phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, phụ lục, phần nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng, cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch biển ứng phó với BĐKH Chƣơng 2. Hiện trạng phát triển du lịch biển Sầm Sơn ứng phó với BĐKH Chƣơng 3. Đề xuất giải pháp phát triển du lịch biển Sầm Sơn ứng phó với BĐKH 17 Footer Page 19 of 107.
Header Page 20 of 107. Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU 1. Khái niệm và cơ sở lý luận về du lịch biển và BĐKH 1. Du lịch biển Theo Viện nghiên cứu và phát triển du lịch Việt Nam (năm 2010), du lịch biển là “loại hình du lịch đ ợc phát triển dựa trên cơ sở khai thác tài nguyên biển, g n liền với loại tài nguyên này là các hoạt động nh : t m biển, t m n ng, t m khí trời, hít thở khí trời, thể thao n ớc nh m th a mãn nhu cầu ngh ngơi, chữa bệnh, vui chơi, giải trí của du khách tại v ng biển Nói cách khác, du lịch biển là loại hình du lịch ở v ng đất ven biển, trên bãi biển, trên mặt n ớc và v ng đất mặt n ớc biển ” Theo Trần Đức Thanh, du lịch biển là loại hình du lịch với “mục đích chủ yếu của du khách là về với thiên nhiên, tham gia các hoạt động nh t m biển, thể thao biển ” [25, tr.79] Theo Phạm Trung Lƣơng, “du lịch biển là hoạt động du lịch đ ợc tổ chức, phát triển ở v ng địa l đặc th là v ng ven biển và hải đảo trên cơ sở khai thác các đặc điểm tiềm năng tài nguyên, môi tr ờng du lịch biển.8] Nhƣ vậy, có thể hiểu: du lịch biển là hoạt động du lịch của du khách đƣợc tiến hành ở vùng bờ biển nhằm mục đích nghỉ ngơi, thƣ giãn hoặc để tìm hiểu, khám phá và thụ hƣởng những sản vật từ biển.
Đặc điểm của loại hình du lịch biển Thời kỳ đầu, sự bùng nổ của hoạt động du lịch là do những dòng khách nghỉ biển tạo nên. Cho đến nay, “du lịch nghỉ biển vẫn là dòng khách chính trên thế giới” [26, tr. Đây là lý do chúng ta có khái niệm du lịch 3S: biển (sea), cát (sand), ánh nắng (sun). Du lịch biển đƣợc tổ chức chủ yếu ở “vùng bờ biển”.
Đây là vùng địa lý với hệ sinh thái tự nhiên rất nhạy cảm, dễ biến đổi bởi các tác động của việc phát triển kinh tế, xã hội và thiên tai nên loại hình này chịu ảnh hƣởng sâu sắc từ các yếu tố khí hậu. 18 Footer Page 20 of 107. Header Page 21 of 107. Thời gian thuận lợi cho loại hình này là mùa nóng, khi “nhiệt độ nƣớc biển và không khí trên 20°C” [26, tr.79], cũng là thời gian rảnh của nhiều cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức.
Các hoạt động chủ yếu là: tắm biển, tắm nắng, lƣớt ván, đi mô tô nƣớc, lặn biển ngắm san hô, dù lƣợn, bóng chuyền bãi biển, bóng đá mini bãi biển, team building, kéo co bãi biển, thả diều, câu cá đêm… Du lịch biển mang tính thời vụ rõ nét. Ở nƣớc ta, thời vụ du lịch biển thƣờng ngắn, chênh lệch cƣờng độ giữa mùa du lịch chính so với thời kỳ trƣớc và sau vụ khá rõ ràng. Điều kiện phát triển du lịch biển 1 1 3 1 Điều kiện chung - Điều kiện an ninh chính trị và an toàn ã hội Du lịch nói chung và du lịch biển nói riêng chỉ có thể phát triển trong bầu không khí hòa bình, ổn định. Chiến tranh, xung đột, dịch bệnh, thiên tai sẽ đe dọa rất lớn đến hoạt động du lịch biển.
