Khám Phá Hoạt Động Trải Nghiệm và Hướng Nghiệp Trong Chương Trình Giáo Dục Phổ Thông 2018

Tổng hợp kiến thức Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp trong giáo dục phổ thông 2018, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả

• Tác giả: Đinh Thị Kim Thoa
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo Dục
• Đề tài: Hoạt Động Trải Nghiệm Và Hướng Nghiệp Trong Giáo Dục Phổ Thông 2018
• Loại tài liệu: Tài Liệu
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG
• 1.2. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH
• 1.3. MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH
• 1.4. YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC
• 1.5. NỘI DUNG GIÁO DỤC
• 1.6. PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
• 1.7. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC
• 1.8. THIẾT BỊ DẠY HỌC
• 2. PHẦN 2: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CÁC LOẠI HÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
• 2.1. SINH HOẠT DƯỚI CỜ
• 2.2. SINH HOẠT LỚP
• 2.3. HOẠT ĐỘNG ĐỊNH KÌ - ĐI THĂM QUAN
• 2.4. HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THƯỜNG XUYÊN
• 2.5. HOẠT ĐỘNG CÂU LẠC BỘ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp

Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp trong giáo dục phổ thông 2018 được xác định là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục, nhằm phát triển toàn diện nhân cách học sinh. Hoạt động này không chỉ giúp học sinh khám phá bản thân mà còn tạo cơ hội để phát triển các kỹ năng xã hội và nghề nghiệp. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh vai trò của hoạt động trải nghiệm trong việc hình thành các phẩm chất và năng lực cần thiết cho học sinh. Theo đó, hoạt động trải nghiệm được thiết kế để phù hợp với độ tuổi và nhu cầu phát triển của học sinh, từ cấp tiểu học đến trung học phổ thông. Các hoạt động này bao gồm việc tham gia vào các hoạt động xã hội, tìm hiểu nghề nghiệp và phát triển kỹ năng tự quản lý. Điều này tạo ra một nền tảng vững chắc cho học sinh trong việc định hướng nghề nghiệp trong tương lai.

1.1. Đặc điểm và vai trò của hoạt động

Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp có những đặc điểm nổi bật, bao gồm tính bắt buộc và sự liên kết chặt chẽ với các môn học khác. Hoạt động này giúp học sinh phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Đặc biệt, giáo dục trải nghiệm không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn bao gồm việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó giúp học sinh hình thành những giá trị sống tích cực. Hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bản thân, giúp học sinh tự tin hơn trong giao tiếp và ứng xử. Các hoạt động như sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp và các câu lạc bộ cũng được tổ chức thường xuyên để khuyến khích sự tham gia của học sinh.

II. Chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp

Chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp được xây dựng dựa trên lý thuyết hoạt động và lý thuyết trải nghiệm. Chương trình này không chỉ nhấn mạnh tính chỉnh thể mà còn đảm bảo tính linh hoạt và mở, cho phép các cơ sở giáo dục tự xây dựng nội dung và phương thức hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế. Giáo dục phổ thông 2018 định hướng phát triển toàn diện cho học sinh, từ việc hình thành thói quen tích cực ở tiểu học đến việc định hướng nghề nghiệp rõ ràng ở trung học phổ thông. Chương trình này cũng chú trọng đến việc phát triển các phẩm chất chủ yếu như yêu nước, nhân ái, chăm chỉ và trách nhiệm. Những phẩm chất này không chỉ cần thiết cho học sinh trong học tập mà còn trong cuộc sống hàng ngày.

2.1. Mục tiêu và yêu cầu của chương trình

Mục tiêu của chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp được xác định dựa trên nhu cầu phát triển toàn diện của học sinh. Chương trình nhằm hình thành năng lực thích ứng với cuộc sống và khả năng định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận vững chắc và thực tiễn giáo dục. Đặc biệt, yêu cầu về năng lực tự chủ, giao tiếp và giải quyết vấn đề được nhấn mạnh, giúp học sinh phát triển toàn diện hơn trong các khía cạnh khác nhau của cuộc sống. Chương trình cũng mở ra cơ hội cho học sinh tham gia vào các hoạt động xã hội, từ đó hình thành những giá trị nhân văn và trách nhiệm xã hội.

III. Phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục

Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trong chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp được thiết kế linh hoạt, đa dạng. Các phương pháp giảng dạy như học tập qua trải nghiệm, thảo luận nhóm và dự án thực tế được khuyến khích để tạo ra môi trường học tập tích cực. Giáo dục trải nghiệm không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng thực hành, từ đó nâng cao khả năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề. Việc tổ chức các hoạt động ngoài trời, tham quan thực tế và các buổi giao lưu với các chuyên gia trong lĩnh vực cũng góp phần làm phong phú thêm nội dung giáo dục. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các nghề nghiệp mà còn giúp các em phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác.

3.1. Đánh giá kết quả giáo dục

Đánh giá kết quả giáo dục trong chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp được thực hiện một cách toàn diện. Các tiêu chí đánh giá không chỉ dựa trên kết quả học tập mà còn xem xét đến sự phát triển các phẩm chất và năng lực của học sinh. Việc đánh giá này giúp giáo viên có cái nhìn tổng quan về sự tiến bộ của học sinh và điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp. Đặc biệt, việc tự đánh giá của học sinh cũng được khuyến khích, giúp các em nhận thức rõ hơn về khả năng và định hướng nghề nghiệp của bản thân. Qua đó, học sinh có thể xây dựng kế hoạch học tập và rèn luyện phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp trong tương lai.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT: TÀI LIỆU TÌM HIỂU CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP (TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI)

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Tài liệu tìm hiểu chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018) được biên soạn năm 2019 bởi nhóm tác giả thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, do PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa làm Chủ biên cùng các tác giả Nguyễn Thị Bích Liên, Vũ Phương Liên, Lại Thị Yến Ngọc và Trần Thị Quỳnh Trang.

Trong hệ thống đào tạo sư phạm và bồi dưỡng giáo viên, tài liệu giữ vị trí học liệu nền tảng phục vụ các học phần về phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trong trường phổ thông. Nội dung tài liệu hướng tới việc chuẩn hóa mục tiêu học tập (learning outcomes) cho sinh viên sư phạm và giáo viên, bao gồm:

• Nắm vững cơ sở lý luận, bản chất, mục tiêu và yêu cầu cần đạt của hoạt động giáo dục bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12.
• Làm chủ phương pháp thiết kế và tổ chức các loại hình hoạt động giáo dục trải nghiệm.
• Nắm vững kỹ thuật đánh giá sự hình thành phẩm chất và phát triển năng lực của học sinh.

Cấu trúc tài liệu được chia thành hai phần chính:

1. Phần 1: Một số vấn đề chung về Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (tập trung vào vị trí, mục tiêu, năng lực đặc thù, 4 mạch nội dung và quy trình đánh giá kết quả giáo dục).
2. Phần 2: Hướng dẫn tổ chức các loại hình hoạt động trải nghiệm (quy chuẩn hóa 4 loại hình tổ chức cơ bản gồm Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động theo chủ đề và Câu lạc bộ).

Điểm đặc trưng của tài liệu là phương pháp tiếp cận dựa trên lý thuyết hoạt động và chu trình học trải nghiệm, thiết lập ma trận yêu cầu cần đạt phân tầng từ cấp Tiểu học, Trung học cơ sở (THCS) đến Trung học phổ thông (THPT).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung tài liệu được cấu trúc theo tiến trình từ cơ sở lý luận giáo dục đến hướng dẫn triển khai nghiệp vụ cụ thể:

