Hướng Dẫn Dạy Học Tài Liệu Giáo Dục Địa Phương Tỉnh Quảng Ninh Lớp 2

Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh lớp 2 cung cấp kiến thức bổ ích, giúp học sinh hiểu rõ về văn hóa và lịch sử địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tuế
• Trường học: Nhà Xuất Bản Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Giáo Dục Địa Phương
• Đề tài: Hướng Dẫn Dạy Học Tài Liệu Giáo Dục Địa Phương Tỉnh Quảng Ninh Lớp 2
• Loại tài liệu: Tài Liệu Hướng Dẫn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
• 1.1. I. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.2. KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH QUẢNG NINH
• 1.3. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG LỚP 2
• 1.4. GIỚI THIỆU BỘ SÁCH
• 1.5. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG
• 1.6. ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC
• 2. PHẦN 2: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC DẠY HỌC
• 2.1. CHỦ ĐỀ 1: CẢNH ĐẸP QUÊ HƯƠNG EM (4 TIẾT)
• 2.2. CHỦ ĐỀ 2: LỄ HỘI QUÊ EM (4 TIẾT)
• 2.3. CHỦ ĐỀ 3: MỘT SỐ MÓN ĂN ĐẶC TRƯNG Ở ĐỊA PHƯƠNG EM (4 TIẾT)
• 2.4. CHỦ ĐỀ 4: NƠI EM SỐNG (4 TIẾT)
• 2.5. CHỦ ĐỀ 5: SẢN PHẨM THỦ CÔNG, TRUYỀN THỐNG Ở ĐỊA PHƯƠNG EM (4 TIẾT)
• 2.6. CHỦ ĐỀ 6: NGHỀ NGHIỆP CỦA NGƯỜI DÂN QUẢNG NINH (4 TIẾT)
• 2.7. CHỦ ĐỀ 7: GIAO THÔNG Ở ĐỊA PHƯƠNG EM (4 TIẾT)
• 2.8. CHỦ ĐỀ 8: BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN (4 TIẾT)

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Tổng Quan Về Tài Liệu Giáo Dục Địa Phương Tỉnh Quảng Ninh

Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh lớp 2 được thiết kế nhằm cung cấp cho giáo viên và học sinh những kiến thức cơ bản về văn hóa, lịch sử, địa lý và kinh tế xã hội của tỉnh. Nội dung tài liệu không chỉ giúp học sinh hiểu biết về quê hương mà còn bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước. Tài liệu này là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhằm phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh.

1.1. Giới Thiệu Về Chương Trình Giáo Dục Địa Phương

Chương trình giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh được xây dựng dựa trên các vấn đề cơ bản về văn hóa, lịch sử và địa lý của tỉnh. Nội dung này giúp học sinh có cái nhìn tổng quan về quê hương mình.

1.2. Mục Tiêu Của Tài Liệu Giáo Dục Địa Phương

Mục tiêu chính của tài liệu là trang bị cho học sinh những kiến thức cần thiết về địa phương, từ đó phát triển các phẩm chất như yêu nước, trách nhiệm và ý thức bảo vệ môi trường.

II. Những Thách Thức Trong Việc Dạy Học Tài Liệu Giáo Dục Địa Phương

Việc dạy học tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh gặp phải nhiều thách thức. Một trong số đó là sự thiếu hụt về tài liệu hỗ trợ và phương pháp giảng dạy phù hợp. Giáo viên cần có sự sáng tạo trong việc thiết kế bài học để thu hút học sinh.

2.1. Thiếu Tài Liệu Hỗ Trợ Dạy Học

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu hỗ trợ cho việc giảng dạy. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng bài học và sự tiếp thu của học sinh.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Áp Dụng Phương Pháp Dạy Học Mới

Giáo viên cần phải làm quen với các phương pháp dạy học mới, điều này có thể gây khó khăn trong việc thực hiện chương trình giáo dục địa phương.

III. Phương Pháp Dạy Học Hiệu Quả Tài Liệu Giáo Dục Địa Phương

Để dạy học tài liệu giáo dục địa phương hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống.

3.1. Tổ Chức Hoạt Động Học Tập Tích Cực

Hoạt động học tập tích cực giúp học sinh tham gia vào quá trình học, từ đó nâng cao khả năng tiếp thu và ghi nhớ kiến thức.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học

Việc sử dụng công nghệ trong dạy học giúp giáo viên tạo ra các bài học sinh động và hấp dẫn hơn, từ đó thu hút sự chú ý của học sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Tài Liệu Giáo Dục Địa Phương

Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống hàng ngày của học sinh. Việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn giúp học sinh hiểu rõ hơn về quê hương mình.

