Khóa luận: Khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang - ĐH Nội vụ Hà Nội

Khám phá giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang qua luận văn tốt nghiệp, góp phần nâng cao tiềm năng du lịch địa phương.

• Tác giả: Đỗ Thị Thúy
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Quang Trung
• Trường học: Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Hóa Du Lịch
• Đề tài: Khai Thác Giá Trị Văn Hóa Để Phát Triển Du Lịch Tại Hà Giang
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• BẢNG KÍ HIỆU
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 0.5. Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm liên quan
• 1.2.1. Du lịch
• 1.2.2. Văn hóa
• 1.2.3. Văn hóa Vật thể
• 1.2.4. Văn hóa Phi vật thể
• 1.2.5. Khai thác giá trị văn hóa
• 1.2.6. Di sản
• 1.2.7. Văn hóa Du lịch
• 1.2.8. Du lịch văn hóa
• 1.2.9. Lễ hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG PHONG TỤC TẬP QUÁN TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI TỈNH HÀ GIANG
• 2.1. Khái quát về tỉnh Hà Giang
• 2.2. Lịch sử hình thành
• 2.3. Vị trí địa lí
• 2.4. Con người và xã hội
• 2.5. Tài nguyên du lịch
• 2.6. Điều kiện kinh tế- xã hội
• 2.7. Khái quát về Du lịch tỉnh Hà Giang
• 2.8. Các giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang
• 2.8.1. Di sản văn hóa Phi vật thể
• 2.8.2. Di sản văn hóa vật thể
• 2.8.3. Các giá trị văn hóa gắn với hoạt động du lịch hiện tại của tỉnh Hà Giang
• 2.9. Đánh giá thực trạng khai thác giá trị văn hóa trong du lịch tại tỉnh Hà Giang
• 2.9.1. Thị trường khách du lịch Hà Giang
• 2.9.2. Cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ du lịch
• 2.9.3. Nguồn nhân lực du lịch
• 2.9.4. Sản phẩm du lịch văn hóa tỉnh Hà Giang
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TẠI TỈNH HÀ GIANG
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp chiến lược phát triển du lịch
• 3.2. Giải pháp phát triển du lịch văn hóa tại tỉnh Hà Giang
• 3.3. Giải pháp nâng cao, phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật
• 3.4. Giải pháp về tổ chức quản lí hoạt động du lịch văn hóa
• 3.5. Giải pháp về phát triển nhân lực du lịch văn hóa
• 3.6. Giải pháp về sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù
• 3.7. Giải pháp về công tác giáo dục và tuyên truyền nâng cao nhận thức về du lịch
• 3.8. Một số khuyến nghị
• 3.8.1. Khuyến nghị với chính quyền địa phương
• 3.8.2. Khuyến nghị đề xuất với doanh nghiệp lữ hành
• 3.8.3. Khuyến nghị đối với cộng đồng địa phương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát về du lịch Hà Giang

Hà Giang, một tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, nổi bật với du lịch Hà Giang nhờ vào cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và sự đa dạng văn hóa của 22 dân tộc. Giá trị văn hóa của Hà Giang không chỉ nằm ở các di sản vật thể mà còn ở các giá trị văn hóa phi vật thể như phong tục tập quán, tín ngưỡng và lễ hội. Những yếu tố này tạo nên sức hấp dẫn cho du lịch bền vững tại địa phương. Theo thống kê, lượng khách du lịch đến Hà Giang đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, cho thấy tiềm năng phát triển du lịch văn hóa tại đây. Việc khai thác các giá trị văn hóa không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn tạo ra nguồn thu nhập cho cộng đồng địa phương.

1.1. Tài nguyên du lịch tại Hà Giang

Tài nguyên du lịch của Hà Giang rất phong phú, bao gồm các di sản văn hóa như di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh và các lễ hội truyền thống. Các địa điểm du lịch nổi bật như Cao nguyên đá Đồng Văn, Phố cổ Đồng Văn và các bản làng dân tộc thiểu số thu hút đông đảo du khách. Trải nghiệm văn hóa tại các lễ hội như Lễ hội hoa tam giác mạch hay Lễ hội chợ tình Khâu Vai không chỉ mang lại niềm vui cho du khách mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương. Việc phát triển du lịch cộng đồng cũng đang được chú trọng, giúp người dân địa phương tham gia vào hoạt động du lịch và hưởng lợi từ nguồn thu này.

II. Thực trạng khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch

Mặc dù Hà Giang có nhiều tiềm năng, việc khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch vẫn còn nhiều hạn chế. Các hoạt động du lịch chủ yếu tập trung vào các điểm du lịch nổi tiếng mà chưa khai thác hết các giá trị văn hóa phong phú của các dân tộc. Quản lý du lịch tại Hà Giang cần được cải thiện để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các hoạt động du lịch hiện tại chưa thực sự chú trọng đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa địa phương. Để nâng cao hiệu quả khai thác, cần có sự hợp tác giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù.

2.1. Đánh giá thực trạng

Thực trạng khai thác giá trị văn hóa tại Hà Giang cho thấy sự phát triển chưa đồng bộ. Các sản phẩm du lịch văn hóa chưa phong phú, chủ yếu tập trung vào các hoạt động tham quan mà thiếu đi các trải nghiệm văn hóa sâu sắc. Di sản văn hóa phi vật thể như các lễ hội, phong tục tập quán chưa được giới thiệu một cách đầy đủ đến du khách. Điều này dẫn đến việc du khách chưa có cơ hội hiểu rõ về văn hóa và con người nơi đây. Cần có các chương trình giáo dục và tuyên truyền để nâng cao nhận thức của cộng đồng và du khách về giá trị văn hóa của Hà Giang.