• Vị trí và đặc điểm hoạt động: Xác định rõ tính chất bắt buộc xuyên suốt 12 năm học phổ thông. Hoạt động có tên gọi Hoạt động trải nghiệm ở cấp Tiểu học (giai đoạn giáo dục cơ bản) và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở cấp THCS và THPT (giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp).
• Mục tiêu và yêu cầu cần đạt: Cụ thể hóa các phẩm chất chủ yếu (Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, Trách nhiệm), các năng lực chung (Tự chủ, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng tạo), cùng hệ thống 3 nhóm năng lực đặc thù phân theo 3 cấp học.
• Bốn mạch nội dung giáo dục:
  1. Hoạt động hướng vào bản thân: Khám phá hình ảnh, tính cách, khả năng; rèn luyện nếp sống, tính tự phục vụ và kỹ năng thích ứng.
  2. Hoạt động hướng đến xã hội: Chăm sóc gia đình; xây dựng quan hệ với bạn bè, thầy cô; phát huy truyền thống nhà trường, Đoàn - Đội; tham gia các hoạt động cộng đồng, giáo dục pháp luật, đạo đức.
  3. Hoạt động hướng đến tự nhiên: Tìm hiểu, bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và bảo vệ môi trường.
  4. Hoạt động hướng nghiệp: Tìm hiểu thế giới nghề nghiệp, thị trường lao động; rèn luyện phẩm chất/năng lực nghề nghiệp; lựa chọn hướng đi và lập kế hoạch học tập theo định hướng nghề.
• Phương thức và loại hình tổ chức: Phân loại theo 4 nhóm phương thức (khám phá, thể nghiệm - tương tác, cống hiến, nghiên cứu) và 4 loại hình thực hiện (Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động giáo dục theo chủ đề định kỳ/thường xuyên, Hoạt động câu lạc bộ).
• Đánh giá kết quả giáo dục và thiết bị dạy học: Hướng dẫn quy trình thu thập cứ liệu định tính - định lượng, phối hợp 4 kênh đánh giá và quy đổi kết quả đánh giá theo cấp học.

TIẾN TRÌNH NỘI DUNG GIÁO TRÌNH:
[Cơ sở lý luận & Quan điểm] 
[Mục tiêu & Ma trận Năng lực (3 Cấp)] 
[4 Mạch Nội dung Giáo dục] 
[4 Phương thức & 4 Loại hình Tổ chức] 
[Đánh giá Kết quả & Thiết bị Dạy học]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu xác lập nền tảng giáo dục học và tâm lý học thông qua các học thuyết khoa học:

• Tâm lý học hoạt động của L.S. Vygotsky: Ứng dụng quan điểm về vùng phát triển gần (Zone of Proximal Development), nguồn gốc xã hội của các chức năng tâm lý cấp cao và thời kỳ nhạy cảm tâm lý vào việc tổ chức tương tác học sinh.
• Lý thuyết học trải nghiệm của David Kolb: Vận dụng chu trình chuyển hóa kinh nghiệm thực tế thành tri thức, kỹ năng và thái độ mới.
• Tâm lý học nhận thức của Jean Piaget và Tâm lý học nhân văn của Abraham Maslow: Làm cơ sở thiết kế nội dung phù hợp với tiến trình nhận thức và nhu cầu hoàn thiện nhân cách của học sinh.
• Nguyên tắc phát triển chương trình: Thiết kế vừa đồng tâm vừa tuyến tính, bảo đảm tính chỉnh thể, liên tục và tính mở để tích hợp giáo dục địa phương, văn hóa dân tộc.

Kỹ năng phát triển

Tài liệu trang bị và phát triển 3 nhóm năng lực nghề nghiệp sư phạm cho người học:

• Kỹ năng thiết kế kế hoạch giáo dục: Lập ma trận tích hợp yêu cầu cần đạt vào các chủ đề hoạt động trải nghiệm theo tuần, tháng, học kỳ và năm học.
• Kỹ năng quản lý và điều phối hoạt động: Xây dựng kịch bản, quản trị rủi ro, phân công nhiệm vụ và vận hành các phương pháp tương tác (sân khấu hóa, thảo luận nhóm, giải quyết tình huống, trò chơi, tham quan thực địa).
• Kỹ năng đánh giá giáo dục đa kênh: Thiết lập tiêu chí đánh giá năng lực thích ứng, năng lực thiết kế/tổ chức hoạt động, năng lực hướng nghiệp; xử lý dữ liệu từ hồ sơ hoạt động, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng và nhận xét từ phụ huynh, cộng đồng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Tài liệu định hướng chuyển dịch mô hình dạy học: học sinh là chủ thể trực tiếp thực hiện ("thi công"), giáo viên giữ vai trò định hướng, thiết kế và hướng dẫn. Kiến thức được kiến tạo thông qua quá trình trải nghiệm, suy ngẫm, phân tích và khái quát hóa thực tiễn.

