Tìm Hiểu Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm và Hướng Nghiệp trong Giáo Dục Phổ Thông 2018

Khám phá vai trò của hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp trong giáo dục, giúp học sinh phát triển kỹ năng và định hướng tương lai.

• Tác giả: Đinh Thị Kim Thoa
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo Dục
• Đề tài: Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm và Hướng Nghiệp trong Giáo Dục Phổ Thông 2018
• Loại tài liệu: Tài Liệu
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG
• 1.2. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH
• 1.3. MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH
• 1.4. YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC
• 1.5. NỘI DUNG GIÁO DỤC
• 1.6. PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
• 1.7. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC
• 1.8. THIẾT BỊ DẠY HỌC
• 2. PHẦN 2: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CÁC LOẠI HÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
• 2.1. SINH HOẠT DƯỚI CỜ
• 2.2. SINH HOẠT LỚP
• 2.3. HOẠT ĐỘNG ĐỊNH KÌ - ĐI THĂM QUAN
• 2.4. HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THƯỜNG XUYÊN
• 2.5. HOẠT ĐỘNG CÂU LẠC BỘ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm 2018

Chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp trong giáo dục phổ thông 2018 được thiết kế nhằm phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của học sinh. Chương trình này không chỉ giúp học sinh khám phá bản thân mà còn định hướng nghề nghiệp tương lai. Hoạt động trải nghiệm là một phần quan trọng trong quá trình giáo dục, giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn và phát triển các kỹ năng sống cần thiết.

1.1. Đặc điểm nổi bật của chương trình giáo dục 2018

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh vai trò của hoạt động trải nghiệm trong việc phát triển năng lực cá nhân. Hoạt động này được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12, giúp học sinh hình thành các phẩm chất và năng lực cần thiết cho cuộc sống.

1.2. Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục

Mục tiêu chính của hoạt động trải nghiệm là giúp học sinh phát triển năng lực tự chủ, khả năng giao tiếp và hợp tác. Chương trình cũng hướng đến việc hình thành thói quen tích cực và trách nhiệm trong học tập và cuộc sống.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động trải nghiệm 2018

Mặc dù chương trình hoạt động trải nghiệm mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong quá trình triển khai. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, sự không đồng nhất trong cách thức tổ chức và đánh giá kết quả là những khó khăn cần được giải quyết.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường học gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ cơ sở vật chất và nguồn lực cho các hoạt động trải nghiệm. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả của chương trình.

2.2. Sự không đồng nhất trong đánh giá kết quả

Việc đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm còn thiếu tính đồng nhất và khách quan. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định mức độ phát triển của học sinh.

III. Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả

Để tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động và thực tiễn hơn.

3.1. Kết hợp lý thuyết và thực hành trong giáo dục

Việc kết hợp lý thuyết và thực hành giúp học sinh hiểu rõ hơn về kiến thức đã học. Các hoạt động thực tế sẽ tạo cơ hội cho học sinh áp dụng kiến thức vào cuộc sống.

3.2. Tạo môi trường học tập tích cực

Môi trường học tập tích cực sẽ khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động trải nghiệm. Giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh tự do khám phá và sáng tạo.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục

Hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng mà còn tạo ra những giá trị thực tiễn trong cuộc sống. Các hoạt động này giúp học sinh nhận thức rõ hơn về bản thân và xã hội.

4.1. Phát triển kỹ năng sống cho học sinh

Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh có cơ hội phát triển các kỹ năng sống cần thiết như giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề.

4.2. Định hướng nghề nghiệp cho học sinh

Hoạt động trải nghiệm giúp học sinh khám phá các lĩnh vực nghề nghiệp khác nhau, từ đó định hướng cho sự nghiệp tương lai của mình.

V. Kết luận về tương lai của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục

Hoạt động trải nghiệm trong giáo dục phổ thông 2018 có tiềm năng lớn trong việc phát triển toàn diện học sinh. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư và cải tiến trong cách thức tổ chức và đánh giá để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Định hướng phát triển hoạt động trải nghiệm

Cần có các chính sách hỗ trợ và đầu tư cho hoạt động trải nghiệm để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc này sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

5.2. Tăng cường sự hợp tác giữa nhà trường và cộng đồng

Sự hợp tác giữa nhà trường và cộng đồng sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho học sinh tham gia vào các hoạt động trải nghiệm phong phú và đa dạng hơn.

