Quan Hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ Từ Năm 2011 Đến Năm 2020

Khám phá quan hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ giai đoạn 2011-2020 qua luận văn thạc sĩ, phân tích các yếu tố chính và tác động đến chính trị quốc tế.

• Tác giả: Hoàng Thị Mai Phương
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Thanh Nga
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Quan Hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ Giai Đoạn 2011-2020: Phân Tích và Đánh Giá
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ Ả RẬP XÊ ÚT – MỸ
• 1.1. Yếu tố quốc tế và khu vực
• 1.1.1. Yếu tố quốc tế
• 1.1.1.1. Bối cảnh chính trị, kinh tế thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN HỆ Ả RẬP XÊ ÚT - MỸ GIAI ĐOẠN 2011 ĐẾN NĂM 2020. TRONG LĨNH VỰC CHÍNH TRỊ - NGOẠI GIAO
• 2.1. Trong lĩnh vực kinh tế
• 2.2. Trong lĩnh vực an ninh - quân sự
• 2.3. Trong hợp tác giải quyết các vấn đề trong khu vực
• 2.4. Trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục và các lĩnh vực khác
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ QUAN HỆ Ả RẬP XÊ ÚT - MỸ TỪ 2011 ĐẾN 2020 VÀ TRIỂN VỌNG
• 3.1. Đánh giá quan hệ Ả rập Xê út - Mỹ từ năm 2011 đến 2020
• 3.2. Kết quả đạt được
• 3.3. Những vấn đề đặt ra
• 3.4. Tác động của mối quan hệ Ả rập Xê út – Mỹ đến khu vực và thế giới
• 3.5. Triển vọng quan hệ Ả rập Xê út - Mỹ trong thời gian tới
• 3.6. Các yếu tố tác động đến quan hệ Ả rập Xê út - Mỹ
• 3.7. Triển vọng quan hệ Ả rập Xê út – Mỹ
• 3.8. Hàm ý cho Việt Nam
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quan Hệ Ả Rập Xê Út Mỹ 2011 2020

Mối quan hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ từ lâu đã được biết đến là mối quan hệ đồng minh chiến lược, bất chấp những sự khác biệt giữa một quốc gia theo chế độ quân chủ và một quốc gia cộng hòa lập hiến. Hơn 80 năm trôi qua kể từ khi quan hệ chính trị - ngoại giao chính thức được thiết lập vào năm 1933, hai nước luôn được duy trì mối quan hệ chặt chẽ và Ả Rập Xê Út vẫn là một trong những đồng minh thân cận của Mỹ tại khu vực Trung Đông. Mối quan hệ này dựa trên thỏa thuận đã ký kết vào năm 1945 trên chiến hạm US Quincy giữa Tổng thống Mỹ Franklin Delano Roosevelt và Nhà Vua thời bấy giờ của Ả Rập Xê Út Abdelaziz ben Abderrahmane Al Saud (hay còn gọi là Ibn Saud). Theo thỏa thuận đó, Ả Rập Xê Út cung cấp dầu lửa cho Mỹ, đổi lại, Mỹ bảo đảm an ninh cho Ả Rập Xê Út.

1.1. Lịch Sử Quan Hệ Liên Minh Ả Rập Xê Út Mỹ

Kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ II, Ả Rập Xê Út và Mỹ đã ủng hộ nhau để bình ổn giá dầu, kiểm soát trữ lượng dầu tại các mỏ dầu và quá trình vận chuyển dầu trên Vịnh Ba Tư, đồng thời giữ gìn sự ổn định tại các nền kinh tế của các nước phương Tây nơi Ả Rập Xê Út đã đầu tư. Cho đến nay, Ả Rập Xê Út là một trong những đồng minh thân thiết nhất, là đối tác kinh tế mạnh nhất và là đối tác chiến lược quan trọng của Mỹ ở Trung Đông.

1.2. Thách Thức Trong Quan Hệ Ả Rập Xê Út Hoa Kỳ

Mặc dù vậy, mối quan hệ đồng minh thân thiết giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ cũng đã trải qua những thách thức như cấm vận dầu mỏ năm 1973 hay khủng bố ở Mỹ ngày 11 tháng 9. Đặc biệt, kể từ khi diễn ra cuộc khủng hoảng chính trị - xã hội ở khu vực Bắc Phi - Trung Đông diễn ra vào cuối năm 2010 đầu năm 2011 (hay còn gọi là “Mùa xuân Ả Rập”), với những làn sóng biểu tình phản đối chính quyền độc tài tại khắp các nước Ả Rập, mối quan hệ giữa 2 nước cũng vì thế mà có những bước ngoặt, đẩy quan hệ giữa Ả Rập Xê Út - Mỹ vào những khó khăn mới.

