SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH & XÃ HỘI ĐẮK LẮK TRƯỜNG TRUNG CẤP TRƯỜNG SƠN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: CHẨN ĐOÁN VÀ BỆNH NỘI KHOA NGHỀ: CHĂN NUÔI – THÚ Y TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 140/QĐ-TCTS ngày 02 tháng 08 năm 2022 của Hiệu trưởng trường Trung Cấp Trường Sơn Đắk Lắk, năm 2022 i TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Chẩn đoán và bệnh nội khoa là giáo trình dùng nào tạo những kiến thức cơ bản về bệnh nội khoa cho sinh viên. Cũng có thể nó là tài liệu tham khảo hữu ích cho đào tạo sinh viên các trường trung cấp nghề trong phạm vi cả nước.
Trong quá trình biên soạn chúng tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ về tư liệu và những ý kiến đóng góp của các bạn đồng nghiệp gần xa. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn những sự giúp đỡ quý báu đó, xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc về cuốn sách này. Dù đã cố gắng nhiều song cuốn sách này chắc chắn vẫn còn những khiếm khuyết, chúng tôi rất mong nhiều ý kiến đóng góp quý báu của các bạn để cuốn sách ngày càng hoàn thiện hơn Xin chân thành cảm ơn!., ngày……tháng……năm……… Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Th.S Nguyễn Đức Điện 2.S Phạm Công Đức iii MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.
ii LỜI GIỚI THIỆU. iii MỤC LỤC .iv GIÁO TRÌNH CHẨN ĐOÁN VÀ BỆNH NỘI KHOA.1 Bài 1 ĐẠI CƯƠNG VỀ CHẨN ĐOÁN BỆNH .2 Nội dung bài:. Khái niệm chẩn đoán. Phân loại chẩn đoán.
Chẩn đoán lâm sàng. Chẩn đoán phi lâm sàng. CHẨN ĐOÁN BỆNH HỌC .5 Nội dung bài học. Nguyên nhân gây bệnh cho gia súc.
Nguyên nhân bên trong. Nguyên nhân bên ngoài. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng. Một số khái niệm liên quan đến bệnh.
Các phương pháp chẩn đoán lâm sàng. PHƯƠNG PHÁP KHÁM BỆNH GIA SÚC .10 Nội dung bài học. Khám toàn diện. Nhận dạng bệnh súc.
Khám lông, da. Khám hạch lâm ba dưới da. Khám niêm mạc. Khám hệ tuần hoàn.
Khám hệ hô hấp. Khám động tác hô hấp. Khám lồng ngực, phổi. Khám hệ tiêu hóa.
Khám họng, thực quản. Khám bụng, dạ dày, ruột. Khám hệ tiết niệu. Khám bàng quang.
Khám nước tiểu. Khám hệ thần kinh. Khám hệ thần kinh trung ương. Khám hệ thần kinh thực vật.20 Bài 4 ĐẠI CƯƠNG VỀ BỆNH NỘI KHOA .21 Nội dung bài:.
Giới thiệu về bệnh nội khoa. Điều trị học. Khái niệm điều trị. Nguyên tắc cơ bản trong điều trị học.
Phương pháp điều trị .22 Bài 5 BỆNH Ở HỆ TUẦN HOÀN .24 Nội dung Bài:. Bệnh viêm ngoại tâm mạc. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
Bênh viêm nội tâm. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh viêm cơ tim cấp tính.
Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Hội chứng bần huyết. Đặc điểm của bệnh.
Điều trị bệnh .31 Bài 6 BỆNH Ở HÔ HẤP .32 Nội dung Bài:. Bệnh viêm mũi cata. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
Bệnh viêm phế quản. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh xung huyết và phù phổi.
Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh viêm phổi thùy. Đặc điểm của bệnh.
Điều trị bệnh. Bệnh viêm màng phổi. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
BỆNH Ở CƠ QUAN TIÊU HOÁ .44 Nội dung bài học. Bệnh viêm miệng. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
Bệnh tắc thực quản. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh chướng hơi dạ cỏ.
Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh bội thực dạ cỏ. Đặc điểm của bệnh.
Điều trị bệnh. Chứng đau bệnh ngựa. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
Bệnh nghẽn dạ lá sách. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh viêm dạ dày, ruột.
Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Hội chứng tiêu chảy. Đặc điểm của bệnh.
Điều trị bệnh. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh viêm phúc mạc.
Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh viêm gan thực thể cấp tính. Đặc điểm của bệnh.
Điều trị bệnh. Hội chứng hoàng đản. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
BỆNH Ở HỆ TIẾT NIỆU .64 Nội dung Bài:. Bệnh viêm thận. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
Bệnh viêm bàng quang. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh viêm niệu đạo.
Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh .68 Bài 9 BỆNH Ở HỆ THẦN KINH .70 Nội dung bài. Bệnh cảm nắng, nóng. Đặc điểm của bệnh.
Điều trị bệnh. Bệnh viêm màng não. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
Chứng động kinh. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. BỆNH VỀ DINH DƯỠNG VÀ TRAO ĐỔI CHẤT .77 viii Mục tiêu: .77 Nội dung bài học.
Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh. Bệnh mềm xương. Đặc điểm của bệnh.
Điều trị bệnh. Hội chứng suy dinh dưỡng ở gia súc non. Đặc điểm của bệnh. Điều trị bệnh.
Trúng độc .81 Nội dung bài. Khái niệm ngộ độc. Nguồc gốc chất độc. Đường xâm nhập của chất độc vào cơ thể.
Nguyên nhân ngộ độc. Thức ăn, nước uống nhiễm chất độc. Ngộ độc do thức ăn mất phẩm chất. Ngộ độc do dùng trái thuốc, quá liều.
