Hủy Bản Án Sơ Thẩm Theo Pháp Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam Từ Thực Tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu hủy bản án sơ thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn thành phố hồ chí minh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Phạm Thị Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phùng Thế Vắc
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Hủy Bản Án Sơ Thẩm Theo Pháp Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam Từ Thực Tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: LÝ LUẬN VỀ HUỶ BẢN ÁN SƠ THẨM CỦA TOÀ ÁN THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm huỷ bản án sơ thẩm của Toà án theo pháp luật tố tụng hình sự
• 1.2. Chủ thể có quyền huỷ bản án sơ thẩm của Toà án
• 1.3. Pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2015 về hủy bản án sơ thẩm
• 1.4. Mục đích, ý nghĩa của việc huỷ bản án sơ thẩm của Toà án trong tố tụng hình sự
• 2. Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 2015 VỀ HUỶ BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH SƠ THẨM
• 2.1. Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về huỷ bản án, quyết định sơ thẩm theo thủ tục phúc thẩm
• 2.2. Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về huỷ bản án sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm
• 2.3. Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về huỷ bản án sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục tái thẩm
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG XÉT XỬ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 3.1. Thực trạng huỷ bản án sơ thẩm của Toà án từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng thực hiện quyền hủy bản án, quyết định của Tòa án
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hủy Bản Án Sơ Thẩm Theo Pháp Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam

Hủy bản án sơ thẩm là một trong những vấn đề quan trọng trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam. Quy trình này không chỉ đảm bảo tính công bằng trong xét xử mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, việc hủy bản án sơ thẩm có thể được thực hiện qua nhiều hình thức khác nhau, từ kháng cáo đến kháng nghị. Điều này cho thấy sự linh hoạt và tính nhân văn trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

1.1. Khái Niệm Hủy Bản Án Sơ Thẩm Trong Tố Tụng Hình Sự

Hủy bản án sơ thẩm là quyết định của Tòa án nhằm sửa đổi hoặc bãi bỏ bản án đã được ban hành. Quy trình này thường diễn ra khi có sai sót trong việc áp dụng pháp luật hoặc khi có chứng cứ mới xuất hiện.

1.2. Vai Trò Của Hủy Bản Án Sơ Thẩm Trong Hệ Thống Tố Tụng

Hủy bản án sơ thẩm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của bị cáo và đảm bảo tính chính xác của các quyết định pháp lý. Nó giúp khắc phục những sai lầm có thể xảy ra trong quá trình xét xử.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quy Trình Hủy Bản Án Sơ Thẩm

Mặc dù quy trình hủy bản án sơ thẩm đã được quy định rõ ràng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong thực tiễn. Các vấn đề như thiếu sót trong quy định pháp luật, sự không đồng nhất trong áp dụng pháp luật, và sự thiếu hiểu biết của các bên liên quan có thể dẫn đến việc hủy bản án không hiệu quả.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Áp Dụng Quy Định Pháp Luật

Nhiều quy định về hủy bản án sơ thẩm chưa được cụ thể hóa, dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất giữa các Tòa án. Điều này gây khó khăn cho việc thực hiện quyền kháng cáo của các bên liên quan.

2.2. Tác Động Của Thực Tiễn Xét Xử Đến Quy Trình Hủy Bản Án

Thực tiễn xét xử tại các Tòa án có thể ảnh hưởng lớn đến quyết định hủy bản án. Những sai sót trong quá trình xét xử sơ thẩm có thể dẫn đến việc hủy bản án phúc thẩm, gây ra sự bất ổn trong hệ thống pháp luật.

III. Phương Pháp Hủy Bản Án Sơ Thẩm Theo Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự 2015

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 đã quy định rõ ràng các phương pháp hủy bản án sơ thẩm, bao gồm thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm. Mỗi phương pháp có những đặc điểm riêng, phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

3.1. Thủ Tục Phúc Thẩm Trong Hủy Bản Án

Thủ tục phúc thẩm cho phép các bên kháng cáo bản án sơ thẩm để được xem xét lại. Đây là phương pháp phổ biến nhất trong việc hủy bản án và thường được áp dụng trong nhiều trường hợp.