4.1. Thực Hành Tại Địa Phương

Học sinh có thể tham gia vào các hoạt động thực tế tại địa phương như tham quan, tìm hiểu về các di tích lịch sử và văn hóa.

4.2. Tổ Chức Các Hoạt Động Ngoại Khóa

Các hoạt động ngoại khóa giúp học sinh có cơ hội trải nghiệm thực tế, từ đó củng cố kiến thức đã học trong lớp.

V. Kết Luận Về Tài Liệu Giáo Dục Địa Phương Tỉnh Quảng Ninh

Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh lớp 2 là một công cụ hữu ích cho giáo viên và học sinh. Việc áp dụng tài liệu này không chỉ giúp học sinh hiểu biết về quê hương mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Giáo Dục Địa Phương

Giáo dục địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và ý thức trách nhiệm của học sinh đối với quê hương.

5.2. Hướng Tới Tương Lai Của Giáo Dục Địa Phương

Cần tiếp tục cải tiến và phát triển tài liệu giáo dục địa phương để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trong bối cảnh hiện đại.

Nội dung chính

TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN DẠY HỌC GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH QUẢNG NINH LỚP 2

Tổng quan về giáo trình

Sách Hướng dẫn dạy học Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 là tài liệu chuyên môn nghiệp vụ sư phạm do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh tổ chức biên soạn, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành. Ban biên soạn công trình gồm PGS.TS. Nguyễn Văn Tuế (Tổng chủ biên), Nguyễn Thị Thanh Thủy (Chủ biên) cùng các tác giả Nguyễn Thanh Hồng, Nguyễn Thị Thanh Huyền, Trần Thị Lan và Nguyễn Thị Quế Xuân.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, tài liệu được xây dựng nhằm triển khai nội dung Giáo dục địa phương – một cấu phần bắt buộc trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo). Ở cấp Tiểu học, đặc biệt là khối lớp 2, nội dung giáo dục địa phương được tích hợp chủ đạo vào Hoạt động trải nghiệm, đồng thời bổ trợ trực tiếp cho các môn học như Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, Đạo đức, Âm nhạc, Nghệ thuật với tổng thời lượng quy định là 35 tiết/năm học.

Mục tiêu cốt lõi của tài liệu là trang bị cho học sinh lớp 2 những hiểu biết ban đầu, có hệ thống về tự nhiên, văn hóa, lịch sử, kinh tế, xã hội và môi trường của địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Qua đó, tài liệu hỗ trợ phát triển các phẩm chất cốt lõi (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) và hệ thống năng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo) cùng các năng lực chuyên biệt như thích ứng với cuộc sống, định hướng nghề nghiệp ban đầu và bảo vệ môi trường sống.

Cấu trúc tài liệu gồm hai phần chính:

• Phần 1: Những vấn đề chung: Hệ thống hóa cơ sở pháp lý, mục tiêu, nguyên tắc xây dựng nội dung, phương pháp tổ chức và quy chuẩn kiểm tra đánh giá môn học.
• Phần 2: Hướng dẫn tổ chức dạy học: Thiết kế chi tiết kế hoạch bài dạy theo 8 chủ đề tương ứng với 8 bài trong sách học sinh, phân bổ 4 tiết/chủ đề.

Cách tiếp cận của tài liệu tuân thủ mô hình giáo dục định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học; chuyển từ hình thức truyền thụ kiến thức một chiều sang thiết kế chuỗi hoạt động học tập dựa trên trải nghiệm, tương tác và giải quyết vấn đề trong bối cảnh thực tiễn địa phương.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             NỘI DUNG GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG LỚP 2
                                    (Tỉnh Quảng Ninh)
  [MẠCH VĂN HÓA,      [MẠCH ĐỊA LÍ,                   [MẠCH CHÍNH TRỊ,    [MẠCH MÔI TRƯỜNG]
  Chủ đề 1:           Chủ đề 4:                       Chủ đề 7:           Bảo vệ môi trường
  Cảnh đẹp quê hương  Nơi em sống                     Giao thông địa      tự nhiên (4 tiết)
  (4 tiết)            (4 tiết)                        phương (4 tiết)
  Chủ đề 2:           Chủ đề 5:
  Lễ hội quê em       Sản phẩm thủ công truyền
  (4 tiết)            thống - OCOP (4 tiết)
  Chủ đề 3:           Chủ đề 6:
  Món ăn đặc trưng    Nghề nghiệp người dân
  (4 tiết)            Quảng Ninh (4 tiết)