III. Giải pháp phát triển du lịch văn hóa tại Hà Giang

Để phát triển du lịch văn hóa tại Hà Giang, cần có các giải pháp cụ thể nhằm khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa. Đầu tiên, cần tăng cường quản lý du lịch thông qua việc xây dựng các chính sách hỗ trợ cho cộng đồng địa phương tham gia vào hoạt động du lịch. Thứ hai, phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù, như tour trải nghiệm văn hóa dân tộc, giúp du khách có cơ hội tìm hiểu sâu sắc về phong tục tập quán và đời sống của người dân. Cuối cùng, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng để tạo ra một môi trường du lịch bền vững, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của Hà Giang.

3.1. Khuyến nghị với chính quyền địa phương

Chính quyền địa phương cần có các chính sách khuyến khích phát triển du lịch cộng đồng và bảo tồn di sản văn hóa. Cần tổ chức các khóa đào tạo cho người dân địa phương về kỹ năng phục vụ du lịch, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ. Bên cạnh đó, cần có các chương trình quảng bá du lịch hiệu quả để thu hút du khách đến với Hà Giang. Việc xây dựng các sản phẩm du lịch gắn liền với văn hóa địa phương sẽ giúp nâng cao giá trị du lịch bền vững và tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho cộng đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Khai thác giá trị văn hóa trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang" được thực hiện bởi sinh viên Đỗ Thị Thúy (ngành Văn hóa Du lịch, Khoa Quản lý Xã hội, Trường Đại học Nội vụ Hà Nội, khóa 2018–2022) dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Quang Trung. Đề tài xuất phát từ bối cảnh thực tiễn của ngành du lịch – ngành "công nghiệp không khói" giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời là phương thức hữu hiệu để bảo tồn, tôn tạo và phát huy các nguồn tài nguyên tự nhiên cùng các giá trị văn hóa truyền thống của đất nước.

Hà Giang là tỉnh miền núi biên giới cực Bắc sở hữu kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đa dạng của cộng đồng 22 dân tộc cùng chung sống. Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, đời sống tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội và hệ thống phong tục tập quán độc đáo đã tạo nên bản sắc "thống nhất trong đa dạng" cho mảnh đất này. Dù chính quyền địa phương đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch văn hóa, việc khai thác các giá trị văn hóa bản địa thành sản phẩm du lịch đặc thù vẫn đối mặt với nhiều yêu cầu cấp thiết về tính đồng bộ và tính bền vững. Xuất phát từ thực tiễn đó, tác giả lựa chọn đề tài nhằm nhận diện toàn diện nguồn lực văn hóa và đề xuất giải pháp khai thác hiệu quả tài nguyên này phục vụ phát triển du lịch tỉnh.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Tìm hiểu và hệ thống hóa các giá trị văn hóa, tín ngưỡng, di sản của các dân tộc tại tỉnh Hà Giang nhằm phục vụ phát triển du lịch; từ đó đề xuất các nhóm giải pháp và khuyến nghị khả thi.
• Giới thiệu, nghiên cứu và góp phần bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa lịch sử, nghi lễ, lễ hội truyền thống của địa phương.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch văn hóa và đánh giá tổng quan tài nguyên du lịch trên địa bàn tỉnh Hà Giang.
2. Phân tích thực trạng các giá trị văn hóa, đặc biệt là tín ngưỡng, phong tục tập quán của các dân tộc trong hoạt động du lịch tại địa phương.
3. Đề xuất các giải pháp và khuyến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả khai thác giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững tại tỉnh Hà Giang.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các giá trị văn hóa đặc trưng (di sản vật thể, di sản phi vật thể, tín ngưỡng, phong tục tập quán) của cộng đồng các dân tộc tại Hà Giang và phương thức khai thác chúng trong hoạt động du lịch.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn tỉnh Hà Giang, tập trung vào các không gian văn hóa, lễ hội, làng bản truyền thống và các điểm di tích tiêu biểu.
• Phạm vi thời gian: Quá trình nghiên cứu và khảo sát thực tế được thực hiện từ tháng 01/2022 đến tháng 04/2022.
• Phạm vi nội dung: Hoạt động khai thác giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận thông qua việc trích dẫn và chuẩn hóa hệ thống khái niệm, văn bản quy phạm pháp luật và các công trình khoa học chuyên ngành:

