Ngoại giao số của Hoa Kỳ trên mạng xã hội và video trực tuyến từ 2011 đến nay

Nghiên cứu chiến lược ngoại giao số của Hoa Kỳ trên mạng xã hội và video trực tuyến từ 2011 đến nay. Đánh giá tác động và xu hướng truyền thông đối ngoại.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Võ Thị Hoa
• Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Ngoại giao số của Hoa Kỳ trên nền tảng mạng xã hội và video trực tuyến từ năm 2011 đến nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về ngoại giao số Hoa Kỳ trên mạng xã hội và video trực tuyến

Ngoại giao số Hoa Kỳ bắt đầu phát triển mạnh từ năm 2011 khi mạng xã hội và video trực tuyến trở thành công cụ quan trọng trong chiến lược ngoại giao. Hoa Kỳ sử dụng các nền tảng như Facebook, Twitter, YouTube và LinkedIn để truyền tải thông điệp chính sách đối ngoại. Chiến lược này tập trung vào tương tác trực tiếp với công chúng quốc tế thay vì thông qua các đại sứ quán truyền thống. Hoa Kỳ cũng ứng dụng video trực tuyến để tổ chức hội nghị, tuyên truyền và chia sẻ thông tin về chính sách đối ngoại. Kết quả là, Hoa Kỳ đã xây dựng được hình ảnh quốc gia hiện đại và tiếp cận được nhiều đối tượng hơn trên toàn cầu.

1.1. Nền tảng chính và vai trò của chúng

Facebook và Twitter là hai nền tảng mạng xã hội quan trọng nhất trong chiến lược ngoại giao số của Hoa Kỳ. Facebook được sử dụng để truyền tải thông tin chính sách và tổ chức các cuộc họp trực tuyến. Twitter giúp Hoa Kỳ tương tác nhanh chóng với công chúng quốc tế thông qua các tweet chính thức và phản hồi tức thời. YouTube đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ video tuyên truyền và tổ chức các cuộc họp trực tuyến như Zoom. Các nền tảng này giúp Hoa Kỳ tiếp cận công chúng một cách hiệu quả và nhanh chóng.

1.2. Tầm ảnh hưởng và mục tiêu của chiến lược

Mục tiêu chính của chiến lược ngoại giao số là tăng cường ảnh hưởng của Hoa Kỳ trên toàn cầu thông qua tương tác trực tiếp với công chúng. Hoa Kỳ sử dụng các nền tảng này để truyền tải thông điệp chính sách đối ngoại, văn hóa và an ninh quốc gia. Chiến lược này cũng nhằm mục đích xây dựng hình ảnh quốc gia hiện đại và cạnh tranh với các quốc gia khác trong việc tiếp cận công chúng quốc tế. Kết quả là, Hoa Kỳ đã thành công trong việc xây dựng hình ảnh quốc gia tích cực và tăng cường ảnh hưởng trên toàn cầu.

II. Phân tích vấn đề và thách thức trong ngoại giao số Hoa Kỳ

Mặc dù thành công, ngoại giao số của Hoa Kỳ cũng gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự phân cực và sự bất đồng quan điểm trên mạng xã hội. Các thông điệp chính sách của Hoa Kỳ thường bị phản đối và bị chỉ trích bởi các nhóm đối lập. Ngoài ra, việc kiểm duyệt và kiểm soát thông tin cũng là một thách thức lớn. Hoa Kỳ phải đối mặt với việc các nước khác có thể kiểm soát và kiểm duyệt thông tin trên các nền tảng mạng xã hội. Điều này làm giảm hiệu quả của chiến lược ngoại giao số. Cuối cùng, việc bảo mật thông tin và an ninh mạng cũng là một vấn đề quan trọng cần được giải quyết.

2.1. Sự phân cực và phản đối trên mạng xã hội

Sự phân cực trên mạng xã hội là một thách thức lớn trong chiến lược ngoại giao số của Hoa Kỳ. Các thông điệp chính sách của Hoa Kỳ thường bị phản đối và bị chỉ trích bởi các nhóm đối lập. Ví dụ, trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016, các thông điệp của Hillary Clinton trên Twitter và Facebook đã gặp phải nhiều phản đối từ phía Donald Trump. Sự phân cực này làm giảm hiệu quả truyền tải thông điệp và ảnh hưởng của Hoa Kỳ trên mạng xã hội. Hoa Kỳ cần phải tìm cách quản lý và giảm thiểu sự phân cực này để tăng cường hiệu quả của chiến lược ngoại giao số.