Nội dung chính

Tài Liệu Tìm Hiểu Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm và Hoạt Động Trải Nghiệm, Hướng Nghiệp (Trong Chương Trình Giáo Dục Phổ Thông 2018)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Tài liệu tìm hiểu Chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018) được biên soạn bởi tập thể tác giả thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, do PGS.TS. Đinh Thị Kim Thoa làm Chủ biên, cùng các tác giả: Nguyễn Thị Bích Liên, Vũ Phương Liên, Lại Thị Yến Ngọc và Trần Thị Quỳnh Trang (xuất bản năm 2019).

Tài liệu giữ vị trí quan trọng trong khối kiến thức nghiệp vụ sư phạm, phục vụ công tác đào tạo sinh viên đại học, học viên cao học khối ngành sư phạm và bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ quản lý, giáo viên phổ thông. Theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, Hoạt động trải nghiệm (cấp Tiểu học) và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông) là hoạt động giáo dục bắt buộc xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12.

Mục tiêu học tập của tài liệu tập trung vào việc trang bị cho người học hệ thống cơ sở lý luận, quan điểm phát triển chương trình, mục tiêu giáo dục, chuẩn yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực, cấu trúc 4 mạch nội dung cốt lõi, các phương thức tổ chức và phương pháp đánh giá kết quả hoạt động giáo dục.

Cấu trúc tài liệu được thiết kế theo 2 phần chính:

• Phần 1: Một số vấn đề chung về Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (tập trung vào lý luận, mục tiêu, yêu cầu cần đạt, nội dung, phương pháp, đánh giá và thiết bị).
• Phần 2: Hướng dẫn tổ chức các loại hình hoạt động trải nghiệm (hướng dẫn cụ thể về Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động định kỳ - Tham quan, Hoạt động thường xuyên và Hoạt động Câu lạc bộ).

Điểm đặc sắc của tài liệu là sự kết hợp chặt chẽ giữa việc thể chế hóa các quy định của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với lý luận tâm lý - giáo dục học hiện đại, cung cấp các ma trận hoạt động và quy trình tổ chức thực hành cụ thể cho từng cấp học.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung tài liệu được triển khai logic qua các chủ đề chính từ lý thuyết đến thực hành:

1. Vị trí, vai trò, đặc điểm và quan điểm xây dựng chương trình: Phân định rõ tính chất của hoạt động theo từng giai đoạn (giai đoạn giáo dục cơ bản ở Tiểu học, THCS và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp ở THPT); xác định quan điểm xây dựng chương trình dựa trên lý thuyết hoạt động, lý thuyết trải nghiệm, đảm bảo tính chỉnh thể, đồng tâm kết hợp tuyến tính và tính mở, linh hoạt.
2. Mục tiêu và yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực: Phân tích đóng góp của hoạt động đối với 5 phẩm chất chủ yếu (Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, Trách nhiệm), 3 năng lực chung (Tự chủ, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng tạo) và 3 nhóm năng lực đặc thù theo từng cấp học.
3. Nội dung giáo dục theo 4 mạch hoạt động:
   • Hoạt động hướng vào bản thân: Khám phá bản thân và rèn luyện bản thân.
   • Hoạt động hướng đến xã hội: Chăm sóc gia đình, xây dựng nhà trường, xây dựng cộng đồng.
   • Hoạt động hướng đến tự nhiên: Tìm hiểu, bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và bảo vệ môi trường.
   • Hoạt động hướng nghiệp: Tìm hiểu nghề nghiệp, rèn luyện phẩm chất/năng lực phù hợp và lựa chọn hướng nghề nghiệp, lập kế hoạch học tập.
4. Phương pháp, hình thức và thiết bị dạy học: Định hướng các nhóm hình thức (khám phá; thể nghiệm, tương tác; cống hiến; nghiên cứu) và danh mục thiết bị thực hành, phương tiện trình diễn.
5. Đánh giá kết quả giáo dục: Căn cứ, nội dung, cứ liệu định tính/định lượng, các hình thức đánh giá (tự đánh giá, đồng đẳng, cha mẹ học sinh/cộng đồng, giáo viên) và quy chế xếp loại theo cấp học.
6. Hướng dẫn quy trình tổ chức 5 loại hình hoạt động: Phân tích chi tiết quy trình chuẩn bị, kịch bản thực hiện và tiêu chí đánh giá cho Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động tham quan định kỳ, Hoạt động trải nghiệm thường xuyên theo chủ đề và Hoạt động Câu lạc bộ.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu xây dựng hệ thống kiến thức dựa trên các nền tảng lý luận khoa học giáo dục và tâm lý học:

