Luận án về gói dịch vụ y tế cơ bản trong điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường tại trạm y tế ...

Tài liệu nghiên cứu Luận án xây dựng và kết quả thử nghiệm gói dịch vụ y tế cơ bản trong điều trị quản lý tăng huyết áp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Dương Đức Thiện
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Mai Oanh
• Trường học: Học viện Y tế công cộng
• Chuyên ngành: Y tế công cộng
• Đề tài: Kết quả thử nghiệm gói dịch vụ y tế cơ bản cho quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường tại Sóc Sơn, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Một số khái niệm trong luận án
• 1.2. Gánh nặng bệnh tật ở Việt Nam
• 1.3. Chính sách dự phòng, điều trị và quản lý BKLN tại Việt Nam
• 1.4. Mô hình điều trị, quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến CSSKBĐ
• 1.5. Điều trị, quản lý bệnh THA, ĐTĐ tại tuyến CSSKBĐ trên thế giới
• 1.6. Quản lý và điều trị bệnh THA, ĐTĐ tại tuyến xã của Việt Nam
• 1.7. Xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản
• 1.8. Xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản trên thế giới
• 1.9. Gói dịch vụ y tế cơ bản tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa bàn nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả nghiên cứu đối với mục tiêu 1
• 3.2. Kết quả nghiên cứu đối với mục tiêu 2
• 3.3. Kết quả nghiên cứu đối với mục tiêu 3
• 3.4. Sự thay đổi về cung ứng dịch vụ quản lý điều trị THA, ĐTĐ
• 3.5. Sự thay đổi về tính sẵn có của thuốc điều trị THA, ĐTĐ
• 3.6. Sự thay đổi về kiến thức, thực hành của bác sĩ/y sĩ
• 3.7. Sự thay đổi về quyền lợi được hưởng của người dân
• 3.8. Các điều kiện cần thiết để cung ứng gói dịch vụ y tế cơ bản
• 3.9. Nghiên cứu dự báo tác động chi phí
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Xây dựng Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã
• 4.2. Thí điểm triển khai các hoạt động can thiệp để đảm bảo cung ứng các dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã
• 4.3. Thực trạng cung ứng DVKT và thuốc trước thời điểm can thiệp
• 4.4. Sự thay đổi về năng lực cung ứng dịch vụ điều trị và quản lý THA, ĐTĐ của TYTX sau can thiệp
• 4.5. Sự thay đổi về quyền lợi được hưởng của người dân
• 4.6. Sự thay đổi về kiến thức và thực hành của y/bác sĩ tại TYTX
• 4.7. Các điều kiện cần thiết để đảm bảo TYTX cung ứng được Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ
• 4.8. Ước tính chi phí cung ứng Danh mục dịch vụ cơ bàn trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã và tác động ngân sách
• 4.9. Chi phí cung ứng Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã
• 4.10. Tác động ngân sách của Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã
• 4.11. Những bất cập của chính sách ảnh hưởng đến việc triển khai Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã
• 4.12. Hạn chế nghiên cứu
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về gói dịch vụ y tế cơ bản

Gói dịch vụ y tế cơ bản (DVYTCB) được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng, đặc biệt là trong quản lý các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp (THA) và đái tháo đường (ĐTĐ). Tại huyện Sóc Sơn, Hà Nội, gói dịch vụ này được thử nghiệm từ năm 2017 đến 2018, với mục tiêu nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Theo Bộ Y tế, gói dịch vụ này bao gồm các dịch vụ thiết yếu nhằm đảm bảo mọi người dân đều có thể tiếp cận được dịch vụ y tế cần thiết. Việc triển khai gói dịch vụ này không chỉ giúp giảm gánh nặng bệnh tật mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng về việc phòng ngừa và quản lý bệnh tật.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xây dựng và đánh giá hiệu quả của gói dịch vụ y tế cơ bản trong việc quản lý THA và ĐTĐ tại các trạm y tế xã. Nghiên cứu này nhằm xác định các điều kiện cần thiết để cung ứng dịch vụ y tế hiệu quả, từ đó cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh và hoàn thiện các chương trình y tế tại địa phương.

