ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày 26/12/2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo có Thông tư số 32/2018/ TT– BGDĐT ban hành Chương trình giáo dục phổ thông (Sau đây gọi tắt là Chương trình Giáo dục phổ thông 2018). Theo lộ trình được quy định, từ năm học 2020 – 2021 sẽ chính thức thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 trên cả nước. Một trong những điểm mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 là các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức xây dựng, thẩm định nội dung giáo dục của địa phương để đưa vào Chương trình giáo dục phổ thông, báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo; Giáo dục địa phương là nội dung bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông (Ở cấp Tiểu học, nội dung giáo dục của địa phương được tích hợp với Hoạt động trải nghiệm. Ở cấp Trung học cơ sở và cấp Trung học phổ thông, nội dung giáo dục của địa phương có vị trí tương đương các môn học khác).
Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh phản ánh những vấn đề cơ bản hoặc những vấn đề thời sự về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,. của tỉnh, bổ sung cho nội dung giáo dục bắt buộc chung. Thông qua nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh, góp phần trang bị cho học sinh những hiểu biết về địa phương mình, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, có ý thức tìm hiểu và vận dụng những điều đã học để tham gia giải quyết những vấn đề của địa phương. KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH QUẢNG NINH 1.
Quan điểm xây dựng nội dung giáo dục địa phương Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh là thành phần của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 bắt buộc, tuân thủ các quy định nêu trong Chương trình tổng thể, đồng thời xuất phát từ đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hoá, dân cư của tỉnh Quảng Ninh, nhấn mạnh một số quan điểm sau: 6 – Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh được xây dựng trên cơ sở các vấn đề cơ bản của tự nhiên, địa lí, lịch sử, văn hoá, nghệ thuật, kinh tế – xã hội của tỉnh Quảng Ninh; các vấn đề cơ bản về bảo vệ môi trường, giáo dục giá trị nhân văn; gắn lí thuyết với thực hành, gắn nội dung giáo dục với thực tiễn. – Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh được xây dựng trên cơ sở kế thừa và kết nối với các môn học và hoạt động giáo dục khác, như: Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Đạo đức, Hoạt động trải nghiệm, Lịch sử và Địa lí, Tin học và Công nghệ,. giúp học sinh vận dụng tích hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học và hoạt động giáo dục để giải quyết các vấn đề trong học tập và đời sống, phù hợp với lứa tuổi. – Lựa chọn những nội dung thiết thực đối với việc hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh thông qua phương pháp tổ chức các hoạt động học tập, hoạt động giáo dục trải nghiệm tích cực.
– Thiết kế nội dung theo hướng mở, linh hoạt để có thể điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của các vùng khác nhau trong tỉnh nhưng không tách rời chương trình giáo dục tổng thể; phù hợp với khả năng của giáo viên, với các nhóm đối tượng học sinh khác nhau và thực tiễn dạy học ở nhà trường, song vẫn bảo đảm trình độ chung của giáo dục phổ thông trên cả nước. Mục tiêu giáo dục địa phương – Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh được xây dựng nhằm trang bị cho học sinh những hiếu biết cơ bản về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,. của tỉnh Quảng Ninh. Từ đó, bồi dưỡng cho học sinh những phẩm chất chủ yếu như yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm, đồng thời bồi dưỡng những giá trị văn hoá của cộng đồng các dân tộc tỉnh Quảng Ninh; góp phần xây dựng tỉnh Quảng Ninh cùng nước Việt Nam ngày càng giàu và đẹp.
– Nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh góp phần hình thành các năng lực cho học sinh được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và 7 hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. Bên cạnh đó, phát triển cho học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội; vận dụng kiến thức (tự nhiên, văn hoá, xã hội) vào thực tiễn, ứng xử với tự nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Kế hoạch giáo dục địa phương Nội dung giáo dục địa phương cấp Tiểu học được tích hợp trong Hoạt động trải nghiệm; ngoài ra còn được tích hợp hoặc sử dụng trong dạy học các môn học (Tiếng Việt, Lịch sử và Địa lí, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Âm nhạc,.) ở từng lớp, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội của địa phương. Tổng thời lượng tương ứng 35 tiết/năm học ở mỗi khối lớp.
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG LỚP 2 1. Nội dung khái quát STT Mạch nội dung Chủ đề 1 Văn hoá, lịch sử Cảnh đẹp quê hương em truyền thống Lễ hội quê em Một số món ăn đặc trưng ở địa phương em 2 Địa lí, kinh tế Nơi em sống Sản phẩm thủ công, truyền thống ở địa phương em Hướng nghiệp Nghề nghiệp của người dân Quảng Ninh 3 Chính trị, xã hội Giao thông ở địa phương em 4 Môi trường Bảo vệ môi trường tự nhiên 8 2. Nội dung, yêu cầu cần đạt và kế hoạch dạy học Chủ đề/bài học Yêu cầu cần đạt 1. Cảnh đẹp – Nêu được tên gọi một số cảnh đẹp của quê hương em.
quê hương em – Giới thiệu được với bạn bè, người thân về cảnh đẹp (4 tiết) quê hương em. – Thực hiện những việc làm phù hợp với lứa tuổi để bảo vệ cảnh đẹp quê hương. Lễ hội quê em – Nêu được tên gọi, địa điểm tổ chức lễ hội ở quê hương em. (4 tiết) – Kể được một số hoạt động chính diễn ra tại lễ hội ở quê hương em.