II. Yếu Tố Quốc Tế Tác Động Quan Hệ Ả Rập Xê Út Mỹ

Năm 2011 cũng là năm đánh dấu sự sụp đổ của rất nhiều chính quyền các nước Ả Rập do kết quả của “Mùa xuân Ả Rập”, kéo theo đó là các hệ lụy to lớn ảnh hưởng trực tiếp đến các quốc gia tại khu vực Trung Đông – Bắc Phi, trong đó có Ả Rập Xê Út – người “anh cả” của cộng đồng các nước Ả Rập Hồi giáo tại khu vực này. Có thể nói, những diễn biến khó đoán định của khu vực Bắc Phi – Trung Đông sau hệ lụy của cuộc khủng hoảng chính trị - xã hội cùng với sự tham gia của Mỹ vào khu vực từ năm 2011 đến nay đã đẩy mối quan hệ giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ rơi vào những vòng xoáy phức tạp, đặt ra nhiều thách thức cho mối quan hệ này và có tác động lớn đến mối quan hệ đồng minh lâu năm giữa hai nước.

2.1. Ảnh Hưởng Của Khủng Hoảng Chính Trị Mùa Xuân Ả Rập

Ả Rập Xê Út là quốc gia có vai trò quan trọng ở khu vực, mối quan hệ giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ không chỉ tác động đến hai nước mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ khu vực Bắc Phi - Trung Đông. Việc nghiên cứu quan hệ giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ trong bối cảnh này để tìm hiểu chính sách, chiến lược trong quan hệ giữa hai bên được thể hiện ở các lĩnh vực cụ thể để từ đó đánh giá, dự báo triển vọng quan hệ trong thời gian tới, những tác động và hàm ý cho Việt Nam là cần thiết.

2.2. Tình Hình Kinh Tế Thế Giới Ảnh Hưởng Đến Saudi Arabia United States relations

Đầu năm 2011, kinh tế thế giới có nhiều diễn biến hết sức phức tạp, chịu ảnh hưởng sâu sắc của các cuộc biến động chính trị ở Bắc Phi – Trung Đông, các thảm họa thiên nhiên. Khủng hoảng nợ công tiếp tục phủ bóng đen lên khu vực Châu Âu. Căng thẳng nợ công tại các nước phát triển đang ngày càng trầm trọng hơn. Năm 2011, tỉ lệ nợ công bình quân tại các nước đang phát triển đã lớn hơn 100% GDP, đặc biệt là các nước trong khu vực Châu Âu. Đối với Mỹ, những khoản chi tiêu khổng lồ trong các gói kích thích được triển khai để vực dậy nền kinh tế sau khủng hoảng đã khiến vấn đề nợ...

III. Phân Tích Quan Hệ Kinh Tế Ả Rập Xê Út Mỹ 2011 2020

Mối quan hệ kinh tế giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ là một trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương. Dầu mỏ đóng vai trò trung tâm, với Ả Rập Xê Út là nhà sản xuất và xuất khẩu dầu lớn, cung cấp một phần đáng kể cho nhu cầu năng lượng của Mỹ. Các hoạt động thương mại khác, bao gồm xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ, cũng góp phần làm sâu sắc thêm mối quan hệ kinh tế này. Đầu tư từ cả hai phía cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.

3.1. Vai Trò Dầu Mỏ Trong US Saudi relations

Dầu mỏ là yếu tố then chốt trong quan hệ kinh tế giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ. Ả Rập Xê Út, với trữ lượng dầu mỏ lớn, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung năng lượng cho Mỹ. Mối quan hệ này đã tồn tại hàng thập kỷ và vẫn là một yếu tố quan trọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ ở Trung Đông.

3.2. Giao Dịch Thương Mại Giữa Mỹ Và Ả Rập Xê Út

Ngoài dầu mỏ, Mỹ và Ả Rập Xê Út cũng có quan hệ thương mại đáng kể. Mỹ xuất khẩu sang Ả Rập Xê Út nhiều loại hàng hóa và dịch vụ, bao gồm thiết bị quân sự, máy móc, và công nghệ. Ả Rập Xê Út nhập khẩu từ Mỹ nhiều loại hàng hóa tiêu dùng và công nghiệp.

3.3. Đầu Tư Của Mỹ Vào Saudi Arabia và Ngược Lại

Đầu tư là một khía cạnh quan trọng khác của quan hệ kinh tế giữa Mỹ và Ả Rập Xê Út. Các công ty Mỹ đầu tư vào nhiều lĩnh vực ở Ả Rập Xê Út, bao gồm năng lượng, cơ sở hạ tầng và tài chính. Ả Rập Xê Út cũng đầu tư vào Mỹ, chủ yếu thông qua việc mua trái phiếu kho bạc Mỹ và các tài sản khác.

IV. Hợp Tác An Ninh và Quân Sự Ả Rập Xê Út Mỹ

Hợp tác an ninh và quân sự là một khía cạnh then chốt của quan hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ. Hai nước có chung lợi ích trong việc duy trì ổn định khu vực, chống khủng bố và đối phó với các mối đe dọa an ninh khác. Mỹ cung cấp cho Ả Rập Xê Út vũ khí, huấn luyện quân sự và hỗ trợ tình báo. Hai nước cũng hợp tác chặt chẽ trong các nỗ lực chống khủng bố.