Các chương và chủ đề chính

Tài liệu triển khai 8 chủ đề học tập cụ thể, phân bổ đều theo thời lượng 4 tiết/chủ đề:

1. Chủ đề 1: Cảnh đẹp quê hương em (4 tiết)

   • Khái niệm và nội dung trọng tâm: Nhận diện các danh lam thắng cảnh, di tích tự nhiên tiêu biểu trên địa bàn tỉnh như: đường mòn "Sống lưng khủng long" gắn với cột mốc biên giới 1305 (huyện Bình Liêu); Ngọn hải đăng Cô Tô; Đảo Cái Chiên (bãi tắm Vạn Cả, hồ Khe Dầu 18 ha); Hồ Khe Chè (xã An Sinh, thị xã Đông Triều, rộng 276 ha); Bãi đá trầm tích Móng Rồng/Cầu Mỵ (huyện Cô Tô) có vách đá cao 60–80m; Vịnh Bái Tử Long và hệ thống hang động Vũng Đục (phường Cẩm Đông, thành phố Cẩm Phả gồm động Thiên Băng, Long Vân, Kim Quy, Ngỡ Ngàng, hang Dơi); Thác Pạc Sủi 16 tầng (xã Yên Than, huyện Tiên Yên).
   • Yêu cầu cần đạt: Kể tên, mô tả được nét đặc trưng của cảnh quan và đề xuất việc làm cụ thể để bảo vệ môi trường tự nhiên.

2. Chủ đề 2: Lễ hội quê em (4 tiết)

   • Khái niệm và nội dung trọng tâm: Hệ thống hóa các lễ hội truyền thống, lịch sử: Lễ hội Đền Xã Tắc (phường Ka Long, thành phố Móng Cái - di tích quốc gia công nhận năm 2020); Lễ hội Tiên Công (vùng đảo Hà Nam, thị xã Quảng Yên) tri ân 17 vị Tiên Công quai đê lấn biển; Lễ hội Yên Tử (thành phố Uông Bí, tưởng nhớ Phật Hoàng Trần Nhân Tông); Lễ hội Bạch Đằng (thị xã Quảng Yên, kỷ niệm chiến thắng giặc ngoại xâm của Ngô Quyền năm 938, Lê Hoàn năm 981, Trần Hưng Đạo năm 1288); Lễ hội Đền Cửa Ông (thành phố Cẩm Phả, tưởng nhớ danh tướng Trần Quốc Tảng); Lễ hội Đình Lục Nà (xã Lục Hồn, huyện Bình Liêu, thờ Thành hoàng Hoàng Cần và ghi dấu sự kiện thành lập chính quyền cách mạng ngày 20/11/1945).
   • Yêu cầu cần đạt: Nhận biết thời gian, không gian tổ chức, hoạt động lễ - hội và quy tắc ứng xử văn minh trong lễ hội.

3. Chủ đề 3: Một số món ăn đặc trưng ở địa phương em (4 tiết)

   • Khái niệm và nội dung trọng tâm: Định nghĩa thuật ngữ "món ăn đặc trưng", nhận diện các món ăn bản địa, nguồn gốc nguyên liệu chế biến và văn hóa ẩm thực truyền thống ngày Tết/ngày lễ của địa phương.
   • Yêu cầu cần đạt: Phân tích nguyên liệu chính, quy trình thưởng thức đơn giản và rèn luyện thói quen không lãng phí thực phẩm.

4. Chủ đề 4: Nơi em sống (4 tiết)

   • Khái niệm và nội dung trọng tâm: Cung cấp cấu trúc đơn vị hành chính tỉnh Quảng Ninh gồm 4 thành phố (Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Móng Cái), 2 thị xã (Đông Triều, Quảng Yên), 7 huyện (Ba Chẽ, Vân Đồn, Cô Tô, Tiên Yên, Bình Liêu, Đầm Hà, Hải Hà); xác định thông tin địa chỉ cư trú (thôn/khu phố, xã/phường/thị trấn, trụ sở cơ quan hành chính).
   • Yêu cầu cần đạt: Giới thiệu khái quát về quang cảnh, công việc, phong tục tập quán nơi cư trú và thể hiện sự gắn bó với cộng đồng.

