Thực trạng rối loạn giấc ngủ của bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản tại bệnh viện E năm 2021

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp thực trạng rối loạn giấc ngủ của bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản tại khoa, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Mai Văn Vương
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Hữu Chiến
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Y Đa Khoa
• Đề tài: Thực Trạng Rối Loạn Giấc Ngủ Ở Bệnh Nhân Trào Ngược Dạ Dày Thực Quản Tại Khoa Khám Chữa Bệnh Theo Yêu Cầu Và Quốc Tế Bệnh Viện E Năm 2021
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Trào ngược dạ dày thực quản
• 1.2. Khái niệm về rối loạn giấc ngủ
• 1.3. Rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản
• 1.4. Các phương pháp đánh giá rối loạn giấc ngủ
• 1.5. Các nghiên cứu về RLGN ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Các biến số nghiên cứu
• 2.4. Công cụ nghiên cứu
• 2.5. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.7. Sai số và khống chế sai số
• 2.8. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm lâm sàng bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản
• 4.2. Rối loạn giấc ngủ trên bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản
• 4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về rối loạn giấc ngủ

Rối loạn giấc ngủ là một vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến, đặc biệt ở những bệnh nhân mắc bệnh lý như trào ngược dạ dày thực quản. Theo nghiên cứu, rối loạn giấc ngủ không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bệnh lý khác. Bệnh nhân thường gặp phải các triệu chứng như khó ngủ, thức dậy giữa đêm và cảm giác mệt mỏi vào buổi sáng. Những triệu chứng này có thể dẫn đến tình trạng sức khỏe tâm thần kém, bao gồm lo âu và trầm cảm. Việc hiểu rõ về rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản là rất cần thiết để có thể đưa ra các phương pháp điều trị hiệu quả.

1.1. Khái niệm về rối loạn giấc ngủ

Rối loạn giấc ngủ được định nghĩa là những vấn đề liên quan đến số lượng, chất lượng và chu kỳ giấc ngủ. Các triệu chứng chính bao gồm mất ngủ, ngủ không sâu, và các rối loạn nhịp thức ngủ. Theo thống kê, tỷ lệ rối loạn giấc ngủ ở người cao tuổi rất cao, với nhiều nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ này tăng theo độ tuổi. Việc nhận diện và điều trị kịp thời các rối loạn này là rất quan trọng, đặc biệt là ở những bệnh nhân mắc bệnh lý như trào ngược dạ dày thực quản.

II. Tình trạng rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản

Nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ chặt chẽ giữa trào ngược dạ dày thực quản và rối loạn giấc ngủ. Bệnh nhân thường gặp phải các triệu chứng như hơi thở khó khăn, đau ngực, và ợ chua, dẫn đến việc thức dậy nhiều lần trong đêm. Những triệu chứng này không chỉ làm giảm chất lượng giấc ngủ mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của bệnh nhân. Việc điều trị trào ngược dạ dày thực quản có thể cải thiện tình trạng rối loạn giấc ngủ, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Các phương pháp điều trị bao gồm thay đổi lối sống, sử dụng thuốc và trong một số trường hợp, phẫu thuật.

2.1. Các triệu chứng rối loạn giấc ngủ

Các triệu chứng của rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản bao gồm khó ngủ, thức dậy giữa đêm và cảm giác mệt mỏi vào buổi sáng. Những triệu chứng này có thể làm tăng cảm giác lo âu và trầm cảm, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Việc nhận diện và điều trị kịp thời các triệu chứng này là rất quan trọng để cải thiện tình trạng sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.

III. Phương pháp điều trị rối loạn giấc ngủ

Để điều trị rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản, cần áp dụng một cách tiếp cận đa chiều. Các phương pháp điều trị bao gồm thay đổi lối sống, như giảm cân, tránh thực phẩm kích thích và duy trì thói quen ngủ lành mạnh. Sử dụng thuốc điều trị trào ngược dạ dày thực quản cũng có thể giúp cải thiện tình trạng rối loạn giấc ngủ. Ngoài ra, các liệu pháp tâm lý như liệu pháp hành vi nhận thức cũng có thể hữu ích trong việc điều trị các triệu chứng lo âu và trầm cảm liên quan đến rối loạn giấc ngủ.