2.2. Kiểm duyệt và kiểm soát thông tin

Kiểm duyệt và kiểm soát thông tin là một thách thức lớn đối với Hoa Kỳ trong chiến lược ngoại giao số. Các nước khác có thể kiểm soát và kiểm duyệt thông tin trên các nền tảng mạng xã hội, làm giảm hiệu quả truyền tải thông điệp. Ví dụ, Trung Quốc đã kiểm duyệt nhiều thông tin liên quan đến chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ trên các nền tảng mạng xã hội trong nước. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận của công chúng quốc tế với thông điệp của Hoa Kỳ. Hoa Kỳ cần phải tìm cách vượt qua kiểm duyệt và kiểm soát thông tin để tăng cường hiệu quả của chiến lược ngoại giao số.

III. Giải pháp và phương pháp cải thiện hiệu quả ngoại giao số

Để cải thiện hiệu quả ngoại giao số, Hoa Kỳ cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Thứ nhất, Hoa Kỳ cần tăng cường tương tác với công chúng quốc tế thông qua các nền tảng mạng xã hội và video trực tuyến. Thứ hai, Hoa Kỳ cần phát triển các chiến lược truyền thông số hiệu quả hơn để truyền tải thông điệp chính sách một cách rõ ràng và thuyết phục. Thứ ba, Hoa Kỳ cần tăng cường hợp tác với các nền tảng mạng xã hội để giảm thiểu kiểm duyệt và kiểm soát thông tin. Cuối cùng, Hoa Kỳ cần đầu tư vào an ninh mạng để bảo vệ thông tin và đảm bảo an toàn cho các hoạt động ngoại giao số.

3.1. Tăng cường tương tác và tương tác hai chiều

Tăng cường tương tác hai chiều là một giải pháp quan trọng để cải thiện hiệu quả ngoại giao số. Hoa Kỳ cần tổ chức các cuộc họp trực tuyến và sử dụng các nền tảng mạng xã hội để tương tác trực tiếp với công chúng quốc tế. Ví dụ, các cuộc họp trực tuyến qua Zoom và Facebook Live giúp Hoa Kỳ tương tác hiệu quả hơn với công chúng. Tương tác hai chiều này giúp Hoa Kỳ hiểu rõ hơn về quan điểm và nhu cầu của công chúng quốc tế, từ đó truyền tải thông điệp chính sách một cách hiệu quả hơn.

3.2. Phát triển chiến lược truyền thông số hiệu quả

Phát triển chiến lược truyền thông số hiệu quả là một giải pháp quan trọng để truyền tải thông điệp chính sách một cách rõ ràng và thuyết phục. Hoa Kỳ cần sử dụng các công cụ truyền thông số như video, infographic và blog để truyền tải thông điệp một cách hiệu quả. Ví dụ, các video tuyên truyền trên YouTube và các bài viết trên blog giúp Hoa Kỳ truyền tải thông điệp chính sách một cách rõ ràng và thuyết phục hơn. Chiến lược truyền thông số hiệu quả này giúp Hoa Kỳ tăng cường ảnh hưởng và hiệu quả của chiến lược ngoại giao số.

IV. Kết luận và ứng dụng của ngoại giao số Hoa Kỳ

Ngoại giao số của Hoa Kỳ trên mạng xã hội và video trực tuyến từ năm 2011 đến nay đã chứng minh được sự hiệu quả trong việc truyền tải thông điệp chính sách và tăng cường ảnh hưởng toàn cầu. Chiến lược này không chỉ giúp Hoa Kỳ tiếp cận công chúng quốc tế một cách hiệu quả mà còn xây dựng hình ảnh quốc gia hiện đại và cạnh tranh. Tuy nhiên, Hoa Kỳ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức như sự phân cực, kiểm duyệt và an ninh mạng. Để tối ưu hóa hiệu quả, Hoa Kỳ cần tiếp tục phát triển chiến lược ngoại giao số và hợp tác với các nền tảng mạng xã hội để vượt qua các thách thức này.

4.1. Tầm quan trọng của ngoại giao số trong thời đại kỹ thuật số

Ngoại giao số trở thành một công cụ quan trọng trong thời đại kỹ thuật số. Nó cho phép Hoa Kỳ tương tác trực tiếp với công chúng quốc tế và truyền tải thông điệp chính sách một cách hiệu quả. Chiến lược này không chỉ giúp Hoa Kỳ tăng cường ảnh hưởng toàn cầu mà còn xây dựng hình ảnh quốc gia hiện đại và cạnh tranh. Trong tương lai, ngoại giao số sẽ tiếp tục phát triển và trở thành một phần quan trọng trong chiến lược ngoại giao của Hoa Kỳ.