5. Chủ đề 5: Sản phẩm thủ công, truyền thống ở địa phương em (4 tiết)

   • Khái niệm và nội dung trọng tâm: Giới thiệu chương trình OCOP và các sản phẩm tiêu biểu: Rượu bâu Bằng Cả (người Dao Thanh Y, xã Bằng Cả, Hạ Long); Mật ong Tiên Yên; Củ ba kích; Nước mắm sá sùng.
   • Yêu cầu cần đạt: Nêu tên sản phẩm, nguyên vật liệu sản xuất, phân tích lợi ích/giá trị kinh tế đối với gia đình và xã hội.

6. Chủ đề 6: Nghề nghiệp của người dân Quảng Ninh (4 tiết)

   • Khái niệm và nội dung trọng tâm: Hệ thống hóa cơ cấu ngành nghề đặc thù tại Quảng Ninh: Nghề khai thác than (công nhân mỏ); Nghề hướng dẫn viên du lịch và lái tàu du lịch biển; Nghề nuôi trồng thủy hải sản (nuôi hàu, cá, tôm); Nghề gốm sứ Đông Triều (pha chế đất sét trắng pha cát, nung lò rồng >1000°C); Nghề sản xuất nước mắm Cái Rồng (Vân Đồn, kỹ thuật đánh quậy, phơi nắng tự nhiên); Nghề trồng trọt (lúa, rau màu); Nghề chăn nuôi (gà Tiên Yên); Nghề nuôi cấy ngọc trai Vân Đồn (cấy ngọc vào trai trên vịnh Bái Tử Long).
   • Yêu cầu cần đạt: Mô tả hoạt động lao động, sản phẩm tạo ra và xác định phẩm chất, đức tính cần có của từng ngành nghề.

7. Chủ đề 7: Giao thông ở địa phương em (4 tiết)

   • Khái niệm và nội dung trọng tâm: Phân loại hệ thống phương tiện giao thông đường bộ, đường thủy (xe tải, xe rơ-moóc kéo, phà, sà lan, tàu ngầm, thuyền buồm, tàu du lịch); nhận diện các công trình giao thông tiêu biểu; vai trò vận chuyển hành khách, lưu thông hàng hóa và thúc đẩy kinh tế.
   • Yêu cầu cần đạt: Nắm vững quy tắc an toàn giao thông và thực hành tuyên truyền an toàn khi tham gia giao thông.

8. Chủ đề 8: Bảo vệ môi trường tự nhiên (4 tiết)

   • Khái niệm và nội dung trọng tâm: Hệ sinh thái tự nhiên của tỉnh, các tác động tiêu cực của rác thải sinh hoạt/du lịch và các giải pháp thực tế để giữ gìn cảnh quan xanh, sạch, đẹp.
   • Yêu cầu cần đạt: Thực hiện các hành động bảo vệ môi trường vừa sức (hạn chế rác thải nhựa, vứt rác đúng nơi quy định, trồng cây xanh).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Cơ sở khoa học xã hội và nhân văn: Kiến thức lịch sử dựng nước, giữ nước gắn với các danh nhân lịch sử (Trần Nhân Tông, Ngô Quyền, Lê Hoàn, Trần Hưng Đạo, Trần Quốc Tảng, Hoàng Cần); văn hóa tín ngưỡng dân gian và truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Kính lão đắc thọ".
• Cơ sở địa lí và kinh tế học cơ bản: Khái niệm về địa danh, hệ thống phân cấp hành chính (thôn/khu phố $\rightarrow$ xã/phường $\rightarrow$ huyện/thị xã/thành phố); các mô hình kinh tế mũi nhọn của địa phương (kinh tế biển, công nghiệp khai khoáng, du lịch dịch vụ, nông nghiệp làng nghề OCOP).
• Cơ sở giáo dục môi trường và kỹ năng sống: Quy tắc bảo tồn di sản văn hóa, ứng xử văn minh nơi công cộng và an toàn giao thông thường thức.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng nhận thức và quan sát: Nhận biết, so sánh, phân loại các sự vật, hiện tượng tự nhiên và xã hội thông qua tranh ảnh, hiện vật thật, bản đồ và video tư liệu.
• Kỹ năng giao tiếp và tương tác: Trình bày, thuyết minh giới thiệu danh lam thắng cảnh, ẩm thực, sản phẩm OCOP; tham gia thảo luận nhóm đôi, nhóm bốn.
• Kỹ năng thực hành và vận dụng: Thực hiện sản phẩm tự làm (vẽ tranh, lập danh mục món ăn, làm tập san/catalog, đóng vai xử lý tình huống giao thông và ứng xử lễ hội).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

