CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Một số khái niệm 1. Thực hành Theo Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê (1997), thực hiện lý thuyết vào thực tế là một phương pháp mà chúng ta sử dụng để áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế. Thực hiện đòi hỏi chúng ta lặp lại các hoạt động nhằm cải thiện hoặc làm quen với chúng [16].
Theo định nghĩa từ điển Wikipedia, thực hiện nhằm áp dụng mọi kiến thức có sẵn hoặc được học vào thực tế. Đây là quá trình lặp lại và tái thực hiện những gì đã biết hoặc đã học thông qua các hành động cụ thể để đạt được kết quả thực tế. Hành động cũng có thể hiểu là việc chuyển đổi lý thuyết thành hành động, thí nghiệm để đưa ra những kết luận chính xác nhất [22]. Trải nghiệm Theo Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê (1997) [16], "trải" có ý nghĩa là "đã từng biết, đã từng trải qua, đã từng sống", và "nghiệm" có nghĩa là "suy xét, suy ngẫm".
Một cách hiểu đơn giản về trải nghiệm là "những gì mỗi người đã trải qua trong cuộc sống thực tế, đã hiểu và nhận thức được". Theo Wikipedia, trải nghiệm được mô tả là quá trình động lực để thu thập kinh nghiệm. Trong quá trình này, chúng ta có thể tích lũy những trải nghiệm tích cực hoặc tiêu cực, nhận xét và đánh giá, và rút ra những kết quả tích cực hoặc tiêu cực. Tuy nhiên, những kết quả này không luôn rõ ràng và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như môi trường sống và tâm lý cá nhân [22].S, trải nghiệm có thể được hiểu là sự tích lũy kiến thức và kinh nghiệm từ thực tế, bao gồm cả những kiến thức và kỹ năng đã học được.
Đây là kết quả của sự tương tác giữa con người và thế giới, và được truyền đạt từ thế hệ này sang thế hệ khác [20]. 10 Tuy có nhiều cách hiểu và biểu đạt không hoàn toàn giống nhau về “trải nghiệm”, nhưng về cơ bản tập trung vào hai khía cạnh “HĐ đã từng trải qua” và “kiến thức, kinh nghiệm thực tế, là hệ thống kiến thức kĩ năng” của con người. Như vậy, có thể hiểu “trải nghiệm là quá trình HĐ nhằm đúc rút những kinh nghiệm, những bài học thông qua việc tương tác với thế giới khách quan”. Nói cách khác, trải nghiệm đem lại cho người ta những hiểu biết và kinh nghiệm nhờ việc đã từng trải HĐ “thử” và “sai”.
Chính vì vậy giáo dục thông qua trải nghiệm có ý nghĩa tác dụng rất quan trọng đối với người học, đặc biệt là đối với yêu cầu hình thành, phát triển NL. Hoạt động thực hành và trải nghiệm Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 [2], hoạt động trải nghiệm trong giáo dục được mô tả là một hoạt động giáo dục được giáo viên dẫn dắt, lên kế hoạch và hướng dẫn. Nó mang lại cơ hội cho học sinh để tiếp cận thực tế, trải nghiệm các cảm xúc tích cực và sử dụng kiến thức và kỹ năng từ các môn học khác nhau để thực hiện nhiệm vụ hoặc giải quyết các vấn đề trong cuộc sống hàng ngày tại trường học, gia đình và xã hội, phù hợp với độ tuổi của học sinh. Qua đó, hoạt động này giúp chuyển đổi những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới và kỹ năng mới, đồng thời đóng góp vào việc khai thác tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống.
Theo Đặng Thị Thúy Hồng (2020), hoạt động trải nghiệm đóng vai trò quan trọng trong giáo dục, đây là những hoạt động bắt buộc mà học sinh phải tham gia. Trong đó, họ sẽ áp dụng và kết hợp các kiến thức và kỹ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tế. Giáo viên sẽ hướng dẫn và tổ chức hoạt động này, nhằm phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và một số năng lực đặc thù, đồng thời giúp học sinh nhận thức sâu hơn về thế giới xung quanh [10]. Ở bậc Tiểu học, để trải nghiệm, HS thực hiện các HĐ thực hành trong quá trình học.
Khi đó: 11 - HS là chủ thể của hoạt động thực hành và trải nghiệm; - HS trực tiếp tiếp xúc với các sự vật sự việc. (bao gồm cả hai loại: sự vật giả định và sự vật hoàn toàn thực) để tiến hành các thao tác, từ đó khám phá kiến thức. - Trong quá trình trải nghiệm, cảm xúc đóng vai trò quan trọng và có ảnh hưởng đáng kể đến trải nghiệm của học sinh. Chúng tôi nhận thấy có ba yếu tố cảm xúc quan trọng cần được xem xét: cảm xúc mà học sinh trải qua khi tác động vào các sự vật và hiện tượng, cảm xúc mà họ trải nghiệm trong quá trình tham gia hoạt động (bao gồm cả hình thức và cách thức học), và cảm xúc mà họ có đối với các đối tác (bao gồm cả thầy cô giáo và bạn bè đồng hành trong trải nghiệm).