4.2. Ứng dụng thực tế và hướng phát triển

Ứng dụng thực tế của ngoại giao số đã cho thấy hiệu quả trong việc truyền tải thông điệp chính sách và tăng cường ảnh hưởng toàn cầu. Hoa Kỳ cần tiếp tục đầu tư vào các nền tảng mạng xã hội và video trực tuyến để tối ưu hóa hiệu quả. Ngoài ra, Hoa Kỳ cũng cần hợp tác với các nền tảng mạng xã hội để giảm thiểu kiểm duyệt và tăng cường an ninh mạng. Hướng phát triển trong tương lai sẽ tập trung vào việc sử dụng công nghệ mới và tối ưu hóa chiến lược truyền thông số để tiếp cận công chúng quốc tế một cách hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng 8 tiết. Cụ thể: CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGOẠI GIAO SỐ CỦA HOA KỲ TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ 1. Cơ sở thực tiễn CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG NGOẠI GIAO SỐ CỦA HOA KỲ TỪ NĂM 2011 ĐẾN NAY 2. Thực trạng hoạt động ngoại giao số trên nền tảng mạng xã hội của Hoa Kỳ 2.

Thực trạng hoạt động ngoại giao số trên nền tảng video trực tuyến của Hoa Kỳ 2. Đánh giá thực trạng sử dụng nền tảng số trong hoạt động ngoại giao của Hoa Kỳ CHƢƠNG 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM 3. Bài học kinh nghiệm 3. Vấn đề đặt ra cho Việt Nam 3.

Gợi mở cho Việt Nam 11 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGOẠI GIAO SỐ CỦA HOA KỲ TRONG QUAN HỆ QUỐC TÊ 1. Một số khái niệm 1. Ngoại giao số Khái niệm Ngoại giao số vẫn còn tƣơng đối mới mẻ, chủ yếu mới chỉ đƣợc biết đến ở các nƣớc phát triển và cũng đang còn nhiều cách hiểu khác nhau. Trong các tài liệu đƣợc giới học thuật quốc tế công nhận, việc triển khai hoạt động ngoại giao trên nền tảng ứng dụng phƣơng tiện truyền thông mới có nhiều tên gọi học thuật khác nhau nhƣ: Digital Diplomacy, Cyber Diplomacy, Virtual Diplomacy, Online Diplomacy, E- diplomacy, Internet Diplomacy,… Những tên gọi này tuy có sự khác biệt về mặt từ ngữ, nhƣng đều dùng để chỉ việc sử dụng các phƣơng tiện truyền thông mới dựa trên nền tảng Internet để triển khai các hoạt động ngoại giao.

Có nhiều cách hiểu về ngoại giao số, trong đó có thể kể đến một vài cách hiểu của nhiều học giả quan hệ quốc tế nhƣ sau: “Là hoạt động ngoại giao được tiến hành trên cơ sở ứng dụng các công cụ số bao gồm cả mạng xã hội” (Ilan Manor); “Là công cụ của ngoại giao công chúng, là một dạng thức mới nhằm quản trị hiệu quả hơn sự thay đổi trong chính trị quốc tế hiện đại” (Corneliu Bjola và Marcus Holmes); “Là việc sử dụng Internet và các công nghệ tin và truyền thông mới nhằm đạt được các mục tiêu về đối ngoại” (Fergus Hanson); “Là cách thức các chính phủ, nhà ngoại giao sử dụng Internet, các phương tiện truyền thông thông minh và mạng xã hội như một phần trong nỗ lực quản lý quan hệ quốc tế vì lợi ích quốc gia” (Jon Benjamin). 12 Có thể khái quát, ngoại giao số là việc các nhà ngoại giao và cơ quan ngoại giao sử dụng công nghệ kỹ thuật số, trƣớc hết là các phƣơng tiện truyền thông mới để triển khai hoạt động ngoại giao của mình. Phƣơng tiện truyền thông mới là hình thức truyền thông có tính toán và dựa vào máy tính để phân phối lại thông tin. Các phƣơng tiện truyền thông mới đƣợc phân biệt với phƣơng tiện truyền thông cũ (nhƣ truyền hình, đài phát thanh, báo in,…v.v…) nhờ sự ứng dụng của kỹ thuật số và sự tƣơng tác của con ngƣời đều đƣợc phát sinh trên nền tảng kỹ thuật số.