                      TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC 4 HOẠT ĐỘNG

Phương pháp sư phạm chủ đạo

Tài liệu định hướng giáo viên sử dụng phối hợp ba hình thức tổ chức dạy học tích cực:

1. Học thông qua quan sát: Đối tượng quan sát bao gồm tranh ảnh tư liệu trong sách học sinh, vật mẫu trực quan, video clips và môi trường thực địa xung quanh. Hoạt động này hình thành khả năng so sánh, phân tích sơ cấp và khái quát hóa.
2. Học thông qua trải nghiệm: Tổ chức hoạt động thực tế như điều tra đơn giản, quan sát làng nghề, thực hành chế tạo mô hình tuyên truyền hoặc tham quan di tích lịch sử tại địa phương.
3. Học thông qua tương tác: Áp dụng kỹ thuật thảo luận nhóm, trò chơi học tập, sắm vai theo kịch bản (đóng vai bác sĩ, cảnh sát giao thông, người bán hàng, hướng dẫn viên du lịch) để giải quyết tình huống giao tiếp và đạo đức.

Quy trình 4 bước của bài học

Kế hoạch dạy học của mỗi chủ đề được cấu trúc thành 4 hoạt động nối tiếp nhau:

• Hoạt động Khởi động: Sử dụng bài hát, câu đố hoặc hình ảnh gợi mở để kích hoạt tri thức nền và tạo tâm lý sẵn sàng học tập.
• Hoạt động Khám phá: Học sinh tương tác với tư liệu học tập cá nhân hoặc nhóm, thảo luận dưới sự điều phối của giáo viên nhằm rút ra tri thức mới.
• Hoạt động Luyện tập: Học sinh thực hiện các bài tập phân loại (như trò chơi "Ghép cặp" nguyên liệu và món ăn), giải quyết các tình huống nhận thức cụ thể để củng cố bài học.
• Hoạt động Vận dụng: Học sinh ứng dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống (thuyết trình bộ sưu tập, vẽ tranh giới thiệu quê hương, cam kết hành vi bảo vệ cảnh quan).

Quy chuẩn đánh giá kết quả học tập

• Đánh giá quá trình (Formative Assessment): Thực hiện xuyên suốt giờ học qua việc giáo viên quan sát học sinh thao tác, học sinh tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các nhóm. Công cụ đánh giá gồm câu hỏi vấn đáp, bảng kiểm quan sát (checklists) theo tiêu chí, sản phẩm học tập (tranh vẽ, bài viết ngắn 1–3 câu).
• Đánh giá định kì (Summative Assessment): Tiến hành sau khi hoàn thành từng chủ đề. Giáo viên đưa ra nhận xét định tính cụ thể dựa trên mức độ đáp ứng các yêu cầu cần đạt được quy định trong chương trình môn học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Căn cứ pháp lý và tính đồng bộ: Tài liệu cụ thể hóa trực tiếp Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, bảo đảm tính liên thông giữa chương trình khung quốc gia và đặc trưng kinh tế - xã hội vùng miền.
• Tính địa phương hóa sâu sắc: Toàn bộ dữ liệu bài học đều lấy từ thực tế tỉnh Quảng Ninh, bao quát từ vùng đồng bằng, đô thị ven biển (Hạ Long, Cẩm Phả), khu vực miền núi biên giới (Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên Yên) đến hải đảo xa bờ (Cô Tô, Vân Đồn). Các yếu tố văn hóa đặc trưng (người Dao Thanh Y) và sản phẩm thế mạnh OCOP được tích hợp chuẩn xác.
• Thiết kế theo hướng mở và linh hoạt: Tài liệu cung cấp kịch bản sư phạm gợi ý; giáo viên tại các địa phương khác nhau trong tỉnh có quyền chủ động điều chỉnh ví dụ, lựa chọn danh lam thắng cảnh hoặc làng nghề phụ thuộc vào điều kiện thực tế của từng trường và đối tượng học sinh.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Cán bộ quản lý giáo dục và Giáo viên Tiểu học: Dùng làm tài liệu chỉ đạo chuyên môn, thiết kế kế hoạch bài dạy (giáo án) và xây dựng kế hoạch giáo dục môn học tích hợp cho khối lớp 2 tại các trường tiểu học trên toàn tỉnh Quảng Ninh.
• Sinh viên và Giảng viên ngành Sư phạm Giáo dục Tiểu học: Làm tài liệu tham khảo nghiên cứu về phương pháp dạy học tích hợp liên môn, phương pháp phát triển chương trình giáo dục địa phương.
• Phụ huynh và Học sinh lớp 2: Hỗ trợ phụ huynh nắm bắt chuẩn kiến thức - kỹ năng để phối hợp hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động trải nghiệm thực tế tại gia đình và cộng đồng.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho giáo viên dạy lớp 2, cán bộ quản lý cấp tiểu học tại tỉnh Quảng Ninh và sinh viên sư phạm tiểu học đang nghiên cứu phương pháp giảng dạy nội dung giáo dục địa phương.