II. Kết quả thử nghiệm gói dịch vụ y tế cơ bản

Kết quả thử nghiệm cho thấy có sự cải thiện rõ rệt trong việc quản lý THA và ĐTĐ tại huyện Sóc Sơn. Sự thay đổi về cung ứng dịch vụ y tế đã được ghi nhận, với tỷ lệ bệnh nhân được quản lý và điều trị tăng lên đáng kể. Theo số liệu thu thập, tỷ lệ bệnh nhân được phát hiện và quản lý tại trạm y tế xã đã tăng từ 30% lên 70% sau khi triển khai gói dịch vụ. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng một hệ thống quản lý bệnh tật hiệu quả tại tuyến y tế cơ sở. Ngoài ra, sự thay đổi về kiến thức và thực hành của bác sĩ/y sĩ cũng góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

2.1. Sự thay đổi về cung ứng dịch vụ

Sự thay đổi về cung ứng dịch vụ quản lý điều trị THA và ĐTĐ đã được ghi nhận qua các chỉ số cụ thể. Trước khi triển khai gói dịch vụ, nhiều bệnh nhân không được theo dõi thường xuyên, dẫn đến tình trạng bệnh trở nặng. Sau khi áp dụng gói dịch vụ, các trạm y tế đã có khả năng cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe liên tục, từ đó giúp người bệnh duy trì tình trạng sức khỏe ổn định. Việc cung cấp thuốc điều trị cũng trở nên dễ dàng hơn, với sự hỗ trợ từ các chương trình y tế quốc gia.

III. Đánh giá tác động của gói dịch vụ y tế cơ bản

Đánh giá tác động của gói dịch vụ y tế cơ bản cho thấy những lợi ích rõ rệt trong việc cải thiện sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc quản lý THA và ĐTĐ tại trạm y tế xã không chỉ giúp giảm chi phí khám chữa bệnh cho người dân mà còn giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên. Sự thay đổi về quyền lợi được hưởng của người dân cũng được ghi nhận, khi họ có quyền tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng hơn. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững trong lĩnh vực y tế.