Quy trình 5 bước tổ chức Hoạt động trải nghiệm thường xuyên

Tài liệu chuẩn hóa cấu trúc bài học trải nghiệm gồm 5 nhóm hoạt động nối tiếp:

Bước	Tên nhóm hoạt động	Mục đích chuyên môn	Hình thức / Phương pháp triển khai
1	Khám phá	Nhận diện nhận thức, kinh nghiệm ban đầu; tạo tâm thế cởi mở	Trò chơi, câu hỏi gợi mở, câu chuyện kể, câu đố vui
2	Chiêm nghiệm - Kết nối	Phân tích trải nghiệm, khái quát hóa thành bài học nhận thức	Kỹ thuật "tia chớp", thảo luận nhóm, đóng vai, suy tưởng
3	Rèn luyện kỹ năng	Thực hành theo quy trình mẫu, điều chỉnh hành vi trực tiếp	Làm mẫu, quan sát - làm theo mẫu, diễn tập tình huống
4	Vận dụng - Mở rộng	Áp dụng kỹ năng mới vào bối cảnh thực tế đời sống	Tình huống thách thức, nhiệm vụ phối hợp với gia đình
5	Đánh giá	Đo lường mức độ đạt chuẩn; xác định điểm cần cải thiện	Tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng, phản hồi sản phẩm

QUY TRÌNH TRẢI NGHIỆM THƯỜNG XUYÊN:

Phương pháp đánh giá kết quả giáo dục

Quy trình đánh giá kết hợp thông tin định tính (quan sát, phiếu nhận xét) và thông tin định lượng (số giờ tham gia, số lượng sản phẩm lưu hồ sơ) qua 4 nguồn:

• Tự đánh giá: Học sinh tự theo dõi và điều chỉnh nhận thức, hành vi.
• Đánh giá đồng đẳng: Thành viên trong nhóm nhận xét sự hợp tác và đóng góp của nhau.
• Đánh giá từ gia đình và cộng đồng: Nhận xét thái độ của học sinh trong đời sống thực tế.
• Đánh giá của giáo viên: Tổng hợp các nguồn cứ liệu để đưa ra kết luận giáo dục.

Quy chuẩn xếp loại:

• Tiểu học: Đánh giá thường xuyên và định kỳ theo 3 mức: Tốt (biểu hiện rõ và thường xuyên), Đạt (biểu hiện nhưng chưa thường xuyên), Cần cố gắng (biểu hiện chưa rõ).
• Trung học: Xếp loại bằng chữ và quy đổi sang thang điểm 10 ghi học bạ: A+ (10 điểm), A (8-9 điểm), B (6-7 điểm), C (5 điểm), D (dưới 5 điểm).