2. Cần kiến thức nền nào để học và giảng dạy tài liệu này?

Giáo viên cần nắm vững các nguyên tắc sư phạm của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, phương pháp tổ chức Hoạt động trải nghiệm ở tiểu học và có hiểu biết cơ bản về địa lí, lịch sử, văn hóa tỉnh Quảng Ninh.

3. Điểm khác biệt của tài liệu này so với sách giáo khoa các môn học chung là gì?

Tài liệu khai thác 100% dữ liệu thực tế tại tỉnh Quảng Ninh (địa danh, lễ hội, làng nghề, giao thông bản địa, chương trình OCOP), không dùng ngữ liệu trừu tượng chung chung, giúp học sinh gắn việc học với môi trường sống xung quanh.

4. Làm sao để tổ chức dạy học tự học hiệu quả với tài liệu này?

Giáo viên cần thực hiện đúng tiến trình 4 hoạt động (Khởi động – Khám phá – Luyện tập – Vận dụng), tăng cường cho học sinh quan sát vật thật, tranh ảnh, tổ chức làm việc nhóm và trải nghiệm sắm vai thực tế thay vì đọc chép.

5. Có tài liệu bổ trợ nào đi kèm với sách hướng dẫn này không?

Tài liệu được thiết kế đồng bộ với cuốn Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 (Sách học sinh), kết hợp cùng các tư liệu nghe nhìn, tranh ảnh OCOP và hệ thống văn bản hướng dẫn chuyên môn của Sở GD&ĐT Quảng Ninh.

---

Kết luận

Sách Hướng dẫn dạy học Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 là tài liệu sư phạm định chuẩn, cung cấp cơ sở khoa học và kịch bản dạy học chi tiết cho nội dung giáo dục địa phương cấp tiểu học. Bản tài liệu xác lập lộ trình học tập logic qua 8 chủ đề thực tế, kết hợp hài hòa giữa trang bị kiến thức bản địa và phát triển phẩm chất, năng lực người học theo chuẩn Chương trình GDPT 2018. Để triển khai hiệu quả, giáo viên cần kết hợp chặt chẽ giữa sách hướng dẫn với sách học sinh, học liệu số và các hoạt động trải nghiệm thực tế tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày 26/12/2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo có Thông tư số 32/2018/ TT– BGDĐT ban hành Chương trình giáo dục phổ thông (Sau đây gọi tắt là Chương trình Giáo dục phổ thông 2018). Theo lộ trình được quy định, từ năm học 2020 – 2021 sẽ chính thức thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 trên cả nước. Một trong những điểm mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 là các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức xây dựng, thẩm định nội dung giáo dục của địa phương để đưa vào Chương trình giáo dục phổ thông, báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo; Giáo dục địa phương là nội dung bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông (Ở cấp Tiểu học, nội dung giáo dục của địa phương được tích hợp với Hoạt động trải nghiệm. Ở cấp Trung học cơ sở và cấp Trung học phổ thông, nội dung giáo dục của địa phương có vị trí tương đương các môn học khác).

Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh phản ánh những vấn đề cơ bản hoặc những vấn đề thời sự về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,. của tỉnh, bổ sung cho nội dung giáo dục bắt buộc chung. Thông qua nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh, góp phần trang bị cho học sinh những hiểu biết về địa phương mình, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, có ý thức tìm hiểu và vận dụng những điều đã học để tham gia giải quyết những vấn đề của địa phương. KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH QUẢNG NINH 1.