3.2. Giám Đốc Thẩm Và Tái Thẩm Trong Quy Trình Hủy Bản Án

Giám đốc thẩm và tái thẩm là các phương pháp hủy bản án ít phổ biến hơn, nhưng lại rất quan trọng trong việc khắc phục những sai sót nghiêm trọng trong xét xử. Chúng thường được áp dụng khi có chứng cứ mới hoặc khi có vi phạm nghiêm trọng trong quy trình tố tụng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quy Định Hủy Bản Án Sơ Thẩm Tại TP

Thực tiễn áp dụng quy định về hủy bản án sơ thẩm tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ hủy bản án sơ thẩm vẫn còn cao, cho thấy sự cần thiết phải nâng cao chất lượng xét xử.

4.1. Thực Trạng Hủy Bản Án Sơ Thẩm Tại TP. Hồ Chí Minh

Từ năm 2013 đến 2017, tỷ lệ hủy bản án sơ thẩm tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy nhiều bất cập trong quy trình xét xử. Nhiều bản án bị hủy do sai sót trong việc áp dụng pháp luật.

4.2. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Hủy Bản Án

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng hủy bản án, bao gồm việc đào tạo nâng cao năng lực cho các thẩm phán và cải cách quy trình xét xử.

V. Kết Luận Về Hủy Bản Án Sơ Thẩm Theo Pháp Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam

Hủy bản án sơ thẩm là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam. Việc cải thiện quy trình này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của công dân mà còn nâng cao tính công bằng trong xét xử. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao chất lượng xét xử.

5.1. Tương Lai Của Quy Định Hủy Bản Án Sơ Thẩm

Tương lai của quy định hủy bản án sơ thẩm phụ thuộc vào việc cải cách hệ thống pháp luật và nâng cao nhận thức của các bên liên quan trong quá trình xét xử.

5.2. Đề Xuất Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật

Cần có các đề xuất cụ thể để hoàn thiện quy định pháp luật về hủy bản án sơ thẩm, nhằm đảm bảo tính công bằng và chính xác trong xét xử.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống tư pháp hình sự Việt Nam, hoạt động xét xử của Tòa án giữ vị trí trung tâm nhằm hiện thực hóa nguyên tắc bảo vệ công lý và quyền con người. Giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2017, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã thụ lý và giải quyết hàng chục ngàn vụ án hình sự, trong đó tỷ lệ bản án sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị dẫn đến việc bị hủy án chiếm khoảng 1,5% đến 2,8% tổng số vụ án thụ lý phúc thẩm mỗi năm. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải làm rõ các căn cứ pháp lý và đánh giá toàn diện hoạt động hủy bản án sơ thẩm.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là giải quyết những bất cập, vướng mắc trong việc áp dụng các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về thẩm quyền và căn cứ hủy án sơ thẩm tại một đô thị đặc thù có hơn 8 triệu dân và 24 quận, huyện. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn áp dụng pháp luật tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trong 5 năm (2013 - 2017), từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng xét xử. Nghiên cứu có ý nghĩa then chốt trong việc cụ thể hóa Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp, góp phần kéo giảm tỷ lệ án hủy do lỗi chủ quan, bảo đảm xét xử đúng người, đúng tội, không làm oan người vô tội và không bỏ lọt tội phạm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, kết hợp với các quan điểm chỉ đạo của Đảng về cải cách tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đề tài tích hợp 2 nguyên tắc nền tảng của luật tố tụng hình sự hiện đại gồm: nguyên tắc bảo đảm chế độ xét xử hai cấp quy định tại Điều 27 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và nguyên tắc suy đoán vô tội tại Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Khung lý thuyết của công trình làm sáng tỏ 4 khái niệm pháp lý trụ cột: bản án hình sự sơ thẩm, hủy bản án sơ thẩm, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và thủ tục xét lại bản án có hiệu lực pháp luật theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm. Bản án hình sự được xác định là văn bản tố tụng nhân danh Nhà nước có hiệu lực bắt buộc thi hành. Việc hủy bản án sơ thẩm là quyền năng tư pháp đặc biệt của Hội đồng xét xử phúc thẩm, Hội đồng giám đốc thẩm và Hội đồng tái thẩm nhằm hủy bỏ hiệu lực của phán quyết sơ thẩm khi phát hiện sai lầm nghiêm trọng về chứng cứ, áp dụng luật hoặc vi phạm trình tự tố tụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác nguồn dữ liệu sơ cấp từ các báo cáo tổng kết công tác xét xử của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và dữ liệu thứ cấp từ hơn 1.200 hồ sơ vụ án hình sự trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến năm 2017. Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, tác giả thực hiện chọn mẫu phân tầng có chủ đích với quy mô 250 bản án sơ thẩm bị hủy, phân bổ theo 3 nhóm chế định: hủy để điều tra lại, hủy để xét xử lại và hủy để đình chỉ vụ án.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm: phương pháp so sánh luật học để đối chiếu các quy định giữa Bộ luật Tố tụng hình sự năm 1988, năm 2003, năm 2015 và luật tố tụng hình sự của Anh, Pháp, Liên bang Nga; phương pháp phân tích và tổng hợp văn bản pháp quy; phương pháp thống kê xã hội học pháp luật để xử lý dữ liệu án văn. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm định lượng chính xác các sai sót thực tế của Tòa án cấp sơ thẩm, bảo đảm tính khách quan khoa học và làm sáng tỏ bản chất các vi phạm tố tụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn áp dụng pháp luật tại Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2013 đến năm 2017 đã làm sáng tỏ 3 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tỷ lệ bản án sơ thẩm bị hủy để điều tra lại chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 58% tổng số các trường hợp bị hủy. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thu thập chứng cứ ở cấp sơ thẩm không đầy đủ theo Điều 85 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 mà cấp phúc thẩm không thể tự mình bổ sung, hoặc có căn cứ xác định bỏ lọt tội phạm và người phạm tội trong giai đoạn điều tra ban đầu.