3.1. Tác động đến cộng đồng

Tác động của gói dịch vụ y tế cơ bản đến cộng đồng là rất lớn. Người dân tại huyện Sóc Sơn đã có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế một cách dễ dàng hơn, từ đó nâng cao nhận thức về sức khỏe. Các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe cũng được triển khai, giúp người dân hiểu rõ hơn về cách phòng ngừa và quản lý THA và ĐTĐ. Sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động y tế đã tạo ra một môi trường tích cực, khuyến khích mọi người chủ động chăm sóc sức khỏe bản thân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG -----------------*----------------- DƯƠNG ĐỨC THIỆN XÂY DỰNG VÀ KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM GÓI DỊCH VỤ Y TẾ CƠ BẢN TRONG ĐIỀU TRỊ, QUẢN LÝ TĂNG HUYẾT ÁP VÀ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TẠI TRẠM Y TẾ XÃ, HUYỆN SÓC SƠN, HÀ NỘI, 2017 - 2018 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG HÀ NỘI - 2023 BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG -----------------*----------------- DƯƠNG ĐỨC THIỆN XÂY DỰNG VÀ KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM GÓI DỊCH VỤ Y TẾ CƠ BẢN TRONG ĐIỀU TRỊ, QUẢN LÝ TĂNG HUYẾT ÁP VÀ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TẠI TRẠM Y TẾ XÃ, HUYỆN SÓC SƠN, HÀ NỘI, 2017 - 2018 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG Chuyên ngành: Y tế công cộng Mã số: 62 72 03 01 Người hướng dẫn khoa học: 1. Trần Thị Mai Oanh HÀ NỘI – 2023 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án được sử dụng từ Đề tài cấp Nhà nước đã được cho phép của đơn vị chủ trì và chưa được công bố trong bất kỳ một công trình khoa học nào khác. Tác giả luận án Dương Đức Thiện ii LỜI CẢM ƠN Để có được công trình nghiên cứu này, trước hết tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn tới GS.TS Vũ Sinh Nam và TS. Trần Thị Mai Oanh là người hướng dẫn khoa học, đã luôn tận tâm giúp đỡ, động viên và hướng dẫn tôi trong quá trình học tập cũng như hoàn thành luận án. Tôi xin được gửi lời cám ơn trân trọng nhất tới PGS. Nguyễn Thị Thùy Dương và các cán bộ Khoa Đào tạo và Quản lý khoa học - Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã luôn quan tâm, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập. Lời cám ơn trân trọng xin gửi tới PGS.TS Phạm Lê Tuấn, Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế và các đồng nghiệp của Vụ Kế hoạch - Tài chính đã ủng hộ, tạo điều kiện thuận lợi trong suốt thời gian tôi học tập, hoàn thành luận án. Thành quả này không thể không nhắc tới Viện Chiến lược và Chính sách Y tế đã cho phép tôi sử dụng số liệu để thực hiện công trình nghiên cứu của mình, sự nhiệt tình của các nghiên cứu viên thuộc Viện Chiến lược và Chính sách Y tế đã đồng hành cùng tôi trong suốt thời gian nghiên cứu. Xin trân trọng gửi lời cám ơn tới Sở Y tế Hà Nội, Trung tâm y tế huyện Sóc Sơn và các trạm y tế xã đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tôi thực hiện khảo sát và cung cấp thông tin, số liệu cho nghiên cứu này. Sau cùng, xin gửi tới Bố Mẹ lời cảm tạ đã sinh ra và nuôi dạy, luôn ở bên tôi giúp vượt qua mọi khó khăn. Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc Anh Chị tôi. Xin được gửi tới vợ và các con yêu quý, tình yêu và nguồn động lực, chỗ dựa tinh thần cho tôi trong suốt thời gian qua! Hà nội, ngày …. năm 2023 Dương Đức Thiện iii MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .v DANH MỤC BẢNG . vi DANH MỤC HÌNH . viii ĐẶT VẤN ĐỀ .1 CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN . Một số khái niệm trong luận án . Gánh nặng bệnh tật ở Việt Nam . Chính sách dự phòng, điều trị và quản lý BKLN tại Việt Nam . Mô hình điều trị, quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến CSSKBĐ. Điều trị, quản lý bệnh THA, ĐTĐ tại tuyến CSSKBĐ trên thế giới10 1. Quản lý và điều trị bệnh THA, ĐTĐ tại tuyến xã của Việt Nam . Xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản . Xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản trên thế giới. Gói dịch vụ y tế cơ bản tại Việt Nam .27 CHƯƠNG 2 - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa bàn nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu.31 CHƯƠNG 3 - KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Kết quả nghiên cứu đối với mục tiêu 1 . Kết quả nghiên cứu đối với mục tiêu 2 . Kết quả nghiên cứu đối với mục tiêu 3 . Sự thay đổi về cung ứng dịch vụ quản lý điều trị THA, ĐTĐ. Sự thay đổi về tính sẵn có của thuốc điều trị THA, ĐTĐ. Sự thay đổi về kiến thức, thực hành của bác sĩ/y sĩ . Sự thay đổi về quyền lợi được hưởng của người dân . Các điều kiện cần thiết để cung ứng gói dịch vụ y tế cơ bản . Nghiên cứu dự báo tác động chi phí .79 CHƯƠNG 4 - BÀN LUẬN. Xây dựng Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã. Thí điểm triển khai các hoạt động can thiệp để đảm bảo cung ứng các dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã. Thực trạng cung ứng DVKT và thuốc trước thời điểm can thiệp. Sự thay đổi về năng lực cung ứng dịch vụ điều trị và quản lý THA, ĐTĐ của TYTX sau can thiệp . Sự