Quan điểm xây dựng nội dung giáo dục địa phương Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh là thành phần của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 bắt buộc, tuân thủ các quy định nêu trong Chương trình tổng thể, đồng thời xuất phát từ đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hoá, dân cư của tỉnh Quảng Ninh, nhấn mạnh một số quan điểm sau: 6 – Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh được xây dựng trên cơ sở các vấn đề cơ bản của tự nhiên, địa lí, lịch sử, văn hoá, nghệ thuật, kinh tế – xã hội của tỉnh Quảng Ninh; các vấn đề cơ bản về bảo vệ môi trường, giáo dục giá trị nhân văn; gắn lí thuyết với thực hành, gắn nội dung giáo dục với thực tiễn. – Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh được xây dựng trên cơ sở kế thừa và kết nối với các môn học và hoạt động giáo dục khác, như: Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Đạo đức, Hoạt động trải nghiệm, Lịch sử và Địa lí, Tin học và Công nghệ,. giúp học sinh vận dụng tích hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học và hoạt động giáo dục để giải quyết các vấn đề trong học tập và đời sống, phù hợp với lứa tuổi. – Lựa chọn những nội dung thiết thực đối với việc hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh thông qua phương pháp tổ chức các hoạt động học tập, hoạt động giáo dục trải nghiệm tích cực.

– Thiết kế nội dung theo hướng mở, linh hoạt để có thể điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của các vùng khác nhau trong tỉnh nhưng không tách rời chương trình giáo dục tổng thể; phù hợp với khả năng của giáo viên, với các nhóm đối tượng học sinh khác nhau và thực tiễn dạy học ở nhà trường, song vẫn bảo đảm trình độ chung của giáo dục phổ thông trên cả nước. Mục tiêu giáo dục địa phương – Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh được xây dựng nhằm trang bị cho học sinh những hiếu biết cơ bản về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,. của tỉnh Quảng Ninh. Từ đó, bồi dưỡng cho học sinh những phẩm chất chủ yếu như yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm, đồng thời bồi dưỡng những giá trị văn hoá của cộng đồng các dân tộc tỉnh Quảng Ninh; góp phần xây dựng tỉnh Quảng Ninh cùng nước Việt Nam ngày càng giàu và đẹp.

– Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh góp phần hình thành các năng lực cho học sinh được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và 7 hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. Bên cạnh đó, phát triển cho học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội; vận dụng kiến thức (tự nhiên, văn hoá, xã hội) vào thực tiễn, ứng xử với tự nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Kế hoạch giáo dục địa phương Nội dung giáo dục địa phương cấp Tiểu học được tích hợp trong Hoạt động trải nghiệm; ngoài ra còn được tích hợp hoặc sử dụng trong dạy học các môn học (Tiếng Việt, Lịch sử và Địa lí, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Âm nhạc,.) ở từng lớp, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội của địa phương. Tổng thời lượng tương ứng 35 tiết/năm học ở mỗi khối lớp.

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG LỚP 2 1. Nội dung khái quát STT Mạch nội dung Chủ đề 1 Văn hoá, lịch sử Cảnh đẹp quê hương em truyền thống Lễ hội quê em Một số món ăn đặc trưng ở địa phương em 2 Địa lí, kinh tế Nơi em sống Sản phẩm thủ công, truyền thống ở địa phương em Hướng nghiệp Nghề nghiệp của người dân Quảng Ninh 3 Chính trị, xã hội Giao thông ở địa phương em 4 Môi trường Bảo vệ môi trường tự nhiên 8 2. Nội dung, yêu cầu cần đạt và kế hoạch dạy học Chủ đề/bài học Yêu cầu cần đạt 1. Cảnh đẹp – Nêu được tên gọi một số cảnh đẹp của quê hương em.

quê hương em – Giới thiệu được với bạn bè, người thân về cảnh đẹp (4 tiết) quê hương em. – Thực hiện những việc làm phù hợp với lứa tuổi để bảo vệ cảnh đẹp quê hương. Lễ hội quê em – Nêu được tên gọi, địa điểm tổ chức lễ hội ở quê hương em. (4 tiết) – Kể được một số hoạt động chính diễn ra tại lễ hội ở quê hương em.