4.1. Bán Vũ Khí Giữa Hoa Kỳ Và Saudi Arabia

Mỹ là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất cho Ả Rập Xê Út. Các thương vụ bán vũ khí này đóng góp đáng kể vào quan hệ kinh tế giữa hai nước và giúp Ả Rập Xê Út tăng cường khả năng phòng thủ của mình.

4.2. Huấn Luyện Quân Sự Và Hỗ Trợ Tình Báo

Mỹ cung cấp cho Ả Rập Xê Út huấn luyện quân sự và hỗ trợ tình báo. Sự hợp tác này giúp Ả Rập Xê Út nâng cao năng lực quân sự và tăng cường khả năng đối phó với các mối đe dọa an ninh.

4.3. Hợp Tác Chống Khủng Bố Trung Đông

Mỹ và Ả Rập Xê Út hợp tác chặt chẽ trong các nỗ lực chống khủng bố. Hai nước chia sẻ thông tin tình báo và phối hợp các hoạt động chống khủng bố. Ả Rập Xê Út cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chống lại các nhóm khủng bố như Al-Qaeda và IS.

V. Chính Sách Đối Ngoại Của Mỹ Ảnh Hưởng Tới Saudi Arabia

Chính sách đối ngoại của Mỹ tại Trung Đông, đặc biệt là liên quan đến Iran và vấn đề Palestine, có tác động đáng kể đến quan hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ. Sự khác biệt trong quan điểm về những vấn đề này đôi khi gây căng thẳng trong quan hệ song phương. Tuy nhiên, cả hai nước đều nhận thức được tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ đối tác chiến lược.

5.1. Thỏa Thuận Hạt Nhân Iran Và Saudi foreign policy

Ả Rập Xê Út bày tỏ lo ngại về thỏa thuận hạt nhân Iran, cho rằng nó không đủ để ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Chính sách cứng rắn hơn của chính quyền Trump đối với Iran được Ả Rập Xê Út hoan nghênh.

5.2. Vấn Đề Palestine Và Quan Điểm Của US foreign policy

Ả Rập Xê Út ủng hộ giải pháp hai nhà nước cho cuộc xung đột Palestine-Israel. Chính sách của Mỹ về vấn đề này đôi khi khác biệt so với quan điểm của Ả Rập Xê Út, gây ra căng thẳng trong quan hệ song phương.

5.3. Tình Hình Nhân Quyền Saudi Arabia Ảnh Hưởng US policy

Tình hình nhân quyền ở Ả Rập Xê Út là một vấn đề gây tranh cãi trong quan hệ với Mỹ. Các tổ chức nhân quyền chỉ trích Ả Rập Xê Út về việc hạn chế tự do ngôn luận, đàn áp các nhà hoạt động và phân biệt đối xử với phụ nữ. Chính phủ Mỹ đôi khi bày tỏ lo ngại về những vấn đề này, nhưng hiếm khi gây áp lực mạnh mẽ lên Ả Rập Xê Út.

VI. Đánh Giá Triển Vọng Quan Hệ Ả Rập Xê Út Mỹ

Mặc dù có những thách thức, quan hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ vẫn là một mối quan hệ đối tác chiến lược quan trọng. Cả hai nước đều có lợi ích trong việc duy trì ổn định khu vực, chống khủng bố và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trong tương lai, quan hệ này có thể sẽ tiếp tục phát triển, mặc dù không tránh khỏi những thăng trầm.

6.1. Các yếu tố tác động đến quan hệ Ả rập Xê út Mỹ

Một số yếu tố có thể tác động đến quan hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ trong tương lai, bao gồm: sự trỗi dậy của Trung Quốc, sự thay đổi trong chính sách năng lượng của Mỹ, tình hình chính trị nội bộ ở Ả Rập Xê Út và diễn biến ở khu vực Trung Đông.

6.2. Triển vọng quan hệ Ả rập Xê út Mỹ

Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, quan hệ Ả Rập Xê Út - Mỹ có thể sẽ tiếp tục phát triển theo hướng hợp tác chặt chẽ hơn trong các lĩnh vực như an ninh, kinh tế và năng lượng. Tuy nhiên, những khác biệt về quan điểm và giá trị cũng có thể gây ra căng thẳng trong quan hệ song phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2020, quan hệ giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ đã trải qua nhiều biến động phức tạp, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các sự kiện chính trị, kinh tế và xã hội trong khu vực Trung Đông – Bắc Phi cũng như trên toàn cầu. Theo số liệu của IMF, GDP của Ả Rập Xê Út năm 2013 đạt khoảng 746 tỷ USD, giữ vị trí nền kinh tế lớn nhất khu vực, trong khi Mỹ vẫn là nền kinh tế số một thế giới với GDP khoảng 21.440 tỷ USD năm 2019, chiếm 23,6% tổng GDP toàn cầu. Mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa hai quốc gia này dựa trên thỏa thuận lịch sử từ năm 1945, trong đó Ả Rập Xê Út cung cấp dầu mỏ cho Mỹ đổi lại sự bảo đảm an ninh.