• Lý thuyết hoạt động và vùng phát triển gần: Dựa trên các luận điểm của L.S. Vygotsky (Vưgôtxki) về mối quan hệ giữa hoạt động, giao lưu và sự hình thành cấu trúc tâm lý cá nhân.
• Lý thuyết học qua trải nghiệm (Experiential Learning Theory): Dựa trên mô hình chu trình trải nghiệm của David Kolb và các nguyên lý tâm lý học nhận thức của Jean Piaget, tâm lý học nhân văn của Abraham Maslow.
• Nguyên tắc phát triển chương trình tích hợp và phát triển: Kết hợp tính đồng tâm và tuyến tính, bảo đảm sự kế thừa kinh nghiệm giáo dục truyền thống Việt Nam kết hợp tham chiếu chương trình giáo dục trải nghiệm của Singapore, Hà Lan, Vương quốc Anh, Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Kỹ năng phát triển

Tài liệu hướng tới việc hình thành và phát triển cho người học hệ thống năng lực chuyên môn:

• Kỹ năng thiết kế kế hoạch giáo dục: Lập kế hoạch hoạt động trải nghiệm thường xuyên (chu kỳ 3-4 tuần/chủ đề), xây dựng ma trận mục tiêu gắn với yêu cầu cần đạt và điều kiện thực tế của cơ sở giáo dục.
• Kỹ năng tổ chức và điều phối hoạt động: Vận hành quy trình 5 pha trong hoạt động thường xuyên (Khám phá $\rightarrow$ Chiêm nghiệm $\rightarrow$ Rèn luyện kỹ năng $\rightarrow$ Vận dụng $\rightarrow$ Đánh giá); kỹ năng quản lý rủi ro và điều hành thực địa trong các chuyến tham quan.
• Kỹ năng kiểm tra, đánh giá phát triển năng lực: Thu thập cứ liệu đa chiều (định tính và định lượng), xử lý phiếu đánh giá đồng đẳng, đánh giá của phụ huynh và tổng hợp kết quả xếp loại theo quy chuẩn (3 mức đối với Tiểu học và thang điểm chữ/số đối với Trung học).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Tài liệu định hướng áp dụng mô hình sư phạm tương tác, trong đó người học giữ vai trò chủ thể hành động, giảng viên/giáo viên đóng vai trò thiết kế, hướng dẫn và điều phối. Quá trình học tập được triển khai qua 4 nhóm hình thức tổ chức đặc trưng:

1. Hình thức có tính khám phá: Tổ chức tham quan, cắm trại, khảo sát thực địa, bài tập quan sát phát hiện tình huống thực tế nhằm thu thập dữ liệu và trải nghiệm thực tế.
2. Hình thức có tính thể nghiệm, tương tác: Tổ chức làm việc nhóm, sân khấu hóa, đóng vai xử lý tình huống, diễn đàn, hội thảo, hội thi và trò chơi giáo dục để người học thể nghiệm cảm xúc và điều chỉnh hành vi.
3. Hình thức có tính cống hiến: Triển khai các dự án tình nguyện nhân đạo, lao động công ích, hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.
4. Hình thức có tính nghiên cứu: Hướng dẫn học sinh thực hiện các đề tài điều tra, khảo sát, dự án nghiên cứu khoa học và sáng tạo công nghệ - nghệ thuật.

Phương pháp đánh giá kết quả được quy chuẩn hóa thông qua sự kết hợp giữa:

• Cứ liệu định lượng: Số giờ tham gia, tần suất tham gia hoạt động, số lượng sản phẩm được lưu trữ trong hồ sơ học tập (portfolio).
• Cứ liệu định tính: Quan sát hành vi, mức độ hợp tác, sự tự tin và ý thức kỷ luật.
• Đa dạng hóa chủ thể đánh giá: Kết hợp tự đánh giá của cá nhân, đánh giá đồng đẳng của nhóm, nhận xét của cha mẹ học sinh/cộng đồng và đánh giá tổng hợp của giáo viên chủ nhiệm.