– Thực hiện được một số việc làm phù hợp với lứa tuổi để bảo vệ môi trường cảnh quan của lễ hội. Một số món ăn – Kể tên được một số món ăn đặc trưng ở địa phương em. đặc trưng – Chia sẻ được cảm nhận về một món ăn đặc trưng ở ở địa phương em địa phương. (4 tiết) – Giới thiệu ở mức độ đơn giản một món ăn đặc trưng ở địa phương mà em thích.

Nơi em sống – Nêu được tên huyện/thị xã/thành phố nơi em sống. (4 tiết) – Kể tên được một số thôn/khu phố, xã/phường/thị trấn; trụ sở cơ quan xã/phường/thị trấn trực thuộc. – Giới thiệu với bạn bè, người thân về huyện/ thị xã/ thành phố nơi em sống như: cảnh quan thiên nhiên, công việc, phong tục tập quán đơn giản,… – Bày tỏ được sự gắn bó, tình cảm của bản thân đối với nơi em sống qua những việc làm cụ thể. Sản phẩm thủ – Kể được một số sản phẩm thủ công, truyền thống ở công, truyền thống địa phương em: tên sản phẩm; nguyên vật liệu.

ở địa phương em – Nêu được lợi ích/giá trị của sản phẩm đối với bản thân (4 tiết) và gia đình, cộng đồng. – Tham gia trải nghiệm được một nghề thủ công, truyền thống ở địa phương; hoặc làm được sản phẩm để tuyên truyền về ý nghĩa của việc gìn giữ, phát triển nghề thủ công, truyền thống tại địa phương. Nghề nghiệp – Kể được tên một số nghề nghiệp phổ biến của người của người dân dân quê em (xã /huyện/tỉnh). Quảng Ninh – Tham gia được một số trò chơi sắm vai nghề nghiệp (4 tiết) ở địa phương.

– Nêu được một số đức tính liên quan đến nghề mà em thích. Giao thông – Kể được tên một số phương tiện giao thông ở ở địa phương em địa phương em. (4 tiết) – Nêu được vai trò, ý nghĩa của các phương tiện giao thông đối với đời sống. – Nêu được những hành vi đúng để tham gia giao thông an toàn.

– Tham gia giao thông an toàn và nhắc nhở được bạn bè, người thân cùng thực hiện. Bảo vệ – Nêu được tên một số việc làm phù hợp để bảo vệ môi trường tự nhiên môi trường tự nhiên. (4 tiết) – Thực hiện được việc làm cụ thể để tham gia bảo vệ môi trường tự nhiên. – Nhắc nhở được bạn bè, người thân cùng bảo vệ môi trường tự nhiên.

GIỚI THIỆU BỘ SÁCH 1. Sách Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 1. Phân chia nội dung Sách Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 là sách dành cho học sinh (SHS), được viết theo 4 mạch nội dung trong chương trình khung tổng thể nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh. Sách thể hiện nội dung 8 chủ đề tương đương với 8 bài: (1) Cảnh đẹp quê hương (huyện, thị xã, thành phố); (2) Lễ hội quê hương em; (3) Một số món ăn đặc trưng ở địa phương em; (4) Nơi em sống; (5) Sản phẩm thủ công, truyền thống ở địa phương; (6) Nghề nghiệp của người dân Quảng Ninh; (7) Giao thông ở địa phương em; (8) Bảo vệ môi trường tự nhiên.

Thời lượng cho mỗi chủ đề/bài học là 4 tiết học. Số tiết học còn lại GV có thể dùng để tổ chức tham quan, thực hành,… GV có thể điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với trình độ học sinh của lớp, trường và địa phương mình. Các bài học Các bài học được thiết kế theo tiến trình nhận thức, có bốn dạng hoạt động. • Hoạt động khởi động: khơi gợi các kiến thức, vốn sống của HS, giúp HS được chia sẻ những hiểu biết của mình về các sự vật, sự việc, hoạt động được nêu trong bài học.

• Hoạt động khám phá: giúp HS tìm hiểu, hình thành kiến thức thông qua các hoạt động nhằm phát triển các năng lực quan sát, phân tích, liên hệ, vận dụng,. • Hoạt động luyện tập: HS xử lí các tình huống cụ thể để củng cố kiến thức, hình thành các năng lực, phẩm chất, giá trị,… • Hoạt động vận dụng: giúp HS vận dụng các kiến thức vừa học để giải quyết vấn đề thực tế, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất. Sách Hướng dẫn dạy học Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 Phần một. Giới thiệu chung Phần hai.