Tuy nhiên, từ sau cuộc “Mùa xuân Ả Rập” năm 2011, khu vực Trung Đông – Bắc Phi chứng kiến nhiều biến động chính trị xã hội, làm thay đổi cục diện quyền lực và ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ Ả Rập Xê Út – Mỹ. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các yếu tố quốc tế, khu vực và nội bộ tác động đến quan hệ hai nước trong giai đoạn này, đánh giá các lĩnh vực hợp tác chính trị - ngoại giao, kinh tế, an ninh - quân sự, đồng thời dự báo triển vọng quan hệ trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2011-2020, với trọng tâm là các chính sách và sự kiện nổi bật ảnh hưởng đến mối quan hệ song phương, có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ vai trò chiến lược của Ả Rập Xê Út và Mỹ tại Trung Đông cũng như tác động đến an ninh khu vực và toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính trong quan hệ quốc tế: Thuyết hiện thực và Thuyết cấu trúc hệ thống. Thuyết hiện thực nhấn mạnh vai trò của quyền lực và lợi ích quốc gia trong việc hình thành và duy trì các liên minh chiến lược, phù hợp với mối quan hệ đồng minh giữa một quốc gia quân chủ như Ả Rập Xê Út và một cường quốc dân chủ như Mỹ. Thuyết cấu trúc hệ thống giúp phân tích sự chuyển dịch quyền lực toàn cầu và khu vực, đặc biệt là sự trỗi dậy của các cường quốc mới như Trung Quốc, Nga, và sự điều chỉnh chiến lược của Mỹ tại Trung Đông.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: đồng minh chiến lược, an ninh khu vực, cân bằng quyền lực, chính sách đối ngoại, và ảnh hưởng địa chính trị. Mô hình nghiên cứu tập trung vào phân tích các yếu tố tác động đa chiều: quốc tế (toàn cầu hóa, cạnh tranh quyền lực), khu vực (biến động chính trị xã hội, xung đột), và nội bộ (chính sách cải cách, nhân quyền).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phân tích định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các báo cáo của IMF, IAEA, các tổ chức quốc tế, tài liệu chính phủ Mỹ và Ả Rập Xê Út, cùng các bài viết học thuật và báo chí uy tín. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các sự kiện, chính sách và số liệu kinh tế - chính trị liên quan đến quan hệ hai nước trong giai đoạn 2011-2020.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census) nhằm đảm bảo tính toàn diện và khách quan. Phân tích dữ liệu được thực hiện qua phương pháp so sánh – đối chiếu các giai đoạn, sự kiện và chính sách, đồng thời sử dụng phương pháp hệ thống – cấu trúc để đánh giá tác động tổng thể. Timeline nghiên cứu được chia thành hai giai đoạn chính: 2011-2016 (nhiệm kỳ Obama) và 2017-2020 (nhiệm kỳ Trump), nhằm phản ánh sự thay đổi trong chính sách và quan hệ song phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự rạn nứt trong quan hệ giai đoạn 2011-2016: Dưới thời Tổng thống Obama, quan hệ Ả Rập Xê Út – Mỹ có nhiều dấu hiệu rạn nứt do chính sách “không can dự” của Mỹ với Trung Đông, sự ủng hộ thỏa thuận hạt nhân JCPOA với Iran và phản ứng yếu ớt trước “Mùa xuân Ả Rập”. Theo báo cáo, lòng tin của Ả Rập Xê Út đối với Mỹ giảm đáng kể, thể hiện qua việc Quốc vương Salman nhiều lần từ chối gặp gỡ lãnh đạo Mỹ. Tỉ lệ tăng trưởng GDP của Ả Rập Xê Út giai đoạn này dao động quanh mức 3,5%, thấp hơn kỳ vọng do ảnh hưởng của biến động giá dầu và bất ổn khu vực.

2. Cải thiện quan hệ giai đoạn 2017-2020: Khi Tổng thống Trump lên nắm quyền, quan hệ hai nước được cải thiện rõ rệt với chuyến thăm chính thức của ông Trump tới Ả Rập Xê Út năm 2017, các thỏa thuận mua bán vũ khí trị giá hàng trăm tỷ USD và chính sách cứng rắn với Iran. Tuy nhiên, vụ ám sát nhà báo Jamal Khashoggi năm 2018 đã tạo ra căng thẳng mới, khiến Quốc hội Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt hạn chế, dù Tổng thống Trump vẫn bảo vệ đồng minh Ả Rập Xê Út. Sự kiện này làm nổi bật sự phức tạp và tính nhạy cảm trong quan hệ song phương.

3. Ảnh hưởng của biến động khu vực: Cuộc “Mùa xuân Ả Rập” và sự trỗi dậy của Nhà nước Hồi giáo IS đã làm thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông, buộc Ả Rập Xê Út và Mỹ phải điều chỉnh chiến lược hợp tác an ninh và quân sự. Liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu chống lại lực lượng Houthi tại Yemen là minh chứng cho sự phối hợp quân sự chặt chẽ, trong khi Mỹ giữ vai trò hỗ trợ hậu cần và tình báo.