- Điều kiện kinh tế Yếu tố này thể hiện ở hai khía cạnh. Thứ nhất, nền kinh tế chung phát triển là tiền đề cho sự chi trả của khách, biến nhu cầu thành cầu du lịch. Thứ hai, bởi du lịch lệ thuộc vào thành quả, sản phẩm của các ngành kinh tế khác, nên khi các ngành khác phát triển, du lịch sẽ phát triển theo. - Chính sách phát triển du lịch Đây là yếu tố vô cùng quan trọng, bởi dù khu vực này có tài nguyên du lịch biển phong phú, mức sống của ngƣời dân không thấp nhƣng chính quyền địa phƣơng không yểm trợ cho các hoạt động du lịch thì hoạt động này cũng không thể phát triển đƣợc.
Đặc biệt chính sách phát triển du lịch phù hợp có vai trò lớn trong việc thay đổi thái độ của cƣ dân địa phƣơng với du khách từ thụ động sang chủ động, từ tiêu cực sang tích cực. Bảng Mối quan hệ giữa các loại thái độ cƣ x với du khách Thái độ Chủ động Thụ động Tích cực Ủng hộ mạnh mẽ hoạt động Chấp nhận hoạt động du lịch và du lịch và du khách sự có mặt của du khách 19 Footer Page 21 of 107. Header Page 22 of 107. Tiêu cực Chống đối kịch liệt du lịch Lặng lẽ chống đối và tỏ thái độ thù địch với du khách Nguồn: Do ey [26, tr.155] 1 1 3 2 Khả năng cung ứng du lịch - Điều kiện tự nhiên và các yếu tố sinh thái ảnh h ởng đến du lịch biển: Vị trí địa lý khoảng cách từ nơi cấp khách đến điểm du lịch biển có ý nghĩa rất quan trọng.
Bãi biển ở xa điểm g i khách có ba điểm bất lợi: du khách phải chi thêm tiền cho việc đi lại vì khoảng cách xa; du khách phải rút ngắn thời gian lƣu lại ở điểm du lịch vì mất nhiều thời gian di chuyển; du khách bị hao tổn sức khỏe cho việc di chuyển. Ngƣợc lại, khoảng cách ngắn sẽ là điều kiện thuận lợi để du khách đến đông hơn và lƣu trú lại lâu hơn. Khí hậu nhìn chung, những nơi có khí hậu ôn hòa thƣờng đƣợc du khách ƣa thích. Với loại hình du lịch biển, khí hậu nóng, độ ẩm vừa phải, không mƣa, nhiệt độ nƣớc biển từ 20oC đến 25oC đƣợc coi là thích hợp nhất.
Thế giới động thực vật: thảm thực vật xanh tƣơi, đa dạng là một trong những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn cho du lịch biển. Đồng thời, các loại hải sản cũng cung cấp một nguồn thực phẩm bổ dƣ ng du khách và là đối tƣợng để phát triển loại hình câu cá, lặn biển, nghiên cứu sinh vật biển… Sóng biển những vùng bờ có sóng lừng (sóng đại dƣơng) biên độ cao thƣờng rất phù hợp với loại hình lƣớt sóng, lƣớt ván và các trò thể thao biển khác. Tuy nhiên, chế độ sóng phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Các bãi biển có sóng lớn thƣờng hay bị phá hủy, xói mòn.
Thủy triều đây là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hƣởng đến du lịch biển. Các chu kỳ nhật triều, bán nhật triều đều hay không đều và biên độ triều là những tham số đáng chú ý. Biên độ triều là hiệu số cao của mức triều lên (cao nhất vào kỳ triều cƣờng) và mức triều rút (thấp nhất vào kỳ triều kiệt). Ở những khu vực có biên độ triều lớn thƣờng có bãi biển rộng, thời gian phơi nắng dài tạo điều kiện thuận lợi cho du lịch biển phát triển.