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Cập nhật theo Chương trình GDPT 2018: Chuyển đổi mô hình từ "Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp" (chương trình 2006) sang "Hoạt động trải nghiệm" và "Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp". Hoạt động được quy định là nội dung giáo dục bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12, có vị trí tương đương các môn học văn hóa trong kế hoạch giáo dục quốc gia.
• Tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế:
  • Hàn Quốc: Tích hợp mô hình 4 nhóm hoạt động (tự chủ, câu lạc bộ, tình nguyện, định hướng).
  • Singapore & Vương quốc Anh: Ứng dụng giáo dục nghệ thuật sáng tạo và phương pháp đặt học sinh vào bối cảnh giải quyết vấn đề đa dạng.
  • Hà Lan, Đức, Nhật Bản: Tiếp thu mô hình xây dựng hồ sơ dự án hướng nghiệp trực tuyến, phát triển tư duy phản biện từ tiểu học và rèn luyện năng lực thích ứng với sự thay đổi của môi trường xã hội.
• Quy chuẩn hóa quy trình thực địa và tham quan ngoại khóa: Đưa ra hướng dẫn cụ thể về công tác tiền trạm, phương án an toàn, hợp đồng vận chuyển, lập danh bạ liên lạc khẩn cấp, thiết kế phiếu quan sát trước chuyến đi và hoạt động xử lý dữ liệu, báo cáo truyền thông sau chuyến đi.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên các ngành Sư phạm: Sinh viên chuyên ngành Giáo dục Tiểu học, Sư phạm các bộ môn chuyên ngành (Toán, Ngữ văn, Khoa học tự nhiên, Lịch sử - Địa lý...), Tâm lý học Giáo dục và Quản lý Giáo dục.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng: Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm, Giáo dục học đại cương, Lý luận dạy học.
• Giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy nghiệp vụ sư phạm; tài liệu khung để tập huấn giáo viên chủ nhiệm, cán bộ quản lý trường phổ thông, Tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và Bí thư Đoàn Thanh niên.
• Cán bộ nghiên cứu và giáo viên phổ thông: Sử dụng làm tài liệu tham chiếu xây dựng Kế hoạch giáo dục nhà trường, phân bổ thời lượng 1 tiết/tuần cho Sinh hoạt dưới cờ, 1 tiết/tuần cho Sinh hoạt lớp và các tiết dành cho Hoạt động giáo dục theo chủ đề.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với những đối tượng nào?

Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên đại học/cao đẳng sư phạm, giảng viên đào tạo nghiệp vụ sư phạm, cán bộ quản lý trường phổ thông và giáo viên các cấp học từ Tiểu học đến THPT thực hiện Chương trình GDPT 2018.

2. Cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi nghiên cứu giáo trình?

Người học cần nắm vững kiến thức về tâm lý học lứa tuổi, các lý thuyết nhận thức (Piaget, Vygotsky), nguyên lý học tập qua trải nghiệm (David Kolb) và khung cấu trúc của Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể.

3. Điểm khác biệt căn bản so với các tài liệu Hoạt động ngoài giờ lên lớp trước đây là gì?

Tài liệu định vị Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục bắt buộc xuyên suốt 12 khối lớp có khung chuẩn đầu ra phẩm chất - năng lực rõ ràng, có ma trận 4 mạch nội dung chuẩn hóa và kết quả đánh giá được ghi nhận vào học bạ tương đương một môn học.

4. Làm sao để tổ chức Hoạt động trải nghiệm thường xuyên đúng phương pháp?

Cần thiết kế bài học tuân thủ quy trình 5 bước: Khám phá $\rightarrow$ Chiêm nghiệm/kết nối kinh nghiệm $\rightarrow$ Rèn luyện kỹ năng $\rightarrow$ Vận dụng/mở rộng $\rightarrow$ Đánh giá, trong đó bước rèn luyện kỹ năng trực tiếp là trọng tâm cần phân bổ nhiều thời gian nhất.

5. Những tài liệu pháp lý và học thuật bổ trợ nào được trích dẫn trong giáo trình?

Các văn bản pháp quy gồm: Nghị quyết số 29-NQ/TW, Nghị quyết số 88/2014/QH13, Quyết định số 404/QĐ-TTg, Chương trình GDPT 2018; cùng các công trình nghiên cứu tâm lý học của Phạm Minh Hạc, Đinh Thị Kim Thoa và tài liệu khảo cứu kinh nghiệm quốc tế của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.

---

Kết luận (150 từ)

Tài liệu tìm hiểu chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là công trình học thuật sư phạm xác lập cơ sở lý thuyết, ma trận mục tiêu năng lực và hướng dẫn phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục theo Chương trình GDPT 2018.

Lộ trình tiếp cận học tập khuyến nghị đối với người học bao gồm:

1. Nghiên cứu hệ thống lý thuyết hoạt động và ma trận năng lực theo từng cấp học.
2. Nắm vững 4 mạch nội dung giáo dục.
3. Rèn luyện kỹ năng thiết kế giáo án và tổ chức thực nghiệm 4 loại hình hoạt động (Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động theo chủ đề, Câu lạc bộ).

