CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 Sự cần thiết của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty thương mại.1 Khái niệm bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Bán hàng Là việc chuyển quyền sở hữu của sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. * Đặc điểm: - Có sự thỏa thuận giữa người mua và người bán về số lượng, chất lượng, quy cách bán hàng. - Có sự thay đổi quyền sở hữu và quyền sử dụng hàng hóa từ người bán sang người mua.
- Người bán giao cho người mua một lượng hàng hóa và nhận được tiền hoặc được chấp nhận thanh toán. Khoản tiền này được gọi là doanh thu bán hàng - được dùng để bù đắp chi phí bỏ ra trong quá trình kinh doanh và hình thành nên kết quả bán hàng trong doanh nghiệp. * Vai trò: Đứng trên góc độ luân chuyển vốn, bán hàng ở các doanh nghiệp là quá trình chuyển vốn kinh doanh từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ (H –T). Thông qua quá trình này, nhu cầu của người tiêu dùng về mặt giá trị sử dụng được thỏa mãn và giá trị hàng hóa được thực hiện.
Đối với bản thân doanh nghiệp, việc bán hàng là vấn đề sống còn quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Thông qua bán hàng thì tính chất giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa mới được thực hiện. Có tiêu thụ được Phạm Ngọc Ánh Lớp K8.kt15 3 Chuyên đề tốt nghiệp Luan van Trường ĐH CN Hà Nội Khoa Kế Toán–Kiểm Toán sản phẩm doanh nghiệp mới có khả năng để bù đắp toàn bộ chi phí bỏ ra và tiếp tục chu kỳ kinh doanh mới. Việc đẩy nhanh quá trình bán hàng có nghĩa tăng về số lượng hàng hóa bán ra đồng thời rút ngắn thời gian bán hàng, điều này đồng nghĩa với việc tăng nhanh vòng quay của vốn, tiết kiệm vốn cho doanh nghiệp là tiền đề để tăng thu nhập cho doanh nghiệp, nâng cao đời sống vật chất cho cán bộ công nhân viên.
Bán hàng phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có hiệu quả không từ đó doanh nghiệp có phương hướng chiến lược phát triển cho giai đoạn tiếp theo. Do đó việc tổ chức tốt công tác bán hàng, mở rộng thị trường tiêu thụ sẽ làm tăng doanh thu và khẳng định vị trí của doanh nghiệp trên thi trường. Đối với người tiêu dùng, ngoài việc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng còn góp phần hướng dẫn về nhu cầu tiêu dùng nhằm thỏa mãn đời sống, lợi ích vật chất thông qua việc thục hiện giá trị sử dụng của hàng hóa. Xét trên góc độ nền kinh tế quốc dân, thông qua bán hàng thì tính hữu ích của hàng hóa được xã hội thừa nhận trên cơ sở thỏa mãn thị hiếu người tiêu dùng.
Việc gia tăng tiêu dùng cũng làm tăng thu nhập quốc dân, góp phần phát triển kinh tế do đó nó còn có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế. Xác định kết quả bán hàng Là phần thu nhập còn lại của doanh nghiệp sau khi trừ đi chi phí; là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong 1 thời kì nhất định, biểu hiện số tiền lãi hay lỗ. Việc xác định kết quả bán hàng thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm, tuỳ thuộc vào từng đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Khi kết thúc quá trình bán hàng, doanh nghiệp sẽ thu được kết quả bán hàng.
Kết quả bán hàng phụ thuộc vào quy mô, chất lượng của quá trình bán hàng. Nó không những phản ánh quá trình bán hàng ở kì sau. Kết quả bán hàng là mục đích của doanh nghiệp hướng tới, mọi chính sách biện pháp của doanh nghiệp đều xoay quanh vấn đề làm thế nào để đạt được kết quả bán hàng tối đa. Phạm Ngọc Ánh Lớp K8.kt15 4 Chuyên đề tốt nghiệp Luan van Trường ĐH CN Hà Nội Khoa Kế Toán–Kiểm Toán Vì vậy, xác định kết quả bán hàng là một khâu vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp, nó giúp doanh nghiệp tìm ra được hướng cần thiết để nâng cao công tác quản lí của mình.