3.1. Thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống là một trong những phương pháp điều trị hiệu quả cho rối loạn giấc ngủ. Bệnh nhân nên duy trì thói quen ngủ đều đặn, tránh các thực phẩm kích thích như cà phê và rượu, và thực hiện các bài tập thể dục nhẹ nhàng. Những thay đổi này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ mà còn hỗ trợ điều trị trào ngược dạ dày thực quản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC ---------***--------- MAI VĂN VƯƠNG THỰC TRẠNG RỐI LOẠN GIẤC NGỦ Ở BỆNH NHÂN TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY THỰC QUẢN TẠI KHOA KHÁM CHỮA BỆNH THEO YÊU CẦU VÀ QUỐC TÊ BỆNH VIỆN E NĂM 2021 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH Y ĐA KHOA Hà Nội – 2022 Luan van ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC ---------***--------- Người thực hiện: MAI VĂN VƯƠNG THỰC TRẠNG RỐI LOẠN GIẤC NGỦ Ở BỆNH NHÂN TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY THỰC QUẢN TẠI KHOA KHÁM CHỮA BỆNH THEO YÊU CẦU VÀ QUỐC TÊ BỆNH VIỆN E NĂM 2021 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH Y ĐA KHOA Khóa: QH.BS NGUYỄN HỮU CHIẾN 2. ThS NGUYỄN VIẾT CHUNG Hà Nội – 2022 Luan van LỜI CẢM ƠN môn Tâm lý h ih yễn Hữu Chi S Nguyễn Vi t Chung ữ c lâm sàng ĩở nh theo yêu c u và qu c t ử ẹ ữ ặ ữ Hà N 23 05 ă 2022 Sinh viên V Mai Văn Vương Luan van DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT GERD : Gastroesophageal Reflux Disease GERD-Q : Gastroesophageal Reflux Disease Questionnaire PSQI : Pittsburgh Sleep Quality Index REM : Rapid Eye Movement NREM : Non Rapid Eye Movement RLGN : Rối loạn giấc ngủ LA : Los Angeles Luan van MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Trào ngược dạ dày thực quản . Khái niệm về rối loạn giấc ngủ . Rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản . Các phương pháp đánh giá rối loạn giấc ngủ . Các nghiên cứu về RLGN ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản . 22 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tượng nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Các biến số nghiên cứu . Công cụ nghiên cứu . Thời gian và địa điểm nghiên cứu . Phương pháp xử lý số liệu . Sai số và khống chế sai số . Đạo đức nghiên cứu .26 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu . Đặc điểm rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản .31 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN . Đặc điểm lâm sàng bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản . Rối loạn giấc ngủ trên bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản . Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ . 43 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN .44 TÀI LIỆU THAM KHẢO .52 Luan van DANH MỤC BẢNG B 3 1: ặ m ngh nghi p . 4: Th i gian m c b nh theo gi i. 7: Phân lo i n i soi theo LA . 31 B 3 9: ặ m giấc ng chung . 32 B 3 10: ặ m mất ng ở b nh nhân . 11: M i liên quan giữa chấ ng giấc ng và gi i. 12: M i liên quan giữa chấ ng giấc ng và tuổi . 13: Liên quan giữ RL n i soi LA . 14: Tỉ l r i lo n giấc ng e m GERD-Q . 15: Tỉ l r i lo n giấc ng và các y u t . 35 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Hình 3. 1: Phân b b nh nhân theo gi i . 2: Phân b b nh nhân theo nhóm tuổi . 3: Phân b chấ ng giấc ng bằng PSQI . 