Các phƣơng tiện truyền thông mới nổi tiếng có thể kể đến nhƣ Wikipedia, là sự kết hợp giữa văn bản, hình ảnh và video kỹ thuật số, truy cập bằng Internet với các liên kết website, các thông tin có thể đƣợc đóng góp, phản hồi, chỉnh sửa bởi cộng đồng ngƣời tham gia biên tập. Ngoài ra, những phƣơng tiện truyền thông xã hội hay các dịch vụ mạng xã hội nhƣ Facebook, Twitter cũng là một ví dụ khác về phƣơng tiện truyền thông mới. Mục tiêu của ngoại giao số không nằm ngoài mục tiêu của ngoại giao nói chung là thúc đẩy các hoạt động ngoại giao nhằm phục vụ lợi ích quốc gia, dân tộc, điểm khác là tận dụng những lợi thế vƣợt trội của công nghệ kỹ thuật số. Mặc dù ngoại giao số không thay thế cho ngoại giao truyền thống, song các nhà ngoại giao hiện nay không thể bỏ qua sự thay đổi sâu sắc của môi trƣờng thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của phƣơng tiện truyền thông mới, trong đó có mạng xã hội.

Vì thế, lựa chọn đúng đắn nhất hiện nay là phải nhanh chóng nắm bắt đƣợc những công cụ truyền thông mới này để phục vụ cho công tác của mình. Mạng xã hội Dịch vụ mạng xã hội (tiếng Anh: Social Networking Service; viết tắt: SNS), hay ngày nay còn đƣợc gọi tắt là mạng xã hội (tiếng Anh: social media) là dịch vụ nối kết các thành viên cùng sở thích trên Internet lại với 13 nhau với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian. Mạng xã hội có những tính năng chủ yếu nhƣ: trò chuyện (chat), gửi thƣ điện tử (e-mail), tin nhắn thoại (voice chat/voice message), chia sẻ dữ liệu, viết blog và xã luận. Mạng xã hội có khả năng liên kết hàng trăm, hàng triệu ngƣời dùng với nhau, tự do chia sẻ, trao đổi trong không gian mạng.

Mạng xã hội có thể kết nối những ngƣời dùng dựa trên các thông tin cá nhân do ngƣời cùng cung cấp nhƣ tên cá nhân, tên thành phố, địa chỉ email hay dựa trên những sở thích cá nhân nhƣ thể thao, phim ảnh, sách báo, ca nhạc hoặc các lĩnh vực mà ngƣời dùng mạng xã hội quan tâm nhƣ kinh doanh, mua bán, chính trị, nghệ thuật,… Ngƣời dùng thƣờng truy cập các mạng xã hội thông qua các thiết bị có kết nối internet nhƣ máy tính để bàn, máy tính xách tay; hoặc tải xuống các ứng dụng mạng xã hội cho thiết bị di động của họ (ví dụ nhƣ điện thoại thông minh và máy tính bảng). Khi ngƣời dùng tham gia vào các mạng xã hội, họ tạo ra các nền tảng có tính tƣơng tác cao, thông qua đó các cá nhân, cộng đồng và tổ chức có thể chia sẻ, đồng sáng tạo, thảo luận, tham gia và sửa đổi nội dung do ngƣời dùng tạo hoặc nội dung tự quản lý đƣợc đăng trực tuyến. Nói cách khác, mỗi ngƣời dùng mạng xã hội đều có thể tự do đăng tải những thông tin, suy nghĩ cá nhân và thông qua mạng xã hội, những ngƣời dùng khác có thể sửa đổi, bình luận và tham gia vào các nội dung đó. Thực tế, mạng xã hội đã ra đời từ năm 1995 với sự xuất hiện lần đầu tiên của trang Classmate với mục đích kết nối các bạn học, tiếp theo đó là SixDegrees vào năm 1997.

14 Ảnh 1: Giao diện của Classmate trong những ngày đầu tiên Cách đây 17 năm, trang mạng xã hội nổi tiếng Friendster xuất hiện. Đây đƣợc coi là tên tuổi tiên phong hỗ trợ kết nối và chia sẻ trực tuyến giữa những ngƣời thân sống ở đời thực. Friendster hoạt động dựa vào chính ngƣời dùng và có tới 3 triệu ngƣời tham gia sau 3 tháng đầu ra mắt. Trung bình cứ 126 ngƣời dùng Internet có một ngƣời có tài khoản ở đây.