Kết quả từ Tổng doanh Các khoản Giá vốn của Chi phí quản bán hàng thu từ bán giảm trừ hàng xuất lý = - - - cung cấp hàng cung doanh thu đã bán kinh doanh dịch vụ cấp dịch vụ Bán hàng là cơ sở để xác định kết quả bán hàng, xác định kết quả bán hàng là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp quyết định có tiêu thụ hàng hóa nữa hay không, bán hàng loại nào và ngừng bán hàng loại nào, trị giá bán của từng loại hàng ra sao. Như vậy bán hàng và xác định kết quả bán hàng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Kết quả hoạt động bán hàng là mục đích cuối cùng của quá trình bán hàng của doanh nghiệp, còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để thực hiện mục đích đó.2 Yêu cầu quản lý quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Trong điều kiện xu hướng khu vực hóa, toàn cầu hóa, tự do thương mại, tự do cạnh tranh làm cho sự khác biệt giữa thị trường trong nước và ngoài nước ngày càng mờ nhạt, điều đó vừa tạo ra cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ nhưng lại đặt ra cho các doanh nghiệp trong nước thử thách lớn hơn do đối thủ cạnh tranh ngày càng nhiều và mạnh. Đứng trước tình hình này đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải lựa chọn cho mình chính xác sản phẩm, chính sách tiêu thụ đúng đắn nhằm đáp ứng yêu cầu đa dạng của thị trường để tăng hiệu quả kinh doanh, do vậy yêu cầu quản lý của doanh nghiệp đối với quá trình bán hàng ngày càng trở nên khắt khe và tuân theo các yêu cầu quản lý cơ bản sau: - Quản lý sự vận động và số liệu hiện có của từng loại sản phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị của chúng.
Phạm Ngọc Ánh Lớp K8.kt15 5 Chuyên đề tốt nghiệp Luan van Trường ĐH CN Hà Nội Khoa Kế Toán–Kiểm Toán - Quản lý chất lượng, cải tiến mẫu mã và xây dựng thương hiệu sản phẩm là mục tiêu cho sự phát triển và bền vững của doanh nghiệp. - Tìm hiểu, kmột thác và mở rộng thị trường, áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp và có các chính sách sau bán hàng - “hậu mãi” nhằm không ngừng tăng doanh thu, giảm chi phí của các hoạt động. - Quản lý chặt chẽ các chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các chi phí hoạt động khác nhằm tối đa hóa lợi nhuận.3 Nhiệm vụ của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng: Từ những yêu cầu chung của quá trình quản lý bán hàng, khi tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng được khoa học, hợp lý sẽ cung cấp những thông tin có ích, kịp thời cho nhà quản lý trong việc ra quyết định sản xuất và tiêu thụ phù hợp, có hiệu quả. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính sách tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng chủng loại và giá trị.
Tính toán, phản ánh đúng đắn trị giá vốn hàng nhập kho, xuất kho và trị giá vốn của hàng hóa tiêu thụ. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp. Đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của hoạt động bán hàng, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động.
- Cung cấp các thông tin kế toán bán hàng phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kì phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả. - Chấp hành đúng các chế độ tài chính về chứng từ, sổ sách trong việc nhập, xuất kho, bán hàng và tính thuế. Phạm Ngọc Ánh Lớp K8.kt15 6 Chuyên đề tốt nghiệp Luan van Trường ĐH CN Hà Nội Khoa Kế Toán–Kiểm Toán - Cung cấp các thông tin tổng hợp và thông tin chi tiết cần thiết về hàng hóa phục vụ kịp thời cho quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.2 Kế toán bán hàng 1.1 Các phương thức bán hàng 1.1 Phương thức bán hàng trực tiếp Theo phương thức này, bên khách hàng ủy quyền cho cán bộ nghiệp vụ đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp hoặc giao nhận hàng tay ba (các doanh nghiệp thương mại mua bán thẳng ). Khi doanh nghiệp giao hàng hóa cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán ngay hoặc chấp nhận thanh toán, có nghĩa là quá trình chuyển giao hàng và ghi nhận doanh thu diễn ra đồng thời với nhau, tức là đảm bảo các điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng.2 Phương thức bán hàng qua đại lý Bán hàng đại lý, là phương thức mà bên chủ hàng xuất hàng giao cho bên nhận đại lý, bên đại lý sẽ được hưởng thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá.
Khách hàng có thể là đơn vị nhận bán hàng đại lý hoặc là những khác hàng mua thường xuyên theo hợp đồng kinh tế. Khi xuất kho hàng hóa giao cho khách hàng thì số hàng hóa đó vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, bởi vì chưa thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện ghi nhận doanh thu. Đến khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán, kế toán ghi nhận doanh thu do doanh nghiệp đã chuyển các lợi ích gắn với quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng.3 Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm Theo phương thức này, khi giao hàng cho người mua thì số hàng đó được coi là tiêu thụ và doanh nghiệp không còn quyền sở hữu số hàng đó. Người mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua.
Số tiền người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi nhất định. Thông thường thì số tiền trả ở các kỳ sau phải bằng nhau bao gồm một phần tiền gốc và một phần lãi trả chậm Phạm Ngọc Ánh Lớp K8.