31 Luan van ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là một rối loạn mạn tính và ngày càng phổ biến. Trào ngược dạ dày thực quản được định nghĩa là có các triệu chứng và/hoặc các biến chứng do trào ngược dịch dạ dày vào thực quản và các cơ quan lân cận [1]. Bệnh nhân thường có các triệu chứng như: như nóng rát sau xương ức, ợ nóng, ợ trớ, nuốt khó, nuốt vướng, đau ngực, ho kéo dài hoặc biểu hiện như hen phế quản… Nếu không được chẩn đoán và điều trị, bệnh có thể gây nên các biến chứng nguy hiểm như viêm thực quản, loét thực quản, thực quản Barrett, thậm chí là ung thư biểu mô thực quản.[2] Ngoài ra, những bệnh nhân này cũng có tỉ lệ mắc các bệnh ở hầu họng, thanh quản và phổi cao hơn. Trong những năm gần đây, bệnh trào ngược dạ dày thực quản là một trong những bệnh phổ biến trên thế giới. Các thống kê cho thấy, tỷ lệ lưu hành bệnh trào ngược dạ dày thực quản dao động từ 10 đến 20% ở người lớn ở Hoa Kỳ, Úc và Vương quốc Anh. Tỷ lệ mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản đang gia tăng ở các nước Châu Á, với ước tính gần đây rằng nó ảnh hưởng đến 5% người lớn ở Trung Quốc và Hàn Quốc [3]. Rối loạn giấc ngủ trước đây được hiểu như là đồng nghĩa với mất ngủ nhưng ngày nay, rối loạn giấc ngủ là để chỉ những rối loạn về số lượng, chất lượng, về tính chu kì của giấc ngủ và các rối loạn nhịp thức ngủ. Bốn triệu chứng chính đặc trưng nhất của các rối loạn giấc ngủ là: chứng mất ngủ, ngủ nhiều, các rối loạn liên quan đến giấc ngủ và rối loạn nhịp thức ngủ… Những triệu chứng này thường gối lên nhau [4]. Tỉ lệ rối loạn giấc ngủ và chất lượng giấc ngủ kém ở người cao tuổi khá cao. Trong dân số Trung Quốc, tỷ lệ chất lượng giấc ngủ kém là 45,8% ở phụ nữ cao tuổi và cao hơn so với nam giới cao tuổi (35,8%). Tỷ lệ này tăng theo tuổi, từ 32,1% (từ 60-69 tuổi) lên 52,5% (tuổi ≥ 80 tuổi) [5]. Các nghiên cứu gần đây trên thế giới đã gợi ý mối quan hệ hai chiều giữa bệnh trào ngược dạ dày thực quản và giấc ngủ. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản đã được chứng minh là có ảnh hưởng xấu đến giấc ngủ bằng cách đánh thức bệnh nhân khỏi giấc ngủ vào ban đêm hoặc phổ biến hơn là dẫn đến nhiều lần mất trí nhớ ngắn, dẫn đến giấc ngủ bị phân mảnh. Đồng thời, thiếu ngủ có thể ảnh hưởng xấu đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản bằng cách tăng cường nhận thức về acid trong thực quản (quá mẫn thực quản) [6] . Trên thực tế, có một “vòng luẩn quẩn” tiềm ẩn trong đó bệnh trào ngược dạ dày thực quản dẫn đến chất lượng giấc ngủ kém do đó nâng cao nhận thức về các kích thích trong thực quản làm trầm trọng thêm bệnh trào ngược dạ dày thực quản [7]. Tuy nhiên, ở Việt Nam, các nghiên cứu về rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản còn hạn chế. Chưa có công trình nghiên cứu nào về sự phối hợp giữa bệnh trào ngược dạ dày thực quản và các 1 Luan van bệnh lý tâm thần, cũng như ảnh hưởng qua lại giữa ch ng, đặc biệt là về bệnh lý phổ biến như rối loạn giấc ngủ, một trong các vấn đề thường gặp nhất với nhiều tác hại có thể gặp như làm tăng lo âu, trầm cảm, giảm chất lượng cuộc sống. Vì vậy, ch ng tôi thực hiện đề tài “ Thực trạng rối loạn giấc ngủ của bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản tại khoa khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện E năm 2021” với