Thứ hai, nhóm bản án sơ thẩm bị hủy để xét xử lại chiếm tỷ lệ khoảng 34%. Các sai phạm này chủ yếu do Hội đồng xét xử sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng tại phiên tòa, định sai tội danh, áp dụng sai khung hình phạt hoặc vi phạm về thành phần Hội đồng xét xử theo quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014.

Thứ ba, tỷ lệ bản án sơ thẩm bị hủy và đình chỉ vụ án chiếm khoảng 8%, thường phát sinh khi rơi vào các căn cứ quy định tại Điều 157 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 như: người thực hiện hành vi chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 12 Bộ luật Hình sự năm 2015 hoặc hành vi đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thảo luận kết quả

Tình trạng hủy án sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh bắt nguồn từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan, số lượng vụ án hình sự thụ lý tại địa bàn trung tâm kinh tế này luôn ở mức rất cao, trung bình từ 6.000 đến 8.000 vụ mỗi năm, trong khi tính chất tội phạm ngày càng tinh vi. Về chủ quan, năng lực chuyên môn và kỹ năng đánh giá chứng cứ của một bộ phận Điều tra viên, Kiểm sát viên và Thẩm phán cấp sơ thẩm còn hạn chế, dẫn đến việc xét hỏi phiến diện và áp dụng pháp luật thiếu thống nhất.

So với quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã mang lại bước tiến vượt bậc khi mở rộng thẩm quyền cho Hội đồng giám đốc thẩm được quyền sửa bản án theo Điều 393, khắc phục triệt để tình trạng một vụ án bị hủy và xử lại qua 2 đến 3 lần gây lãng phí ngân sách Nhà nước. Dữ liệu nghiên cứu thực chứng này có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ tròn phản ánh cơ cấu 3 nhóm lý do hủy án (58% điều tra lại, 34% xét xử lại, 8% đình chỉ) kết hợp cùng bảng ma trận phân loại vi phạm theo 24 quận, huyện, giúp các nhà quản lý tư pháp dễ dàng nhận diện khâu yếu kém trong chu trình tố tụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng hoạt động xét xử và hạn chế tối đa việc hủy án sơ thẩm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Một là, Tòa án nhân dân Tối cao phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân Tối cao và Bộ Công an ban hành Thông tư liên tịch giải thích chi tiết khái niệm "vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng" quy định tại Điều 358 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 trong thời hạn 12 tháng tới, nhằm tạo sự thống nhất tuyệt đối giữa các cơ quan tố tụng.

Hai là, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chuẩn hóa quy trình đào tạo thực tiễn, tổ chức định kỳ 4 đợt tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu mỗi năm cho đội ngũ Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Hội thẩm nhân dân tại 24 quận, huyện, hướng tới mục tiêu giảm ít nhất 20% tỷ lệ bản án bị hủy do lỗi nhận định chủ quan trong vòng 2 năm.

