây. Công trình khẳng định vai trò to lớn của mặt trận nhân dân quốc tế đối với thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, đồng thời đúc kết những bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn đối với công tác đối ngoại nhân dân và sự nghiệp bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Đến nay đã có nhiều nhà khoa học trong nước và quốc tế nghiên cứu về cuộc kháng chiến chống Mỹ, trong đó có phong trào nhân dân thé giới và nhân dân các nước Tây Âu phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1954-1975). Có thê chia thành các nhóm công trình nghiên cứu chủ yếu sau đây: 1. Nhóm công trình nghiên cứu về lịch sử thế giới hiện đại, tư tướng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, đường lối đối ngoại của Đảng và tông kết ngoại giao - Một số công trình nghiên cứu lịch sử như: Lịch sử thé giới hiện đại (Nguyễn Anh Thái chủ biên, 1998). Trong đó các tác giả phân tích mối quan hệ quốc tế dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ hai và diễn biến, kết quả hình thành Trật tự thế giới hai cực, quan hệ quốc tế từ năm 1945 đến 1995.

Ba cuốn Lịch sử quan hệ quốc tế (1945-1990) của Tran Văn Đào - Phan Doãn Nam (2001), Lịch sử quan hệ quốc tế hiện đại (1945-2000) do Trần Nam Tiễn chủ biên (2008), Lịch sử quan hệ quốc rễ (Bogaturov Aleksey Demofenovich Averkov Viktor Viktorovich, 2013) đã phác họa tình hình thế giới sau Thế chiến thứ hai, qua đó phân tích cơ sở hình thành trật tự thế giới hai cực, cuộc chiến tranh lạnh, mâu thuẫn và đối đầu giữa hai khối Đông - Tây; phong trào giải phóng dân tộc và quan hệ quốc tế ở các nước Á-Phi-Mỹ Latinh; quá trình hòa dịu, Chiến tranh lạnh kết thúc và sự hình thành trật tự thế giới mới. Cuốn Đồng Tây Nam Bắc: Những diễn biến chính trong quan hệ quốc tế từ 1945 (Học viện Ngoại giao, 2009) đi sâu vào Chiến tranh lạnh ở châu Âu và trên thế giới, quan hệ giữa Mỹ với các nước phương Tây. Cuốn Lịch sử quan hệ đối ngoại Việt Nam (1940- 2010) của Vũ Dương Ninh (2014) phân tích đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước qua các thời kỳ, diễn tiến quan hệ đối ngoại Việt Nam. Những công trình trên giúp cho nghiên cứu bối cảnh lich sử thé giới trong thời gian diễn ra phong trào nhân dân Tây Âu phản đối chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam.

- Một số công trình nghiên cứu lý luận về chính sách đối ngoại: Thé giới 50 năm qua (1945-1995) và thế giới trong 25 năm tới (1996-2020) (Nguyễn Cơ 10 Thạch, 1998) nêu lên tầm nhìn chiến lược trên bình diện quốc tế đã qua và suy nghĩ về đổi mới tư duy trong đường lối ngoại giao, nhận thức mới về thế giới va sự thích ứng của Việt Nam. Cuốn Chinh sách đối ngoại của một số nước lớn trên thé giới do Phạm Minh Sơn chủ biên (2008) phân tích nội dung cơ bản chính sách đối ngoại của các nước Mỹ, Anh, Pháp, CHLB Đức., quan hệ đối ngoại giữa Mỹ và các nước Tây Âu với Việt Nam (1954-1975). Cuốn Một số vấn dé quan hệ quốc tế, chính sách doi ngoại và ngoại giao Việt Nam của Vũ Dương Huân (2 tập, 2009) đề cập tư tưởng đối ngoại, phương pháp, phong cách, nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh; lý luận quan hệ quốc tẾ, trật tự và cục diện thế gidi; chiến lược đối ngoại của các nước lớn, chính sách đối ngoại của Việt Nam. Vũ Dương Ninh (chủ biên): Việt Nam trong thé giới dang đổi thay (2017) là công trình tập hợp nhiều bài tiếp cận từ góc độ khoa học lịch sử, nêu lên những suy nghĩ về những ngày đã qua của cách mạng Việt Nam và năm tháng sắp tới.