Để hoàn thiện nghiệp vụ sư phạm, người học có thể kết hợp tham khảo các văn bản chỉ đạo chuyên môn của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng hệ thống tài liệu hướng dẫn tổ chức hoạt động trải nghiệm theo từng cấp học do Nhà xuất bản Đại học Sư phạm ấn hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI TÀI LIỆU TÌM HIỂU CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP (Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018) HÀ NỘI, 2019 0 Người biên soạn: 1. Đinh Thị Kim Thoa (Chủ biên) 2. Nguyễn Thị Bích Liên 3. Vũ Phương Liên 4.

Lại Thị Yến Ngọc 5. Trần Thị Quỳnh Trang 1 MỤC LỤC PHẦN 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP. ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH.

MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH. YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC. NỘI DUNG GIÁO DỤC. PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC.

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC. THIẾT BỊ DẠY HỌC. 32 PHẦN 2: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CÁC LOẠI HÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM. SINH HOẠT DƯỚI CỜ.

SINH HOẠT LỚP. HOẠT ĐỘNG ĐỊNH KÌ - ĐI THĂM QUAN. HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THƯỜNG XUYÊN. HOẠT ĐỘNG CÂU LẠC BỘ.

45 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 48 2 PHẦN 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP I. VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG 1. Vị trí và tên gọi trong chương trình GDPT Hoạt động giáo dục trong nhà trường trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 có tên gọi Hoạt động trải nghiệm đối với cấp tiểu học và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp đối với cấp trung học.

Đây là hoạt động bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12 và cùng với các môn học hoạt động góp phần đạt được mục tiêu chung của chương trình giáo dục. Vai trò và tính chất nổi bật của hoạt động giáo dục trong giai đoạn giáo dục cơ bản và giáo dục định hướng nghề nghiệp 2. Giai đoạn giáo dục cơ bản Ở cấp tiểu học, nội dung Hoạt động trải nghiệm tập trung vào các hoạt động khám phá bản thân, hoạt động rèn luyện bản thân, hoạt động phát triển quan hệ với bạn bè, thầy cô và người thân trong gia đình. Các hoạt động xã hội và tìm hiểu một số nghề nghiệp gần gũi với học sinh cũng được tổ chức thực hiện với nội dung, hình thức phù hợp với lứa tuổi.

Ở cấp trung học cơ sở, nội dung Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tập trung hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động hướng nghiệp; đồng thời hoạt động hướng vào bản thân vẫn được tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và năng lực của học sinh. Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp Ngoài các hoạt động hướng đến cá nhân, xã hội, tự nhiên, nội dung Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở cấp trung học phổ thông tập trung hơn vào hoạt động giáo dục hướng nghiệp nhằm phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp. Thông qua các hoạt động hướng nghiệp, học sinh được đánh giá và tự đánh giá về năng lực, sở trường, hứng thú liên quan đến nghề nghiệp, làm cơ sở để tự chọn cho mình ngành nghề phù hợp và rèn luyện phẩm chất và năng lực để thích ứng với nghề nghiệp tương lai. Đặc điểm của hoạt động Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện.

Hoạt động tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi. Thông qua hoạt động này, những kinh nghiệm đã trải qua chuyển hoá thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai. Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và các năng lực đặc thù cho học sinh; nội dung hoạt động được xây dựng dựa trên các mối quan hệ của cá nhân học sinh với bản thân, với xã hội, với tự nhiên và với nghề nghiệp. Quan hệ với môn học khác Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp sử dụng kiến thức, kĩ năng của các môn học và lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng.