• Khung pháp lý: Luật Du lịch Việt Nam năm 2017 (khái niệm du lịch, du lịch văn hóa); Luật Di sản văn hóa số 28/2001/QH10 (Điều 73–74 quy định về di sản văn hóa vật thể và phi vật thể); Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 (Khoản 1 Điều 2); Bộ luật Dân sự năm 2015 (Khoản 1 Điều 5 về khái niệm tập quán).
• Hệ thống lý thuyết và khái niệm chuyên ngành: Khái niệm "Du lịch văn hóa" theo Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) và Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS); định nghĩa "Văn hóa" theo GS. Trần Ngọc Thêm và Federico Mayor (nguyên Tổng Giám đốc UNESCO); lý thuyết về "Du lịch", "Lễ hội" của PGS. Nguyễn Minh Tuệ (Địa lý du lịch); định nghĩa "Lễ hội" của TS. Dương Văn Sáu (Phát triển lễ hội Việt Nam); lý thuyết "Phong tục tập quán" của TS. Nguyễn Phạm Hùng (Văn hóa và Du lịch).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu: Thu thập các số liệu thống kê, văn bản chính sách, đề án phát triển du lịch của UBND tỉnh, Cục Thống kê, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Giang; tài liệu xuất bản của Bộ Văn hóa Thông tin; các công trình nghiên cứu của các tác giả tiền bối (Nguyễn Bình, Nguyễn Bắc Quang, Phạm Quang Hoan, Hùng Đình Quý, Vương Thị Bình).
• Phương pháp thực địa: Tác giả tiến hành khảo sát trực tiếp tại các địa bàn trọng điểm của Hà Giang nhằm ghi nhận địa hình, các điểm di tích, quan sát phong tục tập quán, lối sống, trang phục, kiến trúc nhà ở và sinh hoạt lễ hội của cư dân bản địa.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp và thống kê: Phân loại, tổng hợp số liệu về điều kiện tự nhiên, phân vùng dân cư, hệ thống 56 di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh và cơ cấu tài nguyên phục vụ đánh giá tiềm năng du lịch.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lí luận của đề tài

Chương 1 tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề và xác lập hệ thống khái niệm công cụ. Tác giả chỉ ra các công trình tiêu biểu đi trước như: nghiên cứu kiến trúc dinh họ Vương (Nguyễn Bình, Nguyễn Bắc Quang, 2010), văn hóa người Dao (Phạm Quang Hoan, Hùng Đình Quý), nghề dệt lanh người Mông (Vương Thị Bình, 1998), văn hóa truyền thống các dân tộc Hà Giang (Hùng Đình Quý chủ biên, 1994), cùng các đề tài xây dựng làng văn hóa du lịch cộng đồng giai đoạn 2008–2020 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Giang. Trên cơ sở đó, tác giả khẳng định đề tài của mình tập trung trực tiếp vào khía cạnh chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm du lịch đặc thù.

Nội dung chương làm rõ các khái niệm: du lịch, văn hóa, văn hóa vật thể, văn hóa phi vật thể, khai thác giá trị văn hóa, di sản, văn hóa du lịch, du lịch văn hóa, lễ hội, tín ngưỡng và phong tục tập quán. Về mối quan hệ biện chứng, tác giả phân tích văn hóa giữ vai trò là nền tảng, cung cấp tài nguyên nhân văn cốt lõi định hình sản phẩm du lịch; ngược lại, hoạt động du lịch là phương thức quảng bá, gia tăng giá trị kinh tế cho di sản, đồng thời tạo nguồn lực tái đầu tư để bảo tồn và phục dựng các giá trị truyền thống có nguy cơ mai một.

Chương 2. Thực trạng khai thác các giá trị văn hóa tín ngưỡng phong tục tập quán trong phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về điều kiện tự nhiên, lịch sử, văn hóa và hiện trạng tài nguyên du lịch của tỉnh Hà Giang.

Về điều kiện tự nhiên và phân vùng lãnh thổ: Hà Giang có diện tích 7.884,37 km², đường biên giới dài 274 km giáp Trung Quốc (Vân Nam và Quảng Tây), đơn vị hành chính gồm 1 thành phố và 10 huyện (177 xã). Tự nhiên chia tỉnh thành 3 tiểu vùng rõ nét:

• Vùng núi đá phía Bắc (Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh, Quản Bạ): Chiếm 34,3% dân số toàn tỉnh; khí hậu mang tính chất ôn đới, mùa hè mát mẻ, mùa đông khắc nghiệt; địa hình cao nguyên đá vôi hiểm trở, thích hợp chăn nuôi gia súc lớn.
• Vùng núi cao phía Tây (Hoàng Su Phì, Xín Mần): Chiếm 15,9% dân số; kinh tế gắn liền với canh tác lúa nước trên ruộng bậc thang, ngô nương và rừng nguyên sinh cận nhiệt đới Tây Côn Lĩnh.
• Vùng núi thấp (Bắc Quang, Vị Xuyên, Bắc Mê, Quang Bình, TP. Hà Giang): Vùng kinh tế trọng điểm chiếm 49,8% dân số toàn tỉnh; điều kiện tự nhiên thuận lợi phát triển cây ăn quả, cây nhiệt đới, công nghiệp và dịch vụ.

Về tài nguyên thiên nhiên: Đất xám chiếm ưu thế với diện tích 585.418 ha (74,28% diện tích tự nhiên). Rừng lâm nghiệp có diện tích 345.918 ha (tính đến 31/12/2005), trong đó khu vực Tây Côn Lĩnh ghi nhận 47 loài thú, 140 loài chim (thuộc 25 bộ, 75 họ); khu bảo tồn thiên nhiên Phong Quang đại diện cho hệ sinh thái rừng núi đá Đông Bắc. Hệ thống sông Lô, sông Gâm có các loài thủy sản quý hiếm như cá Anh Vũ, cá xanh.