thay đổi về quyền lợi được hưởng của người dân . Sự thay đổi về kiến thức và thực hành của y/bác sĩ tại TYTX . Các điều kiện cần thiết để đảm bảo TYTX cung ứng được Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ . Ước tính chi phí cung ứng Danh mục dịch vụ cơ bàn trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã và tác động ngân sách. Chi phí cung ứng Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã. Tác động ngân sách của Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã. Những bất cập của chính sách ảnh hưởng đến việc triển khai Danh mục dịch vụ cơ bản trong điều trị và quản lý THA, ĐTĐ tại tuyến xã. Hạn chế nghiên cứu .Error! Bookmark not defined.115 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ .116 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế BYT Bộ Y tế CSSK Chăm sóc sức khỏe CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu CTMT Chương trình mục tiêu CĐHA Chẩn đoán hình ảnh DVYT Dịch vụ y tế DVYTCB Dịch vụ y tế cơ bản DVKT Dịch vụ kỹ thuật ĐTD Đái tháo đường GDVYTCB Gói dịch vụ y tế cơ bản KCB Khám chữa bệnh KCBBĐ Khám chữa bệnh ban đầu KS Kháng sinh KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình HA Huyết áp HGĐ Hộ gia đình MTQG Mục tiêu quốc gia NSNN Ngân sách nhà nước PKĐKKV Phòng khám đa khoa khu vực PHCN Phục hồi chức năgn TCYTTG Tổ chức y tế thế giới THA Tăng huyết áp TTYT Trung tâm y tế TYT Trạm Y tế TW Trung ương UHC Chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân VTM Vitamine YTDP Y tế dự phòng TCYTTG Tổ chức Y tế thế giới 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Nguyên nhân tử vong từ bệnh không lây nhiễm (BKLN) chiếm trên 70% tổng số ca tử vong trên toàn cầu. Ở Việt Nam, ước tính có 592.000 ca tử vong do các BKLN, chiếm 81,4% tổng số tử vong; trong đó tử vong do tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh hô hấp mạn tính chiếm 66,2% [23]. Tỷ lệ hiện mắc tăng huyết áp (THA) ở người trưởng thành năm 2021 là 26,2%, tương đương với khoảng 17 triệu người; tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường (ĐTĐ)/tăng đường huyết ở người trưởng thành là 7,06% (khoảng 4,6 triệu người), tỷ lệ tiền đái tháo đường là 17,8%. Gánh nặng BKLN tại Việt Nam ở mức cao, chiếm 73,7% tổng gánh nặng bệnh tật và tử vong (tính bằng DALY), trong đó bệnh tim mạch chiếm 20,5% và ĐTĐ chiếm 3,9%. Theo Tổ chức y tế Thế giới (TCYTTG), 80% bệnh tim mạch giai đoạn đầu, đột quỵ và ĐTĐ típ 2 có thể phòng ngừa được thông qua ăn uống hợp lý, hoạt động thể lực đều đặn, không hút thuốc lá [92]. Một trong những chức năng, nhiệm vụ của TYTX được quy định tại Thông tư số 33/2015/TT-BYT ngày 27/10/2015 của Bộ Y tế là giám sát, thực hiện các biện pháp kỹ thuật phòng, điều trị BKLN. Bộ Y tế đã có Quyết định số 5904/QĐ-BYT ngày 20/12/2019 ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và quản lý một số bệnh không lây nhiễm tại trạm y tế xã” trong đó có hướng dẫn chẩn đoán, điều trị, quản lý THA, ĐTĐ. Nghị quyết 20/NQ-TW của Ban chấp hành Trung ương khoá XII nêu rõ: “Triển khai đồng bộ các hoạt động phòng, chống các bệnh không lây nhiễm; chú trọng dự phòng, nâng cao năng lực sàng lọc, phát hiện sớm, kiểm soát bệnh tật; đẩy mạnh quản lý, điều trị các bệnh không lây nhiễm, bệnh mạn tính, chăm sóc dài hạn tại y tế cơ sở”. Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 39/2017/TT- BYT ngày 18/10/2017 quy định danh mục dịch vụ y tế cơ bản dành cho trạm y tế xã. Trạm y tế xã, phường, thị trấn (sau đây gọi tắt là TYTX) là nơi triển 2 khai các hoạt động y tế dự phòng, khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Việc điều trị, quản lý bệnh THA, ĐTĐ tại cộng đồng nhằm theo dõi bệnh ngay từ tuyến y tế cơ sở (YTCS) sẽ góp phần giảm chi phí khám, chữa bệnh cho người dân, giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến trên. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 70-80% bệnh nhân BKLN chưa được quản lý điều trị; hiệu quả dịch vụ điều trị, quản lý THA và ĐTĐ tại TYTX còn thấp; chưa có sự phối hợp, lồng ghép giữa khám chữa bệnh và dự phòng (3). Câu hỏi đặt ra là đối với điều trị, quản lý THA và ĐTĐ tại TYTX thì cần có danh mục dịch vụ kỹ thuật, thuốc cơ bản gì và các điều kiện cần thiết nhằm đảm bảo cung ứng các dịch vụ, thuốc đó được hiệu quả và bền vững. Nghiên cứu này là một phần của Đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước - ĐTĐL.XH-05/15: "Nghiên cứu xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản hướng tới bao phủ chăm sóc sức khoẻ toàn dân dựa trên bảo hiểm y tế tại Việt Nam" của Bộ Y tế do Viện Chiến lược và Chính sách y tế và Vụ Kế hoạch - Tài chính. Việc triển khai nghiên cứu tại huyện Sóc Sơn, Hà Nội là khả thi và phù hợp vì Trung tâm y tế huyện Sóc Sơn đã tích cực tham gia thực hiện một số thử nghiệm, sáng kiến đổi mới chính sách y tế cơ sở trong những năm gần đây và sẵn sàng tham gia nghiên cứu này. Các mục tiêu nghiên cứu bao gồm: 1. Xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản trong điều trị, quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường tại các trạm y tế xã năm 2017.