Tuy nhiên hoạt động này được thiết kế theo chức năng, nhiệm vụ của chính mình, đáp ứng mục tiêu của hoạt động đề ra và cùng với các môn học, góp phần đạt mục tiêu chung của chương trình tổng thể. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH Chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp quán triệt quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cần đạt, kế hoạch giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục, đánh giá kết quả giáo dục, điều kiện thực hiện và phát triển chương trình giáo dục phổ thông nêu tại Chương trình tổng 4 thể, đồng thời nhấn mạnh các quan điểm sau: 1. Chương trình dựa trên lí thuyết hoạt động, lí thuyết trải nghiệm và thực tiễn Việt Nam Chương trình được xây dựng dựa trên các lý thuyết cơ bản trong khoa học giáo dục: Lí thuyết hoạt động, lí thuyết học trải nghiệm làm cơ sở để thiết kế các phạm vi, chủ đề và phương thức hoạt động cũng như đánh giá kết quả hoạt động… Làm thế nào để phát triển hài hoà, toàn diện và tác động được đến sự toàn vẹn nhân cách học sinh, chương trình phải dựa trên các lí thuyết về nhân cách, tâm lí học nhân văn, tâm lí học cấu trúc… Ngoài ra, chương trình dựa trên kinh nghiệm quốc tế trong phát triển chương trình; giá trị văn hoá dân tộc và thời đại; đặc biệt kế thừa các ưu điểm của chương trình hoạt động giáo dục trước đây. Chương trình đảm bảo tính chỉnh thể và nhất quán Chương trình bảo đảm tính chỉnh thể, sự nhất quán và phát triển liên tục qua các lớp, các cấp học.

Chương trình được thiết kế theo hướng vừa đồng tâm, vừa tuyến tính, xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12 với các mạch nội dung hoạt động thống nhất: Hoạt động hướng vào bản thân, Hoạt động hướng đến xã hội, Hoạt động hướng đến tự nhiên và Hoạt động hướng nghiệp. Bên cạnh đó, chương trình của các lớp sau mang tính kế thừa của các lớp trước, cấp học trước, đồng thời cập nhật chủ đề mới có tính thời sự phù hợp với từng độ tuổi, góp phần tạo nên tính chỉnh thể của chương trình. Chương trình bảo đảm tính mở, linh hoạt Chương trình chỉ đưa ra những định hướng về nội dung và các yêu cầu cần đạt về năng lực và phẩm chất thông qua việc thực hiện từng mạch nội dung hoạt động. Các cơ sở giáo dục và giáo viên hoàn toàn có thể chủ động xây dựng nội dung chi tiết, kế hoạch hoạt động, phương thức, không gian, thời gian hoạt động phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của nhà trường, của đội ngũ, của học sinh trên nguyên tắc bảo đảm mục tiêu giáo dục và các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực đối với mỗi lớp học, cấp học.

Chương trình nhà trường, chương trình địa phương liên quan đều có thể tích hợp, lồng ghép trong Hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH 1. Căn cứ xác định mục tiêu chương trình Mục tiêu của chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp được xác định dựa trên mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể; dựa trên chức năng, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục trong nhà trường; dựa trên nhu cầu thực tiễn về phát triển toàn diện nhân cách học sinh đáp ứng với yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước cũng như hội nhập thế giới. Mục tiêu cụ thể của chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; đồng thời góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung quy định trong Chương trình tổng thể.

Ở tiểu học, Hoạt động trải nghiệm hình thành cho học sinh thói quen tích cực trong cuộc sống hằng ngày, chăm chỉ lao động; thực hiện trách nhiệm của người học sinh ở nhà, ở trường và địa phương; biết tự đánh giá và tự điều chỉnh bản thân; hình thành những hành vi giao tiếp, ứng xử có văn hoá; có ý thức hợp tác nhóm và hình thành được năng lực giải quyết vấn đề. Ở trung học cơ sở, Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản. Ở trung học phổ thông, Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành ở cấp tiểu học và cấp 6 trung học cơ sở. Kết thúc giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, học sinh có khả năng thích ứng với các điều kiện sống, học tập và làm việc khác nhau; thích ứng với những thay đổi của xã hội hiện đại; có khả năng tổ chức cuộc sống, công việc và quản lí bản thân; có khả năng phát triển hứng thú nghề nghiệp và ra quyết định lựa chọn được nghề nghiệp tương lai; xây dựng được kế hoạch rèn luyện đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp và trở thành người công dân có ích.

YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC 1.