Các hoạt động thực hành và trải nghiệm có thể được tổ chức tại nhiều địa điểm khác nhau, bao gồm cả trong và ngoài nhà trường, cũng như trong và ngoài lớp học. Phạm vi và mục đích của các hoạt động này có thể thay đổi tùy thuộc vào loại hoạt động cụ thể. Chúng có thể được tổ chức ở quy mô nhỏ, ví dụ như trong nhóm hoặc lớp học, hoặc ở quy mô lớn hơn như toàn bộ khối lớp hoặc tất cả học sinh trong trường. Trách nhiệm tổ chức và điều hành các hoạt động này thuộc về giáo viên và các bên liên quan khác.
Như vậy, ngay cả trong lớp học, một số HĐ học tập của HS vẫn có thể là HĐ trải nghiệm (miễn là có đặc trưng của HĐ trải nghiệm) chứ không nhất thiết phải diễn ra ở ngoài lớp học. Như vậy, các đặc trưng của hoạt động thực hành và trải nghiệm: - Đó là một hoạt động giáo dục bắt buộc. - Do nhà giáo dục định hướng và tổ chức. - Học sinh được đưa vào tình huống thực tế và có cơ hội áp dụng những kiến thức và kỹ năng đã học vào thực tiễn.
Họ có thể sử dụng những kiến thức này để giải quyết các vấn đề xuất hiện trong thực tế. - Giúp HS phát triển năng lực và phẩm chất toàn diện. Thiết kế, tổ chức hoạt động thực hành và trải nghiệm trong DH môn toán tiểu học 1. Khái niệm Thiết kế Theo Từ điển Tiếng Việt, khi nói đến "thiết kế", nghĩa của từ này là quá trình chi tiết hóa một đối tượng cụ thể, được thực hiện bởi một người hoặc tổ chức, để đạt được mục tiêu nhất định trong một ngữ cảnh cụ thể.
Quá trình này sử dụng các thành phần cơ bản và đáp ứng các yêu cầu, đồng thời tuân thủ các ràng buộc đã có [16]. Theo Wikipedia, khi nói về "thiết kế" dưới dạng động từ, đó là quá trình tạo ra một bản vẽ hoặc quy ước để xây dựng một đối tượng, một hệ thống hoặc một tương tác có thể được đo lường giữa con người và con người. Theo George Cox, người đứng đầu khoa Đồ họa tại Đại học Luân Đôn, thiết kế là kết quả của sự kết hợp giữa sáng tạo và đổi mới nhằm hình thành ý tưởng và biến chúng thành những đề xuất thực tế và hấp dẫn cho người dùng hoặc khách hàng. Đây là quá trình triển khai sự sáng tạo để đạt được mục tiêu cụ thể.
Ở đề tài này, chúng tôi sử dụng “thiết kế” theo nghĩa động từ, xem đó là HĐ của GV nhằm tạo ra những HĐ thực hành, trải nghiệm cho HS tiểu học. Tổ chức Với nghĩa động từ, "tổ chức" được hiểu là hoạt động sắp xếp và bố trí công việc theo vị trí và nhiệm vụ, để tạo ra một cơ cấu tổ chức có cấu trúc, chức năng chung và một tổ chức nhất định. Nó có thể được hiểu như việc thực hiện các biện pháp cần thiết để triển khai một hoạt động nhằm đạt được hiệu quả tối đa. Ở đề tài này, chúng tôi sử dụng “tổ chức” theo nghĩa động từ, xem đó là “HĐ của GV nhằm tổ chức HS Tiểu học tiến hành những HĐ thực hành, trải nghiệm”.
HĐ thực hành và trải nghiệm trong dạy học môn Toán 13 Từ những đặc trưng trên, đối chiếu với những HĐ có thể hiểu: “HĐ thực hành và trải nghiệm trong dạy học môn Toán là một HĐ giáo dục có mục đích, được tiến hành dưới sự hướng dẫn, tổ chức của nhà giáo dục. Thông qua hoạt động thực hành và trải nghiệm, học sinh có cơ hội tham gia trực tiếp vào các hoạt động tích cực và áp dụng kiến thức, kỹ năng toán học đã học để giải quyết các bài tập thực tế hoặc tình huống trong cuộc sống. Mục tiêu của việc này là giúp học sinh phát triển và hình thành các phẩm chất và năng lực cần thiết. Thiết kế HĐ thực hành và trải nghiệm trong dạy học môn toán lớp 2 Việc tạo ra một kế hoạch giảng dạy sử dụng hoạt động trải nghiệm làm phương pháp dạy học cho các nội dung và bài học của môn toán lớp 2 được thực hiện theo Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài chúng tôi thống nhất khái niệm: “Thiết kế, tổ chức thực hành và trải nghiệm trong dạy học môn toán lớp 2” là quy trình giáo viên thiết kế kế hoạch dạy học có sử dụng các HĐ trải nghiệm, tổ chức các HĐ giáo dục sử dụng kế hoạch dạy học đó nhằm giúp học sinh củng cố, luyện tập và vận dụng những kiến thức, kĩ năng toán học đã học để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn ở phạm vi gia đình, nhà trường và xã hội” [3]. Vai trò của hoạt động thực hành và trải nghiệm trong dạy học môn toán Dựa trên Chương trình giáo dục phổ thông môn toán 2018 [3], hoạt động thực hành và trải nghiệm được tổ chức nhằm đẩy mạnh việc áp dụng kiến thức và kỹ năng vào việc giải quyết các tình huống thực tế, trong đó toán học được coi là một công cụ quan trọng. Hoạt động thực hành và trải nghiệm 14 có vai trò bắt buộc và được tổ chức sau khi học sinh hoàn thành các nội dung kiến thức và kỹ năng.