Hoàn thiện kiểm soát chi đầu tư từ ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Việt Nam

Luận án tiến sĩ phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi đầu tư từ ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Khắc Thiện
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Lê Hùng Sơn
• Trường học: Học viện Hậu cần
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện kiểm soát chi đầu tư từ ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kiểm Soát Chi Đầu Tư từ NSNN qua KBNN

Đầu tư phát triển đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và xã hội. Chính phủ sử dụng chính sách tài khóa, trong đó có chi đầu tư công, để điều tiết nền kinh tế. Tại Việt Nam, cơ cấu chi đầu tư phát triển từ Ngân sách nhà nước (NSNN) có xu hướng giảm trong tổng chi NSNN, nhưng vẫn là yếu tố then chốt. Kho bạc Nhà nước Việt Nam (KBNN), trực thuộc Bộ Tài chính, thực hiện chức năng quản lý quỹ NSNN, bao gồm kiểm soát các khoản chi, trong đó có kiểm soát chi đầu tư công KBNN. Luận án này tập trung nghiên cứu và đề xuất giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi NSNN qua KBNN.

1.1. Vai trò của Đầu Tư Công đối với Tăng Trưởng Kinh Tế

Đầu tư công là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Nó tạo ra cơ sở hạ tầng, kích cầu và thu hút đầu tư tư nhân. Theo số liệu báo cáo NSNN hàng năm, chi đầu tư công chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi NSNN, giai đoạn 2016-2020 chiếm 28.1%. Đầu tư công hiệu quả giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

1.2. Chức năng và Nhiệm vụ của KBNN trong Quản Lý NSNN

Kho bạc Nhà nước Việt Nam (KBNN) là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính, thực hiện quản lý nhà nước về quỹ NSNN. Nhiệm vụ trọng tâm của KBNN là kiểm soát chi, đảm bảo chi tiêu đúng mục đích, hiệu quả và tuân thủ pháp luật. KBNN đóng vai trò quan trọng trong việc giải ngân vốn đầu tư công qua KBNN, góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện các dự án.

II. Thách thức trong Kiểm Soát Chi Đầu Tư Công KBNN Hiện Nay

Mặc dù đã có nhiều cải cách, hoạt động kiểm soát chi đầu tư công KBNN vẫn còn nhiều thách thức. Các khoản chi đầu tư từ NSNN chưa được thống nhất kiểm soát qua KBNN. Dịch vụ công trực tuyến (DVCTT) trong kiểm soát chi đầu tư còn chưa hoàn thiện. Văn bản chế độ liên quan tới KSC ĐT chưa phù hợp thực tế. Chất lượng nguồn nhân lực chưa cao. Ứng dụng CNTT chưa hỗ trợ tốt trong KSC ĐT. Công tác xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) chưa nghiêm minh, gây ảnh hưởng tới hiệu quả kiểm soát.

2.1. Sự Thiếu Đồng Bộ trong Kiểm Soát Chi Đầu Tư

Không phải tất cả các khoản chi đầu tư từ NSNN đều được kiểm soát tập trung qua KBNN, dẫn đến khó khăn trong việc theo dõi và quản lý tổng thể. Điều này ảnh hưởng đến tính minh bạch và hiệu quả của việc sử dụng vốn đầu tư công.

2.2. Hạn chế trong Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin CNTT

Việc ứng dụng CNTT trong KSC ĐT còn chưa đồng bộ và hiệu quả. Các hệ thống thông tin chưa liên kết chặt chẽ, gây khó khăn cho việc chia sẻ dữ liệu và kiểm soát thông tin. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát chi, hướng tới Kho bạc số.

III. Giải pháp Hoàn Thiện Kiểm Soát Chi NSNN qua KBNN

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi NSNN qua KBNN, cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Tập trung vào kiểm soát cam kết chi theo ngân sách trung hạn. Xây dựng quy trình kiểm soát chi theo mô hình KBNN hai cấp. Áp dụng kiểm soát chi theo mức độ rủi ro của các khoản chi. Thống nhất đầu mối kiểm soát chi. Nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến trong kiểm soát chi đầu tư. Cần sự phối hợp đồng bộ giữa KBNN, Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan.

3.1. Kiểm Soát Cam Kết Chi Đầu Tư theo Ngân Sách Trung Hạn

Việc kiểm soát cam kết chi theo ngân sách trung hạn giúp đảm bảo tính bền vững tài chính và tránh tình trạng nợ đọng. Các dự án đầu tư cần được xem xét kỹ lưỡng về tính khả thi và hiệu quả kinh tế - xã hội trước khi phê duyệt cam kết chi.