20 Footer Page 22 of 107. Header Page 23 of 107. Dòng biển dòng biển có thể đƣợc tạo ra do sóng hoặc do thủy triều. Nó có tác dụng vận chuyển vật liệu xói mòn và rác thải.
Tuy nhiên, các dòng chảy sát đáy sinh ra do sóng rút sau khi vỗ bờ nhiều khi có tốc độ mạnh, rất nguy hiểm cho du khách. B i biển để một bãi biển trở thành bãi biển du lịch cần thỏa mãn đủ bốn tiêu chuẩn: sun, sea, sand, sight. Tức là có đủ các yếu tố: ánh sáng mặt trời rực r , nƣớc biển trong xanh, bãi cát mịn trải dãi và cảnh quan thiên nhiên thơ mộng. Tùy theo đặc điểm địa lý có thể chia thành các kiểu bãi biển khác nhau nhƣ sau.
Bảng Các kiểu bãi biển Kiểu b i biển Tính chất đ c trƣng A. Bãi biển cứng Nằm ở chân các vách sóng vỗ hoặc các bờ dốc B. Bãi biển cuội tảng Bãi gồm cuội tảng kích thƣớc lớn C. Bãi biển cát thấp Phân bổ dọc các đƣờng có cồn cát, không có rừng 1.
Dáng tuyến ngập mặn. Hình thái đa dạng tùy thuộc vào hình 2. Lõm về phía biển dạng các mũi nhô a. Vụng hình lƣ i liềm b.
Vụng hình móng ngựa 3. Lồi về phía biển D. Bãi biển cát cao Dọc theo bờ biển có cồn cát chắn, thƣờng dạng tuyến phía sau cồn cát có thể có vụng E. Bãi biển san hô Hình thành ám tiêu san hô và từ cát san hô F.
Bãi biển c a sông Phân bố ở vùng c a sông G. Bãi biển nhân tạo Do con ngƣời tạo ra hoặc xuất hiện trong các công trình nhƣ k , mỏ hàn… Nguồn: Nguyễn Đình Hòe [13, tr.114] - Bên cạnh lợi ích, biển cũng có những mối nguy hiểm tiềm ẩn đối với du khách nh : cảm n ng (khi nhiệt độ cơ thể vƣợt quá 400C, dẫn tới cơ thể không thể điều hoà và tự làm mát để bù lại lƣợng nƣớc do mồ hồi thoát ra), cháy n ng (những tia cực tím trong ánh sáng mặt trời tiếp xúc với da sẽ giết chết những tế bào sống, về lâu dài có thể gây đột biến gen trong các tế bào da và dẫn đến ung thƣ da), sứa (nọc 21 Footer Page 23 of 107. Header Page 24 of 107. độc từ xúc tu của sứa có thể gây đau, ngứa, mẩn đỏ, thậm chí có thể gây chết ngƣời), vi khuẩn MRSA (đây là loại siêu vi khuẩn thƣờng ẩn nấp trên các bãi biển, chúng gây nhiễm khuẩn da ở mức độ nghiêm trọng và khi đi vào cơ thể, chúng có thể dẫn đến nhiễm trùng xƣơng, phổi và các cơ quan khác gây đe dọa tính mạng ngƣời bị nhiễm.
Do đó, du khách nên tắm trƣớc và sau khi tắm biển), và E.coli (đây là loại vi khuẩn sống trong ruột ở những động vật có vú, trong đó có cả con ngƣời.coli gây mệt mỏi, nôn m a, tiêu chảy có máu, đau bụng dữ dội và sốt. Vì vậy, các tổ chức y tế khuyến cáo du khách khi tắm biển không nên nuốt nƣớc biển). - Điều kiện kinh tế ã hội Bản sắc văn hóa địa phƣơng khách du lịch biển không chỉ có nhu cầu tắm biển, nghỉ ngơi mà còn có nhu cầu tìm hiểu những nét văn hóa đặc trƣng. Bởi vậy, các yếu tố văn hóa (di tích, lễ hội, ẩm thực, phong tục tập quán…) càng khác lạ, riêng biệt, càng có sức hấp dẫn du khách.