Ảnh 2: Logo của Friendster – một trong những mạng xã hội thống trị những năm 2004 15 Đến năm 2004, MySpace ra đời với các tính năng phim ảnh và nhanh chóng thu hút hàng ngàn ngƣời dùng mỗi ngày. Chỉ trong vòng 1 năm, MySpace đã trở thành mạng xã hội đầu tiên có nhiều lƣợt xem hơn cả Google. Ảnh 3: MySpace – mạng xã hội với nhiều chức năng cải tiến đã nhanh chóng thu hút và có nhiều lƣợt xem hơn cả Google Tuy nhiên, mạng xã hội chỉ thực sự bùng nổ khi Mark Zuckerberg cho ra mắt Facebook vào năm 2004. Ban đầu đây chỉ là địa chỉ dành cho các sinh viên của đại học Havard kết nối và chia sẻ nhƣng sau đó đã nhanh chóng vƣợt ra khỏi phạm vi của Havard và thống trị tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Năm 2008, Facebook chính thức vƣợt mặt MySpace và trở thành mạng xã hội thống trị thế giới. Vào năm 2006, Twitter cũng kịp thời ra đời, ghi thêm một dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của mạng xã hội. Thời điểm năm 2008, cứ mỗi giây ngƣời dùng Twitter đăng lên 3283 thông điệp. Tuy có vẻ yếu thế hơn so với Facebook, nhƣng tại Hoa Kỳ, Twitter lại là một trong những mạng xã hội dẫn đầu và đƣợc đa số các chính trị gia Hoa Kỳ sử dụng, trong đó có những tên tuổi nổi tiếng nhất nhƣ cựu tổng thống Barack Obama, cựu tổng thống Donald Trump, cựu ngoại trƣởng Hilary Clinton,… 16 Theo nghiên cứu của Hội đồng hợp tác kinh tế Thái Bình Dƣơng (PECC), sự phát triển của khoa học – công nghệ đã thúc đẩy gia tăng kết nối giữa ngƣời dân trong toàn cầu nhanh hơn rất nhiều lần.

Số liệu chỉ ra rằng mất 75 năm thì mới có 50 triệu ngƣời sử dụng điện thoại; 38 năm để có 50 triệu ngƣời sử dụng radio; nhƣng Facebook chỉ mất 3,5 năm để kết nối 50 triệu ngƣời. Điều này cũng đồng nghĩa với việc thông tin trong kỷ nguyên số ngày càng minh bạch, đƣợc chuyển tải nhanh hơn và tới một diện đối tƣợng cực kì rộng lớn. Ảnh 4: Biểu đồ số năm cần thiết để các công nghệ tác động tới 50 triệu ngƣời Nguồn: PECC, tháng 12/2015 Nhƣ vậy, trong thời đại ngày nay, ƣu thế kết nối của mạng xã hội là cực kì vƣợt trội và chiếm ƣu thế. Mạng xã hội có thể đƣợc xếp vào hàng những phát minh vĩ đại nhất của con ngƣời trong truyền thông thế kỉ XX.

Mặc dù mỗi mạng xã hội đƣợc lập trình và có giao diện, cách vận hành riêng, nhƣng tất cả đều mang một số đặc điểm chung sau đây: Một là, khả năng kết nối dễ dàng Mục đính chính của mạng xã hội là mang ngƣời dùng internet gần lại với nhau hơn. Trƣớc khi mạng xã hội đƣợc ra đời, có thể ví Internet nhƣ là “một hành tinh khổng lồ mà mọi ngƣời đều hoạt động một cách độc lập”. Tuy nhiên, nhu cầu kết nối bẩm sinh của con ngƣời chúng ta nhận thấy điều này cực kỳ khó chịu và từ đó đã tìm ra những cách mới để tạo kết nối thuận tiện và nhanh chóng hơn. Mạng xã hội cho phép chúng ta giữ liên lạc với bạn bè, gia đình và những đối tƣợng chúng ta quan tâm trên toàn thế giới.

17 Hai là, khả năng tùy chỉnh linh hoạt hồ sơ cá nhân Hồ sơ cá nhân (profile) là tập hợp những thông tin về cá nhân của mỗi ngƣời dùng mạng xã hội, trong đó có thể bao gồm: tên, ngày sinh, nơi sinh sống, nghề nghiệp, tôn giáo, chính trị, sở thích, ảnh đại diện và những suy nghĩ, thông tin mà ngƣời dùng muốn cung cấp. Ngày nay, các ứng dụng cho phép và khuyến khích ngƣời dùng sử dụng hình ảnh của chính mình trên nền tảng của họ.