3.2. Xây Dựng Quy Trình Kiểm Soát Chi Đầu Tư theo Rủi Ro

Áp dụng phương pháp kiểm soát chi dựa trên đánh giá rủi ro giúp tập trung nguồn lực vào các khoản chi có rủi ro cao, tăng cường hiệu quả kiểm soát và giảm thiểu thất thoát, lãng phí. Chống thất thoát lãng phí trong đầu tư công là mục tiêu quan trọng.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Công Trực Tuyến DVCTT

Hoàn thiện DVCTT giúp giảm thiểu thời gian và chi phí giao dịch cho các đơn vị sử dụng ngân sách, tăng cường tính minh bạch và tạo thuận lợi cho việc kiểm soát chi. Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường hỗ trợ người dùng.

IV. Ứng dụng CNTT và Phân Cấp Quản Lý Vốn Đầu Tư Hiệu Quả

Để KSCĐT hiệu quả, cần đẩy mạnh ứng dụng CNTT và phân cấp quản lý vốn đầu tư. Xây dựng hệ thống TABMIS hiện đại, liên thông dữ liệu giữa các khâu lập dự toán, phân bổ, chấp hành, kế toán, kiểm toán và quyết toán NSNN. Phân cấp quản lý vốn đầu tư rõ ràng, gắn liền với trách nhiệm giải trình của từng cấp. Tăng cường sự phối hợp giữa KBNN và các bộ, ngành.

4.1. Phát triển Hệ Thống TABMIS Hiện Đại và Liên Thông

Hệ thống TABMIS cần được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu quản lý NSNN hiện đại. Cần đảm bảo tính liên thông dữ liệu giữa các khâu, từ lập dự toán đến quyết toán, để có bức tranh tổng thể về tình hình sử dụng NSNN.

4.2. Phân Cấp Quản Lý Vốn Đầu Tư Gắn Liền Trách Nhiệm

Phân cấp quản lý vốn đầu tư cần đi kèm với việc xác định rõ trách nhiệm của từng cấp quản lý. Cần có cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm nghiêm minh.

V. Đánh Giá Hiệu Quả và Minh Bạch trong Chi Tiêu NSNN

Cần có hệ thống đánh giá hiệu quả chi tiêu NSNN khách quan, minh bạch. Áp dụng các tiêu chí đánh giá hiệu quả KSCĐT phù hợp. Tăng cường công khai thông tin về tình hình chi tiêu NSNN để người dân và doanh nghiệp có thể giám sát. Thực hiện kiểm toán nhà nước định kỳ để phát hiện và xử lý sai phạm.

5.1. Xây Dựng Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Quả Kiểm Soát Chi

Cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả kiểm soát chi rõ ràng, định lượng được. Các tiêu chí này cần phản ánh được mục tiêu tiết kiệm, hiệu quả và minh bạch trong sử dụng NSNN.

5.2. Tăng Cường Minh Bạch Thông Tin Chi Tiêu Ngân Sách

Minh bạch trong chi tiêu ngân sách nhà nước là yếu tố quan trọng để đảm bảo trách nhiệm giải trình và sự giám sát của xã hội. Cần công khai thông tin về dự án đầu tư, nguồn vốn, tiến độ thực hiện và kết quả đầu ra.

VI. Kết Luận và Định Hướng Tương Lai Kiểm Soát Chi Đầu Tư

Hoàn thiện KSCĐT từ NSNN qua KBNN là nhiệm vụ quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Cần tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, quy trình nghiệp vụ, ứng dụng CNTT và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ. Hướng tới mục tiêu xây dựng Kho bạc số, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

6.1. Tiếp Tục Đổi Mới Cơ Chế và Chính Sách Kiểm Soát Chi

Cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến KSCĐT, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và phù hợp với thực tiễn. Tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc triển khai các giải pháp mới.

6.2. Đầu Tư Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Nguồn nhân lực đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện hiệu quả KSCĐT. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ KBNN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu Đầu tư đã ngày càng khẳng định vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển KTXH của các quốc gia; và đầu tư luôn cần một lượng vốn rất lớn từ nhiều nguồn khác nhau. Theo đó, KSCĐT là yêu cầu khách quan và được thực hiện dưới nhiều góc độ khác nhau thể hiện qua một số công trình đã công bố ở nước ngoài và trong nước dưới đây. Các công trình nghiên cứu kiểm soát chi nước ngoài Một số nghiên cứu KSC đầu tư nước ngoài như: (1) Trách nhiệm của Kho bạc Pháp trong KSCĐT công: Tham gia Ủy ban đấu thầu để nắm và kiểm tra ngay từ đầu giá trúng thầu; Kiểm soát khối lượng thực hiện so với khối lượng trong hồ sơ trúng thầu; Các khoản chi tiêu của dự án đều được kiểm soát viên tài chính kiểm tra tính hợp lệ hợp pháp trước khi chuyển chứng từ đến Kho bạc thanh toán cho người thụ hưởng; Kho bạc không tham gia Hội đồng nghiệm thu và không chịu trách nghiệm về khối lượng thanh toán; Kho bạc có trách nhiệm giữ 5% giá trị hợp đồng thực hiện bảo hành công trình của nhà thầu trên tài khoản đặc biệt tại Kho bạc; Khi kết thúc thời hạn bảo hành, trên cơ sở cam kết của hai bên về nghĩa vụ bảo hành, Kho bạc tiến hành trích tài khoản đặc biệt trả cho nhà thầu hoặc chi trả tiền sửa chữa (theo dự toán được xác định giữa của nhà thầu và đơn vị sửa chữa).