Về di sản văn hóa phi vật thể: Tác giả khảo sát chi tiết đời sống văn hóa của các dân tộc:

• Hệ thống lễ hội tiêu biểu: Lễ hội Lồng Tồng (người Tày - cầu mùa, tổ chức vào đầu tháng Giêng); Lễ Gầu Tào (người Mông - cúng tạ trời đất, cầu con cái, sức khỏe, diễn ra từ mùng 1 đến 15 tháng Giêng trong 3 đến 9 ngày); Lễ hội Cầu Trăng (người Tày - diễn ra rằm tháng Tám âm lịch với nghi lễ đón Mẹ Trăng và 12 nàng tiên); Lễ Cấp Sắc (người Dao Đỏ, Dao Tiền - cấp âm danh khẳng định sự trưởng thành cho nam giới từ 12–30 tuổi); Lễ hội Chợ tình Khâu Vai (tổ chức ngày 27/3 âm lịch tại Mèo Vạc); Lễ hội Nhảy Lửa (người Dao Đỏ ở Hoàng Su Phì); Lễ hội Khu Cù Tê (Tết tháng Bảy của người La Chí).
• Tín ngưỡng dân gian: Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên (theo phụ hệ 3 đời); tín ngưỡng vạn vật hữu linh và thờ cúng các loại ma (ma phòng, thần bếp, thần cửa); tín ngưỡng chu kỳ đời người (nghi lễ sinh đẻ, hôn nhân tự do, tang ma phức tạp); tín ngưỡng nông nghiệp (lễ cúng cơm mới, lễ cúng ngô mới go pak cu tra của người Mông).
• Phong tục tập quán của 7 dân tộc:
  1. Dân tộc H'Mông: Thức ăn chính là mèn mén (bột ngô), rượu ngô; trang phục dệt lanh thêu sáp ong hoa văn hình ốc, quả trám; nhà đất 3 gian 2 chái có tường rào đá cao 2m bao quanh.
  2. Dân tộc Tày: Ẩm thực phong phú (xôi ngũ sắc, xôi trứng kiến, măng chua, cá lăng); trang phục vải chàm ít hoa văn kèm trang sức bạc; cư trú nhà sàn gỗ lợp tranh 3 gian 2 chái.
  3. Dân tộc Dao: Kỹ thuật thêu mặt trái và in hoa văn sáp ong độc đáo; nhà ở gồm nhà trệt, nhà sàn hoặc nhà nửa sàn nửa đất; nghi lễ cấp sắc và vai trò trung tâm của thầy Tào.
  4. Dân tộc Lô Lô: Ăn bột ngô đồ, dùng thìa bát gỗ; trang phục chắp ghép mảng vải màu sặc sỡ; tục lệ đám tang lưu giữ dấu vết nghi lễ cổ xưa.
  5. Dân tộc Phù Lá: Cơm đồ 2 bữa/ngày; nhà rông ba cột có kho lương thực phụ; bàn thờ đặt giữa kèm cửa sổ ma (rộng 15–20 cm) chỉ mở khi cúng tế.
  6. Dân tộc La Chí: Cơm xả hấp đồ; kiến trúc nhà sàn kết hợp tầng trệt độc đáo; tục thờ tổ tiên đặc thù thờ cả bố và các con trai còn sống.
  7. Dân tộc Cờ Lao: Ăn ngô men, canh tác tro bón hốc nương ngô; nhà 3 gian 2 chái; nghi lễ đặt tên và lễ trưởng thành giữ vị trí trọng yếu.

Về di sản văn hóa vật thể: Toàn tỉnh có 56 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh (27 di tích cấp quốc gia, 29 di tích cấp tỉnh).

Tên di tích cấp quốc gia	Vị trí địa lý	Loại di tích	Năm xếp hạng / Số quyết định
Căng Bắc Mê	Yên Cường, Bắc Mê	Lịch sử	1992
Kỳ đài Quảng Trường	TP. Hà Giang	Lịch sử	1993
Dinh thự họ Vương	Sà Phìn, Đồng Văn	Văn hóa nghệ thuật	1993
Bia Sùng Khánh và Chuông Bình Lâm	Phú Linh, Vị Xuyên	Lịch sử	1993
Tiểu khu Trọng Con	Bằng Hành, Bắc Quang	Lịch sử	1996
Hang Đán Cúm - Nà Chảo	Yên Cường, Bắc Mê	Khảo cổ	2001
Bãi đá cổ Nấm Dẩn	Nấm Dẩn, Xín Mần	Khảo cổ	2008
Chùa Nậm Dầu	Ngọc Linh, Vị Xuyên	Khảo cổ	2009
Cột cờ Lũng Cú	Lũng Cú, Đồng Văn	Lịch sử	2009
Phố cổ Đồng Văn	TT. Đồng Văn, Đồng Văn	Văn hóa nghệ thuật	2009
Thác Tiên Đèo Gió	Nấm Dẩn, Xín Mần	Danh thắng	2009
Đèo Mã Pí Lèng	Mèo Vạc & Đồng Văn	Danh thắng	16/11/2009 (4194/QĐ-BVHTTDL)
Núi Đôi Quản Bạ	TT. Quản Bạ, Quản Bạ	Danh thắng	2010
Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì	Hoàng Su Phì	Danh thắng	2011
Hang Khố Mỷ	Tùng Vài, Quản Bạ	Danh thắng	2013
Hang Thiên Thủy	Nàn Ma, Xín Mần	Danh thắng	2013
Khu vực Hóa thạch Tay Cuộn	Ma Lé, Đồng Văn	Khảo cổ danh thắng	12/11/2013
Hang Nà Luông	Yên Minh & Đồng Văn	Danh thắng	23/9/2014 (3087/QĐ-BVHTTDL)
Hang Rồng, Tà Lủng & Pả Vi	Mèo Vạc	Danh thắng	23/9/2014 (3088/QĐ-BVHTTDL)
Khu vực Hóa thạch Huệ Biển	Lũng Pù, Mèo Vạc	Khảo cổ danh thắng	23/9/2014 (3087/QĐ-BVHTTDL)
Thác Nậm Tạu	Đức Xuân, Bắc Quang	Danh thắng	2018
Hang Khâu Đôn	Đức Xuân, Bắc Quang	Danh thắng	07/01/2020 (45/QĐ-BVHTTDL)
Hang Nậm Tan	Đức Xuân, Bắc Quang	Danh thắng	07/01/2020 (45/QĐ-BVHTTDL)
Thác Luồng	Nà Chì, Xín Mần	Danh thắng	2021
Thác Trăn	Khuôn Lùng, Xín Mần	Danh thắng	2021