Ngộ độc chất độc từ trong cơ thể. Triệu chứng ngộ độc chung. Chẩn đoán ngộ độc. Chẩn đoán dựa vào triệu chứng.
Phương pháp giải độc. Giải độc chung. Đưa chất độc ra ngoài cơ thể. Giải độc bằng thuốc tác động tương kỵ.
Một số trường hợp ngộ độc ở gia súc. Ngộ độc sắn. Ngộ độc hợp chất phospho hữu cơ .87 TÀI LIỆU THAM KHẢO .88 ix GIÁO TRÌNH CHẨN ĐOÁN VÀ BỆNH NỘI KHOA Tên mô đun: CHẨN ĐOÁN VÀ BỆNH NỘI KHOA Mã mô đun: MĐ19 Thời gian thực hiện mô đun: 75 giờ; (Lý thuyết: 23 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 50 giờ; Kiểm tra: 2 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun - Vị trí: Môn học được bố trí giảng dạy sau các môn học cơ sở trong chương trình đào tạo trình độ trung Chăn nuôi thú y.
- Tính chất: Là môn học chuyên môn nghề trong chương trình đào tạo. Mục tiêu mô đun * Về kiến thức: - Trình bày được nội dung về đại cương, chẩn đoán bệnh học, phương pháp khám bệnh gia súc, gia cầm. - Phân tích được đặc điểm, nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị bệnh ở các cơ quan, bộ máy trong cơ thể bệnh súc. * Về kỹ năng: - Thực hiện được việc chẩn đoán, điều trị bệnh ở cơ quan tiêu hoá, tuần hòan, hô hấp, tiết niệu, thần kinh và bệnh dinh dưỡng, trao đổi chất, trúng độc ở gia súc hiệu quả.
* Về Năng lực tự chủ và trách nhiệm: : - Nghiêm túc, trung thực, an toàn, bảo đảm vệ sinh phòng dịch và môi trường. - Nghiêm túc, có trách nhiệm với môn học. - Chủ động trong quá trình học. - Chuẩn bị các nội dung theo đề cương của học phần và theo yêu cầu của giảng viên.
1 Bài 1 ĐẠI CƯƠNG VỀ CHẨN ĐOÁN BỆNH Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm, phân loại chẩn đoán bệnh cho gia súc, gia cầm. - Xác định được các phương pháp chẩn đoán lâm sàng và phi lâm sàng. - Nghiêm túc, trung thực, an toàn, bảo đảm vệ sinh phòng dịch và môi trường. Nội dung bài: 1.
Khái niệm chẩn đoán Chẩn đoán học là một khoa học về khám và định bệnh. Nghiên cứu các phương pháp để tìm hiểu gia súc trước, trong và sau lúc mắc bệnh. Từ việc tìm hiểu nguyên nhân, phát hiện và thu thập triệu chứng, phân tích, tổng hợp các triệu chứng để đi đến kết luận chẩn đoán đúng bệnh 2. Phân loại chẩn đoán Theo phương pháp, chẩn đoán được chia ra: a.
Chẩn đoán trực tiếp: căn cứ vào những triệu chứng chủ yếu để đi đến kết luận chẩn đoán. Ví dụ: căn cứ vào triệu chứng tiếng thổi tâm thu để kết luận bệnh hẹp lỗ van nhĩ thất. Thực hiện hình thức chẩn đoán này có kết quả chỉ khi nào có những triệu chứng đặc trưng, điển hình. Chẩn đoán phân biệt: với triệu chứng phát hiện được trên con vật bị bệnh, liên hệ đến những bệnh thường có cùng triệu chứng, rồi loại dần những bệnh có điểm không phù hợp, cuối cùng còn lại một bệnh có nhiều khả năng nhất chính là bệnh gia súc đang mắc.
Chẩn đoán phải qua một thời gian theo dõi: có nhiều ca bệnh triệu chứng không điển hình. Sau khi khám không thể kết luận ngay được mà phải tiếp tục quan sát phát hiện thêm những triệu chứng mới từ đó có đủ căn cứ để kết luận chẩn đoán. Căn cứ kết quả điều trị để chẩn đoán: có nhiều trường hợp hai bệnh có triệu chứng lâm sàng gần giống nhau, sau khi khám rất khó kết luận bệnh này hay bệnh khác. Cần điều trị một trong hai bệnh đó và theo kết quả mà rút ra kết luận chẩn đoán.
2 Theo thời gian, chẩn đoán có: a. Chẩn đoán sớm: là chẩn đoán được kết luận ngay thời kỳ đầu của bệnh. Chẩn đoán được sớm rất có lợi cho điều trị và phòng bệnh. Chẩn đoán muộn: Kết luận chẩn đoán vào cuối kỳ bệnh, thậm chí gia súc chết, mổ khám mới có kết luận chẩn đoán.
Theo mức độ chính xác, chẩn đoán chia ra: a. Chẩn đoán sơ bộ: Là sau khi khám cần có kết luận chẩn đoán ngay để làm cơ sở cho điều trị. Chẩn đoán sơ bộ tức chẩn đoán chưa thật chính xác, cần tiếp tục theo dõi để bổ sung. Chẩn đoán cuối cùng là kết luận chẩn đoán sau khi khám kỹ có những triệu chứng rất đặc trưng và qua kết quả điều trị.
Chẩn đoán nghi vấn: đó là trường hợp thường thấy trong lâm sàng thú y khi gặp những ca bệnh mà triệu chứng không đặc trưng cho bệnh nào. Kết luận nghi vấn lưu ý cần phải theo dõi tiếp bệnh và kết quả điều trị để có kết luận chính xác hơn. Chẩn đoán lâm sàng 2.