Về quy chuẩn đánh giá:

• Cấp Tiểu học xếp loại theo 3 mức: Tốt, Đạt, Cần cố gắng.
• Cấp Trung học xếp loại theo điểm chữ quy đổi sang thang điểm 10 ($A^+ = 10; A = 8\text{-}9; B = 6\text{-}7; C = 5; D < 5$), ghi vào học bạ như một môn học độc lập.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Tài liệu phản ánh những điểm đổi mới căn bản của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 so với chương trình năm 2006 (theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT):

• Chuyển đổi vị thế môn học: Chuyển từ "Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp" mang tính phong trào sang "Hoạt động trải nghiệm" và "Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp" với tư cách là hoạt động giáo dục bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12, có chuẩn đầu ra và thời lượng quy định cụ thể.
• Tiếp cận phát triển năng lực đặc thù: Xác lập rõ ràng 3 nhóm năng lực đặc thù cần đo lường:
  1. Năng lực thích ứng với cuộc sống (hiểu biết bản thân/môi trường sống; kỹ năng điều chỉnh bản thân và ứng phó với sự thay đổi).
  2. Năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động (lập kế hoạch; thực hiện và điều chỉnh; đánh giá hoạt động).
  3. Năng lực định hướng nghề nghiệp (hiểu biết nghề nghiệp; rèn luyện phẩm chất, năng lực nghề nghiệp; ra quyết định và lập kế hoạch phát triển nghề nghiệp).
• Tích hợp kinh nghiệm quốc tế: Kế thừa có chọn lọc mô hình giáo dục trải nghiệm sáng tạo từ nhiều nền giáo dục: chương trình nghệ thuật của Singapore, hệ thống dự án hướng nghiệp trực tuyến của Hà Lan, phương pháp ứng dụng tình huống thực tiễn của Anh, định hướng rèn luyện tư duy độc lập của Đức, năng lực ứng phó biến đổi xã hội của Nhật Bản và mô hình 4 khối hoạt động (tự chủ, câu lạc bộ, tình nguyện, định hướng) của Hàn Quốc.
• Tính mở và phân cấp: Cung cấp khung định hướng để nhà trường và giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với văn hóa, kinh tế - xã hội địa phương.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Tài liệu được thiết kế nhằm phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục:

• Sinh viên đại học và cao đẳng sư phạm: Sinh viên các ngành Giáo dục Tiểu học, Sư phạm Khoa học Tự nhiên, Sư phạm Khoa học Xã hội, Tâm lý học Giáo dục và Quản lý Giáo dục từ năm thứ 2 trở đi.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng gồm: Giáo dục học đại cương, Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm, Lý luận dạy học và Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể 2018.
• Giảng viên các trường sư phạm: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy học phần Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, tài liệu hướng dẫn thực hành và thực tập sư phạm.
• Cán bộ quản lý và giáo viên phổ thông: Cán bộ quản lý trường học, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, cán bộ phụ trách công tác Đoàn - Đội tại các trường Tiểu học, THCS, THPT dùng làm tài liệu tra cứu, xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường và thiết kế giáo án sinh hoạt chuyên đề.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên ngành sư phạm, giảng viên đào tạo giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên chủ nhiệm và tổng phụ trách Đội/Đoàn tại các trường phổ thông.

2. Cần trang bị những kiến thức nền tảng nào trước khi nghiên cứu tài liệu?

Người đọc cần có kiến thức cơ bản về Tâm lý học phát triển lứa tuổi, Giáo dục học đại cương và cấu trúc tổng thể của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

3. Tài liệu này có điểm gì khác biệt so với các tài liệu Hoạt động ngoài giờ lên lớp trước đây?

Tài liệu xác định rõ khung năng lực đặc thù (thích ứng cuộc sống, tổ chức hoạt động, định hướng nghề nghiệp), chuẩn hóa 4 mạch nội dung xuyên suốt từ lớp 1 đến 12 và quy định cụ thể quy trình 5 bước tổ chức chủ đề thường xuyên cùng hệ thống đánh giá đa chủ thể.

4. Làm thế nào để tự học và ứng dụng tài liệu này hiệu quả?

Người học nên nghiên cứu kỹ phần lý luận ở Phần 1 để hiểu rõ ma trận yêu cầu cần đạt, sau đó áp dụng quy trình tổ chức ở Phần 2 để thiết kế kịch bản cho từng loại hình hoạt động cụ thể (Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, CLB, tham quan).

5. Tài liệu dựa trên các căn cứ pháp lý và nghiên cứu khoa học nào?

Tài liệu căn cứ vào Nghị quyết số 29-NQ/TW, Nghị quyết số 88/2014/QH13, Quyết định số 404/QĐ-TTg, Chương trình GDPT 2018 của Bộ GD&ĐT cùng các công trình nghiên cứu về tâm lý học hoạt động của Vygotsky, Piaget và các đề tài nghiên cứu thực nghiệm của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội.