Chương 3. Một số khuyến nghị và giải pháp phát triển du lịch văn hóa tại tỉnh Hà Giang

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, tác giả xác định cơ sở chiến lược và xây dựng 5 nhóm giải pháp chuyên môn cùng 3 nhóm khuyến nghị:

Năm nhóm giải pháp phát triển du lịch văn hóa:

1. Giải pháp nâng cao, phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Hoàn thiện mạng lưới giao thông liên huyện, liên vùng nối các điểm di sản, làng văn hóa; nâng cấp cơ sở lưu trú đạt chuẩn, cấp điện, cấp nước sạch và hạ tầng viễn thông tại các bản làng vùng cao.
2. Giải pháp về tổ chức quản lý hoạt động du lịch văn hóa: Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước của ngành văn hóa - du lịch; xây dựng quy chế bảo tồn di sản vật thể và phi vật thể gắn với khai thác du lịch bền vững; phân cấp quản lý điểm đến cho cơ sở.
3. Giải pháp về phát triển nhân lực du lịch văn hóa: Đào tạo, bồi dưỡng kiến thức văn hóa dân tộc, nghiệp vụ hướng dẫn, kỹ năng giao tiếp và ngoại ngữ cho đội ngũ thuyết minh viên, nhân viên lữ hành và cư dân tham gia làm du lịch cộng đồng.
4. Giải pháp về sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù: Xây dựng các tour trải nghiệm lễ hội (Gầu Tào, Cấp Sắc, Chợ tình Khâu Vai), làng nghề truyền thống (dệt lanh Lũng Tám, đan lát, rèn đúc) và ẩm thực dân tộc; tránh rập khuôn, thương mại hóa làm biến dạng bản sắc nguyên bản.
5. Giải pháp về công tác giáo dục và tuyên truyền nâng cao nhận thức: Tuyên truyền cho đồng bào hiểu rõ giá trị của di sản văn hóa, bài trừ các hủ tục lạc hậu nhưng giữ gìn nếp sống văn minh; nâng cao ý thức bảo vệ môi trường sinh thái và di tích lịch sử cho du khách.

Ba nhóm khuyến nghị thực tiễn:

• Khuyến nghị đối với chính quyền địa phương: Xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư; hỗ trợ vốn vay cho các hộ dân phát triển homestay; đầu tư trùng tu các di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh xuống cấp.
• Khuyến nghị đối với doanh nghiệp lữ hành: Phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý và cộng đồng bản địa trong thiết kế tour; có trách nhiệm chia sẻ lợi ích kinh tế với người dân địa phương; tôn trọng tập quán kiêng kỵ của đồng bào.
• Khuyến nghị đối với cộng đồng địa phương: Chủ động tham gia bảo tồn các phong tục tập quán tốt đẹp, giữ gìn kiến trúc nhà truyền thống, nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường và cung cách ứng xử văn minh du lịch.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả chính: Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa được bức tranh tài nguyên văn hóa - du lịch của tỉnh Hà Giang với 56 di tích lịch sử - văn hóa và danh thắng (27 di tích cấp quốc gia, 29 di tích cấp tỉnh); lập danh mục chi tiết các điểm di sản văn hóa vật thể từ khảo cổ, danh lam thắng cảnh đến kiến trúc nghệ thuật. Công trình đồng thời mô tả sâu sắc 7 lễ hội đặc trưng, các hình thái tín ngưỡng và tập quán canh tác - sinh hoạt của 7 cộng đồng dân tộc tiêu biểu (H'Mông, Tày, Dao, Lô Lô, Phù Lá, La Chí, Cờ Lao).
• Hệ thống giải pháp: Đề xuất đồng bộ 5 nhóm giải pháp quản trị - kỹ thuật và 3 nhóm khuyến nghị trực tiếp tới chính quyền, doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng bản địa nhằm giải quyết bài toán hài hòa giữa bảo tồn di sản và tăng trưởng du lịch.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Khóa luận là công trình nghiên cứu chuyên biệt đầu tiên tiếp cận toàn diện việc khai thác tổng thể các giá trị văn hóa (tín ngưỡng, phong tục tập quán, lễ hội, di tích) của Hà Giang dưới góc độ Văn hóa Du lịch; bổ sung tư liệu hệ thống cho công tác nghiên cứu và quản lý tài nguyên nhân văn tại địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do hạn chế về mặt thời gian (nghiên cứu trong 4 tháng từ 01/2022 đến 04/2022) và giới hạn dung lượng của một khóa luận đại học, tác giả chưa thể khảo sát sâu toàn bộ tập quán của 22 dân tộc trên địa bàn tỉnh (một số dân tộc thiểu số rất ít người như Bố Y, Pu Péo, Pà Thẻn, Hoa mới chỉ được điểm diện).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu thực chứng về mức độ hài lòng của du khách đối với từng sản phẩm du lịch văn hóa cụ thể; đánh giá sâu hơn tác động hai mặt của quá trình thương mại hóa du lịch đối với sự biến đổi phong tục tập quán tại các làng du lịch cộng đồng vùng cao.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Văn hóa Du lịch, Quản lý Văn hóa, Du lịch học, Việt Nam học, Địa lý Du lịch khi tìm kiếm tư liệu về văn hóa dân tộc thiểu số vùng Đông Bắc.
• Cán bộ quản lý văn hóa - du lịch tại địa phương trong việc hoạch định chính sách bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế du lịch.
• Các doanh nghiệp lữ hành khai thác tuyến du lịch Đông Bắc tham khảo để xây dựng sản phẩm trải nghiệm văn hóa bản địa đặc thù.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống hóa chi tiết các di tích cấp quốc gia (Chương 2) và các bản mô tả tập quán, tín ngưỡng của 7 nhóm dân tộc thiểu số tại Hà Giang.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tự nhiên tỉnh Hà Giang được phân chia thành những tiểu vùng du lịch nào và đặc điểm dân cư ra sao?
Trả lời: Tự nhiên chia Hà Giang thành 3 tiểu vùng: Vùng núi đá phía Bắc (Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh, Quản Bạ) chiếm 34,3% dân số tỉnh; Vùng núi cao phía Tây (Hoàng Su Phì, Xín Mần) chiếm 15,9% dân số; Vùng núi thấp (Bắc Quang, Vị Xuyên, Bắc Mê, Quang Bình, TP. Hà Giang) là vùng trọng điểm kinh tế, chiếm 49,8% dân số toàn tỉnh.