4. Tác động kinh tế và chính trị toàn cầu: Đại dịch COVID-19 năm 2020 đã làm suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống -3%, ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu dầu mỏ của Ả Rập Xê Út và nhu cầu năng lượng của Mỹ. Đồng thời, các căng thẳng thương mại Mỹ - Trung và sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Mỹ đã tạo ra môi trường bất định, đòi hỏi hai nước phải tăng cường hợp tác để duy trì ổn định khu vực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự biến động trong quan hệ Ả Rập Xê Út – Mỹ là do sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Mỹ qua các nhiệm kỳ tổng thống, cùng với các biến động chính trị xã hội phức tạp tại Trung Đông. Giai đoạn Obama thể hiện sự thận trọng và ưu tiên chuyển hướng sang châu Á, trong khi Trump theo đuổi chính sách cứng rắn hơn với Iran và tăng cường hợp tác quân sự với Ả Rập Xê Út.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này phù hợp với nhận định rằng mối quan hệ đồng minh này luôn chịu ảnh hưởng bởi lợi ích chiến lược và sự cân bằng quyền lực khu vực. Việc Mỹ duy trì sự hiện diện quân sự và hỗ trợ an ninh cho Ả Rập Xê Út giúp ổn định nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, đồng thời Ả Rập Xê Út đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát các mối đe dọa an ninh khu vực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP của hai nước, bảng thống kê các hợp đồng vũ khí và biểu đồ diễn biến các sự kiện chính trị quan trọng, giúp minh họa rõ nét sự tương quan giữa các yếu tố kinh tế và chính trị trong quan hệ song phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đối thoại chính trị thường xuyên: Thiết lập các kênh đối thoại đa cấp giữa hai nước nhằm giải quyết các bất đồng, đặc biệt trong các vấn đề nhạy cảm như nhân quyền và chính sách khu vực, nhằm duy trì lòng tin và sự ổn định trong quan hệ.

2. Mở rộng hợp tác kinh tế đa dạng: Khuyến khích phát triển các lĩnh vực hợp tác ngoài dầu mỏ như công nghệ, năng lượng tái tạo và giáo dục để giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ, nâng cao tính bền vững của quan hệ kinh tế song phương trong vòng 5 năm tới.

3. Tăng cường hợp tác an ninh và quân sự: Tiếp tục phối hợp trong việc chống khủng bố và duy trì an ninh khu vực, đồng thời phát triển các chương trình đào tạo và trao đổi kỹ thuật quân sự nhằm nâng cao năng lực phòng thủ chung.

4. Thúc đẩy hợp tác văn hóa và giáo dục: Tăng cường các chương trình trao đổi sinh viên, nghiên cứu khoa học và giao lưu văn hóa để xây dựng sự hiểu biết và thiện chí lâu dài giữa nhân dân hai nước, góp phần củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ song phương.

Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ trong vòng 3-5 năm, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan ngoại giao, kinh tế và quốc phòng của hai nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và ngoại giao: Luận văn cung cấp cái nhìn toàn diện về mối quan hệ chiến lược giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ, giúp họ xây dựng các chính sách phù hợp với bối cảnh khu vực và toàn cầu.

2. Các nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế và chính trị học: Tài liệu phân tích sâu sắc các yếu tố tác động và diễn biến quan hệ song phương, là nguồn tham khảo quý giá cho các nghiên cứu chuyên sâu về Trung Đông và chính sách Mỹ.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ bối cảnh chính trị và kinh tế giúp các doanh nghiệp đánh giá rủi ro và cơ hội đầu tư tại khu vực Trung Đông, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng và quốc phòng.

4. Sinh viên và giảng viên chuyên ngành Quan hệ quốc tế: Luận văn là tài liệu học thuật có giá trị, cung cấp kiến thức thực tiễn và lý thuyết về quan hệ quốc tế trong bối cảnh biến động phức tạp.

Câu hỏi thường gặp

1. Quan hệ Ả Rập Xê Út – Mỹ có bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi chính quyền Mỹ không?
   Có, chính sách đối ngoại của Mỹ thay đổi theo từng nhiệm kỳ tổng thống đã ảnh hưởng lớn đến quan hệ song phương, đặc biệt là dưới thời Obama và Trump với các chính sách khác biệt về Trung Đông.

2. Tại sao vụ ám sát Jamal Khashoggi lại gây căng thẳng trong quan hệ hai nước?
   Vụ việc này làm dấy lên nghi ngờ về vai trò của các quan chức Ả Rập Xê Út, gây áp lực từ cộng đồng quốc tế và Quốc hội Mỹ, làm giảm uy tín của Riyadh và tạo ra những rạn nứt tạm thời trong quan hệ.

3. Ả Rập Xê Út đóng vai trò gì trong an ninh khu vực Trung Đông?
   Là “anh cả” của các nước Hồi giáo Sunni, Ả Rập Xê Út dẫn đầu liên minh chống lại các nhóm khủng bố và lực lượng Houthi tại Yemen, phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong các hoạt động an ninh và quân sự.