---

Kết luận (150 từ)

Tài liệu tìm hiểu Chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018) của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội là văn bản học thuật mang tính chuẩn hóa về lý luận và phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học gồm 3 bước:

1. Nghiên cứu hệ thống quan điểm, mục tiêu và ma trận yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực (Phần 1).
2. Thực hành thiết kế kế hoạch giáo dục theo 4 mạch nội dung và 4 nhóm hình thức tổ chức.
3. Vận dụng quy trình tổ chức, kỹ thuật đánh giá đa nguồn vào từng loại hình hoạt động cụ thể tại trường phổ thông (Phần 2).

Người học có thể tham khảo bổ sung các tài liệu liên quan như: Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể (Bộ GD&ĐT, 2018), các giáo trình về Tâm lý học Vưgôtxki (NXB Giáo dục), Lý thuyết học trải nghiệm của David Kolb và các sách hướng dẫn tổ chức hoạt động trải nghiệm theo từng khối lớp do PGS.TS. Đinh Thị Kim Thoa chủ biên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI TÀI LIỆU TÌM HIỂU CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP (Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018) HÀ NỘI, 2019 0 Người biên soạn: 1. Đinh Thị Kim Thoa (Chủ biên) 2. Nguyễn Thị Bích Liên 3. Vũ Phương Liên 4.

Lại Thị Yến Ngọc 5. Trần Thị Quỳnh Trang 1 MỤC LỤC PHẦN 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP. ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH.

MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH. YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC. NỘI DUNG GIÁO DỤC. PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC.

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC. THIẾT BỊ DẠY HỌC. 32 PHẦN 2: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CÁC LOẠI HÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM. SINH HOẠT DƯỚI CỜ.

SINH HOẠT LỚP. HOẠT ĐỘNG ĐỊNH KÌ - ĐI THĂM QUAN. HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THƯỜNG XUYÊN. HOẠT ĐỘNG CÂU LẠC BỘ.

45 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 48 2 PHẦN 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP I. VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG 1. Vị trí và tên gọi trong chương trình GDPT Hoạt động giáo dục trong nhà trường trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 có tên gọi Hoạt động trải nghiệm đối với cấp tiểu học và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp đối với cấp trung học.

Đây là hoạt động bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12 và cùng với các môn học hoạt động góp phần đạt được mục tiêu chung của chương trình giáo dục. Vai trò và tính chất nổi bật của hoạt động giáo dục trong giai đoạn giáo dục cơ bản và giáo dục định hướng nghề nghiệp 2. Giai đoạn giáo dục cơ bản Ở cấp tiểu học, nội dung Hoạt động trải nghiệm tập trung vào các hoạt động khám phá bản thân, hoạt động rèn luyện bản thân, hoạt động phát triển quan hệ với bạn bè, thầy cô và người thân trong gia đình. Các hoạt động xã hội và tìm hiểu một số nghề nghiệp gần gũi với học sinh cũng được tổ chức thực hiện với nội dung, hình thức phù hợp với lứa tuổi.

Ở cấp trung học cơ sở, nội dung Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tập trung hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động hướng nghiệp; đồng thời hoạt động hướng vào bản thân vẫn được tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và năng lực của học sinh. Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp Ngoài các hoạt động hướng đến cá nhân, xã hội, tự nhiên, nội dung Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở cấp trung học phổ thông tập trung hơn vào hoạt động giáo dục hướng nghiệp nhằm phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp. Thông qua các hoạt động hướng nghiệp, học sinh được đánh giá và tự đánh giá về năng lực, sở trường, hứng thú liên quan đến nghề nghiệp, làm cơ sở để tự chọn cho mình ngành nghề phù hợp và rèn luyện phẩm chất và năng lực để thích ứng với nghề nghiệp tương lai. Đặc điểm của hoạt động Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện.

Hoạt động tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi. Thông qua hoạt động này, những kinh nghiệm đã trải qua chuyển hoá thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai. Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và các năng lực đặc thù cho học sinh; nội dung hoạt động được xây dựng dựa trên các mối quan hệ của cá nhân học sinh với bản thân, với xã hội, với tự nhiên và với nghề nghiệp. Quan hệ với môn học khác Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp sử dụng kiến thức, kĩ năng của các môn học và lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng.