2. Toàn tỉnh Hà Giang có bao nhiêu di tích được xếp hạng theo thống kê trong khóa luận?
Trả lời: Toàn tỉnh có 56 di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng, bao gồm 27 di tích cấp quốc gia và 29 di tích cấp tỉnh.

3. Khóa luận mô tả chi tiết những lễ hội văn hóa phi vật thể tiêu biểu nào của các dân tộc Hà Giang?
Trả lời: Khóa luận phân tích 7 lễ hội tiêu biểu: Lễ hội Lồng Tồng (người Tày), Lễ Gầu Tào (người Mông), Lễ hội Cầu Trăng (người Tày), Lễ Cấp Sắc (người Dao), Lễ hội Chợ tình Khâu Vai (ngày 27/3 âm lịch), Lễ hội Nhảy Lửa (người Dao Đỏ tại Hoàng Su Phì) và Lễ hội Khu Cù Tê (Tết tháng Bảy của người La Chí).

4. Nghi thức tín ngưỡng nông nghiệp nào của người H'Mông (Miêu) và các dân tộc vùng cao được ghi nhận?
Trả lời: Gồm Lễ cúng cơm mới (nấu cơm gạo mới dâng bàn thờ tạ ơn tổ tiên sau thu hoạch) và Lễ hội Ngô mới (go pak cu tra) của người Miêu/Mông (nấu chín ngô đặt lên bàn thờ tạ ơn và cầu mong vụ mùa sau không bị sâu bệnh).

5. Nét đặc trưng trong phong tục thờ cúng tổ tiên của dân tộc La Chí có điểm gì khác biệt?
Trả lời: Dân tộc La Chí thường thờ cúng tổ tiên 3 đời nhưng không có ngày giỗ cố định cho người đã mất. Đặc biệt, nét đặc trưng của người La Chí là thờ cả bố và các con trai ngay khi họ đang còn sống.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đỗ Thị Thúy là một công trình nghiên cứu nghiêm túc, cung cấp cái nhìn hệ thống và chân thực về tiềm năng văn hóa phong phú của 22 dân tộc tại tỉnh Hà Giang. Tác giả đã tổng hợp thành công cơ sở lý luận, dữ liệu thống kê di tích vật thể và khảo tả chi tiết các giá trị phi vật thể như tín ngưỡng, lễ hội, tập quán sinh hoạt của các tộc người bản địa. Các nhóm giải pháp và khuyến nghị được đề xuất mang tính đồng bộ, góp phần định hướng việc khai thác bền vững tài nguyên văn hóa trong chiến lược phát triển kinh tế du lịch địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu được tác giả lựa chọn nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản về những vấn đề cơ bản của tổ chức hoạt động du lịch văn hóa và các nội dung liên quan đến sử dụng văn hóa trong phát triển du lịch tỉnh Hà Giang nhằm lý giải và hỗ trợ nội dung được rõ ràng hơn, các chương tiếp theo là chương 2, chương 3 và các nội dung khác liên quan đến công tác nghiên cứu. 14 Luan van Chương 2 THỰC TRẠNG KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG PHONG TỤC TẬP QUÁN TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI TỈNH HÀ GIANG 2.Khái quát về tỉnh Hà Giang Hà Giang là vùng núi phía đông bắc với địa hình chủ yếu là cao nguyên đá trập trùng. Phía đông tỉnh Hà Giang giáp với tỉnh Cao Bằng, phía tây giáp tỉnh Yên Bái và Lào Cai, phía tây giáp tỉnh Tuyên Quang. Ở phía bắc, Hà Giang giáp với các quận tự trị Choang và Miêu Văn Sơn của tỉnh Vân Nam và địa cấp thị Bách Sắc thuộc tỉnh Quảng Tây của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Hà Giang có diện tích tự nhiên 7.884,37 km2, nơi rộng nhất là 115 km về phía tây đông và 137 km theo hướng bắc nam. Mũi cực bắc của địa phận Hà Giang, cực bắc của Tổ quốc, cách Lũng Cú khoảng 3km về phía đông, vĩ độ 2310’00 ’. Điểm cực Tây cách Sín Mần khoảng 10km về phía Tây Nam, có kinh độ là 104024'05. Điểm cực đông cách huyện Mèo Vạc 16 km theo hướng đông nam, với kinh độ 105030’04”.Lịch sử hình thành Vào thời các Vua Hùng, Hà Giang đã là một trong 15 quần thể của dân tộc Lạc Việt.

