PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thanh toán không dùng tiền mặt đã và đang trở thành xu hướng phổ biến trên toàn thế giới. Một trong những phương tiện góp phần vào sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt là thẻ thanh toán của ngân hàng. Với ưu thế về công nghệ, tính an toàn, phạm vi và thời gian thanh toán, hiệu quả sử dụng.thẻ thanh toán của ngân hàng ngày càng khẳng định được vị trí của mình trong lòng khách hàng.
Nắm bắt xu hướng phát triển chung đó, các ngân hàng thương mại tại Việt Nam cũng rất chú trọng đầu tư phát triển dịch vụ thẻ. Tuy nhiên, hiện nay, lĩnh vực này còn khá mới mẻ và chưa thực sự phát triển. Hoạt động kinh doanh thẻ của các ngân hàng tại Việt Nam chưa có lãi, chủ yếu còn mang tính chất phục vụ khách hàng và là một loại hình mang tính bổ trợ cho các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng khác. Vì vậy có thể nói, thuật ngữ “kinh doanh thẻ” còn mang ý nghĩa cho xu hướng trong tương lai.
Điều này không đồng nghĩa với việc hiện tại, các ngân hàng thương mại không cần thiết chú trọng đến chiến lược hay giải pháp kinh doanh thẻ. Mà ngược lại, xây dựng chiến lược kinh doanh thẻ cũng như quản trị và tổ chức thực hiện là một yêu cầu bức thiết, tạo tiền đề cho những bước phát triển trong tương lai, để thẻ trở thành một lĩnh vực kinh doanh thực sự và hiệu quả của các ngân hàng thương mại. Với định hướng đưa thẻ trở thành sản phẩm cơ bản trong việc thực hiện mục tiêu đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ, NHNo&PTNT VN đã triển khai dịch vụ thẻ từ năm 1999 nhưng chủ yếu mang tính thử nghiệm. Năm 2003 Trung tâm Thẻ chính thức được thành lập và đi vào hoạt động.
Từ đó đến nay, lĩnh vực thẻ không ngừng được đầu tư về cơ sở hạ tầng, công nghệ, nhân lực, kiện toàn bộ máy. và đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, dịch vụ này vẫn chưa có một tỷ lệ tương xứng trong mối tương quan với các loại hình dịch vụ mà ngân hàng hiện đang cung cấp; đặc biệt cũng chưa có được vị trí tương xứng với tiềm năng trên thị trường thẻ Việt Nam, hiệu quả kinh doanh còn thấp. Điều này do nhiều nguyên nhân khác nhau.
2 Một trong những nguyên nhân quan trọng là hoạt động quản trị kinh doanh còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu như chưa bộ máy tổ chức còn cồng kềnh, chưa xây dựng chiến lược phát triển tổng thể, tổ chức thực hiện chưa thống nhất, bài bản, việc kiểm tra chưa sát sao. Vì vậy, để có thể đạt được những mục tiêu đề ra, việc hoàn thiện quản trị kinh doanh của Trung tâm Thẻ là hết sức cần thiết. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn mang tính cấp thiết và ý nghĩa quan trọng là cần phải nghiên cứu một cách khoa học và có hệ thống, từ đó rút ra những giải pháp quản trị kinh doanh nhằm góp phần phát triển dịch vụ thẻ, tác giả lựa chọn đề tài cho luận văn là “Hoàn thiện quản trị kinh doanh của Trung tâm Thẻ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam” 2. Mục tiêu nghiên cứu Thông qua việc nghiên cứu một cách khoa học về Trung tâm Thẻ NHNo&PTNT Việt Nam và sản phẩm dịch vụ thẻ, luận văn hướng vào những mục tiêu cụ thể sau: - Hệ thống hóa và làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến kinh doanh thẻ thanh toán và quản trị kinh doanh của các tổ chức cung ứng dịch vụ thẻ thanh toán; - Phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động quản trị kinh doanh của Trung tâm Thẻ Ngân hàng No&PTNT Việt Nam (trong khoảng thời gian từ năm 2007 đến năm 2011); - Đưa một số giải pháp, kiến nghị, đề xuất nhằm hoàn thiện quản trị kinh doanh của Trung tâm Thẻ Ngân hàng No&PTNT Việt Nam.
Đối tượng, phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Luận văn chỉ nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản trị kinh doanh của các tổ chức, đơn vị cung ứng, kinh doanh dịch vụ thẻ thanh toán. 3 - Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu về hoạt động quản trị kinh doanh của Trung tâm Thẻ Ngân hàng No&PTNT Việt Nam từ năm 2007 đến hết năm 2011 và định hướng chiến lược đến năm 2015. Phương pháp nghiên cứu - Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và phương pháp logic là những phương pháp mang tính đặc thù của chuyên ngành nghiên cứu; - Luận văn còn sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê so sánh, dự báo. để góp phần làm rõ nội dung nghiên cứu; - Nguồn dữ liệu: Nguồn dữ liệu sơ cấp: thu thập thông qua quá trình điều tra, khảo sát, lấy ý kiến từ khách hàng, chi nhánh, và các cá nhân liên quan.
Nguồn dữ liệu thứ cấp: thu thập từ các báo cáo thường niên, các thống kê, các tài liệu, thông tin nội bộ của NHNo&PTNT Việt Nam cũng như của các ngân hàng khác đã được công bố, các kết quả điều tra nghiên cứu được thực hiện trước đó. Các nguồn dữ liệu này được trích dẫn trực tiếp trong luận văn và được ghi chú trong danh mục tài liệu tham khảo. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn - Ý nghĩa khoa học: Hệ thống hóa những vấn đề chung về quản trị kinh doanh và áp dụng quản trị kinh doanh để góp phần nâng cao hiệu quả trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ thẻ thanh toán của ngân hàng. - Ý nghĩa thực tiễn: Phân tích rõ thực trạng quản trị kinh doanh tại Trung tâm Thẻ Ngân hàng No&PTNT Việt Nam, là cơ sở thực tiễn cho Ban lãnh đạo trong việc đưa ra các giải pháp quản trị kinh doanh, góp phần đưa hoạt động dịch vụ thẻ trở thành một lĩnh vực kinh doanh có lãi và hiệu quả.