Ba là, các Tòa án cấp sơ thẩm triệt để bảo đảm nguyên tắc tranh tụng dân chủ tại phiên tòa theo Điều 26 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, bảo đảm 100% các tài liệu, chứng cứ buộc tội và gỡ tội phải được thẩm tra công khai, bảo đảm quyền bào chữa của luật sư và người tham gia tố tụng.

Bốn là, Tòa án nhân dân Tối cao đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hoàn thiện cơ sở dữ liệu số hóa bản án và hệ thống phần mềm quản lý nghiệp vụ trước năm 2025, giúp giảm 15% thời gian rà soát hồ sơ và tự động cảnh báo các sai sót về thời hiệu, thẩm quyền tố tụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu toàn diện mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm 1: Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Hội thẩm nhân dân đang công tác tại Tòa án nhân dân các cấp. Luận văn cung cấp hệ thống phân tích các lỗi nghiệp vụ điển hình, giúp người tiến hành tố tụng phòng ngừa sai sót khi điều khiển phiên tòa và ban hành bản án sơ thẩm.

Nhóm 2: Kiểm sát viên và Điều tra viên thuộc cơ quan Công an và Viện kiểm sát. Nghiên cứu giúp nhận diện các thiếu sót trong khâu thu thập chứng cứ tại Điều 85 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, hạn chế tối đa việc hồ sơ bị trả lại để điều tra bổ sung qua 2 cấp xét xử.

Nhóm 3: Luật sư và người bào chữa. Tài liệu là cẩm nang pháp lý hữu ích giúp luật sư nắm vững các căn cứ tại Điều 358 và Điều 359 để xây dựng luận cứ kháng cáo sắc bén bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ tại phiên tòa phúc thẩm.

Nhóm 4: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các cơ sở đào tạo luật. Công trình là nguồn tư liệu học thuật phong phú với hơn 40 tài liệu tham khảo chuyên ngành và số liệu thực tiễn 5 năm phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

Tòa án cấp phúc thẩm có được quyền hủy bản án sơ thẩm để chuyển sang tội danh nặng hơn không? Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 358 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Hội đồng xét xử phúc thẩm không được tự mình tuyên bị cáo phạm tội nặng hơn mà phải ra quyết định hủy bản án sơ thẩm để chuyển hồ sơ vụ án điều tra lại từ đầu.

Điểm mới quan trọng nhất về thẩm quyền của Hội đồng giám đốc thẩm theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 là gì? Căn cứ Điều 388 và Điều 393 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Hội đồng giám đốc thẩm được bổ sung quyền sửa bản án đã có hiệu lực pháp luật khi có đủ căn cứ giảm nhẹ hình phạt hoặc giảm mức bồi thường, tránh việc hủy án xét xử lại kéo dài qua 2 đến 3 lần.

Trường hợp nào Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án? Theo Điều 359 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án khi có 1 trong 7 căn cứ tại Điều 157, tiêu biểu như: không có sự việc phạm tội, hành vi không cấu thành tội phạm hoặc người thực hiện hành vi nguy hiểm đã chết.

Tỷ lệ 58% hủy án để điều tra lại tại Thành phố Hồ Chí Minh phản ánh thực trạng gì? Tỷ lệ 58% phản ánh khâu điều tra, thu thập chứng cứ ban đầu ở cấp cơ sở còn bộc lộ nhiều lỗ hổng và thiếu sót. Điều này đòi hỏi Viện kiểm sát phải tăng cường kiểm sát điều tra chặt chẽ ngay từ thời hạn 15 ngày đầu khởi tố vụ án.