Số tiền bảo hành công trình không được tính lãi trong thời gian tạm giữ ở tài khoản đặc biệt tại Kho bạc [76]. (2) Tại Trung Quốc, chi phí đầu tư tại các dự án từ NSNN được xác định theo nguyên tắc “Lượng thống nhất – Giá chỉ đạo – Phí cạnh tranh”. Quản lý chi phí đầu tư của các dự án thể hiện được mục đích cụ thể: về xác (LUAN.nam luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 định chi phí đầu tư hợp lý; khống chế chi phí đầu tư; khống chế chi phí đầu tư có hiệu lực và đem lại lợi ích cao nhất. Giá xây dựng được hình thành theo cơ chế thị trường, Nhà nước công bố định mức xây dựng chỉ để tham khảo; khuyến khích sử dụng hợp đồng trong đầu tư theo thông lệ quốc tế.

Xây dựng, phát triển mạnh việc sử dụng các kỹ sư định giá trong việc kiểm soát, khống chế chi phí xây dựng. Chú trọng tới việc xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu về chi phí xây dựng, cung cấp các thông tin về giá xây dựng đảm bảo tính minh bạch và tính cạnh tranh trong kinh tế thị trường [75]. (3) Tại Cộng hòa Liên bang Nga, Kho bạc Liên bang quản lý và vận hành hệ thống mua sắm đấu thầu tập trung. Trước khi thực hiện khoản chi NSNN, ĐVSDNS cam kết với Kho bạc theo giá trị hợp đồng dự kiến và phải được Kho bạc chấp thuận, cho phép đăng trên hệ thống mua sắm đấu thầu.

Trên cơ sở kết quả đấu thầu, ĐVSDNS thực hiện CKC với Kho bạc theo giá trị hợp đồng đã ký (hợp đồng điện tử trên hệ thống mua sắm đấu thầu tập trung). Việc mua sắm tài sản tập trung tại Liên bang Nga được thực hiện theo quy định của Luật quản lý tài sản công ban hành từ năm 2013. Hệ thống thông tin quản lý mua sắm công tập trung được thực hiện từ năm 2016, với chức năng chính là quản lý thông tin về mua sắm tài sản công tập trung và quy trình mua sắm. CKC được thực hiện tích hợp với mua sắm tài sản công thông qua đấu thầu mua sắm và sử dụng kết quả đấu thầu (Ký hợp đồng giữa bên mua và bên bán), cụ thể như: Sàn giao dịch sẽ đẩy thông tin về hệ thống mua sắm công tập trung sau khi lựa chọn được nhà thầu, bên đặt hàng và nhà thầu ký kết hợp đồng trên hệ thống này (hợp đồng điện tử), tất cả nội dung của hợp đồng được cung cấp công khai lên hệ thống này.nam luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Thông tin liên quan đến việc thực hiện hợp đồng, bên mua phải cập nhật liên tục lên hệ thống thông tin quản lý mua sắm tài sản công tập trung.

Hệ thống sẽ tự động đẩy vào hệ thống ngân sách điện tử để thực hiện CKC đối với khoản mua sắm này, trên cơ sở CKC này KB sẽ thực hiện thanh toán cho nhà cung cấp. Các công trình nghiên cứu trong nước 1. Luận án tiến sĩ Qua tìm tra cứu hệ thống lưu trữ của thư viện quốc gia Việt Nam NCS không tìm được công trình nghiên cứu có liên quan trực tiếp tới lĩnh vực KSCĐT từ NSNN qua KBNN. Dưới đây là một số công trình nghiên cứu tiêu biểu có đối tượng nghiên cứu gần với lĩnh vực KSCĐT từ NSNN.