Tuy nhiên hoạt động này được thiết kế theo chức năng, nhiệm vụ của chính mình, đáp ứng mục tiêu của hoạt động đề ra và cùng với các môn học, góp phần đạt mục tiêu chung của chương trình tổng thể. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH Chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp quán triệt quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cần đạt, kế hoạch giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục, đánh giá kết quả giáo dục, điều kiện thực hiện và phát triển chương trình giáo dục phổ thông nêu tại Chương trình tổng 4 thể, đồng thời nhấn mạnh các quan điểm sau: 1. Chương trình dựa trên lí thuyết hoạt động, lí thuyết trải nghiệm và thực tiễn Việt Nam Chương trình được xây dựng dựa trên các lý thuyết cơ bản trong khoa học giáo dục: Lí thuyết hoạt động, lí thuyết học trải nghiệm làm cơ sở để thiết kế các phạm vi, chủ đề và phương thức hoạt động cũng như đánh giá kết quả hoạt động… Làm thế nào để phát triển hài hoà, toàn diện và tác động được đến sự toàn vẹn nhân cách học sinh, chương trình phải dựa trên các lí thuyết về nhân cách, tâm lí học nhân văn, tâm lí học cấu trúc… Ngoài ra, chương trình dựa trên kinh nghiệm quốc tế trong phát triển chương trình; giá trị văn hoá dân tộc và thời đại; đặc biệt kế thừa các ưu điểm của chương trình hoạt động giáo dục trước đây. Chương trình đảm bảo tính chỉnh thể và nhất quán Chương trình bảo đảm tính chỉnh thể, sự nhất quán và phát triển liên tục qua các lớp, các cấp học.

Chương trình được thiết kế theo hướng vừa đồng tâm, vừa tuyến tính, xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12 với các mạch nội dung hoạt động thống nhất: Hoạt động hướng vào bản thân, Hoạt động hướng đến xã hội, Hoạt động hướng đến tự nhiên và Hoạt động hướng nghiệp. Bên cạnh đó, chương trình của các lớp sau mang tính kế thừa của các lớp trước, cấp học trước, đồng thời cập nhật chủ đề mới có tính thời sự phù hợp với từng độ tuổi, góp phần tạo nên tính chỉnh thể của chương trình. Chương trình bảo đảm tính mở, linh hoạt Chương trình chỉ đưa ra những định hướng về nội dung và các yêu cầu cần đạt về năng lực và phẩm chất thông qua việc thực hiện từng mạch nội dung hoạt động. Các cơ sở giáo dục và giáo viên hoàn toàn có thể chủ động xây dựng nội dung chi tiết, kế hoạch hoạt động, phương thức, không gian, thời gian hoạt động phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của nhà trường, của đội ngũ, của học sinh trên nguyên tắc bảo đảm mục tiêu giáo dục và các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực đối với mỗi lớp học, cấp học.

Chương trình nhà trường, chương trình địa phương liên quan đều có thể tích hợp, lồng ghép trong Hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH 1. Căn cứ xác định mục tiêu chương trình Mục tiêu của chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp được xác định dựa trên mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể; dựa trên chức năng, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục trong nhà trường; dựa trên nhu cầu thực tiễn về phát triển toàn diện nhân cách học sinh đáp ứng với yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước cũng như hội nhập thế giới. Mục tiêu cụ thể của chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; đồng thời góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung quy định trong Chương trình tổng thể.

Ở tiểu học, Hoạt động trải nghiệm hình thành cho học sinh thói quen tích cực trong cuộc sống hằng ngày, chăm chỉ lao động; thực hiện trách nhiệm của người học sinh ở nhà, ở trường và địa phương; biết tự đánh giá và tự điều chỉnh bản thân; hình thành những hành vi giao tiếp, ứng xử có văn hoá; có ý thức hợp tác nhóm và hình thành được năng lực giải quyết vấn đề. Ở trung học cơ sở, Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản. Ở trung học phổ thông, Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành ở cấp tiểu học và cấp 6 trung học cơ sở. Kết thúc giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, học sinh có khả năng thích ứng với các điều kiện sống, học tập và làm việc khác nhau; thích ứng với những thay đổi của xã hội hiện đại; có khả năng tổ chức cuộc sống, công việc và quản lí bản thân; có khả năng phát triển hứng thú nghề nghiệp và ra quyết định lựa chọn được nghề nghiệp tương lai; xây dựng được kế hoạch rèn luyện đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp và trở thành người công dân có ích.

YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC 1.