– Thực hiện được một số việc làm phù hợp với lứa tuổi để bảo vệ môi trường cảnh quan của lễ hội. Một số món ăn – Kể tên được một số món ăn đặc trưng ở địa phương em. đặc trưng – Chia sẻ được cảm nhận về một món ăn đặc trưng ở ở địa phương em địa phương. (4 tiết) – Giới thiệu ở mức độ đơn giản một món ăn đặc trưng ở địa phương mà em thích.
Nơi em sống – Nêu được tên huyện/thị xã/thành phố nơi em sống. (4 tiết) – Kể tên được một số thôn/khu phố, xã/phường/thị trấn; trụ sở cơ quan xã/phường/thị trấn trực thuộc. – Giới thiệu với bạn bè, người thân về huyện/ thị xã/ thành phố nơi em sống như: cảnh quan thiên nhiên, công việc, phong tục tập quán đơn giản,… – Bày tỏ được sự gắn bó, tình cảm của bản thân đối với nơi em sống qua những việc làm cụ thể. Sản phẩm thủ – Kể được một số sản phẩm thủ công, truyền thống ở công, truyền thống địa phương em: tên sản phẩm; nguyên vật liệu.
ở địa phương em – Nêu được lợi ích/giá trị của sản phẩm đối với bản thân (4 tiết) và gia đình, cộng đồng. – Tham gia trải nghiệm được một nghề thủ công, truyền thống ở địa phương; hoặc làm được sản phẩm để tuyên truyền về ý nghĩa của việc gìn giữ, phát triển nghề thủ công, truyền thống tại địa phương. Nghề nghiệp – Kể được tên một số nghề nghiệp phổ biến của người của người dân dân quê em (xã /huyện/tỉnh). Quảng Ninh – Tham gia được một số trò chơi sắm vai nghề nghiệp (4 tiết) ở địa phương.
– Nêu được một số đức tính liên quan đến nghề mà em thích. Giao thông – Kể được tên một số phương tiện giao thông ở ở địa phương em địa phương em. (4 tiết) – Nêu được vai trò, ý nghĩa của các phương tiện giao thông đối với đời sống. – Nêu được những hành vi đúng để tham gia giao thông an toàn.
– Tham gia giao thông an toàn và nhắc nhở được bạn bè, người thân cùng thực hiện. Bảo vệ – Nêu được tên một số việc làm phù hợp để bảo vệ môi trường tự nhiên môi trường tự nhiên. (4 tiết) – Thực hiện được việc làm cụ thể để tham gia bảo vệ môi trường tự nhiên. – Nhắc nhở được bạn bè, người thân cùng bảo vệ môi trường tự nhiên.
GIỚI THIỆU BỘ SÁCH 1. Sách Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 1. Phân chia nội dung Sách Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 là sách dành cho học sinh (SHS), được viết theo 4 mạch nội dung trong chương trình khung tổng thể nội dung giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh. Sách thể hiện nội dung 8 chủ đề tương đương với 8 bài: (1) Cảnh đẹp quê hương (huyện, thị xã, thành phố); (2) Lễ hội quê hương em; (3) Một số món ăn đặc trưng ở địa phương em; (4) Nơi em sống; (5) Sản phẩm thủ công, truyền thống ở địa phương; (6) Nghề nghiệp của người dân Quảng Ninh; (7) Giao thông ở địa phương em; (8) Bảo vệ môi trường tự nhiên.
Thời lượng cho mỗi chủ đề/bài học là 4 tiết học. Số tiết học còn lại GV có thể dùng để tổ chức tham quan, thực hành,… GV có thể điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với trình độ học sinh của lớp, trường và địa phương mình. Các bài học Các bài học được thiết kế theo tiến trình nhận thức, có bốn dạng hoạt động. • Hoạt động khởi động: khơi gợi các kiến thức, vốn sống của HS, giúp HS được chia sẻ những hiểu biết của mình về các sự vật, sự việc, hoạt động được nêu trong bài học.
• Hoạt động khám phá: giúp HS tìm hiểu, hình thành kiến thức thông qua các hoạt động nhằm phát triển các năng lực quan sát, phân tích, liên hệ, vận dụng,. • Hoạt động luyện tập: HS xử lí các tình huống cụ thể để củng cố kiến thức, hình thành các năng lực, phẩm chất, giá trị,… • Hoạt động vận dụng: giúp HS vận dụng các kiến thức vừa học để giải quyết vấn đề thực tế, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất. Sách Hướng dẫn dạy học Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Ninh – Lớp 2 Phần một. Giới thiệu chung Phần hai.