Tác giả đã hệ thống hóa cơ sở khoa học QLNN về đầu tư XDCB từ NSNN, hệ thống và phân tích thực trạng hoạt động QLNN về đầu tư XDCB từ NSNN ở Việt Nam, tìm hiểu kết quả đạt được và chỉ ra những vấn đề còn hạn chế, xác định nguyên nhân của những hạn chế, đề xuất 2 nhóm giải pháp hoàn thiện QLNN về đầu tư XDCB từ NSNN tại Việt Nam [16]. Đề tài tập trung giải quyết vấn đề quản lý nhà nước về đầu tư XDCB từ NSNN có tính bao trùm không đi sâu bàn luận về KSCĐT từ NSNN. Luận án tiến sĩ chuyên ngành kinh tế của Phan Thị Thu Hiền, Đại học Kinh tế Quốc dân “Đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách địa phương trên địa bàn tỉnh Hà Nam” (2015). Tác giả xây dựng cơ sở khoa học về ĐTPT từ nguồn vốn ngân sách địa phương (NSĐP), đánh giá thực trạng ĐTPT của tỉnh Hà Nam giai đoạn 2008 – 2013 qua đó trình bày những kết quả đạt được và hạn chế, nguyên nhân gây nên những hạn chế, đề xuất 6 (LUAN.nam luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 nhóm giải pháp nhằm tăng cường ĐTPT từ nguồn NSĐP tỉnh Hà Nam [37].

Do đối tượng nghiên cứu của luận án nên tác giả không đề cập tới lĩnh vực KSCĐT từ NSNN qua KBNN. Luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị của Bùi Mạnh Cường, Đại học Quốc gia Hà Nội “Nâng cao hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn ngân sách nhà nước ở Việt Nam” (2012). Tác giả luận án đã xây dựng phương pháp đánh giá và hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn NSNN cả về định tính và định lượng. Từ hệ thống đánh giá tác giả xây dựng làm cơ sở đánh giá, phân tích thực trạng hiệu quả hoạt động ĐTPT từ nguồn NSNN ở Việt Nam giai đoạn 2005-2010 [33].

Tuy nhiên, do phạm vi và đối tượng nghiên cứu luận án này không nghiên cứu về KSCĐT từ NSNN qua KBNN. Luận án tiến sĩ chuyên ngành tài chính – ngân hàng của Trần Trung Dũng, Học viện Tài chính “Giải pháp tăng cường quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN tại Bộ Công an” (2017). Luận án đã tổng hợp cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN, đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN tại Bộ Công an qua đó làm rõ kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế giai đoạn 2007-2015, đề xuất 12 giải pháp có liên quan đến quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN tại Bộ Công an [36]. Tuy nhiên luận án chưa trình bày quy trình cấp phát vốn đầu tư XDCB tại Bộ Công an và KBNN.

Luận án tiến sĩ chuyên ngành kinh tế của Trịnh Thị Thúy Hồng, Đại học Kinh tế Quốc dân “Quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư XDCB trên địa bàn tỉnh Bình Định” (2012). Luận án đã tổng hợp cơ sở lý luận cơ bản về quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB như: Chi NSNN trong đầu tư XDCB; quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB, đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB giai đoạn 2006 - 2010 trên địa bàn tỉnh Bình Định, đề xuất giải pháp tăng cường quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB (LUAN.nam luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 trên địa bàn tỉnh Bình Định [40]. Về cơ bản luận án đã đưa ra được một số chỉ tiêu phân tích, đánh giá hiệu quả quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB đồng thời tiến hành khảo sát trên địa bàn tỉnh. Do đối tượng nghiên cứu, luận án không đi sâu vào lĩnh vực KSCĐT từ NSNN qua KBNN.

Đề tài nghiên cứu khoa học trong Kho bạc Nhà nước Nghiên cứu về quản lý và kiểm soát thanh toán vốn bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư, đề tài nghiên cứu khoa học hệ thống KBNN của Đoàn Ngọc Tài, KBNN Quảng Nam “Hoàn thiện quản lý và kiểm soát thanh toán vốn bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư” (2009). Tác giả xây dựng cơ sở lý luận về bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) và tái định cư trong XDCB; đánh giá thực trạng quản lý, KSC vốn bồi thường GPMB và tái định cư trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2006 – 2008 trên phương diện kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế; đề xuất giải pháp về cơ chế quản lý vốn, quy trình KSC vốn bồi thường, GPMB và tái định cư [63]. Kiểm soát chi vốn bồi thường GPMB và tái định cư là một trong những nội dung trong KSCĐT từ NSNN, với nội dung đã trình bày và phạm vi nghiên cứu trên địa bàn tỉnh, tác giả kế thừa một số vấn đề lý luận về KSC bồi thường GPMB. Bàn về hiệu quả KSC, đề tài nghiên cứu khoa học hệ thống KBNN của Phạm Bình - KBNN Đắk Lắk “Giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát chi chương trình mục tiêu quốc gia qua KBNN cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương” (2013).

Tác giả hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản về KSC chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG); đánh giá thực trạng KSC CTMTQG qua KBNN các tỉnh, thành phố trong giai đoạn 2006 – 2011, xác định những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong KSC CTMTQG; đề xuất 3 nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả KSC CTMTQG qua KBNN cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương [2]. Kiểm soát chi (LUAN.nam luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.