Vào thời Thục Phán An Dương Vương, lập nước Âu Lạc, Hà Giang thuộc bộ tộc Tây Vu. Trong thời kỳ phong kiến phương bắc kéo dài hàng nghìn năm, vùng đất Hà Giang vẫn nằm trong phủ Tây Vu của quận Giao Chỉ. Từ năm 1075 (thời Lý), đất Hà Giang thuộc tỉnh Bình Nguyên lúc bấy giờ. Thời Trần, vùng Hà Giang và Tuyên Quang lúc bấy giờ được gọi là châu Tuyên Quang trên lộ Quốc Oai.

Năm 1397, đặt thành trấn Tuyên Quang. Hà Giang đã được nhắc tên trên tấm bia khắc trên chuông chùa Sùng Khánh (xã Đạo Đức, Vị Xuyên) đúc trong lần trùng tu chùa vào đầu đời vua Lê Dụ Tông, năm thứ l Quý Dậu 1707. 15 Luan van Năm Năm Minh Mệnh thứ 16 (năm 1835) nhà Nguyễn bỏ phủ Bảo Lạc, chia thành 2 huyện: Vĩnh Điện (quanh Bắc Mê, Yên Minh và một phần Quản Bạ ngày nay và huyện Đế Đình, trên huyện Bảo Lạc, Cao Bằng và một phần nhỏ của huyện Quản Bạ ngày nay). phần Đồng Văn và Mèo Vạc ngày nay).

Lấy sông Lô làm ranh giới chia cắt tả ngạn sông Lô là huyện Vị Xuyên. Năm 1842, nhà Nguyễn chia Tuyên Quang thành: Hà Giang, Bắc Quang và Tuyên Quang. Hà Giang có một phủ là Tương Yên với huyện: Vị Xuyên, Vĩnh Tuy, Vĩnh Điện và một phần Đế Đình. Năm Thiệu Trị thứ (18), nhà vua lại phê chuẩn các châu ở các tỉnh biên giới phía Bắc và Tây Bắc, trong đó có Hà Giang, vẫn giữ chức quan Tư đồ.

Dưới thời Tự Đức, hệ thống quan lại ruộng đất bị bãi bỏ trong cả nước. Năm 1858, sau khi đánh chiếm hầu hết các tỉnh Nam Kỳ và Bắc Kỳ, năm 1887, thực dân Pháp chiếm Hà Giang và thay đổi tình hình bằng việc thành lập các đạo quân sự. Năm 1893, trong cuộc cải tổ quân khu Hà Giang trở thành trung tâm của quân khu và thành lập Tuyên Quang là chi họ Đào thứ (quân khu 3). Ngày 17 tháng 9 năm 1895, Toàn quyền Đông Dương ra Quyết định số 1432 chia quân khu 3 thành 3 tỉnh: Tuyên Quang, Bắc Quang và Hà Giang.

Trong đó, Hà Giang bao gồm huyện Vị Xuyên (không bao gồm tổng của Phú Loan và Bằng Hành), cộng với tổng của Phương Độ và Tương Yên. Ngày 28/4/1908 Toàn quyền Đông Dương lại ra quyết định hợp nhất hai tỉnh Bắc Quang và Hà Giang thành tỉnh lỵ Hà Giang. Binh đoàn 3 của Hà Giang được xác định rõ ràng và tương đối ổn định. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, Hà Giang có 4 châu và 01 thành phố (Bắc Quang, Vị Xuyên, Đồng Văn, Hoàng Su Phì, Thành phố Hà Giang).

Ngày 23 tháng 3 năm 1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh giải thể khu Lào Hạ Yên, hợp nhất tỉnh Hà Giang vào Khu tự trị Việt Bắc. Đầu tháng 4 năm 1976, thành lập tỉnh Hà Tuyên trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang. 16 Luan van Ngày 12 tháng 8 năm 1991, kỳ họp thứ 9, khóa VIII, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quyết định chia tỉnh Hà Tuyên thành hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang. Tỉnh Hà Giang hợp thành 9 tỉnh và 1 thành phố, tổng cả gồm 10 đơn vị hành chính được đặt trụ sở tại thành phố Hà Giang.

Ngày 01 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 146 / NĐCP về việc thành lập Huyện Quang Bình, Tỉnh Hà Giang. Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị quyết số 35 / NQCP về việc Thành lập thành phố Hà Giang thuộc tỉnh Hà Giang vào ngày 27 tháng 9 năm 2010, 2.Vị trí địa lí Hà Giang được biết đến là một tỉnh thuộc vùng núi phía Bắc, nằm ở biên giới cực Bắc của Tổ quốc. Địa hình là núi cao và giữa núi cao. Là đường biên giới dài 274 km tiếp giáp với nước Cộng hòa nhân dân nước ta, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của nước ta.

Đến nay, Hà Giang có 01 thành phố, 10 huyện, 05 huyện, 13 thị xã và 177 xã.  Đặc điểm địa hình - Địa hình ở Hà Giang hết sức đồ sộ với nhiều dãy núi cao và các cao nguyên đá. Nơi đây được ưu ái ban cho các nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng phong phú về khí hậu, khoáng sản, địa mạo, đất đai. Ở Hà Giang khí hậu thổ nhưỡng và địa hình được chia thành ba vùng mỗi vùng có nét riêng biệt và có những tiềm năng riêng.