Tổng quan các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan Qua quá trình nghiên cứu tài liệu phục vụ việc viết luận văn thạc sỹ của mình, tác giả nhận thấy mặc dù thẻ là một lĩnh vực mới tại Việt Nam nhưng các vấn đề về thẻ đã nhận được sự quan tâm của nhiều công trình nghiên cứu khác nhau. Liên quan đến đề tài tác giả đang nghiên cứu có một số công trình như: Đề tài khoa học của NHNo Về lĩnh vực thẻ, hiện nay NHNo mới chỉ có một đề tài khoa học “Xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm dịch vụ thẻ của NHNo&PTNT Việt Nam giai đoạn 2015, tầm nhìn 2020” của Trung tâm Thẻ bảo vệ tại Hội đồng khoa học NHNo năm 2011. Đề tài này mới được hoàn thiện trong trong thời gian gần đây nên số liệu cũng như đánh giá thực trạng phát triển sản phẩm dịch vụ thẻ khá chính xác và cập nhật. Tuy nhiên, vấn đề quản trị kinh doanh chưa được đề tài đề cập đến.
Luận án tiến sỹ Hoàng Tuấn Linh, (2009), “Giải pháp phát triển dịch vụ thẻ tại các Ngân hàng thương mại Nhà nước Việt Nam”, luận án tiến sỹ Đại học Kinh tế quốc dân. Luận án trình bày một số lý luận cơ bản về thẻ của NHTM, thực trạng phát triển dịch vụ thẻ tại các NHTM Nhà nước Việt Nam giai đoạn 2006-2008, định hướng và một số giải pháp phát triển dịch vụ thẻ tại các NHTM Nhà nước Việt Nam. Do phạm vi nghiên cứu của đề tài khá rộng nên các nội dung được trình bày còn mang tính tổng quát, chưa đi sâu vào phân tích các khía cạnh đã được nhắc đến trong luận án. Số liệu sử dụng trong luận án thuộc giai đoạn từ 2006-2008, là tương đối ngắn để có thể đưa ra những đánh giá chuẩn xác về thực trạng vấn đề nghiên cứu.
Hầu hết các giải pháp được luận án đưa ra hiện nay đã áp dụng trong thực tế. Luận văn thạc sỹ - Đỗ Thúy Nga, (2006), Phát triển dịch vụ thẻ tại Ngân hàng ngoại thương Việt Nam, luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh, ĐH Kinh tế quốc dân; 5 - Hoàng Thị Thu Hiền, (2008), Phát triển dịch vụ thẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc tế, luận văn thạc sỹ kinh tế, ĐH Kinh tế quốc dân; - Lê Thị Mỹ, (2010), Phát triển dịch vụ thẻ tại Ngân hàng No&PTNT Việt Nam, luận văn thạc sỹ kinh tế, ĐH Kinh tế quốc dân; - Nguyễn Thị Diễm Hằng, (2009), Hạn chế rủi ro trong hoạt động phát hành và thanh toán thẻ tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam, luận văn thạc sỹ kinh tế, ĐH Kinh tế quốc dân; - Nguyễn Thị Hoàng Lan, (2008), Quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ tại Ngân hàng công thương Việt Nam, luận văn thạc sỹ kinh tế, ĐH Kinh tế quốc dân. Các công trình nghiên cứu trên chủ yếu tập trung vào nội dung phát triển dịch vụ thẻ cũng như các giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động thẻ. Nội dung về quản trị kinh doanh chưa được đề cập đến hoặc có đề cập nhưng chưa chỉ là một nội dung nhỏ, chưa cụ thể rõ ràng.
Chính vì vậy, đề tài về hoàn thiện quản trị kinh doanh là một hướng nghiên cứu mới, thể hiện sự độc lập của tác giả trong quá trình nghiên cứu. Một số tài liệu khác - ThS Trịnh Thanh Huyền, năm 2010, “Những rào cản trong việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam”, Tạp chí Ngân hàng, số 20, trang 7. - ThS Lê Văn Hải, năm 2011, “Phát triển dịch vụ thẻ, góp phần thúc đẩy mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế”, Tạp chí Ngân hàng, số 6, trang 30. - ThS Bùi Quang Tiên, năm 2011 “Một số giải pháp đẩy mạnh phát triển các phương tiện thanh toán hiện đại tại Việt Nam, Tạp chí Thị trường Tài chính tiền tệ số 8 (329), trang 4.
- ThS Trịnh Thanh Huyền, năm 2011 “ Cần phát triển thanh toán không dùng tiền mặt theo chiều sâu”, Tạp chí Thị trường Tài chính tiền tệ số 22 (343), trang 18. 6 - ThS Bùi Quang Tiên, năm 2012 “ Định hướng phát triển thị trường thanh toán thẻ tại Việt Nam giai đoạn 2011”, Tạp chí Thị trường Tài chính tiền tệ số 10 (353), trang 19. Các bài viết trên đã đưa ra nhiều góc nhìn về các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt nói chung và thị trường thẻ Việt Nam nói riêng. Đó là nguồn tư liệu hữu ích cho quá trình viết luận văn của tác giả, giúp tác giả có những nghiên cứu đa chiều và khách quan hơn.