hai mục tiêu: 1. K ở ấ ở 2 Luan van CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Trào ngược dạ dày thực quản 1. Khái niệm về bệnh trào ngược dạ dày thực quản Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là hiện tượng một phần dịch dạ dày đi ngược lên thực quản qua cơ thắt thực quản dưới, quá trình này có hay không có triệu chứng nhưng phần lớn gây ra các triệu chứng ợ chua, nóng rát sau xương ức, đau ngực, nuốt khó. Viêm thực quản do trào ngược là hiện tượng tổn thương thực quản gây ra do chất trào ngược. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là tập hợp tất cả các triệu chứng và hậu quả ở thực quản do trào ngược gây ra. Trên lâm sàng, hai triệu chứng nóng rát sau xương ức và ợ chua là hay gặp và tương đối đặc hiệu của bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Việc nội soi sinh thiết, chụp X quang thực quản có cản quang và đo áp lực thực quản đồng loạt là những biện pháp thăm dò không thể thực hiện rộng rãi nên khó thống kế chính xác tỉ lệ mắc bệnh trong cộng đồng. Dịch tễ bệnh trào ngược dạ dày thực quản Trào ngược dạ dày thực quản khá phổ biến ở các nước phương Tây với tần suất từ 15 – 30% dân số, ở các nước châu Á tần suất dao động từ 5 – 15%, bệnh có xu hướng ngày càng tăng do những thay đổi về đời sống kinh tế - xã hội, thay đổi lối sống, chế độ ăn, làm việc. Tỉ lệ mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản ở các nước phát triển là từ 10 – 48%. Một nghiên cứu dựa trên dân số ước tính rằng 20% dân số trưởng thành Hoa Kỳ gặp các triệu chứng liên quan đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản ít nhất một lần một tuần [8]. Một nghiên cứu khác ở Anh tại thành phố Bristol, trong số những người được phỏng vấn trong độ tuổi từ 17 – 91 thì có 10,3 % bị nóng rát sau xương ức hàng tuần [9] Ở Việt Nam, theo thống kê của tác giả Lê Văn Dũng tiến hành tại khoa thăm dò chức năng bệnh viện Bạch Mai năm 2001 cho thấy tỉ lệ viêm thực quản do trào ngược khoảng 7,8%. Tuổi và giới: Bệnh hay gặp ở nam nhiều hơn nữ, lứa tuổi gặp nhiều nhất là 40- 49 tuổi. Chế độ sinh hoạt: Hút thuốc lá, uống rượu, cà phê, dùng các thuốc chống viêm không steroid, các thuốc chẹn kênh canxi,. có thể tạo nên cơ hội dễ nảy sinh bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Đặc biệt những người nghiện thuốc, ngoài hiện tượng giảm cơ thắt thực quản còn thấy tình trạng tăng áp lực trong khoang bụng tương ứng với lúc hít mạnh hoặc ho [10]. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng 1. Đặc điểm lâm sàng: Bệnh trào ngược dạ dày thực quản có nhiều triệu chứng rất đa dạng, từ những tổn thương nhẹ không triệu chứng, không biến chứng cho tới những trường hợp viêm thực quản có biến chứng về giải phẫu và chức năng.  Các triệu chứng điển hình:[1], [11] + Nóng rát sau xương ức: Bệnh nhân có cảm giác nóng rát sau xương ức, lan lên trên, xuất hiện sau bữa ăn, khi nằm ngửa hoặc khi đói. Triệu chứng đau tăng lên khi có kết hợp với các yếu tố như ăn no, uống rượu bia, cà phê. Triệu chứng cũng có thể giảm đi khi dùng các thuốc trung hòa acid, ngồi hay đứng dậy. Nóng rát sau bữa ăn và đêm phải thức dậy nhiều lần thường xảy ra ở người có viêm thực quản nặng. + Ợ chua: Bệnh nhân có cảm giác chua miệng khi ợ, thường xuất hiện sau ăn, khi nằm hoặc vào ban đêm, khi thay đổi tư thế.