- Vùng núi đá phía Bắc Hà Giang gồm 4 huyện đó là Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh và Quản Bạ. Dân số ở khu vực này chiếm xấp xỉ 34,3% dân số toàn tỉnh Hà Giang. Khí hậu ôn đới rõ rệt, mùa hè khí hậu mát mẻ thuận lợi cho nhiều loại cây trồng ôn đới phát triển, mùa đông khí hậu khắc nghiệt giá rét. Địa hình thuận lợi cho việc chăn nuôi các loài gia súc lớn như bò, ngựa… - Vùng núi cao phía Tây Hà Giang gồm các huyện Hoàng Su Phì và Mín Xần.

Ở đây dân số chiếm khoảng 15,9 % dân số toàn tỉnh Hà Giang. Ở đây có cây lương thực chính là ngô và lúa nước trồng trên ruộng bậc thang. 17 Luan van Chăn nuôi chính vẫn là các loài gia súc lớn. - Vùng núi thấp khu vực tỉnh Hà Giang thuộc các huyện Bắc Quang và Vị Xuyên, Bắc Mê, Quang Bình và thị xã Hà Giang.

Mật độ dân số ở đây chiếm tới 49,8% dân số cả tỉnh và là vùng trọng điểm kinh tế của tỉnh Hà Giang. Ở đây khí hậu và điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển các loại cây nhiệt đới, địa hình , khí hậu và thổ nhưỡng ở đây phù hợp để trồng các loại cây ăn quả…  Khí hậu Khí hậu tỉnh Hà Giang chủ yếu là khí hậu nhiệt đới gió mùa mang tính chất khí hậu của vùng núi Việt Bắc - Hoàng Liên Sơn. Khí hậu ở đây lạnh và mát mẻ hơn các tỉnh thuộc miền Đông Bắc và ấm áp hơn các tỉnh thuộc miền Tây Bắc. Tỉnh Hà Giang có nhiệt độ trung bình khoảng 21,06 C – 23,90C.

Mùa đông khí hậu giá buốt nhiệt độ trung bình có khi xuống thấp dưới 2C, mùa hè có khi nóng nực đỉnh điểm lên đến trên 40C. Chế độ mưa thay đổi theo mùa, trung bình quân lượng mưa hàng năm của tỉnh khoảng 2. Độ ẩm cao có khi lên tới 85%.Con người và xã hội Tỉnh Hà Giang theo điều tra dân số năm 2019 có dân số là 854. Ở tỉnh Hà Giang có 22 dân tộc chung sống.

Hà Giang là một tỉnh vùng Đông Bắc với đa số dân sinh sống là những đồng bào dân tộc thiểu số. Hà Giang giáp với biên giới Việt – Trung có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Tổng dân số ở Hà Giang trên 730.000 người với 22 cộng đồng dân tộc cùng sinh sống. Dân tộc ít người sống chủ yếu tại các vùng núi cao tỉnh Hà Giang như Pà Thẻn, Lô Lô, La Chí, Pu Péo, Bố Y, Phù Lá.

Người Hà Giang có truyền thống yêu nước, đoàn kết, tương thân, tương ái, giúp nhau thoát nghèo và làm giàu chính đáng, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Mỗi dân tộc ở Hà Giang đều có những nét văn hóa dân gian đặc sắc, mang đậm bản sắc văn hóa Đông Bắc. Sở hữu kho tàng văn hóa vật chất và phi vật 18 Luan van chất phong phú, quý giá, đặc biệt được thể hiện qua các chất liệu, công cụ, nhà cửa, trang phục, trang sức, âm nhạc, ca múa, trò chơi, vở kịch, trình diễn, lễ hội dân gian.Tài nguyên du lịch 2.Tài nguyên thiên nhiên Địa hình ở tỉnh Hà Giang chủ yếu là đồi núi cao với các cao nguyên đá đồ sộ. Thiên nhiên ban tặng cho Hà Giang vẻ ngoài rắn rỏi gai góc với những dãy núi trập trùng và cảnh hoang sơ hùng vĩ, đó cũng là môt trong những điểm thu hút lượng khách du lịch lớn đến tham quan và du lịch tại đây.

Nơi đây có rất nhiều nguồn tài nguyên đa dạng phong phú.Thổ nhưỡng Hà Giang có nguồn tài nguyên thổ nhưỡng đa dạng với 9 nhóm đất chính, trong đó chủ yếu là nhóm đất xám. Diện tích đất xám lớn là 585.418 ha, chiếm 74,28% diện tích tự nhiên. Là nhóm đất rất thích hợp cho việc trồng và phát triển các loại cây ăn quả, cây công nghiệp, cây dược liệu (lạc tiên, thảo quả,.Tài nguyên khoáng sản Căn cứ vào tài liệu cấu tạo địa chất, các nhà khoa học dự đoán Hà Giang là vùng có nhiều tiềm năng và giàu có về các loại khoáng sản như sắt, chì, thiếc, antimon, vàng, đá quý. Sắt ở dạng manhetit- hematit- sunfua được tìm thấy ở nhiều nơi đặc biệt ở khu vực Tùng Bá - Bắc Mê, khu vực này còn có mỏ chì và kẽm.

Ở khu vực phía đông nam, Vòm nâng sông Chảy đã phát hiện ra các mỏ và gai quặng mangan. Ở Bắc Quang có quặng đồng (Cu Ni) có nguồn gốc magma. Vùng Cao Bồ ở Việt Lâm có nhiều vân quặng vàng đa kim.