4. Tác động của giá dầu thế giới đến quan hệ hai nước như thế nào?
   Giá dầu ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế Ả Rập Xê Út và nhu cầu năng lượng của Mỹ, do đó sự ổn định trong nguồn cung dầu mỏ là yếu tố quan trọng thúc đẩy hợp tác kinh tế và chính trị giữa hai nước.

5. Triển vọng quan hệ Ả Rập Xê Út – Mỹ trong tương lai ra sao?
   Dù có những thách thức, quan hệ này dự kiến tiếp tục phát triển dựa trên lợi ích chiến lược chung, với sự mở rộng hợp tác kinh tế, an ninh và văn hóa trong bối cảnh khu vực và toàn cầu còn nhiều biến động.

Kết luận

• Quan hệ Ả Rập Xê Út – Mỹ từ 2011 đến 2020 chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi biến động chính trị xã hội tại Trung Đông và sự thay đổi chính sách đối ngoại của Mỹ.
• Giai đoạn 2011-2016 chứng kiến sự rạn nứt do chính sách “không can dự” và thỏa thuận JCPOA, trong khi 2017-2020 có sự cải thiện nhưng vẫn tồn tại căng thẳng do vụ ám sát Khashoggi.
• Ả Rập Xê Út giữ vai trò then chốt trong an ninh khu vực, phối hợp với Mỹ trong các chiến dịch chống khủng bố và duy trì ổn định nguồn cung dầu mỏ.
• Đại dịch COVID-19 và các căng thẳng thương mại toàn cầu tạo ra thách thức mới, đòi hỏi hai nước tăng cường hợp tác đa phương và đa lĩnh vực.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào tăng cường đối thoại, mở rộng hợp tác kinh tế và an ninh, đồng thời thúc đẩy giao lưu văn hóa để củng cố nền tảng quan hệ bền vững.

Luận văn hy vọng sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách và các bên liên quan trong việc hiểu và phát triển quan hệ chiến lược giữa Ả Rập Xê Út và Mỹ trong bối cảnh quốc tế đầy biến động hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu và kết luận, luận văn đợc chia thành 3 chơng: Chong 1: Bối cảnh và những yếu tố tác động đến quan hệ Ả rập Xê út - Mỹ Chơng 2: Quan hệ Ả rập Xê út - Mỹ từ năm 2011 đến năm 2020 Chong 3: Danh giá quan hệ Ả rập Xê út - Mỹ từ 2011 đến 2020 và triển vọng CHGJONG 1: NHUNG YEU TO TAC DONG DEN QUAN HE A RAP XE UT- MY 1. Yếu tố quốc tế và khu vực 1. Yếu tổ quốc tễ 1. Boi cảnh chính trị, kinh tế thể giới Từ cuối năm 2011 đến nay, thế giới chứng kiến một loạt các sự kiện xảy ra.

Có thể nói, một thập kỷ vừa qua là một thập kỷ chứng kiến nhiều sự thay đổi, bao gồm cả thời cơ và thách thức. Thế giới bây giờ đang trở thành một thế giới toàn cầu. Nhờ sự phát triển của công nghệ thông tin và cách mạng công nghiệp 4.0, mọi ngời từ khắp các quốc gia có thê mua bán trực tuyến qua mạng, cùng nhau xem chung một trận bóng đá, hay thởng thức văn hóa, nghệ thuật của các nớc khác chỉ qua một chiếc màn hình ti vi, máy tính hay đơn giản là chiếc điện thoại. Nhờ tác động của cách mạng công nghiệp 4.0, thế giới dong nh phẳng ra, không gian và khoảng cách đợc thu hẹp lại, thông tin đợc tiếp cận dễ dàng và đa dạng, xử lý nhanh chóng, chính xác.

Các sản phẩm tiêu dòng cũng vì thế mà tân tiến hơn, giúp giảm bớt sức ngời, tang sức mua của ngời tiêu dòng. Đầu năm 2011, kinh tế thế giới có nhiều diễn biến hết sức phức tạp, chịu ảnh hởng sâu sắc của các cuộc biến động chính trị ở Bắc Phi - Trung Đông, các thảm hoạ thiên nhiên. Khủng hoảng nợ công tiếp tục phủ bóng đen lên khu vực Châu Âu. Căng thẳng nợ công tại các nớc phát triển đang ngày càng trầm trọng hơn.

Năm 2011, tỉ lệ nợ công bình quân tại các nớc đang phát triển đã lớn hơn 100% GDP, đặc biệt là các nớc trong khu vực Châu Âu. Đối với Mỹ, những khoản chỉ tiêu không lồ trong các gói kích thích đợc triển khai để vực dậy nền kinh tế sau khủng hoảng đã khiến vấn đề nợ công của nớc này trở nên trầm trọng và đây Mỹ phải đối diện với vách đá tài chính vào giai đoạn cuỗi năm 2012 với khả năng phải cắt giảm chỉ tiêu và tăng thuế trên diện rộng. Cuộc khủng hoảng kinh tế bắt đầu từ năm 2008 đã để lại những hậu quả và hệ lụy vô cùng lớn đối với nền kinh tế thế giới. Theo số liệu tại Bảng 1.1, ting trong kinh tế thế giới năm 201 1 đạt 4,3% (giảm từ 5,4% năm 2010).