- Những công trình nghiên cứu về đối ngoại nhân dân: tiêu biểu như cuốn Hoạt động đối ngoại nhân dân Việt Nam (Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, 2003) nêu lên một số quan điểm, khái niệm cơ bản và khái quát sự hình thành, phát triển, đóng góp của công tác đối ngoại nhân dân qua các thời kỳ cách mạng. Cuốn Ngoại giao nhân dân trong quan hệ đối ngoại của Mỹ (Nguyễn Thị Thanh Thủy, 2010) phân tích những khía cạnh chức năng, mục tiêu, cơ sở pháp lý, cơ cau tổ chức và các hình thức ngoại giao nhân dân của Mỹ. Giáo trình Quan hệ công chúng của chính phủ trong văn hóa đối ngoại (Lê Thanh Bình chủ biên, 2011) nêu một số khái niệm, vai trò, chức năng, nhiệm vụ quan hệ công chúng của chính phủ và các cơ quan đối ngoại của Việt Nam. Vũ Lê Thái Hoàng: “Ngoại giao công chúng trong thế kỷ 21”, Tạp chí Nghiên cứu Quốc tế, số 1 (76), 3-2009, trình bày bối cảnh ra đời, lịch sử, nội hàm “ngoại giao công chúng” và thực tiễn vận dụng ở Việt Nam.

Nhìn chung, các cuốn sách trên có giá trị nghiên cứu về cơ sở lý luận, thực tiễn hoạt động và vận dụng kinh nghiệm vào công tác đối ngoại nhân dân. Nhìn chung, những công trình trên giúp cho việc nghiên cứu bối cảnh lịch sử thế giới trong thời gian diễn ra phong trào nhân dân Tây Âu phản đối cuộc 11 chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam; về chính sách đối ngoại và ngoại giao của Việt Nam, nhất là đối ngoại nhân dân trong thời kỳ lịch sử này. - Những công trình nghiên cứu về tw twéng Hồ Chi Minh và đường lối đối ngoại của Đảng, tổng kết thực tiễn ngoại giao: phải kê đến cuôn Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác ngoại giao (Viện Quan hệ quốc tế, 1990) làm rõ tư tưởng, quan điểm, quá trình hoạt động, kinh nghiệm của Người trong công tác ngoại giao từ năm 1941 đến 1969. Trong đó nêu lên sự chỉ đạo của Người đối với việc hình thành mặt trận nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam chống Mỹ xâm lược.

Cuốn Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh (Phùng Hữu Phú, Vũ Dương Ninh, Lê Mậu Hãn, Phạm Xanh - 1995) đề cập đến vấn đề đại đoàn kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh là một chiến lược, có nội dung cụ thể, rộng lớn được vận dụng hiệu quả, sáng tạo trong chiến dau giành độc lập tự do, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng xã hội mới. Cuốn Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về một số vấn dé quốc tế (Phan Ngọc Liên chủ biên, 1995) đề cập kết quả nghiên cứu bước đầu trong tư duy của Hồ Chí Minh về tính chất thời đại, tính nhất quán trong mục tiêu và linh hoạt trong sắp xếp lực lượng, trong chỉ đạo chiến lược, vv. Cuốn Hồ Chí Minh - trí tuệ lớn của nên ngoại giao Việt Nam hiện đại (Nguyễn Phúc Luân, 1999) phân tích một số quan điểm của Người về “bạn và thù”, sách lược tập hợp lực lượng, chính sách đối ngoại, phương pháp và dự báo thời cơ. Cuốn Hồ Chi Minh với chiến lược đoàn kết quốc tế trong cách mạng giải phóng dân tộc (Lê Văn Yên, 2010) làm rõ một trong những nhân tố làm nên thang lợi của cách mạng Việt Nam là chiến lược đoàn kết quốc tế Hồ Chí Minh.