Thời hạn kháng cáo bản án hình sự sơ thẩm được quy định như thế nào? Theo Điều 333 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, thời hạn kháng cáo đối với bị cáo và đương sự có mặt tại phiên tòa là 15 ngày kể từ ngày tuyên án sơ thẩm; đối với đương sự vắng mặt là 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết xuất sắc các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học thông qua 5 kết luận then chốt:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chế định hủy bản án sơ thẩm trong lịch sử tố tụng hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2015.
• Phân tích sâu sắc các điểm mới tiến bộ của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 so với Bộ luật năm 2003 về căn cứ hủy án và thẩm quyền của Tòa án.
• Phản ánh trung thực bức tranh xét xử thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh qua số liệu khảo sát 5 năm (2013 - 2017).
• Phân loại rõ nét 3 nhóm căn cứ hủy án thực tế với tỷ lệ lần lượt là 58% điều tra lại, 34% xét xử lại và 8% đình chỉ vụ án.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ về kỹ thuật lập pháp, đào tạo chuyên môn và chuyển đổi số tư pháp đến năm 2025.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là tạo lập cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc cho công cuộc cải cách tư pháp. Độc giả, các chuyên gia pháp lý và nhà nghiên cứu hãy vận dụng những phát hiện này để không ngừng nâng cao chất lượng tranh tụng và bảo vệ công lý trong hoạt động thực hành quyền tư pháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn cấu trúc gồm ba chương: Chƣơng 1: Lý luận về hủy bản án sơ thẩm của Tòa án theo pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam. Chƣơng 2: Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam năm 2015 về hủy bản án sơ thẩm. Chƣơng 3: Thực trạng xét xử tại Thành phố Hồ Chí Minh và kiến nghị hoàn thiện. 7 Chƣơng 1 LÝ LUẬN VỀ HUỶ BẢN ÁN SƠ THẨM CỦA TOÀ ÁN THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM 1.

Khái niệm huỷ bản án sơ thẩm của Toà án theo pháp luật tố tụng hình sự. Giải quyết vụ án hình sự là một quá trình gồm nhiều giai đoạn khác nhau, từ khởi tố vụ án, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Mỗi giai đoạn do các cơ quan tố tụng khác nhau tiến hành và đều có vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng riêng trong việc tìm ra sự thật của vụ án. Trong đó, hoạt động xét xử là chức năng quan trọng nhất của Toà án nói riêng và của toàn bộ quá trình tố tụng hình sự nói chung.

Với tính chất là cơ quan kiểm tra lại và đánh giá một cách toàn diện, khách quan và đầy đủ các chứng cứ, tình tiết của vụ án hình sự để giải quyết về bản chất, phán xét về tính chất tội phạm của hành vi, có tội hay không có tội của bị cáo, nếu phạm tội thì phạm tội gì, theo quy định nào của Bộ luật Hình sự (BLHS). Xét xử là một giai đoạn tố tụng hình sự trung tâm và quan trọng để tăng cường pháp chế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, góp phần hiệu quả vào cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm trong toàn xã hội, duy trì trật tự chung của xã hội. Để thực hiện được điều này, đòi hỏi hoạt động xét xử các vụ án hình sự phải tuân thủ nhiều nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự. Những nguyên tắc này là kim chỉ nam cho mọi hoạt động trong tố tụng hình sự.

Nguyên tắc chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm được bảo đảm là một nguyên tắc mới được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, thể hiện sự thận trọng của Toà án trong việc xét xử, đảm bảo sự công bằng, chính xác và nghiêm minh của pháp luật. Pháp luật tố tụng hình sự (TTHS) Việt Nam quy định hai cấp xét xử, trong đó xác định một vụ án hình sự được xét xử lần đầu ở cấp sơ thẩm (cấp xét xử thứ nhất) và có thể được xét xử lại cũng như chỉ có thể được xét xử lại một lần nữa ở cấp phúc thẩm (cấp xét xử thứ hai) nếu có kháng cáo, kháng nghị theo quy định của pháp luật TTHS. Tương ứng với kết quả xét xử sơ thẩm hoặc phúc thẩm, Toà án sẽ ban hành bản án hình sự sơ thẩm (HSST) và bản án hình sự phúc thẩm (HSPT). Về mặt lý luận, cho đến nay, chưa có văn bản nào chính thức đưa ra khái niệm về bản án hoặc xác định tính chất, đặc điểm của bản án.

Theo quan điểm của tác giả, quyết định của bản án có tính chất quyết định đối với số phận, tính mạng, tài sản của công dân và 8 pháp nhân nên cần làm rõ khái niệm về bản án của Toà án. Hiện nay, có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về bản án của Toà án. Theo từ điển Từ và Ngữ Việt Nam của tác giả Nguyễn Lân thì: “Bản án là kết quả của việc xét xử của Toà án, hoặc kết tội hoặc tha bổng” [10.