Năm 2012, 2013 tiếp tục sụt giảm xuống còn 3,2%. Giai đoạn năm 2014-2015, tăng trởng kinh tế thế giới có chút tăng nhẹ, bắt đầu có dấu hiệu phục hồi (đạt 3,5% vào năm 2015). Có thể thấy, giai đoạn từ 2011-2015, tăng trởng kinh tế thế giới ở mức thấp hơn nhiều so với các giai đoạn trớc. Bức tranh màu xám này bao phủ đến khắp các nền kinh tế trên thế giới, đặc biệt là các nên kinh tế phát triển.

Tăng trởng GDP của kinh tế thế giới giai đoạn 2010 — 2015 DVT: (%) Tang trojong GDP 2010 2011 P012 P013 P014 P015 Thế giới 54 H3 B5 B2 B6 65 Các nên kinh tế phát triển 51 |7 |2 4 BI P3 Mỹ 26 |6 P2 ls P5 P9 EU 21 [1,9 [0,7 pb 17 P.5 Nhật Bản 4 05 |4 [LS [14 | Cac nén kinh té dang phattrién va 7,4 64 63 BI H7 43 mới nỗi Trung Quốc 106 95 7,9 78 17,3 69 lÁn độ 103 66 65 64 7,7 BE ASEAN 69 bs 62 BI h7 B Nguôn: World Economic Outlook, IMF, (2020) Bớc sang một giai đoạn chuyên đôi mới, bức tranh kinh tế thế giới năm 2014 trở nên sáng sủa hơn khi những nỗ lực trong việc điều hành chính sách kinh tế của các quốc gia phần nào đạt đợc kết quả mong muốn. Kinh tế thế giới từ 2014 đến năm 2015 có triển vọng phục hồi khá, với sự phục hồi của phần lớn các nền kinh tế dẫn dắt đà tăng trởng của kinh tế thế giới nh Mỹ, Nhật Bản và phần lớn các nền kinh tế đang nổi và sự phục hồi của các lĩnh vực chủ yếu của kinh tế thế giới nh thơng mại, đầu t. Đây là bớc tạo đà cho nền kinh tế thế giới lấy lại đà tăng trởng cho giai đoạn 2015-2020 với sự phục hồi tăng trởng của hầu hết các nền kinh tế dẫn dắt đà tăng trởng của kinh tế thế giới (bao gồm Mỹ, EU, Nhật Bản,.) và của các lĩnh vực chủ yếu kinh tế thế giới nh thơng mại, đầu t. Sang giai đoạn 2016-2018, nền kinh tế thế giới đều có mức tăng trởng trên 4%, phục hồi khả quan.

Tăng trởng của các nền kinh tế lớn trở thành động lực dẫn dắt chung của tăng trởng GDP toàn cầu. Tốc độ tăng trởng kinh tế thế giới trung bình năm 2016 đạt 3,4%, tăng lên mức 3,9% vào năm 2017 (theo Bang 1.2: Tăng trởng GDP thế giới giai đoạn 2016-2019 và dự báo năm 2020-2021 DVT: (%) Tang trojong GDP 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |2020 (dự | 2021 (dự báo) báo) Thế giới 3,4 | 3,9 | 3,6 | 2,9 -3 5,8 Các nên kinh tế phát triển | 3,1 | 2/5 | 2,2 | 1,7 -6,1 4,5 My 16] 24 | 2.9 ] 2,3 -5,9 4,7 EU 22 | 29 | 23 | 17 -7,1 4,8 Các nền kinh tế đang phát | 4,6 | 48 | 4.5 | 3,7 -1 6,6 triển và mới nỗi Trung Quốc 68 | 69 | 6,7 | 6,1 1.2 9,2 lÁn độ 83 | 7 6,1 | 4,2 1,9 7,4 IASEAN 51 | 5⁄4 | 53 | 448 -0,6 7,8 Khu vực Trung Đông 5 2,3 1,8 1,2 -2,8 4 A rap Xé ot 17] -07 | 24 ] 03 -2,3 2,9 Nguon: IMF (2020), IMF Report 4/2020. Tăng trong kinh tế thế giới từ 2018 - 2019 thấp hơn so với kỳ vọng trớc đó do những rủi ro đối với kinh tế toàn cầu đang tăng lên. Gói kích thích tài khóa từ luật cải cách thuế của Mỹ, tiến bộ công nghệ nhờ Cách mạng công nghiệp 4.0, những thành tựu đạt đợc từ tiễn trình toàn cầu hoá kinh tế là những động lực phần nào giúp kinh tế toàn cầu không sụt giảm quá lớn trong giai đoạn này.