Nguyễn Dy Niên có hai cuốn tiêu biểu: Quán triệt tu tưởng Hồ Chí Minh thực hiện đường lỗi đối ngoại cua Đảng trong giai đoạn mới (2001) và Từ tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh (2002) đã luận chứng nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao, phương pháp, nghệ thuật hoạt động; vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và quá trình hình thành, phát triển, hoàn thiện tư tưởng của Người về ngoại giao; về đường lối quốc tế, chính sách đối ngoại của Dang, vv. Cuốn Góp phan tìm hiểu tư tưởng Hỗ Chí Minh về ngoại giao (Vũ Dương Huân chủ biên, 2002) đã khái quát nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao; nêu lên nội dung tư tưởng ngoại giao và phương pháp ngoại giao. Cuốn Tw ứzởng 12 Hồ Chí Minh về ngoại giao (Vũ Dương Huân, 2005) với bốn nội dung lớn tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao, bối cảnh ra đời, nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển, đặc biệt những quan điểm, tư tưởng của Người trong thời kỳ chống Mỹ (1954-1969). Cuốn Hồ Chí Minh với cuộc đấu tranh vì hòa bình và tiến bộ của nhân loại (Lê Văn Tích chủ biên, 2010) nêu lên một số vấn đề lý luận và thực tiễn cống hiến của Hồ Chí Minh đối với cuộc đấu tranh vì hòa bình và tiến bộ của nhân loại.

Công trình Việt Nam - Thé giới và hội nhập (Vũ Dương Ninh, 2007) có nhiều bài viết về quan điểm đoàn kết quốc tế của Chủ tịch Hồ Chí Minh. - Một số cuốn sách viết về hoạt động đối ngoại của các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Mặt trận Giải phóng, tổng kết kinh nghiệm. Bên cạnh cung cấp thông tin về những sự kiện thực tiễn, thể hiện rõ chủ trương đối ngoại trong vận động quốc tế của Đảng, còn nêu lên nhiều nhận định quan trọng. Các bài viết tiêu biểu như: “Đồng chí Lê Duan với công tác ngoại giao” (Đinh Nho Liêm) trong sách Lê Duẩn và cách mạng Việt Nam (Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Dang, 2007); cuén Phạm Văn Đồng trong lòng nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc té (2002); về Lê Đức Thọ có ba cuỗn: Nhớ về anh Lê Đức Thọ (2000), Lê Đức Thọ: Người cộng sản kiên cường - Nhà lãnh đạo tải năng (2011), Các cuộc thương lượng Lê Duc Thọ - Kissinger tại Paris (Lưu Văn Lợi - Nguyễn Anh Vũ, 2002); cuốn Mặt trận ngoại giao thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1965-1975) của Nguyễn Duy Trinh (1979); cuốn hồi ký Gia đình, bạn bè và dat nước (Nguyễn Thị Bình, 2012); cuốn Sức mạnh Việt Nam (1976); cuỗn Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước - Thắng lợi và bài học (Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh thuộc Bộ Chính trị, 2015) nêu ra một số kinh nghiệm hoạt động của Đảng, Nhà nước trong đoàn kết quốc tế.

- Một số tài liệu hội thảo khoa học như: 50 năm ngoại giao Việt Nam dưới sự lãnh dao cua Đảng Cộng sản Việt Nam (Học viện Quan hệ quốc tẾ, 1995) đã phân tích sâu sắc quá trình đấu tranh ngoại giao kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị trong công cuộc bảo vệ và xây dựng Tổ quốc qua các thời kỳ. Đặc biệt là sự phối hợp giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao nhà nước, đối ngoại nhân dân và những bài học kinh nghiệm được rút ra. Tài liệu Tổng luận 50 năm hoạt động ngoại giao 13 Việt Nam (Bộ Ngoại giao, 1999) tập trung vào 3 nội dung lớn: bối cảnh thế giới và những đặc trưng quan hệ quốc tế; khái quát những nét lớn trong đấu tranh ngoại giao; rút ra 4 đặc điểm của nền ngoại giao Việt Nam; thành công, hạn chế, thiếu sót và 7 bài học lớn trong đối ngoại.