Tuy nhiên, chủ nghĩa dân túy, chống toàn cầu hóa và bảo hộ thơng mại (đặc biệt thể hiện thông qua cuộc chiến thơng mại Mỹ - Trung), sự kiện Brexit, căng thăng địa chính trị tiếp diễn ở Trung Đông, xu hớng thất chặt tiền tệ tại các nớc phát triển (Mỹ, EU) và tác động giảm dần của gói kích thích tài khóa tại Mỹ là những sự kiện có tác động vô cùng lớn đối về nền kinh tế thế giới. Năm 2020, do ảnh hởng của đại dich Covid-19, du bdo tăng trởng kinh tế toàn cầu cho năm 2020 là -3%. Sự phục hồi vào năm 2021 đợc dự báo là đạt 5,8% (theo IME, 4/2020). DVT: (%) Annual percent change 20 1 20 50 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 SELECTION (2020) % World = 3 ( European Union += 4 ASEAN-5 += -06 *® China, People’s Republic of 12 ® Saudi Arabia -23 © United States 59 ® Vietnam 27 Biéu dé 1.1: Du bdo tang tréng kinh té thé gidi nim 2020 Nguon: IMF Report, 4/2020 Những con số tăng trởng âm này cho thấy nền kinh tế thé giới năm 2020 đang rơi vào khủng hoảng, chịu ảnh hởng vô còng nặng nề của dai dich Covid-19 gay ra.

Đồi hỏi các nớc phải có đờng hớng chính sách để khôi phục lại nền kinh tế sau khi đại dịch thuyên giảm. Có thể thấy, một thập niên vừa qua, kể từ sau khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, kinh tế thế giới năm 2008 xảy ra, kinh tế toàn cầu có tăng trởng và phục hồi, hệ thống thơng mại và đầu t toàn cầu có dau hiệu tích cực, tý lệ lạm phát đợc duy trì mức thấp, hệ thống tài chính — tiền tệ cũng trở nên ôn định hơn. Tuy nhiên, các xung đột địa chính trị - thơng mại tại các cặp quốc gia lớn trên thế giới nh Mỹ - Trung, Anh - EU, Nhật Bản - Hàn Quốc, rõ ràng đã tạo ra những ảnh hởng không hề nhỏ đối với nền kinh tế thế giới. Trong thời gian tới, nền kinh tế thế giới đón nhận nhiều thách thức và cơ hội nh: quá trình toàn cầu hóa đợc điều chỉnh; cuộc CMCN lần thứ 4 vẫn đang diễn 10 ra sâu rộng tạo ra nhiều thay đôi cơ bản trong nền tảng tăng trởng kinh tế; sự già hóa dân SỐ, tốc độ đô thị hóa gia tăng nhanh chóng, các van đề biến đổi khí hậu; cuộc chiến thơng mại giữa Mỹ - Trung, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và tiến trình Brexit còn diễn biến phức tạp; cuộc khủng hoảng kinh tế do đại dịch Covid- 19.

Đây là những vấn đề nỗi bật đang đặt nền kinh tế thế giới trớc những sự bất định khó lờng trong tơng lai. Bức tranh chính trị thế giới giai đoạn 2011-2020 với nhiều mảng màu, có tác động sâu rộng đến thế giới, điển hình nh: - Sự kiện Anh rút khỏi EU (còn đợc gọi là sự kiện BrexIt). Tiến trình Brexit bắt đợc bắt đầu từ ngày 23 tháng 6 năm 2016. Đến ngày 29/3/2019, Anh chính thức rời khỏi EU.

Sự kiện này đã kéo theo các hệ lụy cho kinh tế, chính trị khu vực EU nói riêng và thế giới nói chung. Những ngời ủng hộ Brexit yêu cầu các luật hạn chế quyền tự đo đi lại của ngời dân đợc thông qua ngay và quyền lực của Tòa án T pháp châu Âu, đồng thời tiến hành các cuộc đàm phán quan hệ thơng mại và đầu t trong tơng lai với EU, trớc khi Anh bắt đầu thực hiện các thủ tục để rời khỏi EU. Một số nớc trong EU đã lên tiếng phản đối những yêu cầu này. Đây là một yếu tố “đòn bây” gia tăng những căng thẳng chính trị trong khu vực.

- Căng thắng Mỹ - Nga ngày càng leo thang khi hai nớc không tìm đợc tiếng nói chung trong các thỏa thuận kiêm soát vũ khí giữa hai nớc xen lẫn với những bất đồng quan điểm trong các vẫn đề tại Trung Đông và việc cung cấp nguồn cung năng lợng cho châu Âu. Cả hai nớc Mỹ và Nga đều đa ra những tuyên bố cứng rắn, khiến cộng đồng quốc tế lo ngại về tơng lai rạn nứt của mối quan hệ này. - Năm 2018, Mỹ và Triều Tiên lần đầu tiên bắt tay ngồi vào đàm phán. Cuộc đàm phán này đợc tiến hành 2 lần, tại Singapore (2018) và tại Việt Nam (2019).